III SA/GL 398/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę Wojewody Śląskiego na uchwałę Rady Powiatu Kłobuckiego dopuszczającą zdalne sesje w wyjątkowych sytuacjach.
Wojewoda Śląski zaskarżył uchwałę Rady Powiatu Kłobuckiego, która dopuszczała możliwość zdalnego odbywania sesji w przypadkach zagrożenia życia lub zdrowia radnych. Wojewoda argumentował, że narusza to zasadę jawności i kompetencje rady. Sąd administracyjny uznał jednak, że przepis ustawy COVID-19 zezwalający na zdalne obrady w okresie stanu zagrożenia epidemicznego jest przepisem szczególnym wobec ustawy o samorządzie powiatowym, a ochrona zdrowia radnych może przeważać nad zasadą jawności w wyjątkowych okolicznościach.
Sprawa dotyczyła skargi Wojewody Śląskiego na uchwałę Rady Powiatu Kłobuckiego, która wprowadziła do statutu powiatu zapis § 39 ust. 3, zezwalający na odbywanie sesji zdalnie w przypadkach zagrożenia życia lub zdrowia radnych lub mienia znacznej wartości. Wojewoda zarzucił naruszenie przepisów ustawy o samorządzie powiatowym (art. 8a ust. 1 i 2, art. 13 ust. 1) oraz Konstytucji (art. 61), argumentując, że rada nie ma kompetencji do wprowadzania takich regulacji, a narusza to zasadę jawności działania organów. Sąd administracyjny w Gliwicach oddalił skargę, uznając ją za niezasadną. Sąd podkreślił, że art. 15zzx ustawy COVID-19, wprowadzony w związku z pandemią, stanowi przepis szczególny wobec ustawy o samorządzie powiatowym i zezwala na zdalne obrady w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii. Sąd uznał, że w wyjątkowych okolicznościach, gdy istnieje ryzyko dla zdrowia i życia radnych, ochrona tych dóbr może mieć pierwszeństwo przed zasadą jawności. Ponadto, sąd stwierdził, że środki komunikacji elektronicznej mieszczą się w pojęciu 'środków porozumiewania się na odległość' użytych w ustawie COVID-19, a identyfikacja radnych poprzez logowanie do programu obsługującego sesje spełnia wymogi bezpieczeństwa. Sąd uznał, że zasada jawności została zachowana poprzez możliwość dostępu do obrad w trybie komunikacji elektronicznej.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, na podstawie art. 15zzx ustawy COVID-19, który jest przepisem szczególnym wobec ustawy o samorządzie powiatowym.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że ustawa COVID-19 zezwala na zdalne obradowanie organów samorządowych w okresie pandemii, co jest przepisem szczególnym wobec ogólnych zasad ustawy o samorządzie powiatowym. Ochrona zdrowia i życia radnych może w wyjątkowych sytuacjach przeważać nad zasadą jawności.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (28)
Główne
ustawa COVID-19 art. 15zzx § 1
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
u.s.p. art. 15zzx § 1
Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym
Pomocnicze
u.s.p. art. 81 § 1
Ustawa o samorządzie powiatowym
u.s.p. art. 8a § 1
Ustawa o samorządzie powiatowym
u.s.p. art. 8a § 2
Ustawa o samorządzie powiatowym
u.s.p. art. 13 § 1
Ustawa o samorządzie powiatowym
u.s.p. art. 15 § 1
Ustawa o samorządzie powiatowym
u.s.p. art. 15 § 1a
Ustawa o samorządzie powiatowym
u.s.p. art. 15 § 1b
Ustawa o samorządzie powiatowym
u.s.p. art. 2 § 4
Ustawa o samorządzie powiatowym
u.s.p. art. 12 § 1
Ustawa o samorządzie powiatowym
u.s.p. art. 40 § 2
Ustawa o samorządzie powiatowym
u.s.p. art. 19
Ustawa o samorządzie powiatowym
ustawa COVID-19 art. 3
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
ustawa COVID-19 art. 10
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
p.p.s.a. art. 3 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.u.s.a. art. 1 § 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
P.u.s.a. art. 1 § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
u.s.p. art. 13 § 1
Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym
u.s.p. art. 8a § 1
Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym
u.s.p. art. 8a § 2
Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 61
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 228 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ustawa z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną
Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ustawa COVID-19 stanowi przepis szczególny zezwalający na zdalne obradowanie organów samorządowych w okresie pandemii. Ochrona zdrowia i życia radnych może być priorytetem nad zasadą jawności w wyjątkowych okolicznościach. Środki komunikacji elektronicznej mieszczą się w pojęciu 'środków porozumiewania się na odległość' z ustawy COVID-19. Identyfikacja radnych poprzez logowanie do programu obsługującego sesje spełnia wymogi bezpieczeństwa. Zasada jawności jest realizowana poprzez zapewnienie dostępu do obrad w trybie elektronicznym.
Odrzucone argumenty
Rada powiatu nie posiada kompetencji do wprowadzania do statutu postanowień dopuszczających zdalne odbywanie sesji. Wprowadzone postanowienie narusza zasadę jawności działania organów powiatu. Przepis art. 15zzx ustawy COVID-19 nie stanowi podstawy prawnej do obywania sesji rady powiatu w sposób zdalny po ustaniu zagrożenia epidemiologicznego. Samo transmitowanie obrad i udostępnianie nagrań nie jest wystarczające dla realizacji zasady jawności.
Godne uwagi sformułowania
przepis szczególny deroguje przepis ogólny nie ma możliwości, by w treści statutu powiatu zawarty był przepis dopuszczający taki tryb obradowania po ustaniu zagrożenia epidemiologicznego w przypadku obu dóbr chronionych konstytucyjnie - jawności życia publicznego i prawa do ochrony zdrowia, w sytuacji gdy obu tych dóbr nie można chronić jednocześnie, to drugie dobro winno być chronione na pierwszym miejscu
Skład orzekający
Barbara Brandys-Kmiecik
przewodniczący
Małgorzata Herman
sprawozdawca
Piotr Pyszny
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy COVID-19 dotyczących zdalnego trybu obradowania organów samorządowych oraz relacji między zasadą jawności a ochroną zdrowia w kontekście pandemii."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego okresu obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii i może być mniej relewantne po ich ustaniu, choć zasady interpretacji przepisów szczególnych pozostają aktualne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu funkcjonowania samorządów w czasie pandemii, łącząc kwestie proceduralne z konstytucyjnymi prawami i obowiązkami. Pokazuje, jak prawo adaptuje się do nadzwyczajnych sytuacji.
“Czy zdalne sesje radnych to legalne rozwiązanie w czasach pandemii? WSA w Gliwicach rozstrzyga spór o jawność i bezpieczeństwo.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Gl 398/21 - Wyrok WSA w Gliwicach Data orzeczenia 2021-07-27 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2021-03-29 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach Sędziowie Barbara Brandys-Kmiecik /przewodniczący/ Małgorzata Herman /sprawozdawca/ Piotr Pyszny Symbol z opisem 6260 Statut 6402 Skargi organów nadzoru na uchwały rady powiatu w przedmiocie ... (art. 81 ustawy o samorządzie powiatowym) Hasła tematyczne Samorząd terytorialny Sygn. powiązane III OSK 7569/21 - Wyrok NSA z 2023-04-25 Skarżony organ Rada Powiatu Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2020 poz 920 art.81 ust. 1, art. 8a ust. 1 i 2, art. 13 ust. 1 Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman (spr.) Asesor WSA Piotr Pyszny po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 lipca 2021 r. sprawy ze skargi Wojewody Śląskiego na uchwałę Rady Powiatu Kłobuckiego z dnia 11 września 2020 r., nr 122/XIV/2020 w przedmiocie statutu powiatu oddala skargę. Uzasadnienie Skargą z dnia 24 lutego 2021 r. Wojewoda Śląski (dalej: organ nadzoru) działając na podstawie art. 81 ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowym z 5 czerwca 1998 r. (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 920, ze zm., dalej: u.s.p.) oraz art. 54 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), wniósł o stwierdzenie nieważności uchwały Rady Powiatu w Kłobucku z dnia 11 września 2020 r., nr 122/XIV/2020, zmieniającej uchwałę w sprawie Statutu Powiatu Kłobuckiego w części określonej w § 1 pkt 8 dot. dodania w załączniku do uchwały nr 150/XX/2016 Rady Powiatu Kłobuckiego z dnia 14 listopada 2016 r. ust. 3 do § 39, jako sprzecznej z art. 8a ust. 1 i 2, art. 13 ust. 1 u.s.p. w związku z art. 15zzx ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374, dalej: ustawa COVID-19) w związku z art. 7 i art. 61 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (t.j. Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 ze zm., dalej: Konstytucja RP). Wskazanym przepisem uchwały, podjętej na podstawie art. 2 ust. 4, art. 12 pkt 1 i art. 40 ust. 2 pkt 1 u.s.p., dodano § 39 ust. 3 do Statutu Powiatu Kłobuckiego w następującym brzmieniu: "W przypadkach zagrożenia życia lub zdrowia radnych lub mienia znacznej wartości, sesje mogą odbywać się w ten sposób, że obecność radnych na sesji potwierdzana jest za pomocą elektronicznych środków komunikacji. W takim przypadku radni zabierają głos oraz głosują zdalnie. Identyfikacja radnego i potwierdzenie jego obecności następuje w ten sposób, że radny loguje się do programu obsługującego sesje rady". W ocenie Wojewody, powyższa regulacja nie znajduje uzasadnienia prawnego i w sposób istotny narusza art. 13 ust. 1 u.s.p. Rada powiatu nie posiada bowiem kompetencji do określenia w statucie, że sesja rady może odbyć się za pomocą elektronicznych środków komunikacji (sesja zdalna). Zaakcentował jednocześnie, że z przepisu art. 15 ust. 1 u.s.p. wynika wprost, iż rada powiatu obraduje na sesjach. Z kolei, uchwały zapadają zwykłą większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowego składu rady (zarządu), w głosowaniu jawnym, chyba, że ustawa stanowi inaczej (art. 13 ust. 1 u.s.p.). Głosowania jawne na sesjach rady (art. 13 ust. 1a u.s.p.) odbywają się za pomocą urządzeń umożliwiających sporządzenie i utrwalenie imiennego wykazu głosowań radnych. Odstępstwo od tej zasady jest możliwe ale wyłącznie z przyczyn technicznych (art. 13 ust. 1b). Wobec powyższego prawidłowe procedowanie możliwe jest tylko w przypadku fizycznej obecności radnych na sesji odbywającej się w konkretnym miejscu. Tak określony tryb podejmowania uchwał, opierający się na jawnym głosowaniu reprezentantów lokalnej społeczności, stanowi również zdaniem organu nadzoru jeden z elementów gwarancji demokratycznego państwa prawa. Wojewoda argumentował nadto, że ograniczenia jawności działalności organów powiatu mogą wynikać wyłącznie z ustawy, a zasada ta przejawia się w dostępie obywateli do wstępu na sesje rady powiatu i posiedzeń jej komisji, dostępu do dokumentów, protokołów posiedzeń. Dalej odwołując się do art. 6 Konstytucji podkreślił również, że obowiązujące przepisy prawa przewidują możliwość ograniczenia m.in. prawa wstępu na posiedzenia rady (sejmiku), ale jedynie w przypadku wprowadzenia stanu wyjątkowego lub stanu wojennego, o którym mowa w art. 228 ust. 1 Konstytucji RP. Zdaniem organu nadzoru rada powiatu nie ma zatem kompetencji do wprowadzania unormowań ograniczających zasadę jawności w podejmowanych przez siebie uchwałach, nawet tych mających charakter aktów prawa miejscowego, takich jak statut powiatu. Zawarta zaś w dodanym do Statutu § 39 ust. 3 regulacja stanowi ograniczenie jawności działania rady powiatu, które to ograniczenie nie znajduje umocowania w przepisach rangi ustawowej. W dalszej kolejności organ nadzoru wywodził, że dyspozycja art. 15zzx ust. 1 ustawy COVID-19 ma charakter regulacji szczególnej, incydentalnej i nie została włączona do ustawy ustrojowych dotyczących samorządu powiatowego, lecz do ustawy regulującej zagadnienia związane z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, nie stanowi więc podstawy prawnej do obywania sesji rady powiatu w sposób zdalny. Szczególny charakter tych regulacji wynika także z tego, że mogą być one stosowane wyłącznie w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii, wprowadzonego rozporządzeniem wydanym przez ministra właściwego do spraw zdrowia w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw administracji publicznej, na wniosek Głównego Inspektora Sanitarnego, na podstawie art. 46 ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2020 r. poz. 1845 ze zm.). Zdaniem organu nadzoru, za tak przyjętym stanowiskiem przemawia także uzasadnienie do projektu ustawy zmieniającej ustawę COVID-19, w którym to "proponuje się wprowadzenie możliwości zdalnego obradowania i podejmowania rozstrzygnięć przez kolegialne organy w jednostkach samorządu terytorialnego (rady, sejmiki i zarządy) oraz w regionalnych izbach obrachunkowych oraz samorządowych kolegiach odwoławczych (kolegium)". Ponadto Wojewoda zaakcentował, że tryb zdalny przeprowadzania sesji jest dopuszczalny - na zasadzie wyjątku, wprowadzonego przepisem ustawowym – wyłącznie w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii. Nie ma zatem możliwości, by w treści statutu powiatu zawarty był przepis dopuszczający taki tryb obradowania po ustaniu zagrożenia epidemiologicznego, nawet jeśli powodem dla zarządzenia sesji zdalnej miałoby być zagrożenie życia lub zdrowia radnych lub mienia znacznej wartości. W ocenie organu nadzoru dla realizacji zasady jawności niewystarczające również jest samo transmitowanie obrad rady powiatu, ich utrwalanie za pomocą urządzeń rejestrujących obraz i dźwięk, a także udostępnianie nagrań w Biuletynie Informacji Publicznej i na stronie internetowej powiatu oraz w inny sposób zwyczajowo przyjęty. Przewidziane bowiem art. 15 ust. 1a u.s.p. jawność i transparentność działania rady powiatu powinna przejawiać się również w umożliwieniu zainteresowanym osobom osobistego udziału w posiedzeniu rady powiatu - przysłuchiwaniu się dyskusji, czy nawet (za zgodą przewodniczącego) zabrania głosu. Ponadto wskazane instrumenty ograniczają możliwość udziału części obywateli w procesie kontrolowania działań organów powiatu, jak np. osoby wykluczone cyfrowo, osoby starsze. W odpowiedzi na skargę Powiat wniósł o oddalenie skargi. Nie zgodził się ze stanowiskiem Wojewody, że wprowadzona w Statucie zmiana narusza procedury podejmowania uchwał, a tym bardziej, że ogranicza jawność działalności organów powiatu. W uzasadnieniu podkreślił, że kompetencja do wprowadzenia postanowień dotyczących możliwości zdalnego odbywania sesji wynika z art. 15 zzx ust. 1 ustawy COVID-19, który to przewiduje możliwość zwoływania i odbywania obrad sesji, podejmowania uchwał, z wykorzystaniem środków porozumiewania się na odległość (zdalny tryb obradowania) w przypadku obowiązywania stanu zagrożenia epidemiologicznego albo stanu epidemii jako stanu zagrożenia zdrowia i życia radnych. Powtórzenie zaś zapisów ustawowych mających charakter porządkujący materię statutową, ujednolicający i informujący nie narusza w sposób istotny przepisów prawa z tego względu, że została w Statucie przytoczona treść przepisu rangi ustawy. W Statucie Powiatu znajduje bowiem się szereg postanowień uregulowanych w innych ustawach. Ponadto zgodnie z art. 2 ust. 4 i art. 19 u.s.p. statut reguluje ustrój powiatu określając m. in. tryb pracy rady, co w konsekwencji prowadzi do wniosku, że mogą w nim się znajdować postanowienia dotyczące zdalnego odbywania sesji. Dodatkowo zaakcentował, że przepis art. 15zzx ust. 1 COVID-19 jest przepisem szczególnym w stosunku do przepisu art. 13 u.s.p. tak jak szczególnym aktem jest cała ustawa COVID-19. Nie wyklucza on i nie narusza zasady jawności działań rad powiatów. Zmianie ulega tylko realizacja tej zasady w zależności od tego, w jakim trybie obraduje i podejmuje uchwały organ powiatu. W trakcie sesji Rady odbywającej się za pomocą elektronicznych środków komunikacji na odległość radni zabierają głos, dyskutują, głosują, zaś każdy radny biorący udział w obradach Rady podlega identyfikacji i potwierdzeniu jego obecności za pomocą elektronicznych środków komunikacji przekazujących obraz i dźwięk. Radni posiadają również loginy i hasła, co zabezpiecza przed działaniem osób nieuprawnionych. Natomiast każdy z mieszkańców powiatu ma możliwość obejrzenia materiałów z sesji za pośrednictwem serwisu YouTube oraz poznania linku umożliwiającego zadanie pytań lub zgłoszenie jakiegoś problemu. Wszystkie te rozwiązania powodują, że Rada Powiatu, może działać bez przerwy i realizować swoje ustawowe obowiązki. Jednocześnie organ administracji zgodził się z Wojewodą Śląskim, że zdalny tryb obradowania jest możliwy w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga okazała się niezasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 pkt 5 i 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: p.p.s.a.) – nawiązującego w tym zakresie wprost do art. 184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. nr 78, poz. 483, dalej "Konstytucja") – kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego (pkt 5) oraz inne akty tych organów i ich związków, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej (pkt 6). Dokonując oceny legalności zaskarżonej uchwały należy zwrócić uwagę na zasadę praworządności, wyrażoną w art. 7 Konstytucji RP, zgodnie z którą organy władzy publicznej działają w granicach i na podstawie prawa. Powyższa zasada konstytucyjna oznacza, że każda norma kompetencyjna musi być tak realizowana, aby nie naruszała innych przepisów ustawy. Zakres upoważnienia musi być zawsze ustalony przez pryzmat zasad demokratycznego państwa prawnego, działania w granicach i na podstawie prawa. Realizując kompetencję, organ musi uwzględniać treść normy ustawowej. Odstąpienie od tej zasady z reguły stanowi istotne naruszenia prawa. Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie, ugruntował się pogląd dotyczący dyrektyw wykładni norm o charakterze kompetencyjnym. Naczelną zasadą prawa administracyjnego jest zakaz domniemania kompetencji. Ponadto należy podkreślić, że normy upoważniające powinny być interpretowane w sposób ścisły, literalny. Jednocześnie zakazuje się dokonywania wykładni rozszerzającej przepisów kompetencyjnych oraz wyprowadzania kompetencji w drodze analogii (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 24 lutego 2010 r., sygn. akt IV SA/Wr 593/09, CBOSA). Przy czym wskazać należy, że oceniając istnienie normy kompetencyjnej Sąd bierze pod uwagę stan prawny istniejący w dacie podjęcia kontrolowanej uchwały. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym za "istotne" naruszenie prawa uznaje się naruszenie przepisów prawa ustrojowego, przepisów kompetencyjnych organów jednostek samorządu do podejmowania uchwał oraz prawa materialnego, a także przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał (zob. M. Stahl, Z. Kmieciak, Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego w świetle orzecznictwa NSA i poglądów doktryny, Samorząd Terytorialny 2001, z. 1-2, s. 101-102). Stwierdzenie nieważności uchwały w całości lub części następuje tylko wówczas, gdy uchwała pozostaje w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawnym, co jest oczywiste i bezpośrednie oraz wynika wprost z treści tego przepisu. Chodzi tu o wady kwalifikowane, z powodu których cały akt lub jego część nie powinien wejść w ogóle do obrotu prawnego. W takiej sytuacji konieczne jest stwierdzenie nieważności aktu, czyli jego wyeliminowanie z obrotu prawnego z mocą ex tunc, co powoduje, że dany akt czy też jego część nie wywołuje skutków prawnych od samego początku. Wskazać też należy, że sąd nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi (art.134 § 1 p.p.s.a.). W kontrolowanej sprawie istota sporu dotyczy możliwości przeprowadzenia, w okresie pandemii przez organ stanowiący powiatu (Radę Powiatu), sesji oraz podejmowania uchwał przy użyciu elektronicznych środków porozumienia na odległość. Zasadniczy zarzut organu nadzoru dotyczy zaś naruszenia zasady jawności działania organów powiatu poprzez naruszenie art. 13 ust. 1 i art. 8a ust. 1 i 2 ustawy o samorządzie powiatowym w związku z art. 15 zzs ust. 1 ustawy COVID-19 oraz w zw. art. 61 Konstytucji i zdaniem Sądu jest on nieuzasadniony. Stosownie do art. 13 ust. 1 u.s.p., uchwały rady powiatu zapadają zwykłą większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowego składu rady, w głosowaniu jawnym, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W myśl art. 8a ust. 1 i 2 u.s.p. działalność organów powiatu jest jawna. Ograniczenia jawności mogą wynikać wyłącznie z ustaw (ust. 1). Jawność działania organów powiatu obejmuje w szczególności prawo obywateli do uzyskiwania informacji, wstępu na sesje rady powiatu i posiedzenia jej komisji, a także dostępu do dokumentów wynikających z wykonywania zadań publicznych, w tym protokołów posiedzeń organów powiatu i komisji rady powiatu (ust. 2). Zgodnie zaś art. 61 Konstytucji: 1. Obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. 2. Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu. 3. Ograniczenie prawa, o którym mowa w ust. 1 i 2, może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa. 4. Tryb udzielania informacji, o których mowa w ust. 1 i 2, określają ustawy, a w odniesieniu do Sejmu i Senatu ich regulaminy. W sprawie nie budzi wątpliwości, że w marcu 2020 r. obszar kraju został dotknięty pandemią COVID-19 wraz z towarzyszącymi ograniczeniami funkcjonowania życia społecznego i gospodarczego, a regulacje prawne dotyczące tych kwestii zawarto w ustawie z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Stan zagrożenia epidemicznego wprowadzono 14 marca 2020 r., rozporządzeniem Ministra Zdrowia z 13 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego, a stan epidemii obwiązuje od 20 marca 2020 r., zgodnie z rozporządzeniem MZ z 20 marca 2020 r. Ustawa COVID-19 w art. 3 wprowadziła definicję polecenia wykonywania pracy zdalnej oraz warunki jej wykonywania. Zgodnie z art. 10 tejże ustawy Prezes Rady Ministrów może, na wniosek ministra właściwego do spraw zdrowia, nałożyć na jednostkę samorządu terytorialnego obowiązek wykonania określonego zadania w związku z przeciwdziałaniem COVID-19. Doprecyzowanie tych obowiązków nastąpiło w art. 15zzx dodanym przez art. 1 pkt 14 ustawy z 31 marca 2020 r. (Dz.U.2020.568), zgodnie z którym w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego oraz działające kolegialnie organy: wykonawcze w jednostkach samorządu terytorialnego, w związkach jednostek samorządu terytorialnego, w związku metropolitalnym, w regionalnych izbach obrachunkowych oraz samorządowych kolegiach odwoławczych mogą zwoływać i odbywać obrady, sesje, posiedzenia, zgromadzenia lub inne formy działania właściwe dla tych organów, a także podejmować rozstrzygnięcia, w tym uchwały, z wykorzystaniem środków porozumiewania się na odległość lub korespondencyjnie (zdalny tryb obradowania). Obradowanie w zdalnym trybie zarządza osoba uprawniona do przewodniczenia danemu organowi stanowiącemu jednostki samorządu terytorialnego oraz innemu organowi działającemu kolegialnie. Obradowanie zdalne ma również zastosowanie do kolegialnych organów wewnętrznych tych jednostek. Wykładając treść przepisów prawa należy czynić to z założeniem, że ustawodawca jest racjonalny, a system prawa – kompletny i niesprzeczny. Dlatego obowiązujące przepisy należy interpretować tak, aby nie było między nimi sprzeczności, a przeciwnie – tak, aby tworzyły spójny system, w którym przepisy wzajemnie się uzupełniają. Skoro racjonalny ustawodawca przewidział w art. 15zzx ustawy covidowej możliwość odbywania sesji i podejmowania uchwał z wykorzystaniem środków porozumiewania się na odległość lub korespondencyjnie, to uznać należy, że przepis art. 15zzx jest przepisem szczególnym w stosunku do art. 13 ust. 1 i art. 8a u.s.p., zaś reguły wykładni prawa wskazują, że przepis szczególny deroguje przepis ogólny. Co więcej, stwierdzić należy, że cała ta ustawa jest szczególnym aktem prawnym, którego wprowadzenie jest podyktowane szczególną sytuacją epidemiczną i koniecznością zapewnienia ciągłości działania organów jednostek samorządu terytorialnego w tym czasie. Nadzwyczajny charakter tej ustawy i jej rozwiązań przyjętych w celu zapobiegania sytuacjom kryzysowym wywołanym przez COVID-19 nakazuje w sposób oczywisty przyjąć, że jest to przepis szczególny dla rozwiązań przyjętych ustawie o samorządzie powiatowym. Jeśli zatem z art. 8a u.s.p. wynika, że ograniczenia jawności działania organów powiatu mogą wynikać wyłącznie z ustaw, to ustawą taką jest właśnie ustawa covidowa. Prawidłowość wyżej przedstawionego stanowiska potwierdza treść cytowanego już art. 61 ust. 4 Konstytucji, z którego wynika, że jawność nie jest zasadą absolutną i najważniejszą; powołany przepis dopuszcza ograniczenie zasady jawności w różnych wymienionych w nim przypadkach, m.in. ze względu na ochronę wolności i praw innych osób i bezpieczeństwa. Wskazuje to, że sam ustawodawca przewidział sytuacje, gdy inne wartości będą ważniejsze niż jawność życia publicznego. Niewątpliwie z wystąpieniem stanu zagrożenia epidemicznego czy stanu epidemii nierozerwalnie związanie jest ryzyko zagrożenia życia lub zdrowia radnego. Radni – jak wszyscy ludzie – mają prawo do bezpieczeństwa osobistego oraz ochrony zdrowia i życia i nie narażania się na zachorowanie w sytuacji pandemii. W świetle powyższych przepisów nie budzi wątpliwości możliwość prowadzenia obrad w trybie zdalnym i wbrew twierdzeniom Wojewody Śląskiego procedowanie takie w wyjątkowych warunkach stwarzających zagrożenie dla życia i zdrowia uznać należy za prawidłowe. Stacjonarny tryb prowadzenia obrad, przewidziany u.s.g. pozostaje regułą. Nadal stanowi on podstawowy sposób przeprowadzania sesji. Przewidziany zaś w art. 15 zzx ust. 1 ustawy COVID-19 tryb prowadzenia obrad, został wprowadzony okresowo, do czasu odwołania stanu epidemii, jako rozwiązane alternatywne, czego Powiat w żaden sposób nie kwestionuje. Ustawodawca określił dwie formy zdalnego trybu obradowania, w tym obradowanie z wykorzystaniem środków porozumiewania się na odległość. Nie określono wprost, czy w rozumieniu ustawy obejmują one także środki komunikacji elektronicznej lub choćby niektóre z nich. Zgodnie z ustawą z 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną "środki komunikacji elektronicznej" to "rozwiązania techniczne, w tym urządzenia teleinformatyczne i współpracujące z nimi narzędzia programowe, umożliwiające indywidualne porozumiewanie się na odległość przy wykorzystaniu transmisji danych między systemami teleinformatycznymi, a w szczególności pocztę elektroniczną". W ocenie Sądu w użytym w ustawie o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 sformułowaniu "środki porozumiewania się na odległość" mieszczą się środki komunikacji elektronicznej, pod warunkiem możliwości identyfikacji komunikujących się osób. Warunek ten został w niniejszej sprawie spełniony, co wynika treści § 39 ust. 3 Statutu, zgodnie z którym "identyfikacja radnego i potwierdzenie jego obecności następuje w ten sposób, że radny loguje się do programu obsługującego sesje rady". Również wykładnia celowościowa przepisów przewidujących zasadę jawności prowadzi do analogicznych wniosków. Zdaniem Sądu zasada ta służy zapewnieniu uzyskania przez obywateli informacji o działaniach Państwa i jego organów oraz innych organów władzy publicznej. Ma na celu zapewnienie transparentności życia publicznego i gospodarowania mieniem publicznym i stanowi jeden z elementów demokratycznego państwa. Tak określone cele zasady jawności również zostały przez Radę Powiatu zrealizowane. Ustawodawca nie ograniczył wprost stosowania przepisów gwarantujących jawność w sytuacji przeprowadzenia sesji w trybie zdalnym. W przypadku sesji przeprowadzanej wyłącznie w trybie zdalnym mieszkańcy winni mieć zapewniony dostępu do obrad również w trybie komunikacji elektronicznej, na co wskazał Powiat równocześnie określając możliwości techniczne. Nie ulega wątpliwości, że w tym celu wprowadzono w art. 15zzx ust. 1 możliwość przeprowadzenia sesji i głosowania w trybie zdalnym, aby ograniczyć ryzyko zarażenia się nawzajem przez radnych i mieszkańców, gdyby sesja miała się odbyć w sposób tradycyjny. Nie ulega też wątpliwości, że dwóch dóbr chronionych konstytucyjnie - jawności życia publicznego i prawa do ochrony zdrowia, w sytuacji gdy obu tych dóbr nie można chronić jednocześnie, to drugie dobro winno być chronione na pierwszym miejscu. Mając na uwadze przedstawione tu uwagi Sąd nie dopatrzył się uchybień, które mogłyby skutkować stwierdzeniem nieważności zaskarżonej uchwały w zakwestionowanym zakresie. Uchwalając przedmiotową uchwałę Rada działała "na podstawie" i "w granicach prawa", granic tych nie naruszając. W związku z powyższym Sąd w składzie orzekającym uznał, że podniesione w skardze zarzuty są pozbawione racji. Stwierdzenie nieważności uchwały może nastąpić tylko wówczas, gdy uchwała pozostaje w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawnym, co jest oczywiste i bezpośrednie oraz wynika wprost z treści tego przepisu. Takich istotnych uchybień Sąd w przedmiotowej sprawie nie stwierdził. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę uznając ją za bezzasadną.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI