III SA/GL 386/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Gliwicach uchylił decyzję odmawiającą policjantowi wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, uznając, że przepis ograniczający jego wysokość dla funkcjonariuszy zwolnionych przed 6 listopada 2018 r. jest wtórnie niekonstytucyjny.
Policjant zwolniony ze służby w 2007 r. domagał się wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2018 r. Organy Policji odmówiły, wskazując na przepisy przejściowe ustawy o szczególnych rozwiązaniach, które ograniczały stosowanie korzystniejszego współczynnika obliczeniowego (1/21 zamiast 1/30) do policjantów zwolnionych po 6 listopada 2018 r. WSA w Gliwicach uchylił decyzje, stwierdzając, że przepis przejściowy jest wtórnie niekonstytucyjny, ponieważ utrzymuje niekonstytucyjne rozwiązanie prawne i narusza zasadę równości wobec prawa.
Sprawa dotyczyła policjanta T. K., który po zwolnieniu ze służby w 2007 r. otrzymał ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy, obliczony według współczynnika 1/30 miesięcznego uposażenia. W związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r. (sygn. akt K 7/15), który uznał art. 115a ustawy o Policji za niezgodny z Konstytucją w zakresie stosowania współczynnika 1/30, skarżący wystąpił o wyrównanie ekwiwalentu do współczynnika 1/21. Organy Policji odmówiły, powołując się na art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych, który stanowił, że za okres przed 6 listopada 2018 r. ekwiwalent ustala się na zasadach obowiązujących przed tą datą (czyli z zastosowaniem współczynnika 1/30). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał skargę za uzasadnioną. Sąd stwierdził, że przepis przejściowy (art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach) utrzymuje w obrocie prawnym rozwiązanie, które zostało już uznane przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z Konstytucją, co stanowi tzw. wtórną niekonstytucyjność. Sąd podkreślił, że wyrok TK z 2018 r. zakwestionował sposób obliczania ekwiwalentu, który nie stanowił pełnej rekompensaty za niewykorzystany urlop. Utrzymanie przez ustawodawcę współczynnika 1/30 dla policjantów zwolnionych przed 6 listopada 2018 r., podczas gdy od tej daty obowiązuje współczynnik 1/21, narusza zasadę równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP) oraz prawo do corocznych płatnych urlopów (art. 66 ust. 2 Konstytucji RP). Sąd uznał, że nie można ograniczać zakresu zastosowania wyroku TK przepisami przejściowymi. W związku z tym, WSA uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uznając, że skarżącemu przysługuje wyrównanie ekwiwalentu obliczone według korzystniejszego współczynnika.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, przepis ten jest wtórnie niekonstytucyjny, ponieważ utrzymuje w obrocie prawnym rozwiązanie uznane już za niezgodne z Konstytucją i narusza zasadę równości wobec prawa oraz prawo do corocznych płatnych urlopów.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, który utrzymuje współczynnik 1/30 dla policjantów zwolnionych przed 6 listopada 2018 r., podczas gdy dla zwolnionych później obowiązuje 1/21, stanowi wtórną niekonstytucyjność. Narusza to zasadę równości i prawo do urlopu, ponieważ ustawodawca nie może ograniczać skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego przepisami przejściowymi.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (8)
Główne
u.o. Policji art. 115a
Ustawa o Policji
Przepis w brzmieniu obowiązującym do 6 listopada 2018 r. (współczynnik 1/30) uznany za niekonstytucyjny. Nowe brzmienie (współczynnik 1/21) stosuje się do spraw wszczętych i niezakończonych przed 6 listopada 2018 r. oraz do spraw dotyczących policjantów zwolnionych od 6 listopada 2018 r. Jednakże, w stosunku do policjantów zwolnionych przed 6 listopada 2018 r., art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach utrzymuje stosowanie przepisu w brzmieniu sprzed tej daty, co Sąd uznał za wtórnie niekonstytucyjne.
u.o. sz. roz. wsp. służb mund. art. 9 § ust. 1
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych
Przepis ten stanowi, że ekwiwalent za okres przed 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach obowiązujących przed tą datą (współczynnik 1/30). Sąd uznał ten przepis za wtórnie niekonstytucyjny w zakresie, w jakim ogranicza stosowanie korzystniejszego współczynnika dla policjantów zwolnionych przed 6 listopada 2018 r.
Konstytucja RP art. 66 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Pracownik ma prawo do określonych w ustawie dni wolnych od pracy i corocznych płatnych urlopów. Sąd uznał, że sposób obliczania ekwiwalentu narusza istotę tego prawa.
Pomocnicze
Konstytucja RP art. 190 § ust. 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Wyroki Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą. Sąd uznał, że ustawodawca nie może ograniczać skutków wyroku TK przepisami przejściowymi.
Konstytucja RP art. 32 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada równości wobec prawa. Sąd uznał, że różnicowanie wysokości ekwiwalentu w zależności od daty zwolnienia ze służby lub zakończenia postępowania narusza tę zasadę.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit a)
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uwzględnienia skargi w przypadku naruszenia prawa materialnego.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, stosując środki przewidziane w ustawie.
p.o.s.a. art. 1 § § 1 i 2
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Zakres kognicji sądów administracyjnych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepis przejściowy ustawy o szczególnych rozwiązaniach jest wtórnie niekonstytucyjny. Utrzymanie współczynnika 1/30 dla policjantów zwolnionych przed 6 listopada 2018 r. narusza zasadę równości wobec prawa. Prawo do ekwiwalentu za urlop jest prawem konstytucyjnym, a jego ograniczenie narusza istotę corocznego płatnego urlopu. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego ma moc powszechnie obowiązującą i nie może być ograniczany przepisami przejściowymi.
Odrzucone argumenty
Organy Policji argumentowały, że zgodnie z przepisami przejściowymi, ekwiwalent za okres przed 6 listopada 2018 r. należy obliczać według współczynnika 1/30.
Godne uwagi sformułowania
wtórna niekonstytucyjność nie można uznać za legalne, zgodne z Konstytucją, powtórzenie przez parlament rozwiązania prawnego, już uznanego przez TK za sprzeczny z aktem prawnym wyższego rzędu przepis przejściowy próbuje ograniczyć zakres zastosowania wyroku Trybunału Konstytucyjnego, co narusza konstytucyjną zasadę powszechnej mocy obowiązującej wyroków TK
Skład orzekający
Anna Apollo
przewodniczący
Małgorzata Herman
sprawozdawca
Marzanna Sałuda
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie stosowania wyroków Trybunału Konstytucyjnego w sprawach administracyjnych, problem wtórnej niekonstytucyjności, interpretacja przepisów przejściowych dotyczących świadczeń dla służb mundurowych, prawo do ekwiwalentu za urlop."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji policjantów zwolnionych ze służby przed 6 listopada 2018 r. i stosowania przepisów przejściowych. Może mieć znaczenie dla innych służb mundurowych w podobnych sytuacjach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia konstytucyjnego – jak przepisy przejściowe mogą ograniczać skutki wyroków Trybunału Konstytucyjnego. Pokazuje konflikt między ustawodawcą a sądownictwem konstytucyjnym.
