III SA/Gl 36/25

III SA/Gl 36/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-06-25
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-01-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Adam Pawlyta
Krzysztof Wujek /przewodniczący sprawozdawca/
Małgorzata Herman
Symbol z opisem
6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne
Przywrócenie terminu
Podatek akcyzowy
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2383
art. 162
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1542
art. 31d
Ustawa z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman, Asesor WSA Adam Pawlyta, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi E. sp. z o.o. w B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 8 listopada 2024 r. nr 2401-IOA.4105.42.2024.JŁ w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. z dnia 28 sierpnia 2024 r. nr [...], 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach na rzecz strony skarżącej 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 8 listopada 2024 r. nr 2401-IOA.4105.42. 2024.JŁ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: Organ) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B.(dalej: Organ pierwszo-instancyjny) z 28 sierpnia 2024 r. nr [...], którym odmówił E z o.o. w B. (dalej: Strona skarżąca, Spółka) wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o zwrot części zapłaconej akcyzy od energii elektrycznej wykorzystanej przez zakład energochłonny za rok podatkowy 2018.
W uzasadnieniu Organ przedstawił następujący stan sprawy.
Wnioskiem z 5 sierpnia 2024 r. Strona skarżąca zwróciła się o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o zwrot części zapłaconej akcyzy od energii elektrycznej wykorzystanej przez zakład energochłonny za rok 2018. W treści wniosku wskazała, że przyczyną złożenia wniosku była publikacja wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 13 czerwca 2024 r. nr sprawy C-266/23 (Dz.U. C/2024/4566 z dnia 29 lipca 2024), w którym TSUE przesądził, iż koszty rzeczywiste nabycia energii elektrycznej w zakresie podatku akcyzowego to nie tylko cena za samą energię elektryczną, ale również inne koszty, które podmiot musiał ponieść przy jej zakupie, jak np. opłaty dystrybucyjne. W oparciu o stanowisko TSUE zwarte w ww. wyroku, który zapadł w związku z art. 31d ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (Dz.U. z 2023 r., poz. 1542 ze. zm. – dalej jako u.p.a.), Spółka stwierdziła, że spełnia przesłanki do złożenia wniosku o zwrot części zapłaconej akcyzy od energii elektrycznej wykorzystanej przez zakład energochłonny. Jednocześnie oświadczyła, iż wniosek o zwrot części akcyzy zapłaconej od energii elektrycznej wykorzystanej przez zakład energochłonny za rok 2018 został złożony w terminie 7 dni od daty publikacji wyroku TSUE wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu.
Postanowieniem z 28 sierpnia 2024 r. nr [...] Organ pierwszo-instancyjny odmówił Stronie skarżącej wszczęcia postępowania jednocześnie wskazując, że wniosek o zwrot części zapłaconej akcyzy za 2018 r. jest odrębnie procedowany.
W wyniku złożonego zażalenia Organ postanowieniem z 8 listopada 2024 r. nr 2401- IOA.4105.42.2024.JŁ utrzymał w mocy postanowienie wydane przez organ pierwszej instancji.
W uzasadnieniu Organ wskazał, że zgodnie art. 162 § 1-3 Ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2023 r., poz. 2383 ze zm. – dalej jako O.p.) w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Zgodnie z art. 162 § 4 o.p. przywróceniu podlega wyłącznie termin procesowy.
Zdaniem Organu przepis art. 31d u.p.a. w tym jego ust. 9 jest przepisem prawa materialnego. O charakterze tym przesądza nie tylko fakt, że został on określony w przepisach prawa materialnego, ale też i skutki, które wywołuje jego niedochowanie. Możliwość ubiegania się o zwrot części zapłaconej akcyzy przez zakład energochłonny uzależniona została m.in. od tego, czy podmiot uprawniony zwróci się z tym żądaniem w określonym terminie. Tym samym przyjęto zasadę, że wnioski w tym zakresie mogą być składane wyłącznie w ściśle wskazanym czasie. Tylko bowiem w sytuacji, gdy wniosek zostanie złożony w ww. zakreślonym terminie organ wyda decyzję, w której w sposób merytoryczny rozstrzygnie co do zwrotu części zapłaconej akcyzy. Bezskuteczny upływ terminu powoduje utratę prawa do zwrotu bez względu na przyczynę jaka do tego doprowadziła. Przepisy ustawy o podatku akcyzowym nie przewidują możliwości przywrócenia terminu, o którym mowa w ww. art. 31d ust. 9 tejże ustawy.
Organ wskazał, że zasadnie organ pierwszej instancji odmówił wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o zwrot części zapłaconej akcyzy, z uwagi na brak możliwości zastosowania instytucji przywrócenia terminu o charakterze materialnoprawnym, a argumentacja Spółki w tym zakresie nie zasługuje na uwzględnienie.
Na to rozstrzygnięcie Strona skarżąca wniosła skargę do sądu administracyjnego.
