III SA/GL 387/24

III SA/Gl 387/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2024-10-07
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-05-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Adam Gołuch /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6063 Opłaty eksploatacyjne
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II GZ 492/25 - Postanowienie NSA z 2025-07-09
Skarżony organ
Urząd Górniczy
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 868
art. 140
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Machcińska, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer, Sędzia WSA Adam Gołuch (spr.), Protokolant Referent-stażysta Weronika Leśniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2024 r. sprawy ze skargi R. sp. z o. o. w S. i Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorstw na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w Katowicach z dnia 12 września 2019 r. nr PR.543.24.2019 ldz.29026/09/2019/GB w przedmiocie opłaty eksploatacyjnej oddala skargę.
Uzasadnienie
Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 29 lutego 2024 r. sygn. akt II GSK 1249/20, uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 11 sierpnia 2020 r. sygn. akt III SA/Gl 1020/19, uchylający decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego (dalej powoływany także jako organ odwoławczy) z dnia 12 września 2019 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w K. (dalej powoływany także jako organ pierwszej instancji) z 17 kwietnia 2019 r. w przedmiocie wymierzenia R. Sp. z o.o. w S. (dalej: skarżący, strona, spółka) opłaty eksploatacyjnej w podwyższonej wysokości za wydobycie bez wymaganej koncesji 52.710,4 ton kopaliny – piasku z części działek o nr [...] i [...] zlokalizowanych w S. w okresie od 11 kwietnia 2017 r. do 26 czerwca 2017 r. w łącznej wysokości 1 243 965 zł.
Z akt sprawy wynika, że Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego w K., wszczął w stosunku do skarżącego postępowanie administracyjne w sprawie naliczenia opłaty podwyższonej związanej z wydobyciem piasku z działek oznaczonych numerami [...] i [...]. Działki te są położone w gminie S.
Organ pierwszej instancji, w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją z 17 kwietnia 2019 r. znak [...], wydaną na podstawie art. 140 ust. 1 w związku z art. 140 ust. 2 pkt 2 i art. 140 ust. 3 pkt 3 ustawy z 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz.U. z 2019 r. poz. 868 ze zm., dalej powoływana jako p.g.g.) ustalił łącznie skarżącej spółce oraz Przedsiębiorstwu Wielobranżowemu R. w S., opłatę podwyższoną za wydobycie bez wymaganej koncesji 52.710,4 ton kopaliny - piasku z działek o numerze ewidencyjnym [...] i [...], w S. w okresie od 11 kwietnia 2017 r. do 26 czerwca 2017 r., w wysokości 1.243.965 zł oraz zobowiązał wyżej wymienione przedsiębiorstwa do wniesienia naliczonej opłaty w wysokości 60 % na konto Gminy S. i w wysokości 40% na konto Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w W.
Od wyżej wymienionej decyzji organu pierwszej instancji odwołanie wniosły zarówno skarżąca spółka jak i R. W. oraz R. do Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego organ odwoławczy decyzją z dnia 12 września 2019 r., o sygn. [...], powołując w podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm., dalej: k.p.a.) uchylił w całości decyzję organu pierwszej instancji i orzekł co do istoty sprawy, ustalając dla skarżącego opłatę podwyższoną w wysokości tożsamej z opłatą wymierzoną przez organ pierwszej instancji, a nadto umorzył postępowanie pierwszej instancji w stosunku do R. W. Ten ostatni, w ramach prowadzonego przedsiębiorstwa "R.", faktycznie wykonał wydobycie piasku ze złoża.
Organ odwoławczy uchylił decyzję organu pierwszej instancji i orzekł merytorycznie, bowiem uwzględnił zarzuty odwołania dotyczące braku podstaw prawnych do nałożenia opłaty podwyższonej solidarnie na dwa podmioty – skarżącą spółkę i R. W., prowadzącego działalność pod firmą R. – wykonującego na zlecenie spółki roboty budowlane polegające na niwelacji terenu i przygotowania działek pod plac budowy. Opłata ta zdaniem organu powinna być nałożona wyłącznie na skarżącą spółkę, jako właściciela działek oraz podmiot w imieniu którego był wydobyty piasek ze złoża bez wymaganej koncesji.
Organ odwoławczy, po przytoczeniu stosownych przepisów p.g.g. stwierdził, że z zebranego przez organ pierwszej instancji materiału dowodowego bezsprzecznie wynika, że na części działki o numerach ewidencyjnych [...] i [...] położonych w S. doszło do odłączenia kopaliny - piasku od złoża, a zatem do jej wydobycia. Właścicielem działek była skarżąca spółka. Działki te były objęte pozwoleniem na budowę budynku produkcyjnego z zapleczem biurowo-socjalnym (decyzja Nr [...] z 13 marca 2017 r., Starosty [...]. Na mocy tej decyzji został zatwierdzony projekt budowlany. Decyzja ta nie zawiera informacji o sposobie zagospodarowania mas ziemnych, a w ramach swoich kompetencji Starosta [...] nie wydał żadnych rozstrzygnięć dotyczących odpadów, co oznacza że wydobyty piasek nie może zostać uznany za odpad.
W ocenie organu, skarżąca spółka bez wymaganej koncesji, dokonała na posiadanych działkach wydobycia piasku, czyli odłączyła kopalinę od złoża. W tym zakresie nie ma znaczenia zamiar, cel i motywy jakie kierowały spółką przy wydobywaniu kopaliny. Organ nie zgodził się ze spółką, że w niniejszej sprawie wydobycie kopaliny nastąpiło w ramach prac przygotowawczych pod wybudowanie budynku produkcyjnego z zapleczem biurowo-socjalnym, na który spółka w dniu 13 marca 2017 r. uzyskała pozwolenie na budowę, bowiem konieczność dokonania niwelacji terenu nie została ujęta w zatwierdzonym projekcie budowlanym zaś w samej decyzji nie ma żadnych rozstrzygnięć co do sposobu zagospodarowania mas ziemnych. Organ wskazał także, że niwelacja terenu nie została ujęta w prowadzonym dzienniku budowy, zaś spółka zawiadomiła Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego w S. o przystąpieniu do wykonywania prac budowlanych dopiero po zakończeniu prac ziemnych na działce w dniu 14 czerwca 2017 r. i kontrola przeprowadzona przez organy nadzoru budowlanego nie obejmowała prac przed tym dniem. Niwelację terenu wykonano przed rozpoczęciem procesu budowy, bowiem teren budowy przekazano kierownikowi i podwykonawcy dopiero w dniu 26 czerwca 2017 r. Tym samym, brak zastrzeżeń organów nadzoru budowalnego nie świadczy, że spółka wydobywając piasek wykonała legalnie prace przygotowawcze w rozumieniu Prawa budowalnego, będącego etapem prac budowlanych związanych z wznoszeniem budynku produkcyjnego.
Na ww. decyzję organu odwoławczego skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zarzucając m.in. naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez niedopełnienie obowiązku podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niedopełnienie obowiązku zebrania i rozpatrzenia w wyczerpujący sposób całego materiału dowodowego, a także art. 80 k.p.a. poprzez niedopełnienie obowiązku oceny, czy dana okoliczność została udowodniona na podstawie całokształtu materiału dowodowego oraz przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów co skutkowało błędnym ustaleniem stanu faktycznego sprawy; art. 140 ust. 1 w zw. z ust. 2 pkt 2 i ust. 3 pkt 3 p.g.g. poprzez ich bezpodstawne zastosowanie, w sytuacji gdy skarżąca spółka nie prowadziła wydobycia kopaliny bez koncesji; art. 41 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego przez ich niewłaściwa wykładnię, prowadzącą do nieuzasadnionego stwierdzenia, że realizowane przez skarżącą roboty nie podlegają regulacji tej ustawy, co w konsekwencji doprowadziło do wydania zaskarżonej decyzji oraz art. 143 ust. 2 i 3 p.g.g. poprzez ustalenie opłaty podwyższonej, w sytuacji, gdy istnieje i znany jest podmiot wskazany w art. 143 ust. 2 pkt 1 p.g.g.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i wstrzymanie jej wykonania do czasu uprawomocnienia się wyroku sądu administracyjnego, jak również domagał się przyznania kosztów postępowania.
Skargę do WSA w Gliwicach złożył również R., zarzucając, iż organ odwoławczy naruszył przepisy procedury administracyjnej (art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a.) poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów oraz nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, które polegało na błędnym uznaniu, że prace niwelacyjne nie były objęte pozwoleniem budowlanym. Nadto zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci art. 21 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 3 i 19 oraz art. 140 ust. 1 p.g.g, poprzez błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie, polegające na ustaleniu, że skarżąca spółka dopuściła się wydobywania kopaliny bez uzyskania wymaganej koncesji i zastosowaniu w związku z tym opłaty w wysokości podwyższonej, w sytuacji kiedy strona prowadziła w oparciu o umowę o roboty budowlane zawartą 27 marca 2017 r. poprzez Przedsiębiorstwo Wielobranżowe R. prace polegające na wykonywaniu robót niwelacyjnych na terenie przemysłowym, zmierzających do wyrównania terenu, co nie stanowi eksploatacji kopaliny w rozumieniu ustawy prawo geologiczne i górnicze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wskazanym wyżej wyrokiem z dnia 11 sierpnia 2020 r., sygn. III SA/Gl 1020/19, uchylił decyzje organów obu instancji tj.: decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia 12 września 2019 r., oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w K. z 17 kwietnia 2019 r. w przedmiocie wymierzenia R. Sp. z o.o. w S. opłaty eksploatacyjnej w podwyższonej wysokości za wydobycie bez wymaganej koncesji 52.710,4 ton kopaliny – piasku z części działek o nr [...] i [...] zlokalizowanych w S. w okresie od 11 kwietnia 2017 r. do 26 czerwca 2017 r. w łącznej wysokości 1 243 965 zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał że organy naruszyły art. 7 i art. 77 k.p.a.
Nadto Sąd pierwszej instancji wskazał, że przesłankami do wydania decyzji dotyczącej naliczenia opłaty podwyższonej jest prowadzenie wydobycia przez podmiot, który nie posiada koncesji i nie zgłosił zamiaru wydobywania kopaliny dla zaspokojenia potrzeb własnych, organowi nadzoru górniczego. W niniejszej sprawie przesłanki te należało oceniać w kontekście ustaleń stanu faktycznego sprawy. Ponadto Sąd wskazał, że skarżąca spółka prowadzi działalność gospodarczą w zakresie budownictwa, nie jest podmiotem prowadzącym działalność wydobywczą. Na terenie miasta przeznaczonym w planie zagospodarowania przestrzennego na działalność gospodarczą powstał budynek przemysłowo-biurowy z częścią socjalną. Obiekt ten powstał po uzyskaniu niezbędnych, a przewidzianych prawem budowlanym, dokumentów, zgód i decyzji. Żaden organ nadzoru, w tym budowlanego nie prowadził postępowania nadzorczego kwestionującego przebieg inwestycji, jej niezgodność z dokumentacją. Powyższe nie było w sprawie sporne, zaś organy obu instancji kwestie te pominęły. Dokonując oceny stanu faktycznego nie wskazały w oparciu o jakie przesłanki nie rozważyły w kontekście przepisów ustawy Prawo geologiczne i górnicze wyżej wskazanych okoliczności. Prezentując swe stanowisko organy pominęły zależność pomiędzy przepisami Prawa budowlanego, a przepisami Prawa geologicznego i górniczego. Sąd podkreślił, że podmiot występując do właściwego organu o uzyskanie aprobaty swych działań poprzez wydanie decyzji, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, pozostaje pod ochroną prawa w zakresie objętym wydaną decyzją. W zaskarżonej decyzji powyższa kwestia nie znalazła odzwierciedlenia. Skarżąca spółka wskazała, że zgodnie z art. 41 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego niwelacja stanowi element prac przygotowawczych na terenie budowy, co zdaje się umknęło organowi. Jednocześnie organ nie wskazał żadnej normy prawnej, która zabraniałaby w realiach niniejszej sprawy na realizację inwestycji budowlanej, nawet przy przyjęciu, że na terenie przeznaczonym pod działalność gospodarczą w planie zagospodarowania przestrzennego znajduje się złoże piasku ( opinia geologiczna z 2016 r.).
