III SA/GL 383/22

III SA/Gl 383/22 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2022-10-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-04-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Aleksandra Żmudzińska /sprawozdawca/
Anna Apollo /przewodniczący/
Dorota Fleszer
Symbol z opisem
6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Finanse publiczne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 869
art. 252
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jedn.
Dz.U. 2015 poz 2156
art. 90 ust. 3d
Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty
Dz.U. 2021 poz 423
art. 46 ust. 2
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer, Asesor WSA Aleksandra Żmudzińska (spr.), Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2022 r. sprawy ze skargi E. sp. z o.o. w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 4 lutego 2022 r. nr SKO.FD/41.1/126/2021/16351 w przedmiocie zwrotu dotacji oświatowej wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 1017 (tysiąc siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, po rozpatrzeniu odwołania E. sp. z o.o. w K. (dalej zwanej skarżącą Spółką), od decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 7 października 2021 r. nr [...] w sprawie zwrotu dotacji oświatowej wypłaconej w 2017 r. na [...] Szkołę "[...]" z Oddziałami Integracyjnymi w K., uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i zobowiązało skarżącą Spółkę do zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem na prowadzenie [...] Szkoły "[...]" z Oddziałami Integracyjnymi w K. za 2017 rok w wysokości [...]zł wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych od dnia przekazania ostatniej transzy dotacji z budżetu Miasta K., tj. od dnia 14 grudnia 2017 r. do dnia zapłaty.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że zasady postępowania w przypadku zwrotu dotacji otrzymanych od jednostki samorządu terytorialnego określa ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 869, ze zm.; zwanej dalej "u.f.p."). Przywołało treść art. 60 pkt 1, art. 61 ust 1 pkt 2 w zw. z ust. 2 i 3 pkt 4 u.f.p., a także art. 251 ust. 1 i art. 252 u.f.p. Z kolei w zakresie proceduralnym odwołało się do treści art. 67 w zw. z art. 60 pkt 1 i art. 61 ust 1 pkt 2 u.f.p. Nadto zwróciło uwagę, że sprawa dotyczy zwrotu dotacji udzielonej na realizację zadań wynikających z ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2015 r., poz. 2156, ze zm.- zwanej dalej u.s.o.) w brzmieniu obowiązującym w roku 2017 r. Wprawdzie aktualnie kwestie te są regulowano nową ustawą z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz. U. poz. 2203), ale zgodnie z jej art. 97 do rozliczenia dotacji, o których mowa w art. 80 i art. 90 ustawy zmienianej w art. 80 (u.s.o.), w brzmieniu dotychczasowym, za rok 2017, stosuje się przepisy art. 80 i art. 90 ustawy zmienianej w art. 80, w brzmieniu dotychczasowym.
Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało na treść art. 90 oraz art. 90 ust. 4 u.s.o., a także na uchwały Rady Miasta K.: nr [...] z dnia 26 czerwca 2013 roku (Dz. Urz. Woj. Śl. z 2013r. poz. [...], ze zm.) oraz nr [...] z dnia 21 września 2017r. (Dz. Urz. Woj. Śl. Z 2017r. poz. [...], ze zm.).
Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy Kolegium ustaliło, że [...] Szkoła "[...]" z Oddziałami Integracyjnymi w K. była prowadzona w roku 2017 przez skarżącą Spółkę, która otrzymała z budżetu miasta K. w 2017 r. dotację w kwocie [...] zł na tę szkołę. Od 28 maja 2018 r. do 11 lipca 2018 r. pracownicy Urzędu Miasta w K. przeprowadzili kontrolę pobrania i wydatkowania dotacji. W protokole kontroli nr [...] z 2 sierpnia 2018 r. stwierdzono, że dotowany prawidłowo wykazywał liczbę uczniów i pobrał dotację w należnej wysokości. Rozliczenie dotacji za rok 2017 r. złożono 10 stycznia 2017 r.. przedstawiając potwierdzenia transakcji bankowych na kwotę [...] zł. Kwota nierozliczonej w wysokości [...] zł została uregulowana 31 stycznia 2018 r. Opierając się na przedstawionych przez dotowanego dokumentach, przeprowadzający kontrolę zakwestionowali:
1) [...] zł zasiłku opiekuńczego wypłaconego przez dotowanego nauczycielom przebywającym na zwolnieniu lekarskim w październiku 2017 r. oraz [...] zł zasiłków chorobowych wypłaconego przez dotowanego innemu pracownikowi przebywającemu na zwolnieniu lekarskim. W obu przypadkach wskazano, że wypłaty dokonuje płatnik, ale nie ze swoich środków, lecz z funduszu chorobowego. Wydatki nie były więc poniesiony przez dotowanego, gdyż jak sam wskazał w piśmie z 20 czerwca 2018 r. przelewy te były wykonane "w imieniu ZUS do pracownika".
2) [...] zł pochodnych od wynagrodzeń pracowników, wynikających z błędnego wskazania zaliczki na podatek w liście płac nr [...].
3) [...] zł wydatku na energie elektryczną. Odwołujący przyznał, że błędnie wskazał fakturę nie dotyczącą budynku szkoły (ul. [...] nr [...]), lecz budynku ul. [...] nr [...], który również jest w jej posiadaniu. Rozliczenie prawidłowej faktury jest w sumie niższe o [...] zł
4) Wydatki, które zdaniem kontrolujących nie miały związku z realizowaniem zadań szkoły w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, gdyż ostatecznym ich beneficjentem nie był uczeń, lecz organ prowadzący:
- [...] zł opłaty za wyrażenie zgody przez [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego na odstępstwo od wysokości pomieszczeń klas integracyjnych w szkole.
- [...] zł na druk i ksero, które były potrzebne do złożenia wniosku do [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego
- [...] zł opłaty za przeprowadzenie czynności kontrolnych przez [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego
- [...] zł na obsługę BHP, gdyż zdaniem kontrolujących są to obowiązku organu prowadzącego szkołę jako pracodawcy i nie mają związku z realizacją zadań szkoły
- [...] zł na szkolenie pracowników w związku ze zmianą w ustawie o finansach publicznych.
W piśmie z dnia 8 sierpnia 2018 r. dotowany zgłosił zastrzeżenia do protokołu. Przede wszystkim nie zgodził się z kontrolującymi, że zasiłki nie mogą być opłacone z dotacji, gdyż faktycznie ich kwoty są wypłacone przez dotowanego z jego rachunków bankowych, a ZUS nie zwraca wprost tych środków, lecz dokonuje bezgotówkowego potrącenia. Dotowany nie zgodził się też ze stwierdzeniem, że wydatki na obsługę BHP i konieczne opłaty na rzecz [...]PWIS nie mogły być pokryte z dotacji, gdyż są obowiązkiem organu prowadzącego. Art. 90 ust. 3d pkt 1 lit. b u.s.o. pozwala na finansowanie z dotacji wydatków organu prowadzącego o których mowa w art. 10 ust. 1 Prawa oświatowego, a więc m.in. "zapewnienia warunków działania szkoły, w tym bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki". Wskazano, że bez decyzji inspekcji sanitarnej i bez szkoleń BHP pracowników szkoły nie można zapewnić bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki w szkole.
Odpowiadając na zastrzeżenia, pismem z dnia 16 listopada 2018 r., organ wyjaśnił, że nie jest możliwe finansowanie z dotacji wydatków na zasiłki refundowane ze środków ZUS, na potwierdzenie czego powołał się na informację od Dyrektora Współpracy z Samorządem Terytorialnym, Departamentu Ministerstwa Edukacji Narodowej. W zakresie opłat za czynności inspekcji sanitarnej podtrzymano stanowisko, dodając, że opłaty wynikają z decyzji wydanej 29 maja 2017 r., a więc przed dniem otwarcia oddziału szkolnego. Odnośnie do kosztów szkolenia BHP zwrócono uwagę, że kontrolowana nie wskazała przeszkolonych pracowników i nie przekazała stosownej dokumentacji. Wobec tego w wystąpieniu pokontrolnym z dnia 19 listopada 2018 r. wniesiono o zwrot dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w wysokości [...] . Skarżąca Spółka zwróciła kwotę [...] zł wraz z odsetkami, natomiast w piśmie z dnia 7 grudnia 2018 r. podtrzymała stanowisko o dopuszczalności rozliczenia z dotacji pozostałych wydatków - zasiłków, obsługi BHP i kosztów czynności inspekcji sanitarnej - w wysokości [...] zł.
W zakresie kosztów obsługi BHP zwróciła uwagę, że kontrolujący nie żądali wskazania przeszkolonych pracowników ani okazania dokumentacji.
Następnie po wszczęciu postępowania w sprawie zwrotu dotacji wykorzystanej w 2017 r. niezgodnie z przeznaczeniem wydana została decyzja nr [...] z dnia
7 października 2021 r., którą organ I instancji określił skarżącej Spółce do zwrotu dotację wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem na prowadzenie [...] Szkoły "[...]" z Oddziałami Integracyjnymi w K. za 2017 rok w wysokości [...] zł. W jej uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że z dotacji nie mogły być pokryte wydatki na zasiłki chorobowe i opiekuńcze na łączną kwotę [...] , ani na opłaty za decyzje i czynności organów sanitarnych w łącznej wysokości [...]zł, ani koszty obsługi BHP na łączną kwotę [...] zł. Organ wyjaśnił, że na podstawie art. 90 ust. 3d u.s.o. z dotacji można pokrywać zadania organu prowadzącego szkołę, a w tym zapewnienie warunków działania szkoły lub placówki, w tym bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki (art. 5 ust. 7 pkt 1 ustawy). Jednakże zdaniem organu wydatki te są "w interesie podmiotu prowadzącego szkołę" i jedynie pośrednio nawiązują do działalności dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej przedszkola. W odwołaniu dotowany nie zgodził się ze stanowiskiem organu i podtrzymał dotychczasowe stanowisko wyrażane w toku i po zakończeniu kontroli.
Rozpatrując sprawę w drugiej instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że odwołanie jest w części uzasadnione, gdyż opłaty za decyzje i czynności organów sanitarnych oraz kosztów obsługi BHP były konieczne do tego, by można było prowadzić działalność w zakresie kształcenia, wychowania i opieki. Wskazano że regulacja art. 90 ust. 3d pkt 1 lit. b w zw. z art. 5 ust. 7 pkt 1 u.s.o. wprost zezwala na pokrycie tych wydatków z dotacji.
Kolegium w uzupełniającym postępowaniu dowodowym zwróciło się do skarżącej Spółki o wyjaśnienia, kogo dotyczyły szkolenia BHP opłacone fakturami nr [...], [...], [...], [...] i czy osoby te były w momencie szkolenia pracownikami szkoły. Z przesłanej dokumentacji przesłanej wynika, że szkolenie dotyczyło bezpieczeństwa i higieny pracy, a osoby szkolone były pracownikami szkoły. Zatem ten wydatek, jak i koszty działania organu inspekcji sanitarnej, były prawidłowo pokryte z dotacji.
Jednakże Kolegium nie podzieliło stanowiska co do możliwości pokrycia z dotacji zasiłku chorobowego i opiekuńczego pracowników. Wskazało, że zgodnie z art. 64 ust.1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz. U z 2021 r., poz. 1133), płatnicy składek, o których mowa w art. 61 ust. 1 pkt 1, wypłacają zasiłki w terminach przyjętych dla wypłaty wynagrodzeń lub dochodów, a Zakład Ubezpieczeń Społecznych bieżąco po stwierdzeniu uprawnień. Zasiłki te wypłaca się nie później jednak niż w ciągu 30 dni od daty złożenia dokumentów niezbędnych do stwierdzenia uprawnień do zasiłków. Jeżeli płatnik składek nie wypłacił zasiłku w terminie, o którym mowa w ust. 1, jest on obowiązany do wypłaty odsetek od tego zasiłku w wysokości i na zasadach określonych w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych (art. 64 ust. 2 ustawy). Zgodnie natomiast z art. 46 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j.. Dz. U. z 2021 r., poz. 423), płatnik składek jest obowiązany według zasad wynikających z przepisów ustawy obliczać, potrącać z dochodów ubezpieczonych, rozliczać oraz opłacać należne składki za każdy miesiąc kalendarzowy. Rozliczenie składek, o których mowa w ust. 1, oraz wypłaconych przez płatnika w tym samym miesiącu zasiłków oraz zasiłków rodzinnych i pielęgnacyjnych podlegających rozliczeniu na poczet składek następuje w deklaracji rozliczeniowej według ustalonego wzoru. Nie podlegają rozliczeniu w deklaracji rozliczeniowej zasiłki wypłacone przez płatnika bezpodstawnie (art. 46 ust. 2). Z kolei stosownie do treści z art. 46 ust. 4 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, deklaracja rozliczeniowa zawiera m.in. kwoty wypłaconych zasiłków oraz zasiłków finansowanych z budżetu państwa, podlegających rozliczeniu w ciężar składek na ubezpieczenia społeczne oraz kwoty wynagrodzeń z tytułu niezdolności do pracy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze podzieliło stanowisko organ I instancji, z którego wynika, że zasiłek chorobowy jaki i zasiłek opiekuńczy uregulowany jest w ww. ustawie o świadczeniach pieniężnych i traktowany jako rodzaj świadczenia społecznego, a podmiotem odpowiedzialnym