Zarzuciła mu naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
1) art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 165a § 1 O.p przez utrzymanie w mocy postanowienia Organu I instancji, pomimo nieuprawnionego zastosowania art. 165a § 1 o.p, opierającego się na nieprawidłowym przyjęciu, że w postępowaniu zainicjowanym z wniosku strony o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o zwrot części akcyzy wykorzystanej przez zakład energochłonny, wystąpiły jakiekolwiek inne przyczyny, które uzasadniały odmowę wszczęcia tegoż postępowania - w sytuacji, w której Organ winien był wydać merytoryczne rozstrzygniecie w sprawie wniosku o przywrócenie terminu;
2) art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 163 § 1 O.p. przez wydanie postanowienia utrzymującego w mocy postanowienia Naczelnika, pomimo niezastosowania art 163 § 1 O.p i w konsekwencji pozbawienie Strony możliwości rozpatrzenia sprawy oraz w konsekwencji uchyleniu się od wydania postanowienia w sprawie przywrócenia terminu - do którego obowiązany jest właściwy w sprawie organ podatkowy;
3) art. 162 § 2,3,4 O.p. przez brak zastosowania przy wadliwym uznaniu, że termin określony w art. 31d ust. 9 u.p.a. do złożenia wniosku o zwrot części akcyzy wykorzystanej przez zakład energochłonny jest terminem prawa materialnego, a nie procesowego i w efekcie odmowę wszczęcia postępowania w sprawie wniosku Spółki o przywrócenie terminu;
4) art. 31d ust. 9 u.p.a. przez wadliwe uznanie, iż termin w nim określony jest terminem prawa materialnego, do którego nie mają zastosowania uregulowania art. 162 O.p. dotyczące instytucji przywrócenia terminu;
5) art. 120 i art. 121 § 1 oraz art. 2a O.p. przez naruszenie zasady praworządności i prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych oraz wymogu interpretowania wątpliwości na korzyść podatnika; a także naruszenie zasady przekonywania strony, a także braku dążenia do całościowego wyjaśnienia sprawy;
6) art. 2 oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji RP przez utrzymanie w mocy rozstrzygnięcia Organu I instancji sprzecznego z zasadą demokratycznego państwa prawa realizującego zasady sprawiedliwości społecznej oraz z wynikającą z powyższych wartości zasadą zaufania obywateli do państwa i obowiązującego prawa, a także naruszenie Konstytucyjnej zasady równego traktowania wyrażonej w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP oraz zakazu dyskryminacji, przejawiające się:
- ograniczeniem prawa do skorzystania zwolnienia określonego w art. 31d u.p.a., podczas gdy w przypadku innych podmiotów ograniczenie takie nie jest stosowane; a co za tym idzie - naruszenie zasady legalizmu oraz
- nieuprawnionym zróżnicowaniu zakładów energochłonnych w stosunku do innych podmiotów uprawnionych do uzyskania zwrotu akcyzy, wobec podmiotów charakteryzującą się tą samą oceną prawnie znaczącą tj. podmiotów uprawnionych do ubiegania się o zwrot zapłaconej akcyzy;
7) art. 31d u.p.a. przez pominięcie w procesie wykładni ogólnej zasady proporcjonalności wynikającej z art. 5 ust. 4 Traktatu o Unii Europejskiej tj. dawnego art. 5 ust. 3 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty Strona skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Organu I instancji a także zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona. Zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 165a § 1 O.p. Zgodnie z tym przepisem Gdy żądanie, o którym mowa w art. 165, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 165 § 9 stosuje się odpowiednio. Żądanie, o którym mowa w art. 165 a § 1 O.p. to żądanie wszczęcia postępowania podatkowego. Wniosek Skarżącej z 5 sierpnia 2024 r. dotyczy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o zwrot części zapłaconej akcyzy od energii elektrycznej wykorzystanej przez zakład energochłonny za rok 2018. Jest zatem wnioskiem o wszczęcie postępowania podatkowego, przywrócenie terminu do złożenia wniosku ma otworzyć drogę do rozstrzygnięcia kwestii merytorycznej dotyczącej zwrotu podatku akcyzowego. Przepis ten stanowi o jakichkolwiek przyczynach uniemożliwiających wszczęcie postępowania, a dla przykładu wskazuje na brak legitymacji podmiotu, który wniosek taki składa. Chodzi w nim zatem o przeszkody uniemożliwiające wszczęcie postępowania, gdy stoi temu na przeszkodzie przepis prawa, który uniemożliwia prowadzenie tego postępowania i rozpatrzenie treści żądania w sposób merytoryczny. Przepis ten stanowi wyłącznie podstawę do oceny formalnej, a nie rozstrzygania kwestii merytorycznych – materialnoprawnych. Tymczasem Organ odmówił Spółce wszczęcia postępowania, ponieważ uznał, że przywrócenie terminu do złożenia wniosku o zwrot akcyzy nie jest możliwe, gdyż termin ten ma charakter materialno-prawny i nie podlega przywróceniu. Inaczej mówiąc organ odmówił wszczęcia postępowania wychodząc z założenia, że wniosku strony skarżącej nie jest w stanie uwzględnić. Odmawiając wszczęcia postępowania Organ rozstrzygnął wniosek pod kątem merytorycznym, co powinien był zrobić po przeprowadzeniu postępowania. W wyroku z 1 sierpnia 2024 r. wydanym w sprawie o sygn. akt III FSK 1540/23 NSA stwierdził, że W sytuacji odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi postępowania podatkowego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty. Rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonym postanowieniu sprowadza się wyłącznie do odmowy wszczęcia postępowania i w tylko tym zakresie podlegało ocenie Sądu.
Z powyższych względów Sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. w DZ.U z 2024 r., poz. 935).
Orzeczenie o kosztach postępowania sądowego zostało wydane na podstawie przepisu art. 200 w zw. z art. 205 § 1 tej ustawy.