W ocenie sądu pierwszej instancji, w trakcie postępowania nie dokonano w sposób wyczerpujący zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w tym również w zakresie cech i ilości przemieszczonego piasku (art. 77 k.p.a.). Ustalenia organu pierwszej instancji zostały zaakceptowane przez organ odwoławczy, który dokonał wtórnej oceny poszczególnych dowodów z osobna oraz wszystkich zgromadzonych dowodów we wzajemnej ich łączności, w celu jednoznacznego ustalenia okoliczności istotnych w sprawie (wyrok WSA we Wrocławiu z 4 grudnia 2007 r., sygn. akt III SA/Wr 282/07). Zatem Sąd I instancji uznał, że stan faktyczny sprawy nie został poprawnie ustalony przez organy nadzoru górniczego, zgodnie z regułami określonym w art. 7 i 77 k.p.a. W konsekwencji uznał, że organ dokonał wadliwej subsumcji ustalonego stanu faktycznego pod omówione wyżej normy prawa materialnego. Stąd konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji.
Sąd I instancji wskazał, że organ dokonując ponownej oceny stanu sprawy winien uwzględnić całokształt zgromadzonej w sprawie dokumentacji, w tym skutki dla rozstrzygnięcia sprawy wynikające z wydanych decyzji administracyjnych, w tym przez organy nadzoru budowlanego. Ocena materiału dowodowego sprawy winna być kompleksowa czego zabrakło w dotychczasowych rozważaniach organów, które pominęły okoliczności związane z powstaniem budynku na przedmiotowej działce w zgodzie z przepisami prawa.
Od powyższego wyroku WSA organ odwoławczy wywiódł skargę kasacyjną,
zaskarżając go w całości.
Organ odwoławczy na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. na uchylenie decyzji administracyjnych, a to:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, p.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie przez sąd pierwszej instancji i błędne zarzucenie organom administracyjnym, że:
a) pominęły zależność pomiędzy przepisami prawa budowlanego a przepisami prawa geologicznego i górniczego oraz okoliczność, iż zgodnie z art. 41 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego niwelacja stanowi element prac przygotowawczych na terenie budowy, w sytuacji gdy w uzasadnieniu decyzji z dnia 12 września 2019 r. organ administracyjny dokonał analizy przepisów prawa geologicznego i górniczego, tj. art. 6 ust. 1 pkt 3, art. 21 ust. 1, art. 140 i art. 143 p.g.g. oraz art. 41 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r poz. 1333 ze zm. zwanej dalej p.b., a w szczególności ust. 2 tego przepisu, dotyczącego niwelacji terenu;
b) dokonując oceny stanu faktycznego nie wskazały w oparciu o jakie przesłanki nie rozważyły okoliczności, iż żaden organ nadzoru, w tym budowlanego nie prowadził postępowania nadzorczego kwestionującego przebieg inwestycji i jej niezgodność z dokumentacją, w sytuacji gdy z powołanego w uzasadnieniu decyzji z dnia 12 września 2019 r. pisma PINB w S. z dnia 22 września 2017 r. znak: [...] wynikało, że niwelacji terenu dokonano przed zawiadomieniem organu nadzoru budowlanego o zamierzonym terminie rozpoczęcia robót budowlanych i wykonanie tej niwelacji nie było przedmiotem nadzoru i kontroli tego organu;
c) nie dokonały w sposób wyczerpujący zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w zakresie cech i ilości przemieszczonego piasku, w sytuacji gdy fakt występowania kopaliny – piasku na przedmiotowym terenie został potwierdzony w wyniku dokonania w 2016 r. wstępnego rozpoznania budowy geologicznej, z której została sporządzona opinia geologiczna stwierdzająca, że na działkach nr [...] i [...] zalegają piaski drobno i średnioziarniste, a sposób dokonania obliczeń ilości wydobytej kopaliny został szczegółowo przedstawiony w "Aneksie nr 1 do sprawozdania z prac biurowych mających na celu obliczenie ilości wydobytej kopaliny bez koncesji".
Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną organy – odmiennie aniżeli przyjął sąd – nie pominęły zależności pomiędzy przepisami prawa budowlanego i ustawy p.g.g. Ten zarzut dotyczy w istocie zastosowania właściwych przepisów prawa do bezspornego faktu niwelacji terenu należącego do strony skarżącej. Okoliczność, iż niwelacja stanowi etap wstępny wznoszenia obiektu budowlanego, nie wyłącza, zdaniem organu odwoławczego, możliwości zakwalifikowania niwelacji, na podstawie zebranego już materiału dowodowego, jako wydobycia złoża piasku; organ odwoławczy podnosił, że dowody, które przeprowadzono w toku postępowania, były do tego wystarczające. Wojewódzki Sąd Administracyjny miał niesłusznie zarzucić organom zaniechanie ustaleń w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organy nadzoru budowlanego; to samo dotyczy twierdzenia, jakoby w toku postępowania administracyjnego nie poczyniono wymaganych ustaleń pozwalających określić ilość wydobytego piasku i jego cech fizycznych. Na tę ostatnią okoliczność dopuszczono przecież dowód z opinii geologicznej. Co do ilości piasku organy przyjęły ustalenia zawarte w dokumencie noszącym tytuł "Aneks nr 1 do sprawozdania z prac biurowych mających na celu obliczenie ilości wydobytej kopalin bez koncesji"; dokument ten znalazł się w aktach sprawy przed wydaniem zaskarżonej decyzji.
Wskazując na powyższe, organ odwoławczy wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku z dnia 11 sierpnia 2020 r. sygn. akt III SA/Gl 1020/19 i oddalenie skarg R. i skarżącej spółki, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji. Organ wniósł także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania i rozpoznanie sprawy na rozprawie
W odpowiedziach na skargę kasacyjną, zarówno skarżąca spółka jak i uczestnik postępowania – R. W. wnieśli o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 29 lutego 2024 r. sygn. akt I GSK 1249/20, uchylił wyrok Sądu pierwszej instancji i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania temu Sądowi.
W uzasadnieniu NSA wskazał, że skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, albowiem trafnie postawiono zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt.1 lit.c, p.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a przez ich niewłaściwe zastosowanie.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, sąd pierwszej instancji niezasadnie zarzucił organom naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. we wskazanym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku zakresie. Zgodzić się należało z autorem skargi kasacyjnej, że wbrew stanowisku sądu pierwszej instancji organy w sposób szczegółowy w uzasadnieniach obu decyzji odniosły się do treści przepisów p.b., w szczególności art. 41 ust. 2 tejże ustawy, wskazując z jakich przyczyn prace wykonane na zlecenie skarżącej spółki skutkujące wydobyciem piasku, w ocenie organu, nie mogą być uznane za prace przygotowawcze do procesu inwestycyjnego w rozumieniu p.b., a w konsekwencji dlaczego w sprawie mają zastosowanie określone przepisy p.g.g. Organ wskazał w tym zakresie m.in. na treść pozwolenia na budowę, oświadczenie autora projektu budowalnego, datę poinformowania organu nadzoru budowlanego o przystąpieniu do wykonywania prac budowlanych, czy datę założenia dziennika budowy i datę przekazania terenu budowy dla wykonawcy (str. 10-11 uzasadnienia decyzji organu odwoławczego). Także kwestia braku zastrzeżeń organu nadzoru budowlanego do legalności przeprowadzonej inwestycji polegającej na wybudowaniu budynku produkcyjnego z zapleczem biurowo-socjalnym, wbrew stanowisku sądu pierwszej instancji, była poddana ocenie organu górniczego. W tym zakresie organ powołał się na pismo PINB w S. z dnia 27 września 2017 r. znak: [...], które znajduje się w aktach sprawy. W ocenie NSA nie można przyjąć za sądem pierwszej instancji, że organy orzekające w sprawie pominęły okoliczności związane z uzyskaniem przez skarżącą spółkę pozwolenia na budowę i wybudowaniem budynku na jej podstawie.
Podobnie NSA ocenił stanowisko sądu pierwszej instancji dotyczące zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w zakresie cech i ilości przemieszczonego piasku.
NSA wskazał, że powyższa kwestia była przedmiotem wypowiedzi organu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji – w tym zakresie organ odwołał się do opinii geologicznej stwierdzającej, że na działkach nr [...] i [...] zalegają piaski drobno i średnioziarniste oraz Aneksu nr 1 do sprawozdania z prac biurowych mających na celu obliczenie ilości wydobytej kopaliny bez koncesji z października 2018 r. (str. 11 uzasadnienia decyzji). Tym samym sąd pierwszej instancji bezzasadnie zarzucił organom nie ustalenie powyższych okoliczności, bowiem te znajdują odzwierciedlenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym.
Nadto NSA zaakcentował, że obowiązkiem sądu pierwszej instancji, w wyniku rozpoznania skarg R. i skarżącej spółki, było dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego pod względem zgodności z prawem. NSA wskazał, że Sąd administracyjny bada (ocenia) legalność zaskarżonego aktu w zakresie odnoszącym się do kompetencyjno-proceduralnych podstaw działania organu administracji podejmującego rozstrzygnięcie oraz materialnoprawnych podstaw jego wydania, kontrolując prawidłowość ich wykładni oraz prawidłowość ich zastosowania (por. L. Leszczyński, Orzekanie przez sądy administracyjne a wykładnia prawa, "Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego" 2010, nr 5-6, s. 267 i n.). Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku w istocie wskazuje, że sąd uchylił się od powyższego obowiązku, gdyż ograniczył się do wskazania okoliczności i faktów, które zaistniały w sprawie, a które w jego ocenie, zostały pominięte przez organy przy ustalaniu stanu faktycznego w sprawie. NSA zauważył, że analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji obszernie przytoczonej w uzasadnieniu ww. wyroku WSA, wskazują że powyższe fakty i okoliczności zostały wzięte pod uwagę przez organy orzekające w sprawie i zostały przez te organy poddane ocenie. Zdaniem NSA Sąd pierwszej instancji winien zatem, dokonując kontroli legalność zaskarżonej decyzji odnieść się merytorycznie, z jednej strony do zarzutów przedstawionych w obu skargach, z drugiej wypowiedzieć się co do prawidłowości stanowiska zaprezentowanego przez organy w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji ponieważ w uzasadnieniu ww. wyroku WSA brak jest powyższych rozważań, a sąd zbiorczo odniósł się do obu złożonych skarg, nie analizując poszczególnych zrzutów, jak również nie dokonał oceny stanowiska organów zaprezentowanego w kwestionowanych decyzjach.
Ponadto NSA zauważył, że Sąd pierwszej instancji wskazując na naruszenie przez organy art. 7 i 77 k.p.a. nie wskazał jakie jeszcze organ może podjąć czynności czy przeprowadzić dowody, celem ustalenia prawidłowego stanu faktycznego w sprawie, a jedynie zalecił przy ponownym rozpoznaniu sprawy, wnikliwą ocenę całokształtu zgromadzonej w sprawie dokumentacji. Takie zalecenie może wskazywać ewentualnie na naruszenie przez organy art. 80 k.p.a., a nie art. 7 czy 77 k.p.a.
Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił że nie przesądza niniejszym wyrokiem kwalifikacji prawnej ustalonego stanu faktycznego, z uwagi na wadliwe odczytanie go przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. NSA wskazał, iż ponownie rozpoznając sprawę, sąd pierwszej instancji, po wnikliwym ustaleniu i przyjęciu stanu faktycznego sprawy na podstawie akt sprawy, powinien dokonać kontroli zaskarżonej decyzji pod względem legalności, w szczególności ocenić, czy ocena zgromadzonych w sprawie dowodów dokonana przez organ administracji publicznej nie narusza prawa, a następnie wypowiedzieć się co do trafności subsumpcji tak ustalonego stanu faktycznego pod określone normy prawa materialnego.
Na rozprawie w dniu 30 września 2024 r. pełnomocnicy stron odwołali się do swoich dotychczasowych stanowisk w sprawie oraz prezentowanej argumentacji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje:
Skarga okazała się niezasadna.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022r, poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. – dalej jako p.p.s.a.) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej przewidzianej w art. 3 ustawy p.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a.), zaś jedynym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 ustawy p.p.s.a. Orzekanie w granicach sprawy (art. 135 ustawy p.p.s.a.) oznacza sprawę będącą przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, jako pochodną określonego stosunku administracyjnoprawnego i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa. Fakt uprzedniego wydania w niniejszej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku z 29 lutego 2024 r. sygn. akt II GSK 1249/20 ma ten skutek, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, "granice sprawy", o których mowa w art. 134 § 1 i art. 135 ustawy p.p.s.a. podlegają zawężeniu do granic w jakich rozpoznał skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny i wydał orzeczenie na podstawie art. 185 § 1 tej ustawy. Tak więc Wojewódzki Sąd Administracyjny ponownie rozpoznając sprawę, nie może stosować postanowień art. 134 § 1 i art. 135 bez uwzględnienia brzmienia przepisów art. 168 § 3, art. 183 § 1 oraz art. 190 powołanej ustawy (por. wyrok NSA z 20 września 2006 r. sygn. akt II OSK 1117/05, LEX nr 238489). Zgodnie bowiem z art. 190 ustawy p.p.s.a. zdanie pierwsze - sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przez ocenę prawną rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawa materialnego i procedury oraz sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie, a pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej, jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy zostało uznane za błędne. W orzecznictwie trafnie wskazuje się, że pojęcie "wykładni prawa" użyte w art. 190 ustawy p.p.s.a. należy rozumieć wąsko jako ustalenie znaczenia przepisów prawa (tak wyrok NSA z 17 listopada 2010 r. sygn. akt II GSK 963/09, LEX nr 746366). Związanie sądu pierwszej instancji wykładnią dokonaną przez NSA nie obejmuje zatem kwestii będących jej przedmiotem, lecz wykraczających poza przesłanki pozytywnego lub negatywnego ustosunkowania się do podstaw kasacyjnych, poglądów prawnych wypowiedzianych na marginesie orzeczenia, a także ocen dotyczących stanu faktycznego sprawy. Sąd pierwszej instancji jest związany dokonaną przez NSA wykładnią prawa odnośnie takiego, a nie innego rozumienia określonych przepisów prawa w zakresie sformułowanych w skardze kasacyjnej jej podstaw, co nie odnosi się jednak do oceny prawidłowości ustaleń stanu faktycznego. Możliwość odstąpienia od zawartej w orzeczeniu wykładni prawa istnieje tylko wtedy, gdy stan faktyczny ustalony w wyniku ponownego rozpoznania sprawy uległ tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego nie mają zastosowania przepisy wyjaśnione przez NSA, a nadto gdy po wydaniu orzeczenia NSA zmieni się stan prawny. Jest to jednak możliwość raczej teoretyczna. Skoro bowiem sąd administracyjny kontroluje legalność aktów administracyjnych, to stosuje prawo obowiązujące w dniu ich wydania. Zmianie, co najwyżej, mogą ulec przepisy proceduralne. Przy czym stwierdzenie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ustawy p.p.s.a. nie zwalnia sądu od zbadania legalności decyzji co do istoty sprawy (tak wyrok NSA z 4 września 2007 r., sygn. akt I FSK 1130/06, LEX nr 384165).
Odnosząc przedstawione wyżej rozważania do okoliczności niniejszej sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, nie stwierdził zaistnienia przesłanek umożliwiających odstąpienie od oceny prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 lutego 2024 r. sygn. akt II GSK 1249/20. Oznacza to, że dalsze rozważania dotyczące zaskarżonej decyzji muszą być prowadzone w oparciu o stanowisko Sądu wyższej instancji.
W pierwszym rzędzie wskazać trzeba, iż w uzasadnieniu wyroku z 29 lutego 2024 r. sygn. akt II GSK 1249/20 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę, sąd pierwszej instancji, po wnikliwym ustaleniu i przyjęciu stanu faktycznego sprawy na podstawie akt sprawy, powinien dokonać kontroli zaskarżonej decyzji pod względem legalności, w szczególności ocenić, czy ocena zgromadzonych w sprawie dowodów dokonana przez organ administracji publicznej nie narusza prawa, a następnie wypowiedzieć się co do trafności subsumpcji tak ustalonego stanu faktycznego pod określone normy prawa materialnego.
Przystępując zatem do ponownego rozpoznania niniejszej sprawy w wyżej zakreślonych ramach stwierdzić należy, że skarga jest zasadna.
Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że właścicielem działek był R. (wypis z rejestru gruntów z 3 sierpnia 2017 r. oraz pismo R. z 18 września 2017 r.). Działki te były objęte pozwoleniem na budowę budynku produkcyjnego z zapleczem biurowo-socjalnym (decyzja Nr [...] z 13.03.2017 r., Starosty [...]). Na mocy tej decyzji został zatwierdzony projekt budowlany. Decyzja ta nie zawierała informacji o sposobie zagospodarowania mas ziemnych, a w ramach swoich kompetencji Starosta [...] nie wydał żadnych rozstrzygnięć dotyczących odpadów (pismo Starosty [...] z 16 sierpnia 2017 r.). W związku z czym Sąd nie podzielił stanowiska skarżącego, iż wydobyty piasek może zostać uznany za odpad.
Sąd zauważył, że pomiędzy odwołującymi się R. i R. została zawarta 27 marca 2017 r. umowa o roboty budowlane, która w § 1 w szczególności przewidywała niwelację i wstępne przygotowanie placu budowy pod wykonanie inwestycji, zaś prace ziemne rozpoczęto w kwietniu 2017 r.
R. zawiadomiła 14 czerwca 2017 r. Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego w S. o rozpoczęciu robót budowlanych. Przebieg robót budowlanych związanych z realizacją inwestycji rejestrowany jest w dzienniku budowy Nr [...]. Wpis w tym dzienniku potwierdzający przejęcie obowiązków kierownika budowy i obowiązków inspektora nadzoru inwestorskiego datowany jest na dzień 14 czerwca 2017 r. Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego w S. 26 czerwca 2017 r. przeprowadził czynności kontrolne obejmujące kontrolę budowy budynku produkcyjnego z zapleczem socjalno-biurowym, podczas, których stwierdzono zakończenie robót ziemnych związanych z niwelacją terenu. Organ nadzoru budowlanego poinformował, że nie posiada informacji, kto i kiedy wykonywał prace ziemne, jaką kubaturę piasku odspojono od górotworu w ramach tych robót, jak również kto i w jaki sposób zagospodarował piasek pozyskany z terenu tych działek (pismo Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z 22 września 2017 r.).
Z akt sprawy wynika, że niwelację wykonano przed rozpoczęciem procesu budowy, bowiem teren budowy przekazano kierownikowi budowy 26 czerwca 2017 r. (oświadczenie kierownika budowy do Protokołu z 21 grudnia 2017 r.). Niwelację nadzorował Prezes Zarządu R. (Protokół przesłuchania świadka z 30 stycznia 2018 r.).
Nadto autor projektu budowlanego inwestycji oświadczył, że otrzymał polecenie od inwestora R. aby roboty niwelacyjne (przygotowawcze) usunąć z przedmiaru i kosztorysu opracowanego dla celów przetargowych (Protokół przesłuchania świadka z 26 stycznia 2018 r.).
Mając na uwadze wskazany powyżej stan faktyczny i cytowane wyżej przepisy Sąd wskazał, że zgodnie z art. 41 p.b. w ust. 1 przepis ten stanowi, że rozpoczęcie budowy następuje z chwilą podjęcia prac przygotowawczych na terenie budowy, zaś ust. 2 do prac przygotowawczych zalicza w szczególności wykonanie niwelacji terenu. Ponadto ust. 4 tego przepisu nakłada na inwestora obowiązek zawiadomienia o zamierzonym terminie rozpoczęcia robót budowlanych, dla których wymagane jest pozwolenie na budowę.
Z uwagi na powyższe Sąd podzielił stanowisko organów, iż proces niwelacji został przeprowadzony bez zawiadomienia odpowiednich organów budowlanych oraz bez ustanowienia kierownika budowy i inspektora nadzoru budowlanego, a także bez udokumentowania tego procesu w dzienniku budowy. Dziennik ten w myśl art. 45 p.b. który stanowi, że w przypadku robót budowlanych wymagających ustanowienia kierownika budowy prowadzi się dziennik budowy zgodnie z przepisami rozdziału 5a. Natomiast zgodnie z art. 75 k.p.a., służy jako dowód, który może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy.
Rozstrzygający Sąd podzielił stanowisko wyrażone w tezie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2023 r. sygn. akt. II OSK 166/21, i stanowiące, że: "wobec rozbieżności w oświadczeniach różnych osób co do terminów rozpoczęcia robót budowlanych, a w szczególności daty umieszczenia tablicy informacyjnej na terenie inwestycji, przesądzające znaczenie miały wpisy w dzienniku budowy, będącym z mocy art. 45 ust. 1 ustawy Prawo budowlane - urzędowym dokumentem w zakresie przebiegu robót budowlanych oraz zdarzeń i okoliczności zachodzących w toku wykonywania robót".
Sąd uznał, że organ odwoławczy prawidłowo zebrał i rozpatrzył cały niezbędny materiał dowodowy zachowując wymogi ustanowione w przepisach art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W rezultacie Sąd nie miał podstaw do zakwestionowania rozstrzygnięcia organu odwoławczego, podjętego zgodnie z art. 138 § 2k.p.a., a przy tym uzasadnionego stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a.
Mając powyższe rozważania na uwadze Sąd uznał, że ocena zgromadzonych w sprawie dowodów dokonana przez organ administracji publicznej nie narusza prawa.
Sąd rozpoznając sprawę ponownie, uwzględnił w całości i podziela poglądy wyrażone w uzasadnieniu wyroku NSA z 29 lutego 2024 r. Poddając ponownej ocenie decyzję organu odwoławczego na tle zarzutów skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie znajduje podstaw do jej uwzględnienia z następujących względów:
Spór w przedmiotowej sprawie dotyczy ustalenia, czy organy nadzoru górniczego prawidłowo ustaliły, że na wskazanych działkach dokonano eksploatacji kopaliny w postaci piasku, a w konsekwencji czy prawidłowo obciążyły skarżącego opłatą podwyższoną za wydobywanie kopaliny bez koncesji.
Odnosząc się do zarzutów R., który zaskarżonej decyzji zarzucił m.in. naruszenie art. 7, 77 i 80 k.p.a. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów oraz nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, które polegało na błędnym uznaniu, że prace niwelacyjne nie były objęte pozwoleniem budowlanym. Rozstrzygający Sąd uznał, że rozpoczęcie w kwietniu 2017 r. prac ziemnych na przedmiotowych działkach w oparciu o umowę o roboty budowlane zawartej 27 marca 2017 r., między R. i R., która w § 1 w szczególności przewidywała niwelację i wstępne przygotowanie placu budowy pod wykonanie inwestycji, przed rozpoczęciem procesu budowy, (teren budowy przekazano kierownikowi budowy 26 czerwca 2017 r. -oświadczenie kierownika budowy do Protokołu z 21 grudnia 2017 r.). Niwelację nadzorował Prezes Zarządu R. (Protokół przesłuchania świadka z 30 stycznia 2018 r., potwierdza że prace niwelacyjne nie były objęte pozwoleniem budowlanym). Mając powyższe na uwadze Sąd nie podzielił ww. zarzutów.
Nadto zarzuty R. o naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 21 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 3 i 19 oraz art. 140 ust. 1 p.g.g., poprzez błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie, polegające na ustaleniu, że skarżąca spółka dopuściła się wydobywania kopaliny bez uzyskania wymaganej koncesji i zastosowaniu w związku z tym opłaty w wysokości podwyższonej, zdaniem Sądu nie mogą się ostać ponieważ prace polegające na wykonywaniu robót niwelacyjnych nie były objęte pozwoleniem budowlanym i faktycznie stanowiły eksploatację kopaliny w rozumieniu ustawy prawo geologiczne i górnicze. W ocenie Sądu organy nie przekroczyły granic swobodnej oceny zebranych dowodów. W ramach owej swobody nie zostały przekroczone granice dowolności, organ kierował się zasadami logiki, traktował zebrane dowody obiektywnie i ocenił je wyłącznie z punktu widzenia ich znaczenia i wartości dla toczącej się sprawy. Dopóki tak zakreślone granice swobodnej oceny dowodów nie zostały przez organ orzekający przekroczone, sąd administracyjny nie ma podstaw do podważania dokonanych w ten sposób ustaleń. W związku z powyższym Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa materialnego, które miałoby wpływ na wynik sprawy, ani naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Odnosząc się z kolei do zarzutów skarżącej spółki, m.in. naruszenia art. 7 k.p.a. poprzez niedopełnienie obowiązku podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niedopełnienie obowiązku zebrania i rozpatrzenia w wyczerpujący sposób całego materiału dowodowego, a także art. 80 k.p.a. poprzez niedopełnienie obowiązku oceny, czy dana okoliczność została udowodniona na podstawie całokształtu materiału dowodowego oraz przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów co skutkowało błędnym ustaleniem stanu faktycznego sprawy; art. 140 ust. 1 w zw. z ust. 2 pkt 2 i ust. 3 pkt 3 p.g.g. poprzez ich bezpodstawne zastosowanie, w sytuacji gdy skarżąca spółka nie prowadziła wydobycia kopaliny bez koncesji; art. 41 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego przez ich niewłaściwą wykładnię, prowadzącą do nieuzasadnionego stwierdzenia, że realizowane przez skarżącą roboty nie podlegają regulacji tej ustawy, co w konsekwencji doprowadziło do wydania zaskarżonej decyzji oraz art. 143 ust. 2 i 3 p.g.g. poprzez ustalenie opłaty podwyższonej, w sytuacji, gdy istnieje i znany jest podmiot wskazany w art. 143 ust. 2 pkt 1 p.g.g. Rozstrzygający Sąd uznał, że organ przeprowadził postępowanie dowodowe w niezbędnym do wydania decyzji zakresie, a skarżący miał zapewnione prawo czynnego udziału w tym postępowaniu. Dokonując oceny materiału dowodowego w sposób odmienny od stanowiska strony organ nie przekroczył przy tym granic swobodnej oceny dowodów. Wydana decyzja zawiera pełne uzasadnienie faktyczne i prawne, a przedstawiona argumentacja jest przekonująca i oparta na prawidłowo zebranym materiale dowodowym. Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji szeroko i wyczerpująco odniósł się do wszystkich podniesionych zarzutów, a zaprezentowane stanowisko Sąd podziela. W rozpatrywanej sprawie organy dokonały prawidłowej subsumcji prawa materialnego. Zatem wskazać należy, że stan faktyczny sprawy został prawidłowo ustalony w oparciu o wskazane przesłanki. Sąd podziela te ustalenia organów. W związku z tym że skarżący prowadził wydobywanie kopaliny, to wymierzenie opłaty podwyższonej było zdaniem Sądu uzasadnione ponieważ na przedmiotowej działce doszło do odłączenia kopaliny i nie był to odpad w rozumieniu przepisów ustawy o odpadach ponieważ pozyskana kopalina była wydobyta a w ramach swoich kompetencji Starosta [...] nie wydał żadnych rozstrzygnięć dotyczących odpadów, co oznacza że wydobyty piasek nie może zostać uznany za odpad.
Rozstrzygający Sąd zauważył, iż w uzasadnieniu wyroku z 29 lutego 2024 r. sygn. akt II GSK 1249/20 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę, sąd pierwszej instancji, po wnikliwym ustaleniu i przyjęciu stanu faktycznego sprawy na podstawie akt sprawy, powinien dokonać kontroli zaskarżonej decyzji pod względem legalności, w szczególności ocenić, czy ocena zgromadzonych w sprawie dowodów dokonana przez organ administracji publicznej nie narusza prawa, a następnie wypowiedzieć się co do trafności subsumpcji tak ustalonego stanu faktycznego pod określone normy prawa materialnego.
Zdaniem rozstrzygającego Sądu zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 3 p.g.g. kopaliną wydobytą jest całość kopaliny odłączonej od złoża, zaś złożem kopaliny jest naturalne nagromadzenie minerałów, skał oraz innych substancji, których wydobywanie może przynieść korzyść gospodarczą (art. 6 ust. 1 pkt 19 p.g.g). Z kolei działalność w zakresie wydobywania kopalin ze złóż może być, w świetle art. 21 ust. 1 pkt 2 p.g.g., wykonywana jedynie na podstawie udzielonej koncesji. Natomiast zgodnie z art. 140 ust. 1 p.g.g. działalność wykonywana bez wymaganej koncesji albo bez zatwierdzonego albo podlegającego zgłoszeniu projektu robót geologicznych podlega opłacie podwyższonej. Organem właściwym w tego rodzaju sprawach, poza wyjątkami wynikającymi z art. 140 ust 2 pkt 1 p.g.g., jest właściwy organ nadzoru górniczego (art. 140 ust. 2 pkt 2 p.g.g.). Ponadto art. 140 ust. 3 pkt 3 p.g.g. wskazuje, w jaki sposób należy obliczyć wysokość opłaty podwyższonej.
Z kolei art. 143 ust. 2 i ust. 3 p.g.g. wskazują na podmioty, które mogą być stroną postępowania w sprawie ustalenia opłaty podwyższonej, w szczególności na wydobywającego, jak również na właściciela działki w przypadku, gdy brak jest podmiotu, o którym mowa w art. 143 ust. 2 p.g.g., tj. w sytuacji braku przedsiębiorcy albo podmiotu, który prowadzi działalność bez wymaganej koncesji.
Z zebranego przez organy materiału dowodowego bezsprzecznie wynika, że na części działki o numerach ewidencyjnych [...] i [...] położonych w S., niezależnie od motywów, celów i zamiarów jakimi kierowały się strony postępowania doszło do odłączenia kopaliny, piasku od złoża, a zatem do jej wydobycia. Przywołany wyżej art. 6 ust. 1 pkt 3 p.g.g. jednoznacznie stanowi, że kopaliną wydobytą jest całość kopaliny odłączonej od złoża, a taka sytuacja miała miejsce w sprawie.
Sąd podzielił stanowisko organów, że bez znaczenia jest cel, zamiar i motywy jakimi kierują się podmioty podejmujące się wydobywania kopaliny, a organy nadzoru górniczego, nie mają obowiązku ustalania tych przesłanek. Nie ma również znaczenia dla sprawy ustalenie i dokonywanie, przez organy nadzoru górniczego, oględzin miejsc składowania wydobytej kopaliny.
W ocenie sądu, w trakcie postępowania dokonano w sposób wyczerpujący zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w tym również w zakresie cech i ilości przemieszczonego piasku (art. 77 k.p.a.). Ustalenia organu pierwszej instancji zostały zaakceptowane przez organ odwoławczy, który dokonał wtórnej oceny poszczególnych dowodów z osobna oraz wszystkich zgromadzonych dowodów we wzajemnej ich łączności, w celu jednoznacznego ustalenia okoliczności istotnych w sprawie. Uznać zatem należało, że stan faktyczny sprawy został poprawnie ustalony przez organy nadzoru górniczego, zgodnie z regułami określonym w art. 7 i 77 k.p.a. W konsekwencji uznać także należało, że organ dokonał prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego pod omówione wyżej normy prawa materialnego.
Nadto zdaniem Sądu nie może się ostać zasadniczy argument skargi, w świetle którego organ odwoławczy nie dopełnił obowiązków w zakresie zebrania i prawidłowej oceny materiału dowodowego. Przeciwnie, odmiennie aniżeli uważa skarżący, w aktach sprawy zalegają dokumenty potwierdzające zarówno sam fakt wydobycia piasku bez koncesji, jak i jego ilości oraz składu (cech fizycznych). W tym zakresie należy całkowicie podzielić wyżej wspomniane stanowisko organu odwoławczego, wyrażone w skardze kasacyjnej. W tym więc kontekście zarzut naruszenia prawa materialnego, przedstawiony jako bezpodstawne zastosowanie art. 140 ust. 1 p.g.g., wraz z przepisami związanymi (art. 21 ust. 1 pkt 2, art. 6 ust. 1 pkt 3 i pkt 19), nie był i nie jest zasadny.
Nie doszło również do naruszenia procedury administracyjnej. Sam fakt dokonania ustaleń faktycznych, które nie są zbieżne z oczekiwaniami jednej ze stron postępowania, nie może automatycznie oznaczać skuteczności zarzutu naruszenia art. 80 k.p.a. Argumenty podniesione w skardze Sąd obecnie ocenia w kategoriach polemiki ze stanowiskiem organu w zakresie oceny dowodów. Nie doszło jednak tutaj do przekroczenia granic uznania, o której mowa w art. 80 i 81 k.p.a. Również i ten zarzut skargi jest więc niesłuszny.
Sąd uważa nadto za stosowne wyjaśnić przyczyny, dla których nie podzielił argumentacji strony skarżącej w kwestii skierowania decyzji do niewłaściwego podmiotu. Na wstępie należy podkreślić, że w całym postępowaniu sądowoadministracyjnym brał udział również Pan R. W., który to, w świetle zebranego materiału dowodowego, zrealizował roboty budowlane polegające w danym przypadku na wydobyciu piasku ze złoża zalegającego pod planowanym obiektem. Okoliczność ta pozwalała na wstępne przyjęcie, iż R. W. jest stroną postępowania; z przyczyn jednakże, które zostały wyczerpująco omówione przez organ odwoławczy i dlatego nie zostaną odrębnie przedstawione, postępowanie prowadzone w stosunku do wymienionej osoby okazało się bezprzedmiotowe, odmiennie aniżeli postępowanie, prowadzone w stosunku do strony skarżącej w sprawie nałożenia opłaty podwyższonej z tytułu wydobycia kopaliny – piasku – bez uprzedniego uzyskania stosownego zezwolenia. Organy obu instancji niewątpliwie słusznie przyjęły, iż to skarżąca spółka wydobywała piasek i jedynie skorzystała z usług innego przedsiębiorcy w czysto technicznym aspekcie wykonawstwa robót. Jest to zbyt mało, aby uznać tego przedsiębiorcę za podmiot prowadzący wydobycie kopaliny bez koncesji. W tym więc również zakresie skarga nie mogła być uwzględniona, albowiem nie doszło do naruszenia ani przepisów prawa materialnego, ani norm proceduralnych.
Końcowo Sąd uznał, że organ przeprowadził postępowanie dowodowe w niezbędnym do wydania decyzji zakresie, a skarżący miał zapewnione prawo czynnego udziału w tym postępowaniu. Dokonując oceny materiału dowodowego w sposób odmienny od stanowiska strony organ nie przekroczył przy tym granic swobodnej oceny dowodów. Wydana decyzja zawiera pełne uzasadnienie faktyczne i prawne, a przedstawiona argumentacja jest przekonująca i oparta na prawidłowo zebranym materiale dowodowym. Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji szeroko i wyczerpująco odniósł się do wszystkich podniesionych zarzutów, a zaprezentowane stanowisko Sąd podziela. W rozpatrywanej sprawie organy dokonały prawidłowej subsumcji prawa materialnego. Zatem wskazać należy, że stan faktyczny sprawy został prawidłowo ustalony w oparciu o wskazane przesłanki. Sąd podziela te ustalenia organów. W związku z tym że skarżący prowadził wydobywanie kopaliny bez koncesji to wymierzenie opłaty podwyższonej kopaliny było zdaniem Sądu uzasadnione.
Wobec powyższego Sąd uznał za niezasadne zarzuty skargi, zaś stanowisko organu, że doszło do wydobycia kopaliny bez koncesji uznał za uprawnione. Dlatego skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a oddalił.