III SA/Gl 38/25
Podsumowanie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę spółki na postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o zwrot akcyzy, uznając termin ten za materialnoprawny.
Spółka E. sp. z o.o. wniosła o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o zwrot części zapłaconej akcyzy od energii elektrycznej za rok 2022, powołując się na wyrok TSUE. Organ podatkowy odmówił wszczęcia postępowania, uznając termin wskazany w art. 31d ust. 9 ustawy o podatku akcyzowym za materialnoprawny, który nie podlega przywróceniu. WSA w Gliwicach podzielił to stanowisko, oddalając skargę spółki i potwierdzając, że uchybienie terminowi materialnoprawnemu stanowi inną przyczynę uniemożliwiającą wszczęcie postępowania w rozumieniu art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej.
Sprawa dotyczyła skargi E. sp. z o.o. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach, które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w B. odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o zwrot części zapłaconej akcyzy od energii elektrycznej wykorzystanej przez zakład energochłonny za rok podatkowy 2022. Spółka argumentowała, że wyrok TSUE otworzył możliwość ubiegania się o zwrot, a termin na złożenie wniosku powinien być przywrócony. Organy podatkowe uznały jednak, że termin określony w art. 31d ust. 9 ustawy o podatku akcyzowym jest terminem prawa materialnego, a nie procesowego, co wyklucza możliwość jego przywrócenia na podstawie art. 162 Ordynacji podatkowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zgodził się z organami, podkreślając, że uchybienie terminowi materialnoprawnemu stanowi "inną przyczynę" uniemożliwiającą wszczęcie postępowania w rozumieniu art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej. Sąd wskazał, że termin materialny kształtuje prawo do uzyskania zwrotu akcyzy, a jego bezskuteczny upływ uniemożliwia wszczęcie postępowania. W konsekwencji, sąd oddalił skargę spółki.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Jest to termin prawa materialnego.
Uzasadnienie
Termin materialny kształtuje prawo do uzyskania świadczenia (zwrotu akcyzy) i jego uchybienie powoduje wygaśnięcie tego prawa lub niemożność jego realizacji. W przeciwieństwie do terminów procesowych, terminy materialne nie podlegają przywróceniu na podstawie art. 162 Ordynacji podatkowej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (10)
Główne
u.p.a. art. 31d § ust. 9
Ustawa o podatku akcyzowym
Termin do złożenia wniosku o zwrot części zapłaconej akcyzy jest terminem prawa materialnego, którego nie można przywrócić.
O.p. art. 165a § § 1
Ordynacja podatkowa
Umożliwia odmowę wszczęcia postępowania, gdy istnieją inne przyczyny uniemożliwiające jego wszczęcie, w tym uchybienie terminowi materialnoprawnemu.
Pomocnicze
O.p. art. 162 § § 2-4
Ordynacja podatkowa
Przepisy dotyczące przywrócenia terminu, mające zastosowanie wyłącznie do terminów procesowych.
u.p.a. art. 31d § ust. 5
Ustawa o podatku akcyzowym
Określa, że zwrot akcyzy następuje na wniosek za okres roku podatkowego i orzeka się o nim w drodze decyzji.
P.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 3 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dz.U. 2025 poz 111 art. 165a § par. 1
O.p.
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j.)
Dz.U. 2025 poz. 126 art. 31d § ust. 9
Argumenty
Skuteczne argumenty
Termin do złożenia wniosku o zwrot akcyzy jest terminem prawa materialnego. Uchybienie terminowi materialnoprawnemu stanowi inną przyczynę uniemożliwiającą wszczęcie postępowania w rozumieniu art. 165a § 1 O.p.
Odrzucone argumenty
Termin do złożenia wniosku o zwrot akcyzy jest terminem procesowym i podlega przywróceniu. Organ podatkowy powinien był wydać merytoryczne rozstrzygnięcie w sprawie wniosku o przywrócenie terminu, a nie odmówić wszczęcia postępowania. Naruszenie zasad praworządności, zaufania do organów, interpretowania wątpliwości na korzyść podatnika. Naruszenie zasad Konstytucji RP (demokratyczne państwo prawa, sprawiedliwość społeczna, zaufanie obywateli, równe traktowanie, zakaz dyskryminacji). Naruszenie zasady proporcjonalności wynikającej z prawa UE.
Godne uwagi sformułowania
Uchybienie terminowi materialnemu powoduje wygaśnięcie praw lub obowiązków o charakterze materialnym. Uchybienie terminowi procesowemu powoduje bezskuteczność czynności prawnej. Terminy prawa materialnego nie mają charakteru przywracalnego. "Innej uzasadnionej przyczyny" należy rozumieć przyczyny uniemożliwiające uruchomienie i prowadzenie postępowania administracyjnego, a przy tym oczywiste i widoczne "na pierwszy rzut oka".
Skład orzekający
Dorota Fleszer
przewodniczący sprawozdawca
Adam Gołuch
sędzia
Adam Pawlyta
asesor
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja charakteru terminu do złożenia wniosku o zwrot akcyzy jako materialnoprawnego oraz jego konsekwencje proceduralne w kontekście odmowy wszczęcia postępowania."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zakładów energochłonnych i zwrotu akcyzy od energii elektrycznej. Kluczowe jest ustalenie charakteru terminu w innych ustawach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii interpretacji terminów prawnych i ich wpływu na możliwość dochodzenia praw przez podatników, co jest istotne dla praktyków prawa podatkowego. Odwołanie do wyroku TSUE dodaje jej międzynarodowego kontekstu.
“Czy można odzyskać nadpłaconą akcyzę, gdy przegapi się termin? Sąd wyjaśnia kluczową różnicę między terminem materialnym a procesowym.”
Sektor
energetyka
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
III SA/Gl 38/25 - Wyrok WSA w Gliwicach Data orzeczenia 2025-07-16 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2025-01-16 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach Sędziowie Adam Gołuch Adam Pawlyta Dorota Fleszer /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6111 Podatek akcyzowy Hasła tematyczne Podatek akcyzowy Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2025 poz 111 art. 165a par. 1 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Fleszer (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Adam Gołuch, Asesor WSA Adam Pawlyta, Protokolant Starszy referent Katarzyna Pisula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lipca 2025 r. sprawy ze skargi E. sp. z o.o. w B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 8 listopada 2024 r. nr 2401-IOA.4105.44.2024.MS w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o zwrot części zapłaconej akcyzy oddala skargę. Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem z 8 listopada 2024 r., nr 2401-IOA.4105.44.2024.MS nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: DIAS) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w B. (dalej: NDUS) z 28 sierpnia 2024 r. znak [...] odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o zwrot części zapłaconej akcyzy od energii elektrycznej wykorzystanej przez zakład energochłonny za rok podatkowy 2022. Rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym. Pismem z 5 sierpnia 2024 r. E. spółka z o.o. z siedzibą w B. (dalej: Spółka) wniosła o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o zwrot części zapłaconej akcyzy od energii elektrycznej wykorzystanej przez zakład energochłonny na podstawie art. 31d ustawy o podatku akcyzowym za rok 2022. W uzasadnieniu Spółka przywołała wyrok TSUE z 13 czerwca 2024 r. sygn. akt C-266/23 (ogłoszony 29 lipca 2024 r.), na mocy którego koszty rzeczywiste nabycia energii elektrycznej w zakresie podatku akcyzowego to nie tylko cena za samą energię elektryczną ale również inne koszty, które podmiot musiał ponieść przy jej zakupie, jak np. opłaty dystrybucyjne. Wobec tego Spółka uznała, że spełnia przesłanki do zwrotu części zapłaconej akcyzy jako zakład energochłonny. Postanowieniem z 28 sierpnia 2024 r. znak [...] NDUS odmówił wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o zwrot części zapłaconej akcyzy od energii elektrycznej wykorzystanej przez zakład energochłonny za rok podatkowy 2022. Jednocześnie wskazał, że wniosek Spółki o zwrot części zapłaconej akcyzy za 2022r. jest odrębnie procedowany pod numerem sprawy [...]. Od tego postanowienia Spółka wniosła zażalenie. DIAS po ponownej analizie akt sprawy utrzymał postanowienie w mocy. W uzasadnieniu podał mające zastosowanie w sprawie przepisy prawne. DIAS zaznaczył, że zgodnie z art. 162 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2025 poz.111; dalej: O.p.) przywróceniu podlega wyłącznie termin procesowy. Dotyczy on dokonania czynności procesowej (np. wniesienia środka zaskarżenia). Termin w art. 31d ust. 9 ustawy o podatku akcyzowym (tekst jedn. Dz. U. z 2025r. poz. 126; dalej: ustawa o podatku akcyzowym) jest przepisem prawa materialnego. O charakterze tym przesądza nie tylko fakt, że został on określony w przepisach prawa materialnego, ale też i skutki, które wywołuje jego niedochowanie. Wnioski w tym zakresie mogą być składane wyłącznie w ściśle wskazanym czasie. Przepisy ustawy o podatku akcyzowym nie przewidują możliwości przywrócenia terminu, o którym mowa w ww. art. 31d ust. 9 tejże ustawy. W ocenie DIAS zasadnie organ pierwszej instancji odmówił wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o zwrot części zapłaconej akcyzy z uwagi na brak możliwości zastosowania instytucji przywrócenia terminu o charakterze materialnoprawnym, a takim jest termin określony w art. 31d ust. 9 ustawy o podatku akcyzowym. Wobec tego zarzuty Spółki dotyczące naruszenia przepisów art. 165a § 1, art. 163 § 1, art. 162 § 2-4 O.p. w związku z art. 31d ust. 9 ustawy o podatku akcyzowym uznał jako bezpodstawne. Chybione jest w ocenie DIAS było odwołanie się Spółki do naruszenia art. 219 O.p. Przepis ten stanowi dopełnienie regulacji dotyczącej postanowień poprzez odesłanie do poszczególnych przepisów dotyczących decyzji, tj. aktu administracyjnego kończącego postępowanie. W przedmiotowej sprawie wydane natomiast zostało postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania czyli aktu mającego charakter wyłącznie procesowy z którego wynika, że pomiędzy organem podatkowym a stroną nie zostanie zawiązany stosunek prawny, którego następstwem będzie orzeczenie co do istoty sprawy. Dodatkowo DIAS stwierdził, że postanowienie nie stanowi o obrazie art. 120, art. 121 § 1 i art. 2a O.p. Wobec braku wskazania przez Spółkę w czym upatruje naruszenia ww. przepisów, nie jest możliwa polemika. DIAS zaznaczył, że ustawodawca ustalając warunki formalne, od których ziszczenia uzależnione jest powstanie prawa do ulgi, nie narusza powołanych przez Spółkę art. 2, art. 32 i art. 84 Konstytucji RP. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Spółka zaskarżyła w całości postanowienie DIAS zarzucając naruszenie: I. przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy tj.: - art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 165a § 1 O.p. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia Organu I instancji, pomimo nieuprawnionego zastosowania art. 165a § 1 O.p., opierającego się na nieprawidłowym przyjęciu, że w postępowaniu zainicjowanym z wniosku strony o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o zwrot części akcyzy wykorzystanej przez zakład energochłonny, wystąpiły jakiekolwiek inne przyczyny, które uzasadniały odmowę wszczęcia tegoż postępowania - w sytuacji, w której Organ winien był wydać merytoryczne rozstrzygnięcie w sprawie wniosku o przywrócenie terminu; - art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 163 § 1 O.p. poprzez wydanie postanowienia utrzymującego w mocy postanowienia NDUS pomimo niezastosowania art 163 § 1 O.p. i w konsekwencji pozbawienie Strony możliwości rozpatrzenia sprawy oraz w konsekwencji uchyleniu się od wydania postanowienia w sprawie przywrócenia terminu - do którego obowiązany jest właściwy w sprawie organ podatkowy; - art. 162 § 2,3,4 O.p. poprzez brak zastosowania przy wadliwym uznaniu, iż termin określony w art. 31d ust. 9 ustawy o podatku akcyzowym do złożenia wniosku o zwrot części akcyzy wykorzystanej przez zakład energochłonny, jest terminem prawa materialnego, a nie procesowego i w efekcie odmowę wszczęcia postępowania w sprawie wniosku Spółki o przywrócenie terminu; - art. 31d ust. 9 ustawy o podatku akcyzowym poprzez wadliwe uznanie, iż termin w nim określony jest terminem materialnego, do którego nie mają zastosowania uregulowania art. 162 O.p. dotyczące instytucji przywrócenia terminu; - art. 120 i art. 121 § 1 oraz art. 2a O.p. poprzez naruszenie zasady praworządności i prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych oraz wymogu interpretowania wątpliwości na korzyść podatnika; a także naruszenie zasady przekonywania strony, a także braku dążenia do całościowego wyjaśnienia sprawy; - art. 2 oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez utrzymanie w mocy rozstrzygnięcia Organu I instancji sprzecznego z zasadą demokratycznego państwa prawa realizującego zasady sprawiedliwości społecznej oraz z wynikającą z powyższych wartości zasadą zaufania obywateli do państwa i obowiązującego prawa, a także naruszenie Konstytucyjnej zasady równego traktowania wyrażonej w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP oraz zakazu dyskryminacji, przejawiające się ograniczeniem prawa do skorzystania zwolnienia określonego w art. 31d ustawy o podatku akcyzowym, podczas gdy w przypadku innych podmiotów ograniczenie takie nie jest stosowane; a co za tym idzie - naruszenie zasady legalizmu oraz nieuprawnionym zróżnicowaniu zakładów energochłonnych w stosunku do innych podmiotów uprawnionych do uzyskania zwrotu akcyzy, wobec podmiotów charakteryzującą się tą samą oceną prawnie znaczącą tj. podmiotów uprawnionych do ubiegania się o zwrot zapłaconej akcyzy. - art. 31d ustawy o podatku akcyzowym poprzez pominięcie w procesie wykładni ogólnej zasady proporcjonalności wynikającej z art. 5 ust. 4 Traktatu o Unii Europejskiej tj. dawnego art. 5 ust. 3 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską. Z uwagi na wskazane naruszenia Spółka wniosła o uchylenie w całości postanowienia DIAS oraz poprzedzającego go postanowienia Organu I instancji i orzeczenie na rzecz Spółki kosztów postępowania prawem przypisanych, w tym o zwrot kosztów zastępstwa procesowego, W uzasadnieniu Spółka zawarła dalszą argumentację na poparcie wskazanych zarzutów. W odpowiedzi na skargę DIAS podtrzymując swoje stanowisko w sprawie wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu podkreślił, że instytucja przywrócenia terminu określona w art. 162 O.p. ma zastosowania wyłącznie dla terminów prawa procesowego, co wynika jednoznacznie z brzmienia powołanego art. 162 § 4 tej ustawy. Wyklucza to zatem wydanie postanowienia dotyczącego przywrócenia terminu/jego odmowy w sytuacji, gdy przedmiotem wniosku jest kwestia przywrócenia terminu prawa materialnego, a takim jest termin określony w art. 31d ust. 9 ustawy o podatku akcyzowym. DIAS zauważył przy tym, że Spółka błędnie utożsamia charakter terminu z art. 31d ust. 9 ustawy o podatku akcyzowym z terminem do wniesienia odwołania, którego uchybienie wywołuje skutek na płaszczyźnie procesowej. Ponadto, poprzez zaakcentowanie okoliczności, że wniosek o zwrot części zapłaconej akcyzy został złożony w terminie 7 dni od daty publikacji wyroku TSUE i że dopiero wydanie wyroku przez TSUE w dniu 13 czerwca 2024 r. otworzyło możliwość inicjowania postępowania do merytorycznego rozstrzygnięcia kwestii zwrotu części akcyzy, nawiązuje do kwestii związanych ze wznowieniem postępowania, które w rozpatrywanej sprawie nie może mieć zastosowania, albowiem w sprawie nie ma w obrocie prawnym ostatecznej w tym zakresie decyzji, która podlegałaby ewentualnemu wyeliminowaniu. Odnośnie natomiast obrazy art. 120,121 § 1, art. 2a, art. 122 O.p., art. 2, art. 32 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 5 ust. 4 Traktatu o Unii Europejskiej Spółka nie wskazała, w czym konkretnie upatruje ich naruszenia w kontekście wydanego w rozpatrywanej sprawie postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o zwrot części zapłaconej akcyzy, co uniemożliwia polemikę w tym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267 z późn. zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Przedmiotem kontroli sądowo administracyjnej jest postanowienie z 8 listopada 2024 r., nr 2401-IOA.4105.44.2024.MS nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: DIAS) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w B. (dalej: NDUS) z 28 sierpnia 2024 r. znak [...] odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o zwrot części zapłaconej akcyzy od energii elektrycznej wykorzystanej przez zakład energochłonny za rok podatkowy 2022. Z zaskarżonego postanowienia wynika, że na przeszkodzie merytorycznemu rozpatrzeniu wniosku było złożenie przez Spółkę wniosku o zwrot części zapłaconej akcyzy od energii elektrycznej wykorzystanej przez zakład energochłonny za rok podatkowy 2022 z przekroczeniem terminu, o którym mowa w art. 31d ust. 9 ustawy o podatku akcyzowym. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do dwóch kwestii, po pierwsze, jaki jest charakter terminu zawartego w art. 31d ust. 9 ustawy o podatku akcyzowym. Po drugie zaś, czy jego uchybienie wypełnia przesłankę "innej przyczyny", o której mowa w art. 165a § 1 O.p. uzasadniającej wydanie przez organ postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o zwrot części zapłaconej akcyzy od energii elektrycznej wykorzytsanej przez zakład energochłonny za rok podatkowy 2022. Odnosząc się do kwestii pierwszej DIAS uznał, że termin oznaczony w art. 31d ust. 9 ustawy o podatku akcyzowym jest terminem prawa materialnego, którego możliwości przywrócenia nie przewiduje ustawa o podatku akcyzowym. Odmienne stanowisko zajęła Spółka. W jej ocenie jest to termin prawa procesowego, do którego powinna być zastosowana instytucja przywrócenia terminu. Co do kwestii podziału terminów ustawowych na materialne i procesowe – jak wskazał NSA w wyroku z 24 kwietnia 2024 r., sygn. akt I GSK 440/23 - zasadnicze znaczenie mają skutki prawne w ich uchybieniu. Uchybienie terminowi materialnemu powoduje wygaśnięcie praw lub obowiązków o charakterze materialnym. Jest to bowiem okres, w którym może nastąpić ukształtowanie praw lub obowiązków jednostki w ramach administracyjnoprawnego stosunku materialnego. Po jego upływie stosunek ten nie może zostać nawiązany, postępowanie nie może być wszczęte, a wszczęte jako bezprzedmiotowe podlega umorzeniu. Natomiast uchybienie terminowi procesowemu powoduje bezskuteczność czynności prawnej (zob. B. Adamiak, w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2017, s. 353 i 354). Jako inne kryterium rozróżnienia tych terminów wskazuje się moment zdarzenia, w związku z którym rozpoczyna się bieg terminu. Jeżeli ma ono miejsce w trakcie postępowania, to z reguły mamy do czynienia z terminem procesowym, a jeżeli przed jego wszczęciem, to z terminem materialnym. Do terminów prawa materialnego można zakwalifikować terminy do dochodzenia uprawnienia administracyjnego lub do podjęcia czynności służącej zachowaniu takiego uprawnienia. Ich uchybienie uniemożliwia skuteczne domaganie się przyznania tego uprawnienia lub dalszego z niego korzystania (M. Wincenciak, Przedawnienie w polskim prawie administracyjnym, WKP 2019, LEX/el) W orzecznictwie sądowoadministracyjnym problemem odróżnienia terminu prawa materialnego od terminu o charakterze procesowym zajął się NSA w uchwale z 29 października 2012 r., sygn. akt II GPS 3/12 (ONSAiWSA 2013/1/2), w której stwierdził, że: "Jeżeli termin (jego niezachowanie) ma wpływ na sytuację materialnoprawną podmiotu, którego dotyczy przez to że np. powoduje wygaśnięcie lub ograniczenie jego praw lub obowiązków o charakterze materialnoprawnym, to mamy do czynienia z terminem materialnym. Z kolei terminy procesowe są terminami dotyczącymi czynności procesowych, podejmowanych przez podmioty postępowania administracyjnego (sądowego) w celu wywołania określonych skutków dla tego postępowania (procesu)". Przenosząc powyższe do badanej sprawy w pierwszej kolejności należy wskazać na treść art. 31d ust. 5 ustawy o podatku akcyzowym. Wynika z niego, że zwrot kwoty zwracanej częściowo akcyzy dokonywany jest na wniosek zakładu, o którym mowa w ust. 1, za okres roku podatkowego. O zwrocie tym orzeka, w drodze decyzji, właściwy naczelnik urzędu skarbowego. Z kolei według art. 31d ust. 9 ustawy o podatku akcyzowym wniosek, o którym mowa w ust. 5, jest składany za okres roku podatkowego, w terminie do dnia 31 grudnia roku następującego po roku, w którym zakończył się rok podatkowy. Oznacza to, że tylko w sytuacji, kiedy wniosek zostanie złożony w określonym terminie może nastąpić ukształtowanie prawa w postaci dokonania autorytatywnej konkretyzacji normy prawa materialnego. Wobec tego termin zawarty w art. 31d ust. 5 ustawy o podatki akcyzowym jest terminem prawa materialnego, kształtującym prawo do uzyskania zwrotu akcyzy. Skoro sporny termin jest terminem materialnym, zatem nie mógł mieć do niego zastosowania art. 162 § 2, 3 i 4 O.p. ponieważ przepis ten odnosi się jedynie do terminów procesowych. Przeciwne stanowisko podważa istotę i funkcję terminów prawa materialnego (por. wyrok NSA z 24 kwietnia 2024 r., sygn. akt I GSK 440/23). Drugą sporną kwestią jest to, czy zasadnie - stwierdzając uchybienie przez Spółkę terminu, o którym mowa w art. 31d ust. 9 ustawy o podatku akcyzowym – został zastosowany art. 165a § 1 O.p. poprzez wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Stosownie do art. 165a § 1 O.p., gdy żądanie, o którym mowa w art. 165 (dotyczące wszczęcia postępowania podatkowego), zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Z tego przepisu wynika zatem, że w fazie wstępnej postępowania organ podatkowy bada czy wniosek (podanie) pochodzi od osoby posiadającej legitymację procesową oraz, czy nie zachodzą inne przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania w sprawie (por. wyrok WSA w Gliwicach z 22.08.2023 r., sygn. akt I SA/Gl 1527/22). Innymi słowy odmowa wszczęcia postępowania nie jest uzależniona od uznania organu. W sytuacji stwierdzenia, że w sprawie zachodzą przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania, organ zobowiązany jest odmówić wszczęcia postępowania zgodnie z art. 165a o.p. Z kolei wykładnia językowa normatywnego zwrotu z "jakichkolwiek innych przyczyn" z art. 165a § 1 O.p. wskazuje, że mieszczą się w nim wszelkie inne niż brak statusu strony, okoliczności uniemożliwiające prawidłowe wszczęcie postępowania podatkowego (por. wyrok WSA w Białymstoku z 4 września 2024r., sygn. akt I SA/Bk 169/24). Użyty w przepisie zwrot "z jakichkolwiek innych przyczyn nie może być wszczęte" należy odnieść przede wszystkim do sytuacji, gdy wszczęciu postępowania podatkowego stoją na przeszkodzie przepis prawa bądź poszczególne przepisy, których interpretacja uniemożliwia prowadzenie tego postępowania i rozpatrzenie treści żądania w sposób merytoryczny (wyrok WSA w Warszawie z 7 marca 2007 r., sygn. akt III SA/Wa 2207/06; wyrok WSA w Warszawie z 22 stycznia 2007 r., sygn. akt III SA/Wa 3288/06; wyrok WSA w Poznaniu z 2 grudnia 2008 r., sygn. akt I SA/Po 1228/08; wyrok WSA w Poznaniu z 11 lutego 2009 r., sygn. akt I SA/Po 1347/08; wyrok WSA w Olsztynie z 4 lutego 2009 r., sygn. akt I SA/Ol 551/08). Zauważyć wypada, że jednolicie podnosi orzecznictwo sądowe pod pojęciem "inne uzasadnione przyczyny" należy rozumieć przyczyny uniemożliwiające uruchomienie i prowadzenie postępowania administracyjnego, a przy tym oczywiste i widoczne "na pierwszy rzut oka", a więc przeszkody natury przedmiotowej takie jak brak podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym; gdy żądanie wniesiono po upływie terminu określonego w ustawie dla dochodzenie określonych praw; żądanie dotyczy sprawy, która nie podlega załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej; żądanie wniesiono w sprawie rozstrzygniętej inną decyzją lub w której toczy się postępowanie przed właściwym organem administracji (tak np. wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2020 r., II OSK 457/18, LEX nr 2785265, wyrok NSA z dnia 13 lutego 2019 r., II OSK 615/17, II OSK 615/17, wyrok NSA z dnia 22 maja 2015 r., II OSK 2671/13, wyrok NSA z dnia 27 lipca 2017 r., II OSK 2931/15, LEX nr 2384121; wyrok NSA z dnia 4 października 2017 r., I OSK 693/17, LEX nr 2394062, wyrok NSA z dnia 21 lutego 2019 r., II OSK 885/17, wyrok NSA z 26 maja 2020 r., sygn. akt I GSK 2050/19). W tym miejscu należy zaznaczyć, że termin prawa materialnego jest terminem, który ogranicza w czasie dochodzenie lub realizację praw podmiotowych, a jego bezskuteczny upływ powoduje wygaśnięcie określonego prawa podmiotowego lub niemożność jego realizacji. Termin prawa materialnego podlega przywróceniu tylko wyjątkowo i jedynie wówczas, gdy taką możliwość przewidują przepisy określające dany termin. Instytucja przywrócenia terminu znajduje zastosowanie wyłącznie w odniesieniu do terminów procesowych ustanowionych dla dokonywania czynności procesowych przez strony i innych uczestników postępowania. Nie mają natomiast charakteru przywracalnego terminy prawa materialnego. W razie uchybienia terminu materialnego, co do którego ustawodawca nie przewidział dopuszczalności przywrócenia terminu, administracyjny stosunek materialnoprawny nie może być nawiązany, nie ma zatem przedmiotu postępowania administracyjnego, postępowanie nie może być wszczęte, a wszczęte jako bezprzedmiotowe podlega umorzeniu (por. wyrok NSA z 13 maja 2009 r., sygn. akt II GSK 898/08, wyrok NSA z 26 maja 2020 r., sygn. akt II OSK 3027/19; wyrok NSA z 24 kwietni 2024 r., sygn. akt I GSK 440/23 wraz z przywołanymi tam orzecznictwem i poglądami doktryny). Zaznaczenia wymaga, że skoro przepisy ustawy o podatku akcyzowym nie zawierają regulacji odnoszącej się do przywrócenia terminu zawartego w art. 31d ust. 9 ustawy o podatku akcyzowym, to spełniona została przesłanka "innej uzasadnionej przyczyny" z art. 165a § 1 O.p. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargi oddalił. ----------------------- 18
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę