III SA/Gl 410/25

III SA/Gl 410/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-11-19
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-04-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Adam Pawlyta
Barbara Brandys-Kmiecik /przewodniczący/
Magdalena Jankiewicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1210
art. 4 ust. 2, art. 12 ust. pkt 5
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t. j.)
Dz.U.UE.L 2006 nr 403 poz 18 art. 7 ust. 5 lit. a i bart. 11 ust. 1 i 4
Dyrektywa 2006/126/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie praw jazdy (przekształcenie) (Tekst mający znaczenie dla EOG)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz (spr.), Asesor WSA Adam Pawlyta, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 listopada 2025 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 28 lutego 2025 r. nr SKO.K/41.3/2390/2024/21072/DŁ w przedmiocie odmowy wymiany prawa jazdy oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 28 lutego 2025r. nr SKO.K/41.3/2390/2024/21072/DŁ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z 15 listopada 2024 r. Nr [...], w sprawie odmowy wymiany skarżącemu J. C. prawa jazdy kategorii A, B, C, D, BE, CE, DE, wydanego przez Prezydenta Miasta K.
W uzasadnieniu decyzji SKO przedstawiło stan sprawy. Wskazało, że 17 lutego 2023 r. skarżący złożył w Wydziale Komunikacji Urzędu Miasta w P. wniosek o wydanie wtórnika utraconego dokumentu prawa jazdy nr [...] wydanego przez Prezydenta Miasta K.
Na wniosku o wydanie wtórnika prawa jazdy złożył oświadczenie pod odpowiedzialnością karną, za składanie fałszywych zeznań (art. 233 k.k.), że nie ma zatrzymanego prawa jazdy oraz cofniętych uprawnień do kierowania pojazdami, że nie posiada innego dokumentu stwierdzającego uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi oraz, że przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej co najmniej przez 185 dni w każdym roku kalendarzowym, ze względu na swoje więzi osobiste i zawodowe. Ponadto oświadczył, że nie został wobec niego orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych.
Organ I instancji wystąpił do Urzędu Miasta w K. o przesłanie akt ewidencyjnych kierowcy oraz dokonał potwierdzenia danych strony w Europejskim Systemie Praw Jazdy. Zapytanie do systemu EUCARIS wykazało, że skarżący jest w posiadaniu niemieckiego dokumentu prawa jazdy nr [...] oraz że toczy się postępowanie administracyjne na terytorium Niemiec w sprawie posiadanych uprawnień.
W dniu 22 lutego 2023 r. do organu wpłynęły akta ewidencyjne kierowcy przekazane przez Urząd Miasta w K., z których wynika, że ww. niemieckie prawo jazdy zostało zatrzymane między innymi za prowadzenie pojazdów mechanicznych pod wpływem alkoholu. Ponadto w aktach ewidencyjnych kierowcy przekazanych przez Urząd Miasta w K. znajdują się dokumenty opisujące historię wymian prawa jazdy przez tamtejszy organ.
W dniu 27 lutego 2015 r. skarżący złożył wniosek o wydanie wtórnika utraconego prawa jazdy nr [...] wydanego przez Prezydenta Miasta C. Po weryfikacji złożonych dokumentów, w dniu 12 marca 2015 r. został wydany przez Prezydenta Miasta K. dokument prawa jazdy numer [...], natomiast w dniu 10 września 2015 r. skarżący ponownie zgłosił utratę ww. prawa jazdy w Urzędzie Miasta K. Prezydent Miasta K. wezwał stronę do złożenia wyjaśnień w sprawie miejsca zamieszkania, gdyż według wiedzy organu, w latach 1990-2010 miał on przebywać na terenie Niemiec, co potwierdził w oświadczeniu z 11 września 2015 r. Jednakże, skarżący 24 listopada 2015 r. złożył rezygnację z wydania wtórnika prawa jazdy bez podania przyczyny, a postępowanie zostało umorzone.
W dniu 02 lipca 2018 r. do Urzędu Miasta K. zostało przekazane prawo jazdy nr [...] wydane przez Prezydenta Miasta C., którym skarżący posługiwał się na terytorium Niemiec, mimo że ww. dokument nie był już w obiegu prawnym, a skarżący nie zgłosił odnalezienia prawa jazdy.
Powracając do sprawy wniosku o wydanie wtórnika prawa jazdy z 17 lutego 2023r. wskazać należy, że kolejne decyzje wydane przez Prezydenta Miasta P. w tym przedmiocie były uchylane przez SKO, głównie z powodu nieustalenia, czy organ ten jest właściwy w sprawie. Organ korespondował z organem niemieckim w sprawie miejsca zamieszkania skarżącego, a strona niemiecka wskazała, że jest on zameldowany oraz że zamieszkuje wraz z rodziną na terenie Niemiec od 15.04.1990 r. Natomiast skarżący konsekwentnie twierdził, że przebywa na terenie Polski ze względu na swe więzi osobiste i zawodowe co najmniej 185 dni w roku kalendarzowym, co potwierdzili przesłuchani przez organ I instancji świadkowie. W toku przesłuchania skarżący oświadczył, że pod adresem w P. mieszka od dnia zameldowania czyli od 20 stycznia 2020r. oraz że nie mieszka już pod adresem wskazanym przez organ niemiecki, zamyka wszystkie sprawy osobiste w Niemczech, a położony tam dom wystawił na sprzedaż. Natomiast organ niemiecki poinformował organ I instancji, że skarżący 15.02.2023 r. oraz 07.02.2024 r. złożył wnioski o wymianę niemieckiego prawa jazdy w Niemczech, jednakże zostały one wycofane.
W związku z zeznaniami świadków i strony, organ przyjął, że skarżący przebywa na terenie Polski co najmniej 185 dni w roku i uznał się za właściwy w sprawie.
Organ I instancji przedstawił historię wydania prawa jazdy stronie, wydawanie wtórników przez różne organy w Polsce i wnioski kierowane w tej sprawie do organów niemieckich (str. 12-14 decyzji I instancji, poz. 4. akt administracyjnych).
Oświadczył, że 13 marca 2023 r. wpłynęła odpowiedź strony niemieckiej z informacją o tym, że niemieckie prawo jazdy zostało unieważnione 23 listopada 2013 r. i uprawnienia cofnięte w związku z prowadzeniem pojazdu pod wpływem alkoholu, a decyzja o utracie uprawnień na terenie Niemiec obowiązuje do 31 października 2028 r. Stwierdził zatem, że stronie nie mogą być wydane nowe uprawnienia do kierowania pojazdami na terytorium Niemiec do upływu tej daty, chyba że w tym okresie przedłoży pozytywne orzeczenia lekarskie i psychologiczne stwierdzające zdolność do kierowania pojazdami mechanicznymi. Oznacza to, że do tego momentu strona pozostaje w okresie cofnięcia uprawnienia na terytorium Niemiec. Natomiast zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 5) ustawy o kierujących pojazdami prawo jazdy nie może być wydane osobie, która uzyskała za granicą prawo jazdy, a to prawo jazdy zostało zatrzymane - w okresie obowiązywania zatrzymania prawa jazdy. Dlatego niemieckie prawo jazdy mimo zawieszenia nie traci ważności, a jedynie nie zezwala na posługiwanie się nim. Zatem wbrew interpretacji strony, którą ocenił jako błędną, prawo jazdy niemieckie znajduje się w obiegu prawnym. Zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami oraz art. 7 ust. 5 lit. a) dyrektywy 2006/126/WE Parlamentu Europejskiego i Rady jedna osoba nie może posiadać więcej niż jednego dokumentu prawa jazdy i w takim przypadku na mocy art. 7 ust. 5 lit b) ww. Dyrektywy państwo członkowskie odmawia wydania prawda jazdy, jeśli stwierdzi, że osoba ubiegająca się o nie posiada już prawo jazdy.
Dlatego w ocenie organu należy odmówić wymiany utraconego dokumentu prawa jazdy, przede wszystkim z uwagi na fakt posiadania przez stronę dwóch dokumentów prawa jazdy wydanych przez dwa różne państwa członkowskie oraz w związku z tym, iż na dzień złożenia wniosku skarżący był pozbawiony prawa do prowadzenia pojazdów mechanicznych, co stanowi przeszkodę w wydaniu dokumentu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie.
Zaskarżoną decyzją SKO utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Odnosząc się pokrótce do właściwości miejscowej organu I instancji Kolegium zważyło, że Prezydent Miasta P. podjął czynności w celu ustalenia miejsca zamieszkania strony, co pozwala na jednoznaczne określenie, że strona zamieszkuje pod wskazanym adresem w P. Wobec tego Prezydent Miasta P. prawidłowo uznał się organem właściwym miejscowo do rozpatrzenia złożonego przez stronę wniosku.
Kolegium zważyło, że istotą sporu pozostają dwie okoliczności. Pierwszą z nich jest ocena skutków, jakie niesie za sobą zatrzymanie skarżącemu w dniu 23 listopada 2013 r. niemieckiego prawa jazdy do 31 października 2028 r., chyba że strona przedłoży wcześniej pozytywne orzeczenia lekarskie i psychologiczne stwierdzające zdolność do kierowania pojazdami mechanicznymi. Drugą okolicznością jest natomiast kwestia zakwalifikowania wtórnika prawa jazdy jako nowego dokumentu, bądź - jak twierdzi strona - jako kolejnego egzemplarza tego samego dokumentu.
Na wstępie organ wskazał, że zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1210 ze. zm., dalej jako: u.k.p.) kierowca może posiadać tylko jedno ważne prawo jazdy. Przepis ten nie dotyczy międzynarodowego prawa jazdy, krajowego prawa jazdy osoby, o której mowa w art. 10 ust. 3, oraz tymczasowego elektronicznego prawa jazdy.
W myśl art. 11 ust. 1 pkt 5 i 6 u.k.p. prawo jazdy jest wydawane osobie, która uprzedzona o odpowiedzialności karnej za zeznanie nieprawdy lub zatajenie prawdy oświadcza, że jej miejsce zamieszkania znajduje się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przy czym że:
a) przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej co najmniej przez 185 dni w każdym roku kalendarzowym:
- ze względu na swoje więzi osobiste i zawodowe albo
- z zamiarem stałego pobytu wyłącznie ze względu na swoje więzi osobiste,
oraz uprzedzona o odpowiedzialności karnej za zeznanie nieprawdy lub zatajenie prawdy oświadcza, że:
a) nie został orzeczony w stosunku do niej, prawomocnym wyrokiem sądu, zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych,
b) nie ma zatrzymanego prawa jazdy ani pozwolenia na kierowanie tramwajem,
c) nie ma cofniętego uprawnienia do kierowania pojazdami.
Jak wynika w art. 12 ust. 1 u.k.p. prawo jazdy nie może być wydane osobie:
1) u której w wyniku badania lekarskiego stwierdzono aktywną formę uzależnienia od alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu;
2) w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu;
3) w stosunku do której wydano decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy - w okresie i zakresie obowiązywania tej decyzji;
4) posiadającej inny dokument stwierdzający uprawnienie do kierowania pojazdem silnikowym;
5) która uzyskała za granicą prawo jazdy, a to prawo jazdy zostało zatrzymane - w okresie obowiązywania zatrzymania prawa jazdy:
6) której prawo jazdy zostało wymienione w trybie art. 97 ust. 1 i 2;
7) która rozpoczęła w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, procedurę wymiany prawa jazdy na krajowe prawo jazdy lub procedurę wydania wtórnika polskiego krajowego prawa jazdy.
Przepis art. 14 ust. 1 zd. 1 u.k.p. wskazuje, że osoba posiadająca ważne krajowe prawo jazdy wydane za granicą może, na swój wniosek, otrzymać prawo jazdy odpowiedniej kategorii, za opłatą, o której mowa wart. 10 ust. 1, po zwrocie zagranicznego dokumentu organowi wydającemu prawo jazdy.
Natomiast zgodnie z art. 18 ust. 1 i 2 u.k.p. osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem jest obowiązana zawiadomić starostę o utracie tego dokumentu, jego zniszczeniu w stopniu powodującym nieczytelność, a także o zmianie stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w nim zawartych, w terminie 30 dni od dnia zaistnienia tego zdarzenia. Na wniosek osoby uprawnionej w przypadkach, o których mowa w ust. 1, starosta wydaje, za opłatą, o której mowa w art. 10 ust. 1 lub w art. 16 ust. 1:
1) wtórnik dokumentu pod warunkiem:
a)złożenia oświadczenia o utracie dokumentu, pod rygorem odpowiedzialności karnej wynikającej z art. 233 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz. U. z 2024 r. poz. 17), zwanej dalej "Kodeksem karnym", albo
b) zwrotu zniszczonego dokumentu;
2) nowy dokument pod warunkiem zwrotu dokumentu wymagającego zmiany danych.
Zgodnie z art. 7 ust. 5 lit a, b i c Dyrektywy 2006/126/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 20 grudnia 2006 r. w sprawie praw jazdy (przekształcenie) (Dz. U. UE. L. z 2006 r. Nr 403, str. 18 ze zm., dalej także jako: Dyrektywa) jedna osoba nie może posiadać więcej niż jedno prawo jazdy. Państwo członkowskie odmawia wydania prawa jazdy, jeśli stwierdzi, że osoba ubiegające się o nie posiada już prawo jazdy. Państwa członkowskie podejmują niezbędne środki zgodnie z lit. b). Jeśli przy wydawaniu prawa jazdy, wydawaniu wtórnika prawa jazdy, przedłużaniu okresu ważności prawa jazdy lub wymianie prawa jazdy zachodzi uzasadnione podejrzenie, że osoba ubiegająca się jest już posiadaczem innego prawa jazdy, niezbędne środki polegają na przeprowadzeniu weryfikacji takiego podejrzenia z innymi państwami członkowskimi.
Z kolei zgodnie z art. 11 ust. 4 Dyrektywy państwo członkowskie odmawia wydania prawa jazdy osobie, której prawo jazdy podlega ograniczeniu, zawieszeniu lub cofnięciu w innym państwie członkowskim.
Organ powołał się na stanowisko NSA, że polskie organy prowadzące postępowanie w sprawie o wydanie prawa jazdy związane są ustaleniami organu niemieckiego ds. ruchu drogowego i nie powinny podejmować tego rodzaju działań, które miałyby służyć ustalaniu wiarygodności/prawdziwości wpisów dokonanych w ewidencji urzędowej organu innego państwa oraz ocenianiu ich konsekwencji na gruncie uprawnień do prowadzenia pojazdów na terytorium Niemiec. Dlatego też każde państwo członkowskie powinno zapewnić po pierwsze, że osoba, która w jednym z państw członkowskich utraciła uprawnienia do kierowania pojazdami, nie będzie mogła ich automatycznie uzyskać w innym państwie członkowskim, a po drugie, że prawo jazdy uzyskane wbrew określonym warunkom nie będzie uznawane (Wyrok NSA z 24 września 2020 r., I OSK 381/20).
Natomiast w odniesieniu do przepisu art. 4 ust. 2 u.k.p. i wykładni użytego w tym przepisie sformułowania "ważne prawo jazdy", należy je interpretować w zgodzie z treścią art. 7 ust. 5 Dyrektywy. Prawodawca unijny z uwagi na cele przyświecające wprowadzeniu wspólnych unormowań w zakresie praw jazdy, nie ograniczył się do odniesienia tylko do ważnych praw jazdy lecz także do takich, które pomimo, że nie stanowią uprawnienia do kierowania pojazdami w danym momencie, to po spełnieniu określonych warunków formalnych mogą takie uprawnienia ponownie stanowić. Taki zabieg prawodawczy miał na celu uniknięcie rozbieżności w rozumieniu ważności dokumentu (prawa jazdy) przez państwa członkowskie. Prawodawca unijny ograniczył zatem swobodę interpretacyjną poprzez przyjęcie założenia, że chodzi o sytuacje, w których dana osoba albo posiada prawo jazdy, albo go nie posiada. Przez posiadanie prawa jazdy należy w tym kontekście rozumieć i takie sytuacje, w których prawo jazdy nie jest w danym momencie ważne, ale po spełnieniu przewidzianych prawem okoliczności jego ważność może zostać ponownie przywrócona. Chodzi tu np. o takie zdarzenia, jak upływ terminu ważności samego dokumentu, upływ terminu ważności badań lekarskich, czasowe odebranie dokumentu lub czasowe pozbawienie uprawnień do kierowania pojazdami itp. W takich sytuacjach trudno jest uznać, że osoba w ogóle nie posiada prawa jazdy. Z kolei nie posiadanie prawa jazdy wystąpi wtedy, gdy osoba jeszcze nigdy takiego uprawnienia nie otrzymała, jak również wtedy, kiedy została go pozbawiona na stałe na mocy obowiązujących przepisów prawa i w trybie przewidzianym tymi przepisami. Przepisy unijne nakazują rozumieć prawo jazdy jako już raz zdobyte uprawnienie i tym samym przywracalne w sytuacjach prawem przewidzianych. (Wyrok WSA w Gliwicach z 28 lutego 2008 r., II SA/Gl 16/08, wyrok WSA w Gliwicach z 27 czerwca 2014 r., II SA/Gl 220/14).
Celem powyższych regulacji oraz przepisów krajowych jest uniknięcie sytuacji, w której obywatel jednego państwa członkowskiego może - w przypadku utraty prawa jazdy na terytorium tego państwa - ubiegać się o wydanie prawa jazdy w innym państwie członkowskim i w konsekwencji być uczestnikiem ruchu drogowego pomimo ewidentnych przeciwwskazań wynikających na przykład ze stanu zdrowia, czy też z pominięciem obowiązków, które musiałby spełnić w celu odzyskania prawa jazdy w kraju, w którym zostało ono cofnięte. Dlatego organ odwoławczy uznał słuszność poglądu organu I instancji, który odmówił wydania stronie wtórnika prawa jazdy, albowiem wycofanie wniosku o zwrot niemieckiego prawa jazdy w organie niemieckim nie jest równoznaczne z całkowitym wycofaniem niemieckiego prawa jazdy z obiegu prawnego. Strona nie utraciła go całkowicie, a jedynie na określony w decyzji okres, zatem prawo jazdy mimo zatrzymania jest nadal ważne, nadto strona może ubiegać się o wydanie niemieckiego prawa jazdy wcześniej, pod warunkiem spełnienia wymaganych przepisami przesłanek. Dlatego organ odwoławczy stwierdził, że wydanie przez organ I instancji wtórnika prawa jazdy zgodnie ze złożonym wnioskiem naruszałoby nie tylko przepisy art. 4 ust. 2 u.k.p., ale także art. 7 ust. 5 Dyrektywy.
Organ stwierdził też, że nie ma znaczenia dla niniejszej sprawy zakwalifikowanie wtórnika prawa jazdy jako nowego dokumentu, bądź jako kolejnego egzemplarza tego samego dokumentu. W obu przypadkach doszłoby bowiem do sytuacji, w której strona uzyskałaby kolejne prawo jazdy, mimo posiadania niemieckiego prawa jazdy. Z tych wszystkich względów należało uznać, że decyzja organu I instancji jest prawidłowa i jako taka winna pozostać w obrocie prawnym.
Kolegium dodatkowo podkreśliło, że z akt ewidencyjnych wynika, iż prawo jazdy nr [...] serii [...] zostało wydane przez Prezydenta Miasta R. jako wtórnik skradzionego niemieckiego prawa jazdy, jednakże z uwagi na zamieszkiwanie strony w czasie wydawania tegoż wtórnika na terenie Niemiec, zarówno prawo jazdy wydane przez Prezydenta Miasta R., jak i kolejne prawa jazdy wydawane w Polsce, w tym wydany 12 marca 2015 r. przez Prezydenta Miasta K. wtórnik prawa jazdy nr [...] serii [...], o którego wydanie jako kolejnego wtórnika wnioskował skarżący w niniejszej sprawie, mimo posiadania niemieckiego prawa jazdy, nie powinny zostać wydane stronie. Powyższe doprowadziło bowiem do sytuacji, w której skarżący w tym samym czasie wymieniał dokumenty prawa jazdy i nabywał uprawnienia w Polsce oraz w Niemczech.
W skardze na tę decyzję skarżący zarzucił:
1. istotne naruszenie przepisów prawa materialnego tj.
a) art. 11 ust. 1 i ust. 4 w zw. z art. 7 ust. 5 lit. c) Dyrektywy 2006/126/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie praw jazdy - dalej jako Dyrektywa poprzez nieprawidłowe stwierdzenie, iż skarżący posiada inne prawo jazdy - tj. niemieckie prawo jazdy o nr [...], w sytuacji gdy posiadane przez niego prawo jazdy w trybie art. 11 ust. 1 Dyrektywy zostało wymienione na równoważne prawo jazdy polskie i tym samym niemieckie prawo jazdy zostało wyeliminowane z obrotu prawnego, co przesądza o tym, że strona nie posiada innego dokumentu prawa jazdy poza polskim dokumentem, który utracił i o którego wtórnik wnioskuje,
b) naruszenie art. 11 i art. 18 w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami - dalej jako u.k.p, poprzez odmowę wydania wtórnika prawa jazdy, pomimo spełnienia wszystkich przesłanek do jego wydania,
2. istotne naruszenie prawa procesowego tj.
a) naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - dalej jako K.p.a., w zw. z art. 11 ust. 1 Dyrektywy, poprzez niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego i dokonanie subiektywnej oceny materiału dowodowego skutkującej nieuwzględnieniem, że polskie prawo jazdy wydane przez Prezydenta Miasta R. o nr [...] serii [...] stanowiło prawo jazdy równoważne wydawane w trybie art. 11 ust. 1 Dyrektywy, a nie wtórnik niemieckiego prawa jazdy,
b) naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. w zw. z art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - dalej jako k.c., poprzez nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego i przesądzenie, iż skarżący w chwili wnioskowania o wydanie prawa jazdy miał miejsce zamieszkania na terytorium Niemiec,
c) naruszenie art. 7a K.p.a. w zw. z art. 4 ust. 2 u.k.p. i art. 7 ust. 5 Dyrektywy, poprzez dokonanie nieprawidłowej interpretacji pojęcia "ważne prawo jazdy", co skutkowało błędnym uznaniem niemieckiego prawa jazdy za dokument obowiązujący, w sytuacji w gdy obrocie prawnym nie uregulowano definicji legalnej pojęcia "ważne prawo jazdy", a także nie uwzględniono, iż przedmiotowy dokument został wymieniony na równoważny polski dokument prawa jazdy, a zatem nie uprawnia on do kierowania pojazdami przez co utracił przymiot ważności dokumentu.
Na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 i art. 145a § 1 p.p.s.a. wniósł o:
1. uchylenie w całości decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z 28 lutego 2025 r. nr SKO.K/41.3/2390/2024/21072/DŁ w przedmiocie utrzymania w mocy decyzji Prezydenta Miasta P. z 15 listopada 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymiany stronie prawa jazdy kategorii A,B,C,D,BE,CE,DE wydanego przez Prezydenta Miasta K.
2. zobowiązanie do wydania wtórnika utraconego prawa jazdy.
3. zasądzenie od SKO zwrotu kosztów sądowych, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935, ze zm.) - dalej także: ppsa, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c ustawy).
Pomijając kwestie utraty kolejnych dokumentów prawa jazdy i wydawania ich wtórników zarówno w Polsce, jak i Niemczech, stan faktyczny na dzień złożenia przez skarżącego wniosku o wydanie wtórnika prawa jazdy był taki, że posiadał on prawo jazdy wydane w Niemczech. Okoliczność ta wynika z trzech niezależnych dowodów.
Z jednej strony potwierdza to odpowiedź na zapytanie organu I instancji, złożone do systemu EUCARIS, które wykazało, że skarżący jest w posiadaniu niemieckiego dokumentu prawa jazdy nr [...] oraz że toczy się postępowanie administracyjne na terytorium Niemiec w sprawie posiadanych uprawnień. Z drugiej strony informacja taka zawarta jest w aktach ewidencyjnych kierowcy, przekazanych przez Urząd Miasta w K. Również z pisma administracji niemieckiej wynika, że prawo jazdy zostało zatrzymane 23 listopada 2013r. a uprawnienia cofnięte w związku z prowadzeniem pojazdu pod wpływem alkoholu. Decyzja ta obowiązuje do 31 października 2028r. Okres ten może być skrócony, o ile strona przedłoży pozytywne orzeczenia lekarskie i psychologiczne, stwierdzające zdolność do kierowania pojazdami.
Pismo organu niemieckiego przedstawiające stan faktyczny dot. uprawnień skarżącego do prowadzenia pojazdów jest dokumentem urzędowym, wydanym przez administracje niemiecką i – stosownie do art. 76 § 1 Kpa – stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Nie ma podstaw do odstąpienia od tej zasady tylko z uwagi na fakt, że pochodzi od administracji innego państwa. W związku z tym polski organ administracji jest związany z jego treścią i nie ma kompetencji do jego podważania albo samodzielnego prowadzenia ustaleń faktycznych co do okoliczności, jakie z niego wynikają.
Stan wynikający z pisma administracji niemieckiej jest równoznaczny z tym, że skarżący w każdej chwili może odzyskać utracone uprawnienia. Oznacza to zatem, że skarżący nie utracił nabytego w Niemczech uprawnienia do kierowania pojazdami w sposób całkowity, a prawo jazdy - mimo zatrzymania - jest nadal ważne.
Zagadnienie ważności prawa jazdy w kontekście jego zatrzymania było przedmiotem rozważań WSA w Gliwicach w wyroku z 4 czerwca 2009r. sygn. akt II SA/Gl 163/09, gdzie Sąd stwierdził, że przez posiadanie prawa jazdy w kontekście powołanych dyrektyw należy rozumieć również takie sytuacje, w których prawo jazdy nie jest w danym momencie ważne, ale po spełnieniu przewidzianych prawem okoliczności jego ważność może zostać ponownie przywrócona. Przykładowo można wskazać na upływ terminu ważności samego dokumentu, upływ terminu ważności badań lekarskich, czasowe odebranie dokumentu lub czasowe pozbawienie uprawnień do kierowania pojazdami. Sytuacje te nie są równoznaczne z nie posiadaniem przez daną osobę w ogóle prawa jazdy. Z nie posiadaniem prawa jazdy mamy natomiast do czynienia wtedy gdy osoba nigdy jeszcze takiego uprawnienia nie otrzymała lub gdy została go pozbawiona na stałe na mocy obowiązujących przepisów.
Oznacza to, że przepisy unijne nakazują rozumieć prawo jazdy jako raz zdobyte uprawnienie i przywracalne w sytuacjach prawem przewidzianych.
Pogląd ten Sąd orzekający z całości podziela i przyjmuje za własny, co powoduje, że nie uznaje zasadności zarzutu wskazanego w pkt. 2. c skargi.
Tak właśnie jest w przypadku strony, która może odzyskać uprawnienia po przedłożeniu organowi niemieckiemu właściwych orzeczeń lekarskich i psychologicznych, co jest równoznaczne z tym, że posiada ważne prawo jazdy w rozumieniu Dyrektywy.
Zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1210 ze. zm., dalej jako: u.k.p.) kierowca może posiadać tylko jedno ważne prawo jazdy. Przepis ten nie dotyczy międzynarodowego prawa jazdy, krajowego prawa jazdy osoby, o której mowa w art. 10 ust. 3, oraz tymczasowego elektronicznego prawa jazdy.
Z powyższego a contrario wynika w sposób oczywisty, że skoro skarżący posiada już jedno ważne prawo jazdy, to nie może mu zostać wydane drugie. Wprost zostało to zresztą wyrażone w art. 12 ust. 1 pkt 5 u.k.p., w myśl którego prawo jazdy nie może być wydane osobie, która uzyskała za granicą prawo jazdy, a to prawo jazdy zostało zatrzymane - w okresie obowiązywania zatrzymania prawa jazdy.
Analogiczne zasady obowiązują w prawodawstwie unijnym.
Stosownie do art. 7 ust. 5 lit. a i b Dyrektywy 2006/126/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 20 grudnia 2006 r. w sprawie praw jazdy (przekształcenie) (Dz. U. UE. L. z 2006 r. Nr 403, str. 18 ze zm.) - dalej powoływana jako Dyrektywa, jedna osoba nie może posiadać więcej niż jedno prawo jazdy. Państwo członkowskie odmawia wydania prawa jazdy, jeśli stwierdzi, że osoba ubiegające się o nie posiada już prawo jazdy.
W myśl art. 11 ust. 4 Dyrektywy, państwo członkowskie odmawia wydania prawa jazdy osobie, której prawo jazdy podlega ograniczeniu, zawieszeniu lub cofnięciu w innym państwie członkowskim.
Ponad wszelka wątpliwość oznacza to, że kierujący może posiadać tylko jedno ważne krajowe prawo jazdy, jak również i to, że przez krajowe prawo jazdy należy rozumieć dokument o takim charakterze wydany przez którekolwiek z Państw Członkowskich UE. Wynika to zarówno z przepisów prawa krajowego, jak i unijnego.
Jeśli bowiem do upływu terminu cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami, odzyskanie prawa jazdy przez stronę w Niemczech jest możliwe po spełnieniu dodatkowego wymogu przedłożenia orzeczeń lekarskich i psychologicznych, to uzyskanie tych samych uprawnień w oparciu o przepisy prawa polskiego, ale bez spełnienia warunku dodatkowego, stanowiłoby ominięcie rygorów wynikających z prawa wspólnotowego. Natomiast - zdaniem Sądu - celem art. 11 ust. 4 Dyrektywy i art. 12 ust. 1 pkt 5 u.k.p. jest właśnie uniemożliwienie ominięcia sankcji polegających na cofnięciu prawa jazdy poprzez nabycie uprawnień po raz kolejny w innym państwie członkowskim oraz uniemożliwienie uczestniczenia w ruchu drogowym osobom, które zostały z niego wykluczone, nawet jeśli nastąpiło to w innym państwie członkowskim.
Dlatego za nieuzasadnione uznał Sąd zarzuty skargi odnoszące się do naruszenia art. 11 ust. 1 i 4 oraz art. 7 ust. 5 Dyrektywy, jak również art. 11, 18 w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 5 u.k.p.
Sąd orzekający w pełni podziela stanowisko przedstawione w wyroku WSA we Wrocławiu z 16 października 2024 r. III SA/Wr 41/24 (LEX nr 3780710), w którym Sąd stwierdził, że "Nie można wydać wtórnika dokumentu, w przypadku jeżeli doszło do utraty uprawnień do prowadzenia pojazdów silnikowych przez kierowcę w wyniku ich cofnięcia przez organ. Uniemożliwia to osobom, które zostały wykluczone z uczestnictwa w ruchu drogowym na terytorium jednego z krajów członkowskich Unii Europejskiej, ominięcia sankcji nałożonych mocą prawomocnych orzeczeń właściwych władz i niedopuszczenie ich do ruchu drogowego bez uprzedniego spełnienia określonych przepisami prawa warunków do odzyskania uprawnień do kierowania pojazdami. Służy to zapewnieniu bezpieczeństwa na drogach publicznych we wszystkich państwach członkowskich."
Odnosząc się do zarzutu skargi, że organ II instancji błędnie utożsamił postępowanie w przedmiocie wydania wtórnika prawa jazdy z wydaniem prawa jazdy równoważnego Sąd stwierdza, że kwestia, czy wniosek skarżącego winien być procedowany jako wniosek o wydanie wtórnika prawa jazdy, czy prawa jazdy równoważnego, w stanie prawnym tej konkretnej sprawy nie ma żadnego wpływu na jej wynik. W obu przypadkach znajduje bowiem zastosowanie art. 11 ust. 4 Dyrektywy, zgodnie z którym państwo członkowskie odmawia wydania prawa jazdy osobie, której prawo jazdy podlega ograniczeniu, zawieszeniu lub cofnięciu w innym państwie członkowskim.
Państwo członkowskie odmawia uznania ważności jakiegokolwiek prawa jazdy wydanego przez inne państwo członkowskie osobie, której prawo jazdy podlega ograniczeniu, zawieszeniu lub cofnięciu na terytorium wydającego państwa członkowskiego.
Państwo członkowskie może także odmówić wydania prawa jazdy osobie ubiegającej się o prawo jazdy, której prawo jazdy zostało w innym państwie członkowskim unieważnione.
Natomiast z trzech niezależnych dowodów, przytoczonych na wstępie części zważeniowej uzasadnienia wynika, że skarżący posiada ważne prawo jazdy, wydane na terytorium Niemiec, które zostało zatrzymane, ale zatrzymanie to ma charakter czasowy. Zatem zarzut nieprawidłowego stwierdzenia, że skarżący posiada niemieckie prawo jazdy jest oczywiście niesłuszny.
Jako nieuzasadnione ocenił Sąd zarzuty zebrania niepełnego materiału dowodowego i jego subiektywnej oceny. Jest wręcz przeciwnie: organ I instancji zgromadził bardzo obszerny materiał dowodowy, obejmujący materiały z różnych organów procedujących wcześniej w sprawach prawa jazdy skarżącego (K. i P.), uzyskał informacje z systemu EUCARIS, od organów niemieckich, przeprowadził szerokie postępowanie wyjaśniające na okoliczność ustalenia miejsca zamieszkania strony w rozumieniu Dyrektywy, a co za tym idzie swej właściwości do orzekania w sprawie.
W celu ustalenia miejsca zamieszkania organ zgromadził zeznania kilku świadków i samej strony. Osoby te zgodnie oświadczyły, że skarżący mieszkał w Niemczech, ale przenosi się do Polski, przebywa pod adresem w P. co najmniej 185 dni w roku, a swoje interesy życiowe w Niemczech zamyka.
W związku z tym nieuzasadniony jest także zarzut z pkt. 2.b skargi, dotyczący nieprzeprowadzenia postępowania dowodowego na okoliczność tego, gdzie skarżący miał miejsce zamieszkania w chwili składania wniosku o wydanie prawa jazdy i przesądzenie, że były to Niemcy.
Zgodnie bowiem z art. 12 Dyrektywy, do celów niniejszej dyrektywy "miejsce zamieszkania" oznacza miejsce, w którym osoba fizyczna mieszka zwykle, to znaczy przez co najmniej 185 dni w każdym roku kalendarzowym, ze względu na swoje więzi osobiste i zawodowe, lub - w przypadku osoby niezwiązanej z tym miejscem zawodowo - ze względu na więzi osobiste, które wskazują na istnienie ścisłych powiązań między tą osobą a miejscem, w którym mieszka.
Biorąc pod uwagę zgromadzone dowody, organ zasadnie uznał, że skarżący zamieszkuje w Polsce w rozumieniu Dyrektywy i stwierdził swą właściwość do rozpoznania wniosku.
Powracając do zarzutu niewyczerpującego zebrania dowodów i błędnej ich oceny Sąd stwierdza, że w ocenie Sądu nie istnieje żadna istotna okoliczność faktyczna, która nie zostałaby wyjaśniona. To, że organ z ustalonych faktów wyciągnął inne wnioski niż oczekiwałaby strona nie oznacza, że są one błędne lub subiektywne, jak zarzuca skarżący.
Z powyższego wynika, że organ wydając zaskarżona decyzję nie naruszył prawa, zatem Sąd – na podstawie art. 151 ppsa – orzekł o oddaleniu skargi.