“Czy przepisy przejściowe mogą unieważnić wyrok Trybunału Konstytucyjnego? Sąd administracyjny odpowiada!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Gl 386/22 - Wyrok WSA w Gliwicach Data orzeczenia 2022-11-15 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-04-22 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach Sędziowie Anna Apollo /przewodniczący/ Małgorzata Herman /sprawozdawca/ Marzanna Sałuda Symbol z opisem 6192 Funkcjonariusze Policji Hasła tematyczne Policja Sygn. powiązane III OSK 774/23 - Wyrok NSA z 2024-06-13 Skarżony organ Komendant Policji Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2020 poz 360 art. 9 ust. 1 Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tj. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman (spr.), Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2022 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach z dnia 18 marca 2022 r. nr 285/EO/21/TS w przedmiocie odmowy wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Miejskiego Policji w R. z dnia 2 sierpnia 2021 r. nr [...]. Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją, nr 285/EO/21/TS, z 18 marca 2022r. Komendant Wojewódzki Policji w Katowicach utrzymał w mocy decyzję nr [...] z 2 sierpnia 2021r. Komendanta Miejskiego Policji w R., odmawiającą skarżącemu T.K. wypłacenia wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy w związku ze zwolnieniem ze służby w Policji. Z akt sprawy wynika, że z dniem 22 lutego 2007r. skarżący został zwolniony ze służby w Policji. W związku z tym, że nie wykorzystał urlopu w naturze, został mu za 62 dni urlopu wypoczynkowego i dodatkowego wypłacony ekwiwalent pieniężny przy zastosowaniu współczynnika wynikającego z art. 115a ustawy o Policji, obowiązującego w dacie zakończenia służby tj. 1/30 miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym za każdy dzień urlopu. Pismem z 28 listopada 2018r. skarżący wystąpił z wnioskiem o wyrównanie wysokości ekwiwalentu z uwzględnieniem treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018r. sygn. akt K 7/15. Decyzją z 2 sierpnia 2022r. Komendant Miejski Policji w R. odmówił przeliczenia i wypłaty wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. Uznał, że wyższy ekwiwalent przysługuje jedynie tym funkcjonariuszom, którzy zakończyli służbę 6 listopada 2018r. lub później oraz tym, w stosunku do których sprawa ekwiwalentu została wszczęta przed tą datą i 6 listopada 2018r. nie została jeszcze zakończona. Ustawodawca nie przewidział zatem wypłaty policjantom zwolnionym ze służby przed 6 listopada 2018r. ekwiwalentu obliczonego przy zastosowaniu współczynnika innego, niż 1/30. Ponieważ skarżący został zwolniony ze służby 22 lutego 2007r. przysługiwał mu ekwiwalent pieniężny na zasadach wynikających z przepisów obowiązujących przed 6 listopada 2018r., a tak obliczony ekwiwalent strona otrzymała, co jest bezsporne. Od tej decyzji skarżący złożył odwołanie, w którym wniósł o uchylenie decyzji organu I instancji i orzeczenie co do istoty sprawy, tj. wypłacenie mu różnicy między ekwiwalentem należnym, obliczonym przy zastosowaniu współczynnika 1/21 miesięcznego uposażenia zasadniczego za każdy dzień urlopu a faktycznie przez niego otrzymanym, ustalonym wg współczynnika 1/30 wraz z odsetkami. Stwierdził, że Komendant Miejski nie odniósł się do powoływanego przez skarżącego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, który nie może być zmieniony ustawą. Zaskarżoną decyzją z 18 marca 2022r. Komendant Wojewódzki Policji utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Stwierdził, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Zgodnie z art. 115a ustawy o Policji, w brzmieniu obowiązującym do 6 listopada 2018r. ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop był ustalany w wysokości 1/30 wynagrodzenia za każdy dzień urlopu. W związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018r. sygn. akt K 7/15 przepis ten uległ zmianie od 1 października 2020r. Po tej dacie współczynnik wynosi 1/21 za każdy dzień niewykorzystanego w naturze urlopu. Jednak na mocy art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służ mundurowych (...), za okres przed 6 listopada 2018r. ekwiwalent ustala się na zasadach określonych w art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed tym dniem, a więc z zastosowaniem współczynnika wynoszącego 1/30 wynagrodzenia za każdy dzień urlopu. Sprawa dotycząca wypłaty została wszczęta po 5 listopada 2018r., gdyż pismo w tej sprawie wpłynęło do organu 21 listopada 2018r. W związku z powyższym, organ II instancji stwierdził, że skarżącemu nie przysługuje prawo do wypłaty ekwiwalentu w wysokości wyższej, niż już przez niego otrzymana w związku z zakończeniem służby. W skardze na decyzję organu II instancji strona skarżąca wniosła o: - uchylenie decyzji organów obu instancji, - zobowiązanie organu do dokonania czynności wypłaty wyrównania ekwiwalentu wraz z odsetkami w zakreślonym terminie. Decyzjom organów obu instancji zarzucił naruszenie prawa materialnego: - art. 190 ust. 4 Konstytucji RP w zw. z art. 115a ustawy o Policji w zakresie wynikającym z wyroku Trybunału Konstytucyjnego i pozbawianie go w ten sposób należnych mu świadczeń, - art. 66 ust. 2 Konstytucji poprzez uniemożliwienie funkcjonariuszowi realizacji prawa do urlopu wypoczynkowego w formie ekwiwalentu. W uzasadnieniu podtrzymał dotychczasowe stanowisko i odwołał się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego K 7/15 oraz orzeczeń sądów administracyjnych dot. omawianej kwestii. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje. Skarga jest uzasadniona. Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 2325 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) Ponadto sąd może stwierdzić nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli została wydana: z naruszeniem przepisów o właściwości, bez podstawy prawnej, z rażącym naruszeniem prawa, dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie, była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały, zawiera wadę powodującą jej nieważność na mocy wyraźnie wskazanego przepisu prawa, w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą ( art. 145 § 1 pkt 3 tej ustawy). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( art. 134 § 1 ww. ustawy.). Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy skarżącemu przysługuje wyrównanie ekwiwalentu pieniężnego wypłaconego za niewykorzystany urlop w związku z zakończeniem służby w Policji na podstawie art.115a ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji w brzmieniu zgodnym z Konstytucją, czy też kwota już przez niego otrzymana, a obliczona przy zastosowaniu współczynnika w wysokości 1/30 uposażenia jest kwota właściwą. Prawo do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe lub dodatkowe, przysługujące policjantowi zwalnianemu ze służby, ustanawia art.114 ust. 1 pkt 2 ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t.j. Dz. U. z 2020r., poz. 360 ze zm.). Zgodnie z art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym od 1 października 2020 r., ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego ustala się w wysokości 1/21 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym. Powołane wyżej brzmienie art. 115a wprowadzone zostało ustawą z 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1610 - art. 1 pkt 16 w zw. z art. 48), zwaną w dalszym ciągu ustawą o szczególnych rozwiązaniach. Jednocześnie z art. 9 ust. 1 zd.1 i 2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach wynika, że art. 115a ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą stosuje się do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wszczętych i niezakończonych przed dniem 6 listopada 2018 r. oraz do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy policjantowi zwolnionemu ze służby od dnia 6 listopada 2018 r. Ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r., co w praktyce oznacza zastosowanie mnożnika wynoszącego 1/30 za każdy dzień urlopu. Odnośnie brzmienia art. 115a ustawy obowiązującego przed 6 listopada 2018r. przypomnieć należy, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15 orzekł, że art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia, jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji RP. Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku wskazał, że ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy jest "zastępczą formą" wykorzystania urlopu w sytuacji zwolnienia ze służby, która powoduje prawną i faktyczną niemożliwość realizacji tych świadczeń w naturze. Innymi słowy, po ustaniu stosunku służby, prawo do urlopu przekształca się w świadczenie pieniężne, będące, jak sama nazwa wskazuje, jego ekwiwalentem. Obowiązek wypłaty obciąża Policję (pracodawcę), ponieważ w czasie służby w tej formacji funkcjonariusz nabył powyższe uprawnienia, których z powodu wykonywania obowiązków służbowych nie mógł zrealizować w naturze. Trybunał podkreślił, że ekwiwalent pieniężny za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe nie ma charakteru uznaniowego, a prawo do ekwiwalentu wynika z ustawy o Policji. Jeżeli doszło do sytuacji, że funkcjonariusz nie zdołał faktycznie wykorzystać urlopu przed ustaniem stosunku pracy, wówczas jedyną formą rekompensaty corocznego płatnego urlopu jest przewidziany przez ustawodawcę ekwiwalent pieniężny. Jak wyjaśnił Trybunał, świadczeniem ekwiwalentnym za przepracowany dzień urlopu jest wynagrodzenie za jeden dzień roboczy. Taki sposób obliczania wartości jednego dnia urlopu wynika z faktu, że urlop wypoczynkowy liczony jest wyłącznie w dniach roboczych. Interpretację taką, zdaniem Trybunału, wspiera także treść art. 121 ust. 1 ustawy o Policji, który ustala wysokość uposażenia przysługującego policjantowi w razie wykorzystania urlopu. Ekwiwalent będący substytutem urlopu powinien więc odpowiadać wartości tego świadczenia w naturze. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego przyjęcie w art. 115a ustawy o Policji wskaźnika 1/30 części miesięcznego uposażenia policjanta oznaczało, że wypłacanej policjantowi należności za jeden dzień niewykorzystanego urlopu nie można nazwać rekompensatą ekwiwalentną, co prowadzi do naruszenia "istoty" corocznego płatnego urlopu chronionego przez art. 66 ust. 2 Konstytucji RP, zgodnie z którym pracownik ma prawo do określonych w ustawie dni wolnych od pracy i corocznych płatnych urlopów, zaś maksymalne normy czasu pracy określa ustawa. Trybunał zakwestionował zatem taki sposób obliczania wysokości ekwiwalentu pieniężnego, zgodnie z którym, policjanci za każdy dzień niewykorzystanego urlopu otrzymują tylko ok. 73% dziennego uposażenia, a więc nie w pełni rekompensujący poniesioną stratę. Niekonstytucyjność art. 115a ustawy o Policji stwierdzona przez Trybunał dotyczyła więc jedynie ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia (por. m.in. wyrok NSA z 26 stycznia 2021 r., sygn. akt III OSK 3101/21, dostępne: cbois.nsa.gov.pl). Wyrok TK został opublikowany w Dz. U z 2018 r., poz. 2102 z 6 listopada 2018 r. Sąd w pełni podziela reprezentowane w orzecznictwie i doktrynie stanowisko, że w państwie prawa przepis oceniony jako niekonstytucyjny, z którego wyinterpretowano określoną normę prawną, nie może zostać uznany za zgodny z prawem. Podobnie nie można uznać za legalne, zgodne z Konstytucją, powtórzenie przez parlament rozwiązania prawnego, już uznanego przez TK za sprzeczny z aktem prawnym wyższego rzędu. Natomiast ustawa o szczególnych rozwiązaniach stanowiąc w art. 9 ust. 1, że w stosunku do policjantów zwolnionych ze służby przed 6 listopada 2018 r., ma zastosowanie przepis art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu uznanym przez Trybunał w tym właśnie wyroku za niezgodny z Konstytucją RP w istocie wprowadziła regulację tożsamą jak uznana przez Trybunał za niekonstytucyjną. Prowadzi to do wniosku, że doszło w tym przypadku do wtórnej niekonstytucyjności normy prawnej zawartej łącznie w obu tych przepisach. Wtórna niekonstytucyjność ma miejsce wówczas, gdy wstąpiły łącznie trzy warunki: 1) nastąpiła zmiana normatywna, 2) w systemie prawnym w dalszym ciągu występuje niekonstytucyjna regulacja zbliżona do tej, która została derogowana z systemu prawa przez Trybunał Konstytucyjny, 3) stwierdzenie niekonstytucyjności następuje w nowym układzie kontroli, po przeanalizowaniu orzeczenia Trybunału dotyczącego zbliżonego problemu prawnego (por. wyrok NSA z 21 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 2466/19 i przywołane tam stanowisko doktryny - K. Kos, Wtórna niekonstytucyjność, a zagadnienie wykładni prawa, Przegląd Prawa Konstytucyjnego Nr 3., 2018, s. 