za jego wypłatę jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Zatem rozliczanie wydatków poniesionych ze środków dotacji nie powinno dotyczyć wydatków na zasiłki, które refundowane są ze środków Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Skarżąca Spółka będąc płatnikiem świadczeń na podstawie art. 61 ust. 1 pkt. 1 ww. ustawy jest zobowiązana do wypłaty zasiłków określonych w ww. ustawie. Natomiast jak wynika z art. 46 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych płatnik składek jest obowiązany według zasad wynikających z przepisów tej ustawy obliczać, potrącać z dochodów ubezpieczonych, rozliczać oraz opłacać należne składki za każdy miesiąc kalendarzowy, przy czym zgodnie z art. 46 ust. 2 tej ustawy rozliczenie składek oraz wypłaconych przez płatnika w tym samym miesiącu zasiłków oraz zasiłków rodzinnych i pielęgnacyjnych podlegających rozliczeniu na poczet składek następuje w deklaracji rozliczeniowej według ustalonego wzoru.
Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, skoro wypłacone przez pracodawcę (płatnika) zasiłki są refundowane przez ZUS w formie potrącenia, to ostatecznie skarżąca Spółka tego kosztu nie ponosi, a więc nie można go finansować z dotacji. Koszt jest ponoszony w danym miesiącu i refundowany w kolejnym, więc w rozliczeniu rocznym koszt nie powstaje, a zdarzenie jest dotacyjne neutralne.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach podniesione zostały zarzuty:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego, przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
- art. 90 ust. 3d u.s.o. w brzmieniu obowiązującym od 31 marca 2015 r. poprzez błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że wypłacone przez skarżącego kwoty z tytułu zasiłków nie stanowią wydatków rozliczanych w ramach dotacji;
- art. 46 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że wypłacone przez płatnika (skarżącego) zasiłki są refundowane przez ZUS w formie potrącenia.
2) naruszenie przepisów postępowania, co miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
art. 6, art. 7 i art. 8 w zw. z art. 75, art. 77 § 1 w zw. z art. 80 oraz art. 107 § 1 i § 3 i art. 115 k.p.a., które to normy prawa obligują organ administracji do zebrania i oceny całokształtu materiału dowodowego, a SKO naruszyło te przepisy poprzez:
- brak dokładnego wyjaśnienia stanu sprawy, w tym stanu faktycznego i prawnego oraz podejmowanie działań sprzecznych z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do władz publicznych polegających na braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego przedmiotowej sprawy niezbędnego do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy, co doprowadziło organ do poczynienia w zaskarżonej decyzji błędnych ustaleń faktycznych i prawnych i w konsekwencji wadliwego uznania, że skarżąca winna zwrócić dotację z uwagi na pobranie dotacji w nadmiernej wysokości
- niepełne i niewłaściwe rozpatrzenie w sprawie materiału dowodowego i w konsekwencji działanie wbrew zasadom rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych na korzyść obywatela oraz postępowania budzącego zaufanie obywatela do władzy publicznej,
- brak dokonania wnikliwej analizy argumentów zaprezentowanych przez skarżącego w odwołaniu oraz wyczerpującego odniesienia się do nich poprzez przemilczenie argumentów dotyczących sposobu rozliczania wypłaconych zasiłków oraz poniesionych wydatków,
- niespełnienie wynikającego z art. 7 i art. 8 k.p.a. nakazu prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, przez prowadzenie postępowania w sposób mający na celu wyłącznie fiskalny interes.
W oparciu o te zarzuty pełnomocnik skarżącej Spółki wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 7 października 2021 r. Złożył także wniosek o zasądzenie na rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego.
W uzasadnieniu skargi szczegółowo opisano sposób rozliczenia skarżącej Spółki z ZUS.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Odniósł się również do zarzutów skargi.
Na rozprawie w dniu 5 października 2022 r. pełnomocnik strony skarżącej odwołał się do argumentacji zawartej w skardze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137, ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia
30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz. U z 2022 r., poz. 329 - dalej zwanej p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa.
Tytułem przypomnienia wskazać należy, że zasady postępowania w przypadku zwrotu dotacji otrzymanych od jednostki samorządu terytorialnego określa ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2019 r., poz. 869, ze zm. – dalej zwana jak dotychczas u.f.p.).
Zgodnie z art. 60 pkt 1 u.f.p. środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publiczno-prawnym są w szczególności następujące dochody budżetu państwa albo budżetu jednostki samorządu terytorialnego: kwoty dotacji podlegające zwrotowi w przypadkach określonych w niniejszej ustawie.
W myśl art. 251 ust. 1 u.f.p. dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego w części niewykorzystanej do końca roku budżetowego podlegają zwrotowi do budżetu tej jednostki w terminie do dnia 31 stycznia następnego roku. Zgodnie z art. 252 u.f.p. dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego: 1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, 2) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości - podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 lub pkt 2 (ust. 1).
W przypadku gdy termin wykorzystania dotacji, o których mowa w ust. 1, jest krótszy niż rok budżetowy, podlegają one zwrotowi w terminie 15 dni po upływie terminu wykorzystania dotacji (ust. 2). Dotacjami pobranymi w nadmiernej wysokości są dotacje otrzymane z budżetu jednostki samorządu terytorialnego w wysokości wyższej niż określona w odrębnych przepisach, umowie lub wyższej niż niezbędna na dofinansowanie lub finansowanie dotowanego zadania (ust. 3). Dotacjami nienależnymi są dotacje udzielone bez podstawy prawnej (ust. 4). Zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego podlega ta część dotacji, która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, nienależnie udzielona lub pobrana w nadmiernej wysokości (ust. 5). Odsetki od dotacji podlegających zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego nalicza się począwszy od dnia: 1) przekazania z budżetu jednostki samorządu terytorialnego dotacji wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem; 2) następującego po upływie terminów zwrotu określonych w ust. 1 i 2 w odniesieniu do dotacji pobranej nienależnie lub w nadmiernej wysokości (ust. 6).
Do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60 u.f.p., w tym do kwot dotacji podlegających zwrotowi w przypadkach określonych w tej ustawie, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego i odpowiednio przepisy działu III Ordynacji podatkowej, natomiast decyzję w sprawie określenia dotacji do zwrotu wydaje wójt, burmistrz, prezydent miasta, starosta albo marszałek województwa (art. 67 w związku z art. 60 pkt ł i art. 61 ust. 1 pkt 2 u.f.p.).
Przedmiotowa sprawa dotyczy zwrotu dotacji udzielonej na realizację zadań wynikających z ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z
2015 r., poz. 2156, ze zm. – zwana dalej jako dotychczas u.s.o. - w brzmieniu obowiązującym w roku 2017 r.) co wynika z art. 97 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz. U. poz. 2203).
Art. 90 ust. 3 u.s.o. przewidywał w 2017 r., że szkoły niepubliczne o uprawnieniach szkół publicznych niewymienione w ust. 2a otrzymują na każdego ucznia uczestniczącego w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w danym miesiącu dotację z budżetu jednostki samorządu terytorialnego obowiązanej do prowadzenia danego typu i rodzaju szkół w wysokości nie niższej niż 50% podstawowej kwoty dotacji dla szkół danego typu i rodzaju, pod warunkiem że osoba prowadząca szkołę niepubliczną poda organowi właściwemu do udzielenia dotacji informację o planowanej liczbie uczniów nie później niż do dnia 30 września roku poprzedzającego rok udzielenia dotacji, z zastrzeżeniem ust. 3h i 3i. Uczestnictwo uczniów w obowiązkowych zajęciach edukacyjnych musi być potwierdzone ich własnoręcznymi podpisami na listach obecności na tych zajęciach.
Zgodnie z art. 90 ust. 3d u.s.o. dotacja ta mogła być przeznaczona na dofinansowanie realizacji zadań szkoły, przedszkola, innej formy wychowania przedszkolnego lub placówki w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym kształcenia specjalnego i profilaktyki społecznej. Dotacje mogą być wykorzystane wyłącznie na:
1) pokrycie wydatków bieżących szkół, przedszkoli, innych form wychowania przedszkolnego i placówek, obejmujących każdy wydatek poniesiony na cele działalności szkoły, przedszkola, innej formy wychowania przedszkolnego lub placówki, w tym na:
a) wynagrodzenie osoby fizycznej prowadzącej szkołę, przedszkole, inną formę wychowania przedszkolnego lub placówkę, jeżeli odpowiednio pełni funkcję dyrektora szkoły, przedszkola lub placówki albo prowadzi zajęcia w innej formie wychowania przedszkolnego,
b) sfinansowanie wydatków związanych z realizacją zadań organu prowadzącego, o których mowa w art. 5 ust. 7
- z wyjątkiem wydatków na inwestycje i zakupy inwestycyjne, zakup i objęcie akcji i udziałów lub wniesienie wkładów do spółek prawa handlowego;
2) zakup środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, obejmujących:
a) książki i inne zbiory biblioteczne, b) środki dydaktyczne służące procesowi dydaktyczno- wychowawczemu realizowanemu w szkołach, przedszkolach i placówkach, c) sprzęt sportowy i rekreacyjny, d) meble, e) pozostałe środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne o wartości nieprzekraczającej wielkości ustalonej w przepisach o podatku dochodowym od osób prawnych, dla których odpisy amortyzacyjne są uznawane za koszt uzyskania przychodu w 100% ich wartości, w momencie oddania do używania.
W rozpatrywanej sprawie nie jest sporne, że opłaty za decyzje i czynności organów sanitarnych oraz koszty obsługi BHP są konieczne do tego, by można było prowadzić działalność w zakresie kształcenia, wychowania i opieki. Sąd w pełni podzielił stanowisko organu, że art. 90 ust. 3d pkt 1 lit. b w zw. z art. 5 ust. 7 pkt 1 u.s.o. wprost zezwalają na pokrycie tych wydatków z dotacji.
Natomiast organ zakwestionował możliwość pokrycia z dotacji zasiłku chorobowego i opiekuńczego pracowników placówki prowadzonej przez skarżącą Spółkę. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego skoro wypłacone przez pracodawcę (płatnika) zasiłki są refundowane przez ZUS w formie potrącenia, to ostatecznie dotowany tego kosztu nie ponosi, a więc nie można go finansować z dotacji. Skarżąca Spółka nie podzieliła tej tezy, wskazując m.in., że owszem pracodawca (płatnik) nie ponosi kosztu zasiłków a koszt pełnych składek należnych Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych. Aby zmniejszyć kwotę składek na ubezpieczenie społeczne, które powinien przekazać, musi bowiem spełnić warunek wypłaty świadczeń podlegających rozliczeniu w ciężar składek na ubezpieczenie społeczne. Nie rozumie zatem odmówienia mu uznania jednego wydatku poczynionego na poczet składek na ubezpieczenia społeczne za kwalifikowalny, a drugiego poczynionego na ten sam poczet - nie.
Wskazać zatem należy, że zgodnie z art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz. U z 2021 r. poz. 1133- dalej zwanej ustawą o świadczeniach pieniężnych), płatnicy składek, o których mowa w art. 61 ust. 1 pkt 1, wypłacają zasiłki w terminach przyjętych dla wypłaty wynagrodzeń lub dochodów, a Zakład Ubezpieczeń Społecznych bieżąco po stwierdzeniu uprawnień. Zasiłki te wypłaca się nie później jednak niż w ciągu 30 dni od daty złożenia dokumentów niezbędnych do stwierdzenia uprawnień do zasiłków. Jeżeli płatnik składek nie wypłacił zasiłku w terminie, o którym mowa w ust. 1, jest on obowiązany do wypłaty odsetek od tego zasiłku w wysokości i na zasadach określonych w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych (art. 64 ust. 2 ww. ustawy). Zgodnie natomiast z art. 46 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z
2021 r., poz. 423), płatnik składek jest obowiązany według zasad wynikających z przepisów ustawy obliczać, potrącać z dochodów ubezpieczonych, rozliczać oraz opłacać należne składki za każdy miesiąc kalendarzowy. Rozliczenie składek, o których mowa w ust. 1, oraz wypłaconych przez płatnika w tym samym miesiącu zasiłków oraz zasiłków rodzinnych i pielęgnacyjnych podlegających rozliczeniu na poczet składek następuje w deklaracji rozliczeniowej według ustalonego wzoru. Nie podlegają rozliczeniu w deklaracji rozliczeniowej zasiłki wypłacone przez płatnika bezpodstawnie (art. 46 ust. 2). Zgodnie natomiast z art. 46 ust. 4 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, deklaracja rozliczeniowa zawiera m.in. kwoty wypłaconych zasiłków oraz zasiłków finansowanych z budżetu państwa, podlegających rozliczeniu w ciężar składek na ubezpieczenia społeczne oraz kwoty wynagrodzeń z tytułu niezdolności do pracy.
Nie jest sporne w niniejszej sprawie, że skarżącą Spółka jest płatnikiem świadczeń na podstawie art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach pieniężnych, zatem zobowiązana jest do wypłaty zasiłków w imieniu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Oznacza to zatem, że nie dokonuje ona wypłaty swoich zobowiązań, lecz zobowiązań Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Jak wynika z kolei z art. 46
ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych płatnik składek na poczet zobowiązań z tytułu składek rozlicza w deklaracji wypłacone przez niego zasiłki. Oznacza to, że poniesiony przez płatnika wydatek powoduje pomniejszenie kwoty należnych do zapłaty przez niego Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych składek na ubezpieczenie społeczne o kwotę wypłaconego przez pracownikowi zasiłku. Nie oznacza to natomiast, że następuje pomniejszenie zobowiązań wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Płatnik ponosi bowiem koszt pełnych składek należnych Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych, dokonując wydatków dwojakiego rodzaju, tj. pracownikowi w formie zasiłku (zgodnie z art. 61 ust. 1 pkt 11 ustawy o świadczeniach pieniężnych) oraz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (pozostała część należnych składek).
Przyjąć zatem należy, że w powyższej sytuacji, w ramach dotacji rozliczeniu podlega w istocie kwota zobowiązania wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a nie kwota zasiłków. Przy czym celem rozliczenia dotacji płatnik nie jest uprawniony do wykazania pełnej kwoty składek należnych Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych, gdyż dokonał potrącenia o kwotę tychże zasiłków. Zgodnie z art. 46 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w ciężar tychże składek uwzględnił bowiem kwoty wypłaconych zasiłków.
Z kolei nie jest spornym, że wydatek na poczet składek na ubezpieczenia społeczne jest wydatkiem kwalifikowalnym w rozumieniu art. 90 ust. 3d u.s.o.
Dodatkowo należy zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 61 ust. 2 lit. a) ustawy o świadczeniach pieniężnych, prawo do zasiłków określonych w ustawie i ich wysokość ustala oraz zasiłki te wypłaca ubezpieczonym Zakład Ubezpieczeń Społecznych, gdy płatnik składek zgłasza do ubezpieczenia chorobowego nie więcej niż 20 ubezpieczonych. W takim przypadku płatnik rozliczając dotację uprawniony byłby do wykazania pełnej kwoty składek należnych Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych, która to kwota stanowiłaby wydatek rozliczany w ramach dotacji.
Za nieprawidłowe uznać należało zatem stanowisko w świetle, którego możliwość rozliczenia wydatków z dotacji uzależniona jest co do zasady wyłączenie od sposobu wypłacana zasiłków, tj. albo przez płatnika składek albo bezpośrednio przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Nakaz jeden ze wskazanej form wypłaty wynika bowiem wprost z powołanych wyżej przepisów ustawy o świadczeniach pieniężnych.
W świetle powyższego Sąd stwierdził, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze dokonano w sprawie błędnej wykładni art. 90 ust. 3d u.s.o. poprzez przyjęcie, że wypłata świadczeń podlegających rozliczeniu w ciężar składek należnych Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych nie stanowi wydatku rozliczanego w ramach dotacji, w sytuacji w której płatnik do rozliczenia dotacji wykazuje kwotę składek należnych Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych pomniejszoną, zgodnie z art. 46 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, właśnie o ten wydatek.
W tym stanie rzeczy - mając na uwadze treść art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. należało uchylić zaskarżoną decyzję.
O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 1 i § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 265). Zwrot kosztów należnych stronie skarżącej obejmuje uiszczony w sprawie wpis w kwocie 100 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika będącego radcą prawnym wraz z uiszczoną opłatą skarbową od pełnomocnictwa (łącznie kwota 917 zł).
W ponownie prowadzonym postępowaniu odwoławczym organ obowiązany będzie uwzględnić przedstawioną przez Sąd ocenę prawną i ponownie rozpoznając odwołanie skarżącej Spółki dokonana prawidłowej subsumcji normy materialnoprawnej do okoliczności faktycznych rozpoznawanej sprawy.