III SA/Gl 406/25

III SA/Gl 406/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-11-12
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-04-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Barbara Brandys-Kmiecik
Małgorzata Herman /przewodniczący/
Marzanna Sałuda /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 9
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 listopada 2025 r. sprawy ze skargi E. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 21 lutego 2025 r. nr SKO.OG/41.12/18/2025/1470 w przedmiocie niedopuszczalności odwołania uchyla zaskarżone postanowienie.
Uzasadnienie
Przedmiotem sporu jest postanowienie z dnia 21 lutego 2025r. nr SKO.OG/41.12/18/2025/1470 Samorządowego kolegium Odwoławczego w Katowicach – dalej SKO, organ którym to na podstawie art. 1 ust. 1, art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jednolity - Dz.U. z 2018r., poz. 570) i art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. r Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity - Dz.U. z 2024r., poz. 572), po rozpatrzeniu odwołania E. W. – dalej strona od pisma działającej z upoważnienia Prezydenta Miasta B. - Naczelnik Wydziału Edukacji w Urzędzie Miejskim w B. nr [...] z dnia 30 października 2024r., stanowiącego informację o negatywnym rozpatrzeniu wniosku z dnia 2 października 2024r. o refundację kosztów dowozu uczennicy (córki) Z. W. do Niepublicznej Szkoły Podstawowej "N" [...] w C. przy ul. [...], stwierdziło niedopuszczalność odwołania od pisma Naczelnik Wydziału Edukacji w Urzędzie Miejskim w B. nr [...] z dnia 30 października 2024r., którym to z kolei poinformowano stronę o negatywnym załatwieniu wniosku z dnia 2 października 2024r. o refundację kosztów dowozu uczennicy Z. W.
Stan sprawy jest następujący;
Pismem z dnia 30 października 2024r. Naczelnik Wydziału Edukacji w Urzędzie Miejskim w B. poinformowała Panią E. W. o negatywnym rozpatrzeniu jej wniosku z dnia 2 f października 2024r. o refundację kosztów dowozu uczennicy (córki) Z. W. do Niepublicznej Szkoły Podstawowej "N" [...] w C. przy ul. [...].
W dniu 5 listopada 2024r. strona wniosła za pośrednictwem Prezydenta Miasta B.) odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach, od ww. pisma z dnia 30 października 2024r. W odwołaniu wskazano, że organ rozpatrzył wniosek z naruszeniem uprawnienia wnioskodawcy (rodzica dziecka autystycznego) do wyboru szkoły, nawet gdy ta znajduje się poza obszarem gminy, stanowiącej miejsce zamieszkania ucznia.
SKO stwierdziło że zgodnie z art. 134 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego organ odwoławczy w postępowaniu wstępnym podejmuje czynności mające na celu ustalenie czy odwołanie jest dopuszczalne. Wskazało iż niedopuszczalność odwołania może wynikać z przyczyn przedmiotowych jak i podmiotowych. W sytuacji gdy czynność organu administracji publicznej nie jest decyzją administracyjną, a np. stanowi czynność materialno-techniczną lub cywilno-prawną, odwołanie jest niedopuszczalne. Taka sytuacja zdaniem SKO zaistniała. Kwestie związane ze zwrotem kosztów dojazdu niepełnosprawnego dziecka do placówki szkolnej nie podlegają załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej, a podejmowane są w zakresie czynności należących do kategorii innych aktów i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 2 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W ramach postępowania zakończonego pismem informacyjnym działającej z upoważnienie Prezydenta Miasta B. - Naczelnik Wydziała Edukacji UM B., ta jako właściwa ze względu na miejsce zamieszkania małoletniej córki E. W., posiadającej orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, wskazała jej jako rodzicowi tego dziecka na szkoły na terenie gminy B., w których możliwe jest prowadzenie kształcenia specjalnego w odpowiedniej dla ww. dziecka formie, a tym samym wskazano na brak potrzeby kierowania ww. dziecka do szkoły położonej na terenie innej gminy, czy też organizowania bezpłatnego dowozu dziecka do takiej szkoły lub refundowania kosztów dowozu dziecka do szkoły położonej poza gminą B., gdy organizowany jest on przez opiekunów.
Stanowisko Kolegium, że zapewnienie dziecku odpowiedniej formy kształcenia i związanego z tym bezpłatnego transportu do szkoły nie odbywa się poprzez wydanie decyzji administracyjnej znajduje potwierdzenie w bogatym orzecznictwie sądów administracyjnych (np. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 21 listopada 2016r., sygn. akt IV SA/Gł 213/16; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 20 maja 202 łr., sygn. akt III SA/Gd 1213/20; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 15 października 202łr.; sygn. akt II SAB/Sz 27/20). Ewentualna odmowa zapewnienia dziecku bezpłatnego dojazdu do szkoły (refundacji kosztów dowozu) może podlegać tylko skardze do Sądu po uprzednim wezwaniu organu gminy do usunięcia naruszenia prawa. Kognicja Sądu administracyjnego w przedmiotowej sprawie wynika z art. 3 § 2 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Tym samym, gdy nie istnieje przedmiot zaskarżenia (odwołania) wyłączona została także możliwość rozpatrzenia "odwołania" w ramach postępowania administracyjnego z przyczyn przedmiotowych , w związku z tym postanowiono jak wyżej.
W skardze do WSA w Gliwicach strona zakwestionowała to postanowienie .
SKO wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2024 r., poz. 935 - dalej p.p.s.a.) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Sąd administracyjny zasadniczo jest sądem kasacyjnym. W razie stwierdzenia istotnych uchybień sąd administracyjny nie ma więc kompetencji do merytorycznego rozstrzygnięcia danego postępowania, lecz jest upoważniony jedynie do uchylenia bądź stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, postanowienia lub aktu. Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonego postanowienia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy art. 134 k.p.a. zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.
Oceniając sporne postanowienie Sąd doszedł do przekonania, iż było ono przedwczesne a przy jego wydaniu doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy a to art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego który to stanowi, iż organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.
Zdaniem Sądu SKO po otrzymaniu pisma "odwołania strony" od informacji o negatywnym załatwieniu jej wniosku w przedmiocie refundacji kosztów dowozu niepełnosprawnej córki do szkoły i z powrotem winno poinformować ją o tym, iż w tym względzie nie przysługuje jej prawo zaskarżenia poprzez wniesienie odwołania. Obowiązkiem Kolegium było poinformowanie strony, że zapewnienie dziecku odpowiedniej formy kształcenia i związanego z tym bezpłatnego transportu do szkoły nie odbywa się poprzez wydanie decyzji administracyjnej a ewentualna odmowa zapewnienia dziecku bezpłatnego dojazdu do szkoły (refundacji kosztów dowozu) może podlegać tylko skardze do WSA. W niniejszej sprawie organ II instancji nie poinformował skarżącej w sposób precyzyjny, szczegółowy i prawidłowy o tej możliwości prawnej co skutkowało wydłużeniem postępowania w tej sprawie zupełnie z punktu widzenia strony dla niej niepotrzebnym. W ocenie zaś Sądu skarżąca nie może ponosić ujemnych konsekwencji zaniedbań organów. Jak wskazał WSA w Krakowie w wyroku o sygn. akt III SA/Kr 488/25 z dnia 10 września 2025 r., co skład orzekający podziela w całości przepis art. 9 k.p.a., statuujący zasadę udzielania stronom informacji faktycznej i prawnej, nakłada na organ administracji publicznej obowiązek informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania. Obowiązek ten obciąża organ z urzędu, a jego bierność stanowi naruszenie prawa, bez względu na to w jakiej fazie postępowania miało miejsce. Gdyby niespełnienie tego obowiązku mogło mieć wpływ na wynik sprawy, co dotyczy zwłaszcza stron działających bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika, wówczas stanowi to wystarczającą podstawę do uchylenia aktu podjętego w takich warunkach.
W konsekwencji zaistniałej sytuacji w sprawie doszło także do naruszenia art. 134 k.p.a. poprzez jego przedwczesne zastosowanie.
Te uchybienia przepisom postępowania, w tym art. 9, art. 134 k.p.a. stwarzają podstawę do uchylenia zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ powinien mieć na uwadze stanowisko Sądu wyrażone w uzasadnieniu.