47). Wtórna niekonstytucyjność ma zatem miejsce wówczas, gdy nastąpiła zmiana stanu prawnego, ale nowa norma nadal nie odpowiada zasadom określonym w wyroku Trybunału Konstytucyjnego, dotyczącym kontrolowanej wcześniej przez Trybunał, poprzedniej normy prawnej. Tego typu założenie występuje również w przypadku, gdy ustawodawca wprowadził regulację identyczną, jak norma objęta już wyrokiem Trybunału (R. Hauser, J. Trzciński, Prawotwórcze znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Warszawa 2010, s. 266-268; M. Wiącek, Pytanie prawne sądu do Trybunału Konstytucyjnego, Warszawa 2011, s. 266-268). Dokładnie z taka sytuacja ma miejsce w badanej sprawie. Ustawodawca dokonał co prawda nowelizacji ustawy o Policji, ale jednocześnie poprzez art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach postanowił, że ekwiwalent za okres przed 6 listopada 2018r. obliczany będzie w oparciu o przepis tożsamy z tym, jaki został już uznany za niekonstytucyjny. Dlatego w ocenie Sądu, nie może budzić wątpliwości, że stwierdzona przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15, niekonstytucyjność normy wywodzonej z kontrolowanego wówczas art. 115a ustawy o Policji, odnosi się nadal do normy, jaka została wyrażona w treści art. 115a tej ustawy w brzmieniu nadanym ustawą o szczególnych rozwiązaniach w zw. z art. 9 ust. 1 tej ustawy. Przy czym wyjaśnić należy, że wtórna niekonstytucyjność nie dotyczy całej nowej normy prawnej tj. regulacji w zakresie określenia sposobu obliczania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop, gdyż ten - co do zasady - został dostosowany do wymogów konstytucyjnych zgodnie z wyrokiem TK (art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą). Dotyczy ona zaś tej części normy wyrażonej art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, która ograniczyła czasowe ramy zastosowania w art. 115a w nowym brzmieniu, uwzględniającym wyrok Trybunału Konstytucyjnego. Prowadzi to do wniosku, że w stosunku do policjantów zwolnionych ze służby przed 6 listopada 2018 r. a uprawnionych do otrzymania ekwiwalentu, na mocy art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach znajdują zastosowanie regulacje niegodne z art. 66 ust. 2 Konstytucji stanowiącym, że pracownik ma prawo do określonych w ustawie dni wolnych od pracy i corocznych płatnych urlopów; maksymalne normy czasu pracy określa ustawa poprzez bezzasadne ograniczenie wysokości odpłatności za niewykorzystany urlop. Inna wykładnia tego przepisu oznaczałaby, że ustawodawca przepisami przejściowymi próbuje ograniczyć zakres zastosowania wyroku Trybunału Konstytucyjnego, co narusza konstytucyjną zasadę powszechnej mocy obowiązującej wyroków TK, które wiążą również ustawodawcę. Konsekwencją uznania, że art. 115a ustawy o Policji w zw. z art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach dotknięte są wtórną niekonstytucyjnością jest odmowa ich zastosowania przez Sąd i stwierdzenie, że decyzje podjęte w niniejszej sprawie przez organy Policji naruszają art.115a ustawy o Policji w zw. z art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach poprzez błędną wykładnię normy zrekonstruowanej w oparciu o te przepisy, a także art. 66 ust. 2 i 190 ust. 4 Konstytucji. Na prawidłowość powyższej oceny wskazuje również fakt, że zastosowanie art. 115a ustawy o Policji w zw. z art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach prowadziłoby do naruszenia zasady równości wobec prawa, wyrażonej w art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z powołanymi przepisami: 1. Wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. 2. Nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny. Natomiast skutkiem zastosowania art. 115a ustawy o Policji z uwzględnieniem zasady wyrażonej w art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach jest, że policjant, który zakończył służbę 5 listopada 2018r. otrzymałby ekwiwalent obliczony jako 1/30 uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym za każdy dzień urlopu, podczas gdy już funkcjonariusz zwolniony 6 listopada 2018r. czyli następnego dnia otrzymałby ekwiwalent stanowiący 1/21 tego uposażenia za każdy dzień, mimo że okresy ich służby pokrywały się. Co więcej, współczynnik stosowany do naliczenia ekwiwalentu uzależniony jest także od daty zakończenia postępowania w sprawie jego ustalenia. W przypadku bowiem kiedy sprawa zostałaby zakończona przed 6 listopada 2018r. współczynnik wynosiłby 1/30, natomiast w razie zakończenia postępowania 6 listopada 2018r. lub później wynosiłby on 1/21. Oznacza to, że może on być odmienny nawet w stosunku do funkcjonariuszy, którzy pozostawali w służbie w tym samym czasie a postępowania w przedmiocie należnych im ekwiwalentów zostały wszczęte tego samego dnia. Skutek ten jest zaś niemożliwy do zaakceptowania. Natomiast sposób obliczania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wynika z uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego wskazującego, że świadczeniem ekwiwalentnym za przepracowany dzień urlopu jest wynagrodzenie za jeden dzień roboczy. Końcowo Sąd stwierdza, że znany mu jest fakt, że postanowieniem z 21 stycznia 2021 r. sygn. akt II SA/Bk 866/20 Wojewódki Sąd Administracyjny w Białymstoku przedstawił Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne o następującej treści: "Czy art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1610) w zakresie, w jakim wyłącza stosowanie przepisu art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2020 r. poz. 360 z późn. zm.) w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 października 2020 r. do spraw dotyczących ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wszczętych po dniu 6 listopada 2018 r. w odniesieniu do policjantów zwolnionych ze służby przed dniem 6 listopada 2018 r. jest zgodny z art. 2, art. 8 ust. 1, art. 32 ust. 1, art. 190 ust. 1, 3 i 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.", zawieszając postępowanie sądowe w sprawie do czasu wydania rozstrzygnięcia przez Trybunał. Ma również świadomość, że Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 3 sierpnia 2021r. także zawiesił postępowanie w analogicznej sprawie o sygn. akt III OSK 5188/21 do czasu rozstrzygnięcia o konstytucyjności art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach. Odnosząc się do powyższego, podkreślić trzeba, że Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela w całości zastrzeżenia co do konstytucyjności przepisu art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach. Jednak w ocenie Sądu, z przyczyn powyżej wskazanych, stan sprawy pozwala na jej rozpoznanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny bez konieczności oczekiwania na wynik postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym, skoro analogiczna norma prawna, jak wynikając z art. 115a ustawy o Policji w zw. z art. 9 ust. 1 ustawy była już przedmiotem badania przez Trybunał Konstytucyjny pod kątem jej zgodności z ustawą zasadniczą i została uznana za niezgodną. Rozpatrując sprawę ponownie organ - stosownie do art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 – dalej: p.p.s.a.) - będzie miał na uwadze przedstawioną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny ocenę prawną, wedle której art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej nie może stanowić przeszkody do zastosowania w przedmiotowej sprawie art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym od 1 października 2020 r. tylko z tego powodu, że skarżący zakończył służbę w Policji 22 lutego 2007r. Zastosowanie art. 9 ust. 1 w związku z art. 115a ustawy o Policji prowadzi bowiem do naruszenia art. 66 ust. 2 i 190 ust. 4 Konstytucji RP. Nadto w analizowanym wyroku, Trybunał z art. 66 ust. 2 Konstytucji i art. 115a ustawy o Policji wyinterpretował normę wskazującą sposób obliczenia należnego ekwiwalentu. Stwierdził mianowicie, że świadczeniem ekwiwalentnym za przepracowany dzień urlopu jest wynagrodzenie funkcjonariusza za jeden dzień roboczy. Natomiast kwestia odsetek nie należy do właściwości sądu administracyjnego i jest możliwe dochodzenie ich na drodze cywilnej. Biorąc powyższe pod uwagę, uznając, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów art. 190 ust. 4 Konstytucji RP w związku z art. 115a ustawy o Policji, Wojewódzki Sąd Administracyjny - działając na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit a) w zw. z art. 135 p.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI