III SA/Gl 390/20

III SA/Gl 390/20 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2020-11-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-07-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Barbara Brandys-Kmiecik /sprawozdawca/
Barbara Orzepowska-Kyć
Krzysztof Wujek /przewodniczący/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
II GSK 779/21 - Wyrok NSA z 2024-09-05
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2332
art. 24 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.), Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 listopada 2020 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach - po rozpatrzeniu odwołania "A" Sp. z o.o. w P. (dalej: strona, skarżąca) od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. z [...] nr [...], nakładającej na podmiot wysyłający karę pieniężną w kwocie 10.000 zł - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W podstawie prawnej powołał art. 233 § 1 pkt 1 oraz art. 13 § 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 900 ze zm., dalej O.p.), art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2332 ze zm., dalej: ustawa SENT).
W uzasadnieniu organ przedstawił stan faktyczny i argumentację prawną. Wskazał, że w dniu [...] r. w godzinach 08:40 — 09:30 w miejscowości G. na drodze krajowej DK1 funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. przeprowadzili kontrolę przewozu drogowego towarów dokonywanego samochodem ciężarowym.
W ramach przeprowadzonych czynności kontrolnych ustalono, że według informacji zawartej w zgłoszeniu o numerze referencyjnym [...], obejmowało ono paliwa płynne w ilości [...] litrów klasyfikowane do pozycji CN 2710. Z treści ww. dokumentu przewozowego oraz dowodu wydania wynikało, iż przewożony był olej napędowy. Podmiotem wysyłającym i zarazem przewoźnikiem była strona skarżąca, a odbierającym była spółka z o.o. "B", ul. [...], [...] R. (NIP: [...]). W toku sprawdzania zgodności danych zawartych w zgłoszeniu w systemie SENT ze stanem faktycznym stwierdzono niezgodność danych dotyczących miejsca załadunku. W ww. zgłoszeniu SENT, jako miejsce załadunku towaru wskazano: ul. [...], [...] R., natomiast z dowodu wydania nr [...] z dnia [...]r. przewożonego paliwa wynikało, iż miejscem załadunku było: "C" S.A., ul. [...], [...] C.. Kierujący pojazdem nie zgłosił żadnych uwag do przeprowadzonej kontroli.
Mając powyższe na uwadze organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej z tytułu naruszenia przez podmiot wysyłający przepisów obowiązującej w dniu kontroli ustawy SENT. Ponadto poinformował stronę o treści art. 24 ust. 3 oraz art. 26 ust. 3 ustawy SENT wzywając jednocześnie do wskazania czy występują okoliczności potwierdzające ważny interes podmiotu wysyłającego, które uzasadniałyby odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej.
Organ wezwał również o przedstawienie aktualnej sytuacji finansowej (dochody, wydatki, zobowiązania, posiadany majątek) z załączeniem kopii stosownych dokumentów, a także kopii bilansu oraz rachunku zysków i strat za 2015r., 2016r., 2017r. oraz kolejne kwartały 2018r. W piśmie poinformował także, iż niezastosowanie się do wezwania w wyznaczonym terminie spowoduje wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o posiadany materiał dowodowy.
W odpowiedzi, strona nadesłała pismo z dnia 10 grudnia 2018r., w którym zwróciła się o odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3 ustawy SENT. W ocenie spółki, ma to uzasadnienie w tym, że dane podmiotu wysyłającego, odbierającego co do nazwy, siedziby, miejscowości, kodu, ulicy, numerów, przewoźnika, rodzaju i opisu towaru, z pozycją kodu CN, ilością, nazwą, numeru rejestracyjnego, listu przewozowego, datą i numerem licencji zostały w sposób kompletny zgłoszone w systemie SENT, a dokumenty przedstawione w trakcie kontroli, które są załączonymi dowodami w sprawie, wykluczały najmniejsze nawet ryzyko nielegalnego obrotu paliwami (dowód wydania od "D"). Poprzez podanie niezgodnego ze stanem faktycznym "Miejsca załadunku towaru" w zgłoszeniu [...], skarżąca w jej ocenie nie naraziła na uszczuplenie Skarbu Państwa ani w podatku od towarów i usług ani w podatku akcyzowym ani w żadnym innym.
Nadto organ zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w K. z pytaniem, czy przedsiębiorca posiada zaległości w składkach ZUS oraz, czy wobec niego jest lub w ciągu ostatnich pięciu lat było prowadzone postępowanie egzekucyjne; do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. o informację, czy przedsiębiorca posiada lub posiadał w ciągu ostatnich pięciu lat zaległości w podatkach lub innych należnościach publicznoprawnych oraz, czy jest lub było prowadzone postępowanie egzekucyjne.
W odpowiedzi na powyższe ZUS odpowiedział, iż płatnik nie posiada żadnych zaległości w składkach, jak również nie było prowadzone postępowanie egzekucyjne.
Urząd Skarbowy poinformował, iż w ostatnich pięciu latach spółka posiadała zaległość z tytułu podatku od towarów i usług oraz podatku dochodowego od osób fizycznych, w związku z czym toczyło się postępowanie egzekucyjne, jednakże na dzień sporządzania informacji - nie posiada zaległości.
Przed wydaniem decyzji organ I instancji wyznaczył stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego.
W odpowiedzi strona nadesłała pismo z dnia 13 lutego 2019r., w którym podtrzymała prośbę o odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej oraz ponownie wniosła o zastosowanie w sprawie art. 30 ust. 4 nowelizacji ustawy o systemie drogowego monitorowania i kolejowego przewozu towarów, bowiem nie naraziła na uszczuplenie Skarbu Państwa w podatkach. Do pisma dołączono fakturę VAT z [...]r., potwierdzenie zapłaty za fakturę, dowody wydania wystawione przez "D" Sp. z o.o. i "C" SA oraz odpis świadectwa jakości.
W konsekwencji powyższych okoliczności organ I instancji, działając m.in. na podstawie art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT wydał decyzję, którą wymierzył podmiotowi wysyłającemu, tj. spółce karę pieniężną w kwocie 10.000 zł z tytułu zgłoszenia w systemie SENT zarejestrowanym pod numerem referencyjnym [...] danych adresowych miejsca załadunku towarów, niezgodnych ze stanem faktycznym.
W uzasadnieniu wyjaśnił regulacje ustawy SENT i uznał, iż nie zachodziły przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary.
Kwestionując powyższą decyzję strona złożyła odwołanie i zarzuciła:
1. naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 30 ust. 4 ustawy SENT poprzez jego błędną wykładnię, a polegającą na ustaleniu, że przepis ten nie ma zastosowania do ujawnienia nieprawidłowości w trakcie tzw. kontroli drogowej, w sytuacji kiedy wykładnia prawa musi opierać się na założeniu racjonalności ustawodawcy, wewnętrznej spójności aktu prawnego, ale i całego sytemu prawa, a intencją racjonalnego ustawodawcy przy dokonywaniu nowelizacji tej ustawy było to, żeby w przypadku braku zaistnienia uszczuplenia podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego kara pieniężna nie była wymierzana (a nie ma różnicy pomiędzy momentem wykrycia nieprawidłowości w sytuacji, kiedy efekt jest ten sam, a mianowicie brak zaistnienia uszczuplenia podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego);
2. naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 24 ust. 3 ustawy SENT poprzez pominięcie dokonania ustaleń czy ukaranie karą pieniężną - gdy brak jest uszczuplenia podatku - nie stanowi naruszenia ważnego interesu podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego albo przewoźnika lub też nie stanowi naruszenia interesu publicznego;
3. pominięcie ratio legis nowelizacji przepisów ustawy SENT, którym było przeciwdziałanie nadużyciom w handlu paliwem oraz likwidacja tzw. "szarej strefy", a ustawodawca - przez nowelizację tej ustawy, niespełna rok po wejściu w życie pierwotnego brzmienia w/w ustawy - jasno dał wyraz swoich intencji oraz dokonał w ten sposób swoistej autentycznej legalnej wykładni przepisów prawa, wskazując wyraźnie, co jest potrzebne do osiągnięcia celu ustawy, a co - z punktu widzenia osiągnięcia celu tej ustawy - jest zupełnie niepotrzebne i zbędne; z woli ustawodawcy, zbędne i niepotrzebne do osiągnięcia tego celu jest zaś wszczynanie postępowań w sprawach, w których nie doszło do uszczupleń wynikających z podatku akcyzowego oraz podatku od towarów i usług.
Wskazując na powyższe strona wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji w całości i umorzenie postępowania w sprawie; ewentualnie, z ostrożności procesowej, uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji z nakazaniem dokonania ustaleń, czy ukaranie karą pieniężną - gdy brak jest uszczuplenia podatku - nie stanowi naruszenia ważnego interesu podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego albo przewoźnika lub też nie stanowi naruszenia interesu publicznego, a co za tym idzie, czy nie istnieje konieczność odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej w myśl art. 24 ust. 3 ustawy SENT.
Rozpoznając sprawę w trybie odwoławczym organ II instancji nie uwzględnił zarzutów spółki i utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. W pierwszej kolejności zwrócił uwagę, że w sprawie mają zastosowanie przepisy materialne ustawy SENT w brzmieniu obowiązującym w dniu dokonania kontroli drogowej, z uwzględnieniem przepisów przejściowych ustawy z dnia 10 maja 2018r. o zmianie ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018r. poz. 1039, dalej jako: ustawa zmieniająca, nowelizująca lub ustawa z 10 maja 2018r.). Organ odwoławczy przedstawił warunki i zasady systemu monitorowania drogowego przewozu towarów na terytorium kraju oraz obowiązki podmiotu wysyłającego.
Podkreślono, że w sprawie podmiot wysyłający w zgłoszeniu SENT o numerze referencyjnym [...] dotyczącym przewożonego oleju napędowego, wskazał jako miejsce załadunku towaru: ul. [...], [...] R.. Tymczasem w trakcie przeprowadzonej kontroli w dniu 19 stycznia 2018r. ustalono, iż faktyczne miejsce załadunku towaru to: ul. [...], [...] C. ("C" S.A.). Wynika to bezpośrednio z okazanego w trakcie kontroli dowodu wydania nr [...] z dnia [...]r. dotyczącego przewożonego paliwa. Rzeczywiste miejsce załadunku przewożonego paliwa potwierdzają także dokumenty nadesłane przez stronę za pismem z dnia 13 lutego 2019r.
Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdził naruszenie przez podmiot wysyłający obowiązków wynikających z art. 5 ust. 2 pkt 6 ustawy SENT (zgłoszenie danych adresowych dotyczących faktycznego miejsca załadunku towaru) i w konsekwencji konieczność nałożenia kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł - wynikającej z art. 24 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy, która nie podlega miarkowaniu. Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu uznał je za pozbawione podstaw. Stwierdził, że sprowadzają się one do niezastosowania art. 30 ust. 4 ustawy SENT, wprowadzonego ustawą z dnia 10 maja 2018r. i w konsekwencji wymierzenie kary pieniężnej w sytuacji, gdy stwierdzone podczas kontroli drogowej naruszenie, nie spowodowało uszczuplenia w należnych podatkowych.
Organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z art. 12 ustawy z dnia 10 maja 2018r., do postępowań w sprawie nałożenia kar pieniężnych wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy wydaniem decyzji ostatecznej stosuje się art. 24 ust. 1a i art. 30 ust. 4 zdanie pierwsze ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. W przypadku gdy ustalono, że nie doszło do uszczuplenia podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego, postępowania te umarza się. Wskazano, że w sytuacji gdy zostało wszczęte postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej i do dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej (ustawa weszła w życie 14 czerwca 2018r.) nie zostało zakończone postępowanie decyzją ostateczną, a więc w sytuacji jaka miała miejsce w niniejszej sprawie, stosuje się art. 24 ust. 1a i art. 30 ust. 4 zdanie pierwsze ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Z kolei art. 24 ust. 1a ustawy SENT (wprowadzony ww. ustawą zmieniającą z dnia 10 maja 2018r.) stanowi, że w przypadku, gdy towar był przewożony ze składu podatkowego w rozumieniu ustawy z dnia 6 grudnia 2008r. o podatku akcyzowym i podatek akcyzowy oraz należny podatek od towarów i usług zostały wpłacone przez podmiot wysyłający, a ujawnione nieprawidłowości są wynikiem oczywistego błędu i dotyczą zgłoszonych przez podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnika danych innych niż dotyczące towaru, z wyjątkiem numeru rejestracyjnego środka transportu, o którym mowa w art. 2 pkt 11 lit. a. odpowiednio na podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 2000 zł. Zdaniem organu art. 24 ust. 1a ustawy SENT nie może znaleźć zastosowania w przedmiotowej sprawie, ponieważ dotyczy on sytuacji, gdy ujawnione nieprawidłowości są wynikiem oczywistego błędu. Nie można natomiast uznać za "oczywisty błąd" niewypełnienie obowiązku nałożonego na podmiot wysyłający w ustawie. Ustawodawca jednoznacznie określił obowiązki podmiotu wysyłającego w zakresie dokonania zgłoszenia w systemie SENT (art. 5 ust. 1 ustawy SENT), zakresu wymaganych danych jakie należy umieścić w zgłoszeniu (art. 5 ust. 2 ustawy SENT) oraz konsekwencje za podanie danych w zgłoszeniu niezgodnych ze stanem faktycznym (art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT), nie dając możliwości uznaniowości w wymierzaniu kar za niewypełnienie obowiązków wynikających z ww. ustawy. Wobec tego gdy podmiot wysyłający zgłosi dane niezgodne ze stanem faktycznym, inne niż dotyczące towaru, na podmiot wysyłający nakłada się karę pieniężną w wysokości 10.000 zł. Wskazanie miejsca załadunku towaru niezgodnego ze stanem faktycznym powoduje, iż w systemie SENT odwzorowany jest zafałszowany obraz faktycznej trasy przejazdu. Stwierdzone naruszenie nie może być zatem potraktowane jako oczywisty błąd. Przez pojęcie oczywistej omyłki należy rozumieć taki błąd słowny, który nie budzi najmniejszej wątpliwości. Do oczywistych omyłek zalicza się różne błędy pisarskie, komputerowe itp, które są widoczne bez przeprowadzania dodatkowych badań lub ustaleń. W zaistniałej sytuacji brak jest zatem konieczności badania pozostałych przesłanek, w tym podnoszonej przez stronę kwestii zapłaty podatków.
Organ zaznaczył, że kolejny przepis, do którego odsyła wyżej cytowany art. 12 ustawy z dnia 10 maja 2018r., to art. 30 ust. 4, który stanowi, że jeżeli w przypadkach, o których mowa w ust. 1 (tj. w przypadku stwierdzenia w trakcie postępowania podatkowego, kontroli podatkowej albo kontroli celno-skarbowej, o której mowa w art. 54 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej, prowadzonych wobec podmiotu kontrolowanego lub strony postępowania naruszeń podlegających zgodnie z ustawą karze pieniężnej) ustalono, że nie doszło do uszczuplenia podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego nie wszczyna się postępowania w sprawie o nałożenia kary pieniężnej.
Zdaniem organu treść tego przepisu jednoznacznie wskazuje, iż ograniczenie możliwości nakładania przedmiotowych kar pieniężnych odnosi się wyłącznie do sytuacji, gdy nieprawidłowości ujawniono w wyniku czynności kontrolnych ex-post, o których mowa w ust. 1. Nie dotyczy natomiast sytuacji gdy do ujawnienia nieprawidłowości doszło w trakcie, tzw. kontroli drogowej. Konkluzja ta wynika wprost z konstrukcji przepisu i odesłania do przypadków wymienionych w ust. 1, a potwierdzają uzasadnienie ustawodawcy wprowadzonych zmian ustawą z dnia 10 maja 2018r. Ograniczenie możliwości nakładania przedmiotowych kar pieniężnych nie odnosi się do ujawnienia nieprawidłowości w trakcie tzw. kontroli drogowej, tak by ograniczyć możliwość unikania odpowiedzialności w sytuacji świadomego zamiaru dokonania nielegalnego przewozu i sanacji tego zaniechania, w sytuacji ujawnienia nieprawidłowości w trakcie tej kontroli poprzez zadeklarowanie podatków w należnej wysokości za danych okres rozliczeniowy.
Organ za bezpodstawne uznał zarzuty strony odwołującej, dotyczące dokonania przez organ I instancji nieprawidłowej wykładni treści art. 30 ust. 4 ustawy SENT, gdyż naruszenie zostało ujawnione w trakcie kontroli drogowej przewozu. Zatem nie było konieczności ustalania czy doszło do uszczupleń podatku. Wyłącznie w przypadku stwierdzenia w trakcie postępowania podatkowego, kontroli podatkowej albo kontroli celno-skarbowej, o której mowa w art. 54 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej, prowadzonych wobec podmiotu kontrolowanego lub strony postępowania, naruszeń podlegających zgodnie z ustawą karze pieniężnej, organ po ustaleniu, że nie doszło do uszczuplenia podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego, winien wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej decyzją ostateczną postępowanie umorzyć w oparciu o przepis art. 12 ustawy z dnia 10 maja 2018r.
Organ wskazał, że cytowany wyżej przepis art. 12 ustawy z dnia 10 maja 2018r., nie uzależnia umorzenia wszczętych postępowań wyłącznie od braku uszczupleń w podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym. Z treści przepisu wynika bowiem, iż do postępowań w sprawie nałożenia kar pieniężnych, które zostały wszczęte i niezakończone do dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej z dnia 10 maja 2018r. wydaniem decyzji ostatecznej stosuje się art. 24 ust. 1a i art. 30 ust. 4 zdanie pierwsze ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. W przypadku gdy ustalono, że nie doszło do uszczuplenia podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego, postępowania te umarza się. Ustawodawca w tym przepisie przejściowym odsyła w sprawach wszczętych i niezakończonych do zastosowania względniejszych przepisów art. 24 ust. 1a i art. 30 ust. 4 zdanie pierwsze w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 10 maja 2018r. Podkreślić należy, iż racjonalny ustawodawca, gdyby chciał wprowadzić ogólną zasadę nienakładania kar pieniężnych gdy nie doszło do uszczuplenia podatku od towarów oraz podatku akcyzowego, zawarłby ją w odrębnej jednostce redakcyjnej.
Organ podkreślił, że jest zobligowany do zbadania we wszystkich postępowaniach wszczętych i niezakończonych wydaniem decyzji ostatecznej do dnia wejścia w życie przepisów tej ustawy możliwości zastosowania przepisu art. 24 ust. 1a czy art. 30 ust. 4 zdanie pierwsze ustawy znowelizowanej. Dopiero w przypadku ustalenia, że w danej sprawie zostały spełnione warunki określone w tych normach, należy podjąć dopuszczalne rozstrzygnięcie, tj. w przypadku wystąpienia okoliczności wynikających z art. 24 ust. 1a wymierzyć karę pieniężną w niższej wysokości (2.000 zł) a w przypadku wystąpienia okoliczności z art. 30 ust. 4 zdanie pierwsze, wszczęte postępowanie umorzyć. Odnosząc się do kwestii braku wpływu zaistniałej nieprawidłowości na uszczuplenia należności podatkowych a także pominięcia celu ustawy SENT organ zauważył, że ustawa SENT zawiera instrumenty służące m. in. "uszczelnianiu" systemu podatkowego, nie zawiera natomiast przepisów kreujących jakiekolwiek obowiązki podatkowe. Z treści przepisów ustawy SENT nie wynika, aby nakładanie kar pieniężnych za naruszenia stwierdzone w trakcie kontroli przewozu towarów, wykonywanej w oparciu o przepisy art. 13 ustawy SENT, uzależnione było od powstania uszczupleń podatkowych wskutek naruszenia przepisów tej ustawy.
Zdaniem organu wszystkie obowiązki podmiotu wysyłającego dotyczące podania w zgłoszeniu danych wymienionych w art. 5 ust. 2 ustawy SENT mają charakter formalny, a jednak ustawodawca uznał w art. 24 ust. 1 pkt 2 tejże ustawy, że ich niewypełnienie, a dokładniej, niewypełnienie któregokolwiek z nich, skutkuje nałożeniem kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł. Organ nakładając karę nie ma podstaw do badania przyczyn, dla których podmiot wysyłający nie wpisał do zgłoszenia danych zgodnych ze stanem faktycznym, bowiem przedmiotowa kara nie jest uzależniona od wystąpienia przesłanki winy. Przepisy ustawy SENT nie uzależniają bowiem wymiaru kary od tego czy niedopełnienie obowiązków wynikało z celowego działania, zaniechania czy niedbalstwa. Ustawa nie przewiduje możliwości miarkowania wysokości kary pieniężnej nakładanej za dane naruszenie obowiązku nałożonego na uczestnika obrotu.
Podkreślono, że w świetle przepisów ustawy SENT bez znaczenia są okoliczności, z powodu których przedsiębiorca dopuścił się nieprawidłowości, organ nie jest bowiem upoważniony do ustalania i oceny przyczyn zaistniałego naruszenia prawa, lecz ma za zadanie jedynie stwierdzenie zaistniałych skutków. Organy stosując przepisy ustawy SENT nie relatywizują stwierdzonych uchybień pod kątem umyślności bądź nieumyślności zachowania strony.
Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że brak w niniejszej sprawie okoliczności, o którym mowa w art. 24 ust. 3 ustawy SENT, uzasadniających odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej za stwierdzone podczas kontroli naruszenia. W przypadku stwierdzenia przez organ zaistnienia którejkolwiek przesłanek w postaci ważnego interesu podmiotu wysyłającego lub ważnego interesu publicznego, istnieje możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej pod warunkiem, że to odstąpienie spełnia warunki określone w art. 26 ust. 3 ustawy SENT.
W razie stwierdzenia przez organ w postępowaniu, że nie ma podstaw do udzielenia ulgi, ponieważ nie przemawia za tym ważny interes podmiotu wysyłającego lub interes publiczny, traci sens ustalanie, czy ulga jest dopuszczalną pomocą publiczną. Ulgi tej i tak nie można już udzielić, a przez to nie znajdują zastosowania przepisy regulujące pomoc publiczną. Stosuje się je jedynie w przypadku udzielenia pomocy (przyznania ulgi). Odmowa przyznania ulgi nie prowadzi do udzielenia pomocy, a przez to nie ma potrzeby rozpatrywania jej w kontekście dopuszczalności pomocy publicznej. Analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego nie pozwalała na uznanie, iż zachodzi przypadek ważnego interesu podmiotu wysyłającego lub ważnego interesu publicznego, uzasadniający odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej.
Podkreślono, że pomimo wezwania strona nie przedłożyła żadnych dokumentów, które pozwoliłyby na dokonanie aktualnej oceny sytuacji finansowej przedsiębiorstwa. Organ nie miał zatem możliwości oceny ważnego interesu podmiotu wysyłającego w kontekście sytuacji finansowej oraz skutków ekonomicznych jakie mogłyby wystąpić w wyniku realizacji nałożonej kary pieniężnej.
Strona nie wykazała zatem przesłanek wskazujących na istnienie swojego ważnego interesu przemawiającego za odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej. Ponadto powołano się na korespondencję z ZUS oraz organu skarbowego.
Zdaniem organu odwoławczego, odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej w sytuacji, gdy zobowiązany jest w stanie ją uiścić, pozostawałoby w sprzeczności z interesem publicznym, który wymaga by przypadające budżetowi należności publicznoprawne były płacone we właściwych wielkościach i we właściwym czasie.
W konkluzji stwierdzono, że podjęte przez organ I instancji rozstrzygnięcie zostało oparte na kompletnie zgromadzonym i rozpatrzonym materiale dowodowym, dającym przez to podstawę do prawidłowych ustaleń faktycznych. W uzasadnieniu decyzji zawarto pełną ocenę zebranego materiału dowodowego i wyczerpujące wyjaśnienie przesłanek dokonanego rozstrzygnięcia.
W skardze na powyższą decyzję ostateczną Strona zakwestionowała jej prawidłowość i zarzuciła:
- naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 30 ust. 4 ustawy SENT poprzez jego niezastosowanie i błędną wykładnię poprzez uznanie, że przepis ten nie ma zastosowania w przypadku ujawnienia nieprawidłowości w trakcie tzw. "kontroli drogowej" podczas gdy prawidłowa analiza prowadzi do wniosków odmiennych, a to że dotyczy on obecnie wszystkich rodzajów naruszeń podlegających karze pieniężnej zgodnie z ustawą SENT;
- naruszenie przepisów prawa materialnego: art. 24 ust. 1a ustawy SENT w związku z art. 1 pkt 26 w związku z art. 12 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że wskazanie przez skarżącego błędnych danych miejsca załadunku nie jest wynikiem oczywistego błędu, podczas gdy prawidłowa analiza prowadzi do wniosku odmiennego; wskazanie nieprawidłowych danych było wynikiem takiego oczywistego błędu i dotyczyło danych innych niż dotyczące towaru, a zatem na stronę, wobec czego jeżeli w ogóle, to na skarżącego powinna być nałożona kara w niższej wysokości - tj. 2.000 zł a nie 10.000 zł;
- błąd w ustaleniach faktycznych polegających na uznaniu, że skarżący "nie wypełnił obowiązku nałożonego na podmiot wysyłający w ustawie" podczas gdy prawidłowa analiza prowadzi do wniosku, iż obowiązek ten został przez skarżącego wypełniony, a błędne dane miejsca załadunku są skutkiem popełnienia "oczywistego błędu" w rozumieniu art. 24 ust. 1a ustawy SENT;
- naruszenie art. 12 ustawy z dnia 10 maja 2018 r., który należy odczytywać w ten sposób, że w przypadku postępowań w sprawie nałożenia kar pieniężnych wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, w przypadku ustalenia, że nie doszło do uszczuplenia podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego, to postępowanie umarza się, a w niniejszym przypadku nie doszło do takiego uszczuplenia;
- naruszenie art. 120, art. 121 § 1 i art. 187 § 1 O.p. i wyrażonych w tych przepisach zasady legalizmu, zasady zaufania do organu podatkowego oraz zasady oficjalności postępowania dowodowego przy dokonywaniu interpretacji pojęcia "interesu publicznego", którym to pojęciem posługuje się art. 22 ust. 3 ustawy SENT;
- naruszenie art. 22 ust. 2 i ust. 3 oraz art. 26 ust. 3 ustawy SENT poprzez błędną ich wykładnię, w szczególności w zakresie interpretacji pojęcia "interes publiczny", użytego w art. 22 ust. 3 ustawy, którego prawidłowa wykładnia powinna odbyć się z poszanowaniem zasad zawartych w art. 120, art. 121 § 1 i art. 187 § 1 O.p. oraz zasady proporcjonalności mającej wymiar konstytucyjny;
- naruszenie art. 7 K.p.a. w związku z art. 77 K.p.a. w zw. z art. 15 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie polegające na niepodjęciu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli poprzez nieprzeprowadzenie dowodów świadczących o tym, że błędne dane miejsca załadunku są skutkiem popełnienia "oczywistego błędu" w rozumieniu art. 24 ust. 1a ustawy SENT.
Skarżąca podnosząc te zarzuty wniosła o uchylenie decyzji w całości i umorzenie postępowania oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu podniosła, że organ błędnie uznał, iż art. 30 ust. 4 ustawy SENT nie ma zastosowania w przypadku ujawnienia nieprawidłowości w trakcie tzw. "kontroli drogowej". Zaznaczono, że obecnie ta regulacja dotyczy wszystkich rodzajów naruszeń podlegających karze pieniężnej zgodnie z ustawą SENT, a po drugie organem właściwym do nałożenia w takim wypadku tej kary jest naczelnik UCS właściwy ze względu na siedzibę organu, który ujawnił dane naruszenie. Aby uniknąć zbędnej represyjności ustawy, w art. 30 ust. 4 wprowadzono wybiórczą formę abolicji, tj. wskazano, że w przypadku, gdy w trakcie powyższych kontroli ex post stwierdzi się, iż nie doszło do uszczuplenia podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego, to nie wszczyna się postępowania w sprawie o nałożenie kary pieniężnej, jak też nie przekazuje się dokumentów związanych z ujawnionym naruszeniem do właściwego naczelnika UCS. Ponadto nie przeprowadzono dowodów świadczących o tym, że wskazanie przez skarżącego błędnych danych miejsca załadunku nie jest wynikiem celowego działania skarżącego lecz oczywistego błędu. W ocenie strony skarżącej wskazanie nieprawidłowych danych było wynikiem takiego oczywistego błędu i dotyczyło danych innych niż dotyczące towaru, a zatem jeżeli w ogóle, to na skarżącego powinna być nałożona kara w wysokości 2.000 zł.
Zdaniem strony skarżącej, mając na uwadze charakter jej działalności, wielość wykonywanych operacji popełnienie błędu w wypełnieniu formularza i wskazanie nieprawidłowego adresu załadunku, winno zostać uznane za oczywisty błąd, tym bardziej, iż organy nie poczyniły żadnych ustaleń świadczących o celowym działaniu skarżącego. Jednocześnie z dowodu wydania wynikało, iż miejscem załadunku było "C" S.A. uł. [...], [...] C. zaś w zgłoszeniu wskazano: [...], R. [...] ("E"), a skarżący zamiennie korzysta z tych dostawców w swojej działalności. Wobec tego doszło do pomyłki i naruszenie stanowiło oczywisty błąd.
Wskazano także, że organ nie rozpatrzył przesłanek odstąpienia od nałożenia powyższej kary w tym konkretnym przypadku w sposób wyczerpujący i wszechstronny. W zakresie przesłanki odnoszącej się do "ważnego interesu przewoźnika" organ winien działać na wniosek skarżącej i w oparciu o przedłożone przez nią dokumenty i dowody, ale w przypadku drugiej przesłanki "interesu publicznego" organ winien działać z urzędu. Zatem stanowisko organu o braku podstaw do odstąpienia od nałożenia na skarżącą kary pieniężnej jest co najmniej przedwczesne, jeżeli uwzględni się treść art. 121 § 1 O.p., zgodnie z którym postępowanie powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie od organów podatkowych oraz art. 122 tej O.p., w myśl którego w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Skoro ustawodawca w art. 22 ust. 3 ustawy SENT expressis verbis wskazał na możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej w przypadkach uzasadnionych interesem publicznym, to przewidział sytuacje, w których odstąpienie od dochodzenia należności będzie zbieżne z tym interesem, pomimo, że inni przewoźnicy dobrowolnie łub pod przymusem taką karę uiścili.
Zdaniem skarżącego takie okoliczności jak błędne wskazanie adresu załadunku w wyniku oczywistego błędu, nie zaś celowego działania, dotychczasowa rzetelność skarżącego, brak uszczuplenia (bądź narażenia na uszczuplenie) należności publicznoprawnych, znikomy rozmiar uchybienia, który nie miał wpływu na leżący po stronie skarżącej obowiązek podatkowy zasługiwały na uwzględnienie w kontekście możliwości odstąpienia od wymierzenia kary z uwagi na interes publiczny.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019r., poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje, między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c ustawy). Sąd uwzględniając skargę stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).
Zdaniem Sądu przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie można organowi zarzucić naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego.
Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest kwestia zasadności nałożenia na podmiot wysyłający kary pieniężnej w kwocie 10.000 zł z tytułu niewykonania obowiązku, polegającego na podaniu danych niezgodnych ze stanem faktycznym (innych niż dotyczących towaru) w zgłoszeniu SENT, w którym wskazano miejsca załadunku towaru niezgodne ze stanem faktycznym.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że art. 5 ust. 1 ustawy SENT określa zakres zgłoszenia w przypadku przewozu towaru rozpoczynającego się na terytorium kraju i na jego podstawie podmiot wysyłający jest obowiązany, przed rozpoczęciem przewozu towaru, przesłać do rejestru zgłoszenie, uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia i przekazać ten numer przewoźnikowi. Stosownie do art. 8 ust. 1 ustawy SENT podmiot wysyłający, podmiot odbierający oraz przewoźnik są obowiązani niezwłocznie aktualizować dane zawarte w zgłoszeniu w takim zakresie, w jakim byli obowiązani do ich zgłoszenia. Dane dotyczące towaru będącego przedmiotem przewozu zawarte w zgłoszeniu nie podlegają aktualizacji (art. 8 ust. 2 tej ustawy). Natomiast zgodnie z normą art. 24 ust 1 pkt 2 ustawy SENT w przypadku gdy podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnik zgłosi dane niezgodne ze stanem faktycznym, inne niż dotyczące towaru - odpowiednio na podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10.000 zł.
W rozpoznawanej sprawie zachodzi właśnie taka sytuacja, bowiem spółka w zgłoszeniu SENT wskazała inne miejsce załadunku niż w rzeczywistości.
Odnosząc się do zarzutów powołanych w skardze i odwołaniu należy wskazać, że nie zasługują one na uwzględnienie i Sąd podzielił argumentację organu w spornym zakresie. Zgodnie z art. 12 ustawy z dnia 10 maja 2018 r., do postępowań w sprawie nałożenia kar pieniężnych wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej wydaniem decyzji ostatecznej stosuje się art. 24 ust. 1a i art. 30 ust. 4 zdanie pierwsze ustawy zmienianej w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą. W przypadku gdy ustalono, że nie doszło do uszczuplenia podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego, postępowania te umarza się.
W niniejszej sprawie postępowanie zostało wszczęte w dniu 28 listopada 2018r. i nie zostało zakończone decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej. Z tego jednoznacznie wynika, że w niniejszej sprawie stosuje się art. 24 ust. 1a i art. 30 ust. 4 zdanie pierwsze ustawy zmienianej w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą. Przepis art. 24 ust. 1a ustawy SENT (zmieniony ustawą z 10 maja 2018r.) stanowi natomiast, że w przypadku gdy towar był przewożony ze składu podatkowego w rozumieniu ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym i podatek akcyzowy oraz należny podatek od towarów i usług zostały wpłacone przez podmiot wysyłający a ujawnione nieprawidłowości są wynikiem oczywistego błędu i dotyczą zgłoszonych przez podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnika danych innych niż dotyczące towaru, z wyjątkiem numeru rejestracyjnego środka transportu o którym mowa w art. 2 pkt 11 lit. a, odpowiednio, na podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 2000 zł.
Z treści przytoczonego przepisu jednoznacznie wynika, że ma on zastosowanie w przypadku gdy ujawnione nieprawidłowości są wynikiem oczywistego błędu i dotyczą danych innych niż dotyczące towaru, z wyjątkiem numeru rejestracyjnego środka transportu, o którym mowa w art. 2 pkt 11 lit. a. W przedmiotowej sprawie ujawniona nieprawidłowość dotyczyła miejsca załadunku, słusznie zatem organy administracji uznały, że przepis ten nie mógł znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż stwierdzone uchybienie nie może być uznane za oczywisty błąd. Oczywistym błędem są błędy pisarskie, komputerowe, widoczne od raz bez wnikliwej analizy.
Jednocześnie art. 1 pkt 30) ustawy zmieniającej wprowadza nowe brzmienie art. 30 ustawy SENT, zgodnie z którym art. 30 ust. 1 stanowi, że w przypadku stwierdzenia w trakcie postępowania podatkowego, kontroli podatkowej albo kontroli celno-skarbowej, o której mowa w art. 54 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, prowadzonych wobec podmiotu kontrolowanego lub strony postępowania, naruszeń podlegających zgodnie z ustawą karze pieniężnej organem właściwym do wymierzenia kary pieniężnej jest naczelnik urzędu celno-skarbowego właściwy ze względu na siedzibę organu, który ujawnił naruszenie. [...] Ust. 4 natomiast ma brzmienie: "Jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1, ustalono, że nie doszło do uszczuplenia podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego, nie wszczyna się postępowania w sprawie o nałożenie kary pieniężnej. Przepisu ust. 3 nie stosuje się."
Zatem art. 30 ust. 4 ustawy SENT wskazuje, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej wtedy, gdy nieprawidłowości zostają ujawnione w wyniku czynności przeprowadzonych w postępowaniach, o których mowa w ustępie 1 tj. w trakcie postępowania podatkowego, kontroli podatkowej albo kontroli celno-skarbowej, o której mowa w art. 54 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej przy spełnieniu warunku, że w toku tych postępowań ustalono, iż nie doszło do uszczuplenia podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego. Regulacja ta nie odnosi się zatem do nieprawidłowości ujawnionych w niniejszej sprawie w trakcie kontroli drogowej. W takim przypadku możliwa byłaby bowiem sanacja stwierdzonych naruszeń przez zadeklarowanie podatków w odpowiedniej wysokości za dany okres rozliczeniowy.
Zatem na podstawie art. 12 ustawy zmieniającej organ powinien umorzyć postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej wszczęte i niezakończone do dnia wejścia w życie tej ustawy wydaniem decyzji ostatecznej tylko w przypadku gdy nieprawidłowości zostały ujawnione w trakcie postępowania podatkowego, kontroli podatkowej albo kontroli celno-skarbowej, o której mowa w art. 54 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej i w toku tego postępowania ustalono, iż nie doszło do uszczuplenia podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego.
Dopiero w przypadku ustalenia, że w danej sprawie zostały spełnione warunki określone w przepisach art. 24 ust. 1a lub art. 30 ust. 4 zdanie pierwsze znowelizowanej ustawy, należy podjąć dopuszczalne rozstrzygnięcie, tj. w przypadku wystąpienia okoliczności wynikających z art. 24 ust. 1a wymierzyć karę pieniężną w niższej wysokości (2000 zł) a w przypadku wystąpienia okoliczności z art. 30 ust. 4 zdanie pierwsze, wszczęte postępowanie umorzyć.
Należy zatem wskazać, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodziły przesłanki wynikające z tych przepisów. Wobec powyższego jako nieuzasadniony należy uznać zarzut naruszenia art. 30 ust. 4 i art. 24 ust. 1a ustawy SENT i art. 12 ustawy z dnia 10 maja 2018 r.
Zdaniem Sądu jako nieuzasadniony należało również uznać zarzut naruszenia art. 22 ust. 2 i 3 ustawy SENT, gdyż te przepisy nie znajdują także zastosowania w sprawie. Art. 22 ust. 2 dotyczy nałożenia kary pieniężnej, gdy przewoźnik nie uzupełni zgłoszenia o dane, o których mowa w art. 5 ust. 4 i art. 6 ust. 3. Z kolei zgodnie z art. 22 ust. 3 ustawy SENT w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1–2a, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3.
Wobec powyższego należy odnieść się do kwestii dopuszczalności odstąpienia od nałożenia tej kary przez organ na podstawie art. 24 ust. 3 ustawy SENT, który po analizie przepisów nie znalazł do tego podstaw. Spółka wskazała, że uchybienie było spowodowane oczywistą omyłką i nie było celowe, nie doszło do naruszenia interesu fiskalnego Skarbu Państwa, ani interes ten nie został narażony na uszczuplenie, a skarżący w sposób rzetelny prowadzi dotychczasową działalność, co w jej ocenie uzasadnia odstąpienie od dochodzenia należności.
Odnosząc się do powyższych okoliczności podnoszonych przez stronę należy wskazać, że nie mogły one doprowadzić do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Przepisy ustawy SENT mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia przez odpowiedzialne podmioty zasad systemu monitorowania drogowego przewozu. Kary pieniężne nakładane w trybie administracyjnym decyzją właściwego naczelnika urzędu celno – skarbowego są niezależne od winy odpowiedzialnego podmiotu. Nałożenie kary jest obligatoryjne. Organy decyzyjne nie mogą uznaniowo oceniać okoliczności każdego przypadku naruszenia przepisów, wśród których zdarzać się mogą przypadki naruszeń ustawy niezamierzone.
W tym zakresie organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji uznał, że w sprawie nie wystąpił ani ważny interes przewoźnika – takiego interesu skarżąca bowiem nie wykazała - ani interes publiczny. Pojęcie "interesu publicznego" należy interpretować uwzględniając zasady konstytucyjne. Zgodnie z art. 84 Konstytucji RP, każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych. Nadto pojęcie to winno być oceniane z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa, wyeliminowanie sytuacji, gdy skutkiem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy. Dlatego niedopuszczalne z punktu widzenia interesu publicznego jest przerzucanie odpowiedzialności finansowej niewłaściwie działającego podmiotu wysyłającego na budżet Państwa, a więc pośrednio na wszystkich obywateli za niewypełnienie przez niego swoich ustawowych obowiązków.
Jednocześnie interes wysyłającego ma charakter kwalifikowany – nie jest to po prostu "interes" (jak w przypadku interesu publicznego), lecz "ważny interes". Prowadzi to do wniosku, że pod pojęciem tym nie można kwalifikować naturalnego dążenia zobowiązanego do zminimalizowania obciążeń finansowych (co niewątpliwie wypełnia pojęcie "interesu"), lecz dążenie do ich zminimalizowania spowodowane szczególnymi przyczynami np. zastosowaniem się do błędnego pouczenia ze strony władz skarbowych albo szczególnymi skutkami, przykładowo możliwością wystąpienia następstw dalej idących niż tylko zapłata określonej sumy tytułem kary np. znacznego pogorszenia sytuacji ekonomicznej, groźby niewypłacalności, zachwiania płynności finansowej.
Jak wynika z akt sprawy, organ I instancji pismem z dnia 28 listopada 2018 r. poinformował stronę o art. 24 ust. 3 i art. 26 ust. 3 ustawy SENT oraz wezwał do wskazania okoliczności uzasadniających ważny interes podmiotu wysyłającego oraz do przedstawienia aktualnej sytuacji finansowej (dochody, wydatki, zobowiązania, posiadany majątek) z załączeniem kopii stosownych dokumentów, a także kopii bilansu oraz rachunku zysków i strat za lata 2015, 2016, 2017 oraz kolejne kwartały 2018 roku. Spółka nie przedstawiła tej dokumentacji i organ zwrócił się do ZUS i organu skarbowego o wskazanie, czy posiada ona zaległości w podatkach i innych należnościach oraz czy prowadzone jest postępowanie egzekucyjne. Uzyskano informację, że spółka nie posiada zaległości podatkowych oraz wobec ZUS i że postępowanie egzekucyjne prowadzone na kwotę 50 zł za nieuiszczenie opłaty w SPP zostało zakończone w 2015 r. poprzez spłatę zadłużenia.
Zdaniem Sądu organy podjęły wszelkie niezbędne działania w celu ujawnienia okoliczności uzasadniających odstąpienie od nałożenia kary, jednakże takie w przedmiotowej sprawie nie występują. Jak wyżej wskazano, w zakresie uzasadnionego interesu wysyłającego zwrócono się do spółki o przedstawienie dokumentacji dotyczącej sytuacji ekonomicznej spółki, a w zakresie interesu publicznego zwrócono się o to do organu rentowo-emerytalnego i skarbowego. Zbadano sytuację ekonomiczną strony w oparciu o dostępne dane. Jednak wobec niewykazania szczególnych okoliczności przez samą stronę nie można organom z tego tytułu stawiać zarzutu. Faktem jest, że prowadzenie postępowania dowodowego obciąża organ, nie znaczy to jednak, że strona we własnym interesie nie powinna stawiać twierdzeń i zgłaszać dowodów na ich poparcie, zwłaszcza w sytuacji, gdy są one znane tylko jej. Natomiast przepisy wprowadzające wyjątki od zasad ogólnych powinny być interpretowane ściśle.
Brak przedłożenia przez stronę skarżącą dokumentacji obrazującej jej sytuację finansową oraz brak informacji wskazujących o zaległościach publicznoprawnych wobec Skarbu Państwa wskazuje, że nie występuje przesłanka interesu publicznego, gdyż spłata należności z tytułu kary pieniężnej nie spowoduje niewywiązania się spółki z ustawowych obowiązków. Regulacje ustawy SENT w sposób bardzo wąski przewidują możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej na poszczególne podmioty odpowiedzialne, uczestniczące w procedurze monitorowania przewozu towarów (art. 21 ust. 3, art. 22 ust. 3 i art. 24 ust. 3 ustawy).
W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji w uzasadnieniach swoich decyzji rozważyły normę z art. 24 ust. 3 ustawy z uwzględnieniem odesłania do art. 26 ust. 3 ustawy. Odnośnie "ważnego interesu " wskazać należy, że o istnieniu takiego interesu uprawniającego do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej nie decyduje subiektywne przekonanie strony, ale kryteria zobiektywizowane, w każdym przypadku inne, uwzględniające różnorodne aspekty sprawy. Przy czym użycie słowa "ważny" podkreśla wyjątkowość zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary z uwagi na tenże interes. Zdaniem składu orzekającego tut. Sądu termin "ważny interes" wyczerpuje się zarówno w wystąpieniu nadzwyczajnych okoliczności, ale także powinien uwzględniać normalną, aczkolwiek trudną sytuację ekonomiczną (wysokość uzyskiwanych dochodów, wydatków, ich wzajemne proporcje itp.). Nie każde przy tym trudności finansowe mogą uzasadniać zastosowanie ulg, lecz tylko takie, które w okolicznościach sprawy wiązałyby się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanego, w szczególności dla realizacji podstawowych potrzeb bytowych osób zobowiązanych i ich rodzin, czy też – w konsekwencji z koniecznością sięgania po pomoc społeczną.
Natomiast w rozpoznawanej sprawie zgromadzony materiał dowodowy nie wskazuje, aby istniały okoliczności uzasadniające szczegółowe rozważanie i ocenę sytuacji ekonomicznej ukaranego podmiotu. Skarżąca nie wskazała na jakiekolwiek trudne warunki finansowe, brak możliwości regulowania zobowiązań, zadłużenie oraz na to, jak wysokość kary wpłynie na funkcjonowanie przedsiębiorstwa. Pamiętać należy, że ukarany jest profesjonalistą w swojej dziedzinie. Gdy nie powołuje się zatem na własne trudne warunki ekonomiczne, tzn. nie przedstawia konkretnych, indywidualnych okoliczności, w oparciu o które organ mógłby powziąć przypuszczenie, że uiszczenie kary z wysokim prawdopodobieństwem uczyni z ukaranego beneficjenta pomocy publicznej – brak jest podstaw do wymagania od organu, aby takich okoliczności poszukiwał z urzędu.
Podobne też argumenty powodują bezpodstawność zarzutów o niewłaściwym rozważeniu "interesu publicznego" jako podstawy do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Dobrem, które mieści się w pojęciu "interesu publicznego", jest zaufanie obywatela do organów państwa. Pojęcie to powinno być oceniane z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy. Innymi słowy, interes publiczny powinien być rozumiany w tym wypadku jako sytuacja, gdy dokonanie zapłaty kary pieniężnej spowodowałoby takie pogorszenie sytuacji ekonomicznej podmiotu, że na skutek zapłaty kary stałby się beneficjentem pomocy publicznej. Efekt przysporzenia do budżetu państwa na skutek uiszczenia kary byłby zatem pozorny. Tymczasem w interesie publicznym jest, aby dłużnicy publicznoprawni przestrzegali przepisów prawa i ponosili ich konsekwencje ale nie w taki sposób, że konsekwencje te prowadziłyby do sięgania po pomoc publiczną.
Należy podzielić stanowisko organu odwoławczego, że w sprawie nie wystąpiły okoliczności stanowiące ważny interes podmiotu wysyłającego, w szczególności znaczne pogorszenie jego sytuacji ekonomicznej, zagrożenie jego egzystencji lub zastosowanie się do błędnego pouczenia ze strony władz skarbowych. Jednocześnie nie wystąpiły okoliczności dotyczące interesu publicznego zarówno na płaszczyźnie ekonomicznej sytuacji zobowiązanego, prowadzącej do ograniczenia, bądź nawet upadku prowadzonej działalności gospodarczej, co w konsekwencji spowodowałoby konieczność sięgania do środków pomocowych państwa. Ponadto nie nastąpiły okoliczności dotyczące sytuacji pozaekonomicznej zobowiązanego, związanej z takimi wartościami jak sprawiedliwość, zaufanie organów do władzy państwowej, co nie powinno nieść ze sobą skutków negatywnych dla działania całego aparatu państwowego.
Wobec powyższego należy wskazać, że organy administracji nie naruszyły wskazanych przepisów prawa materialnego, w tym art. 24 ustawy SENT, art. 1 pkt 26 w zw. z art. 12 ustawy z dnia 10 maja 2018r.
Zaskarżona decyzja zawiera wszystkie wymagane prawem elementy, w tym powołanie podstawy prawnej oraz uzasadnienie faktyczne i prawne, o których mowa w art. 210 § 1 pkt 4 i pkt 6 oraz art. 210 § 4 O.p. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno zawierać, w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności. Uzasadnienie prawne musi zaś zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie faktyczne winno być spójne i logiczne, tak by z jego treści w sposób nie budzący wątpliwości wynikał ustalony przez organ podatkowy stan faktyczny, stanowiący podstawę rozstrzygnięcia podatkowego. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia powyższe wymogi. Natomiast powołana podstawa prawna została ściśle skonkretyzowana określonymi przepisami według stanu prawnego z daty wydania decyzji. Wydanie zaś decyzji poprzedziło przeprowadzenie postępowania w zgodzie z normami prawa procesowego uregulowanego w art. 120, art.121, art. 124, art. 187, art. 191 O.p.
W konkluzji należy więc podkreślić, że wbrew zarzutom skargi organ prawidłowo zastosował w sprawie przepisy ustawy SENT, wyprowadzając z ich treści i w oparciu o poczynione ustalenia, obowiązek nałożenia na skarżącą kary pieniężnej przewidzianej w art. 24 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy. Przepis ten bezspornie miał zastosowanie w sprawie, co skutkowało nałożeniem kary pieniężnej. Jak już podkreślono, przepisy ustawy SENT mają charakter bezwzględnie obowiązujący. W niniejszej sprawie, organ odwoławczy stwierdził zgłoszenie danych dotyczących przewoźnika niezgodnych ze stanem faktycznym co stanowiło naruszenie ustawy i musiało skutkować nałożeniem kary pieniężnej na podstawie art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT. Jednocześnie organy po przeanalizowaniu okoliczności niniejszej sprawy zasadnie uznały, że nie można odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, gdyż nie wystąpiły wskazane w ustawie przesłanki.
Mając powyższe na uwadze Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 P.p.s.a.
-----------------------
21