III SA/Gl 386/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi U. R. i B. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) w Częstochowie z dnia 5 kwietnia 2023 r. o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta C. z 1993 r. Skarżący od 2007 r. domagali się stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej opróżnienia lokalu i przydzielenia lokalu zastępczego, powołując się na art. 156 § 1 k.p.a. SKO początkowo odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji z 25 marca 1993 r., a następnie, decyzją z 16 lutego 2023 r., odmówiło wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z 6 stycznia 1993 r., powołując się na art. 61a § 1 k.p.a. Argumentowano, że wniosek dotyczył wyłącznie decyzji pierwszej instancji, podczas gdy istnieje decyzja ostateczna organu drugiej instancji. Następnie SKO utrzymało w mocy swoje postanowienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżone postanowienie. Sąd uznał, że odmowa wszczęcia postępowania była przedwczesna. Podkreślono, że art. 61a § 1 k.p.a. może być stosowany jedynie w sytuacjach oczywistych, niewymagających analizy sprawy. Sąd stwierdził, że organ nie wyjaśnił rzeczywistej woli strony, nie przeprowadził należytego postępowania wyjaśniającego i naruszył zasady postępowania administracyjnego (art. 7, 8, 9 k.p.a.). Sąd zwrócił uwagę na lakoniczność wniosku z 2007 r. i potrzebę analizy późniejszych pism skarżących. Podkreślono również, że organ nie zastosował się do wskazań zawartych w prawomocnym wyroku WSA z 23 lutego 2023 r. w sprawie III SAB/Gl 69/23, który stwierdził bezczynność i przewlekłość postępowania SKO. Sąd wskazał na obowiązek organu do starannego sporządzenia uzasadnienia i pouczenia stron, a także na wadliwe oznaczenie przez organ formy orzeczenia (decyzja zamiast postanowienia). Sąd uchylił postanowienie i zasądził koszty postępowania od SKO na rzecz skarżących.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego (art. 61a k.p.a.), obowiązków organów w postępowaniu administracyjnym (art. 7, 8, 9 k.p.a.) oraz związania sądem prawomocnego wyroku (art. 153 p.p.s.a.). Dotyczy sytuacji, gdy organ odmawia wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, a wniosek dotyczy tylko decyzji pierwszej instancji.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej w postępowaniu administracyjnym, ale jego zasady dotyczące prawidłowego prowadzenia postępowania i stosowania przepisów k.p.a. mają szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy organ administracji publicznej może odmówić wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, gdy wniosek dotyczy wyłącznie decyzji pierwszej instancji, a w obrocie prawnym istnieje decyzja ostateczna organu drugiej instancji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, odmowa wszczęcia postępowania w takiej sytuacji jest przedwczesna i stanowi naruszenie przepisów k.p.a., jeśli organ nie wyjaśnił rzeczywistej woli strony i nie przeprowadził należytego postępowania wyjaśniającego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że art. 61a § 1 k.p.a. może być stosowany tylko w oczywistych przypadkach. Organ powinien wyjaśnić wolę strony, przeprowadzić postępowanie wyjaśniające i nie może ignorować wcześniejszych pism skarżących ani wskazań sądu z poprzedniego wyroku.
Czy organ administracji publicznej, odmawiając wszczęcia postępowania, narusza zasady postępowania administracyjnego, w szczególności obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego oraz budowania zaufania do władzy publicznej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ narusza art. 7, 8 i 9 k.p.a., gdy nie wyjaśnia stanu faktycznego, nie informuje stron i nie prowadzi postępowania w sposób budzący zaufanie.
Uzasadnienie
Organ nie wyjaśnił rzeczywistej woli strony, nie rozpatrzył wszystkich pism i nie wykazał należytej staranności w prowadzeniu postępowania, co narusza fundamentalne zasady k.p.a.
Czy organ administracji publicznej jest związany wskazaniami zawartymi w prawomocnym wyroku sądu administracyjnego dotyczącymi sposobu prowadzenia postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ jest związany wskazaniami sądu zawartymi w prawomocnym wyroku na podstawie art. 153 p.p.s.a.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że organ nie wykonał wiążących go wskazań z poprzedniego wyroku WSA w Gliwicach dotyczących skompletowania akt administracyjnych i dalszego postępowania.
Przepisy (38)
Główne
k.p.a. art. 61a § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis ten może być stosowany tylko w sytuacjach oczywistych, niewymagających analizy sprawy i przeprowadzenia dowodów, gdy na pierwszy rzut oka można stwierdzić brak podstaw do prowadzenia postępowania.
k.p.a. art. 156 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa prawna wniosku skarżących o stwierdzenie nieważności decyzji.
p.p.s.a. art. 1 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 1 § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 3 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonego postanowienia.
p.p.s.a. art. 153
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Obowiązek organu do stosowania się do wskazań zawartych w prawomocnym wyroku sądu.
p.p.s.a. art. 170
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe.
k.p.a. art. 61a § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego.
k.p.a. art. 156 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa prawna wniosku skarżących o stwierdzenie nieważności decyzji.
p.p.s.a. art. 170
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe.
p.u.s.a. art. 1 § 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.u.s.a. art. 1 § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 3 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonego postanowienia.
p.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Obowiązek organu do stosowania się do wskazań zawartych w prawomocnym wyroku sądu.
Pomocnicze
k.p.a. art. 61 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Wszczęcie postępowania na wniosek następuje z mocy samego prawa z dniem doręczenia żądania organowi, pod warunkiem, że żądanie pochodzi od strony i nie ma innych przeszkód do prowadzenia postępowania.
k.p.a. art. 105 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa do umorzenia postępowania, jeśli po jego wszczęciu zajdą zdarzenia powodujące jego bezprzedmiotowość.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organów administracji publicznej do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.
k.p.a. art. 8 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organów administracji publicznej do prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania.
k.p.a. art. 9
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organów administracji publicznej do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych.
k.p.a. art. 157 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 157 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 134 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 55 § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Obowiązek organu do przekazania sądowi skargi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę.
k.p.a. art. 61 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Wszczęcie postępowania na wniosek następuje z mocy samego prawa z dniem doręczenia żądania organowi.
k.p.a. art. 157 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 157 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 55 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Obowiązek organu do przekazania sądowi skargi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Odmowa wszczęcia postępowania była przedwczesna, gdyż organ nie wyjaśnił rzeczywistej woli strony i nie przeprowadził należytego postępowania wyjaśniającego. • Organ naruszył zasady postępowania administracyjnego (art. 7, 8, 9 k.p.a.), nie wyjaśniając stanu faktycznego i prawnego oraz nie budując zaufania do władzy publicznej. • Organ nie zastosował się do wskazań zawartych w prawomocnym wyroku WSA w Gliwicach z dnia 23 lutego 2023 r. (sygn. III SAB/Gl 69/23). • Organ błędnie przyjął, że rozstrzygnięcie o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności zapada w formie decyzji, a nie postanowienia.
Godne uwagi sformułowania
organ zmuszony był zastosować przepis art. 61a § 1 k.p.a. • w orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie przyjmuje się, że objęcie wnioskiem o stwierdzenie nieważności wyłącznie rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, w sytuacji gdy w obrocie prawnym pozostaje postanowienie organu drugiej instancji, stanowi formalną przeszkodę do wszczęcia takiego postępowania • w sytuacji, gdy po wszczęciu postępowania zajdą zdarzenia powodujące jego bezprzedmiotowość stanowi to wówczas podstawę do umorzenia postępowania, a nie odmowy wszczęcia postępowania • Odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. "z innych uzasadnionych przyczyn" może mieć miejsce w sytuacjach oczywistych, niewymagających analizy sprawy i przeprowadzenia dowodów, czy weryfikacji poglądów orzecznictwa tj. gdy "na pierwszy rzut oka" można stwierdzić, że brak podstaw do prowadzenia postępowania • Organ nie wyjaśnił przy tym jaka była rzeczywista wola strony (w tym co do zakresu żądania) • Takie postępowanie organu stanowi naruszenie art. 7 k.p.a. • SKO w Częstochowie naruszył art. 8 § 1 k.p.a. • organ naruszył także art. 9 k.p.a. • organ administracji zobowiązany jest do sporządzenia uzasadnienia w sposób staranny, tak aby strona miała pełną wiedzę co do przesłanek zastosowania określonych w rozstrzygnięciu przepisów. • organ błędnie przyjmował, że rozstrzygnięcie o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w trybie art. 61a § 1 k.p.a. […]
Skład orzekający
Barbara Brandys-Kmiecik
przewodniczący
Adam Pawlyta
sprawozdawca
Marzanna Sałuda
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego (art. 61a k.p.a.), obowiązków organów w postępowaniu administracyjnym (art. 7, 8, 9 k.p.a.) oraz związania sądem prawomocnego wyroku (art. 153 p.p.s.a.). Dotyczy sytuacji, gdy organ odmawia wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, a wniosek dotyczy tylko decyzji pierwszej instancji."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej w postępowaniu administracyjnym, ale jego zasady dotyczące prawidłowego prowadzenia postępowania i stosowania przepisów k.p.a. mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak organy administracji mogą popełniać błędy proceduralne, prowadząc do uchylenia ich decyzji przez sąd. Podkreśla znaczenie prawidłowego prowadzenia postępowania i stosowania się do wskazań sądowych.
“Sąd administracyjny uchyla odmowę wszczęcia postępowania: organ popełnił błędy proceduralne!”
Dane finansowe
WPS: 200 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.