III SA/Gl 346/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę Fundacji na decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji o zwrocie dofinansowania, uznając, że brak organu reprezentacji w dacie wydania decyzji zwrotowej nie stanowił rażącego naruszenia prawa uzasadniającego stwierdzenie jej nieważności.
Fundacja domagała się stwierdzenia nieważności decyzji z 2012 r. zobowiązującej ją do zwrotu dofinansowania, argumentując, że w dacie jej wydania nie posiadała organu uprawnionego do reprezentacji. Organy administracji oraz WSA w Gliwicach uznały, że brak organu reprezentacji, mimo że bezsporny, nie stanowił rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, a decyzja została skierowana do podmiotu posiadającego zdolność prawną i ujawnionego w KRS. Skarga Fundacji została oddalona.
Sprawa dotyczyła skargi Fundacji na decyzję Zarządu Województwa Śląskiego, która utrzymała w mocy decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji z 2012 r. zobowiązującej Fundację do zwrotu nieprawidłowo wykorzystanej kwoty dofinansowania. Fundacja argumentowała, że decyzja z 2012 r. została wydana w czasie, gdy nie posiadała organu uprawnionego do reprezentacji (zarządu), co miało stanowić rażące naruszenie prawa. Organy administracji oraz WSA w Gliwicach uznały, że nawet jeśli Fundacja nie posiadała zarządu od 7 grudnia 2011 r., to nie można mówić o skierowaniu decyzji do osoby niebędącej stroną, gdyż Fundacja nadal istniała i posiadała zdolność prawną. Podkreślono, że organ opierał się na wpisie w KRS, który ujawniał zarząd, a Fundacja nie poinformowała o zmianach. Sąd administracyjny podzielił stanowisko organów, wskazując, że rażące naruszenie prawa wymaga oczywistej sprzeczności między treścią decyzji a przepisem prawa, a okoliczności powstałe po wydaniu decyzji nie mogą stanowić podstawy do stwierdzenia jej nieważności. Sąd oddalił skargę, uznając, że brak organu reprezentacji nie był wadą powodującą nieważność decyzji.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, brak organu reprezentacji w dacie wydania decyzji, przy jednoczesnym istnieniu podmiotu i jego zdolności prawnej oraz opieraniu się organu na danych z KRS, nie stanowi rażącego naruszenia prawa uzasadniającego stwierdzenie nieważności decyzji.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że rażące naruszenie prawa wymaga oczywistej sprzeczności między treścią decyzji a przepisem prawa, a okoliczności powstałe po wydaniu decyzji nie mogą stanowić podstawy do stwierdzenia jej nieważności. Podkreślono, że organ działał w dobrej wierze, opierając się na wpisie w KRS, a podmiot nadal posiadał zdolność prawną.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (7)
Główne
k.p.a. art. 156 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Analiza przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, w szczególności pkt 2 (wydanie bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa) i pkt 4 (skierowanie do osoby niebędącej stroną).
Pomocnicze
KRSU art. 17
Ustawa o Krajowym Rejestrze Sądowym
Domniemanie prawdziwości danych ujawnionych w KRS dla osób trzecich działających w dobrej wierze.
KRSU art. 14
Ustawa o Krajowym Rejestrze Sądowym
Zakaz powoływania się przez podmiot na dane nieujawnione w KRS wobec osób trzecich działających w dobrej wierze.
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 1
Zakres kognicji sądów administracyjnych - kontrola legalności działalności administracji publicznej.
ppsa art. 3 § 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przedmiot kontroli sądów administracyjnych - skargi na decyzje administracyjne.
ppsa art. 145 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy uchylenia decyzji administracyjnej przez sąd.
ppsa art. 151
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzeczenie o oddaleniu skargi.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ administracji działał w dobrej wierze, opierając się na danych ujawnionych w KRS. Brak organu reprezentacji w dacie wydania decyzji nie stanowił rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Decyzja nie została skierowana do osoby niebędącej stroną, gdyż podmiot posiadał zdolność prawną i był ujawniony w KRS. Okoliczności powstałe po wydaniu decyzji nie mogą stanowić podstawy do stwierdzenia jej nieważności.
Odrzucone argumenty
Decyzja z 2012 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ w dacie jej wydania podmiot nie posiadał organu uprawnionego do reprezentacji. Decyzja została skierowana do podmiotu, który nie mógł być adresatem decyzji z powodu braku organu reprezentacji.
Godne uwagi sformułowania
Oczywistość naruszenia prawa jako jedna z przesłanek stwierdzenia nieważności danego aktu administracyjnego polegać ma na rzucającej się prima facie ("rzucającej się w oczy") sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a przepisami stanowiącymi jej podstawę. Rażącym naruszeniem prawa jest sprzeczność pomiędzy rozstrzygnięciem a treścią przepisu. Taka sytuacja ma miejsce wówczas, gdy załatwienie sprawy decyzją administracyjną stanowi zaprzeczenie stanu prawnego. Wadliwość decyzji upoważniająca do stwierdzenia jej nieważności musi tkwić w niej samej, w treści jej rozstrzygnięcia, a nie w późniejszych zdarzeniach, które ewentualnie nastąpiły po jej wydaniu.
Skład orzekający
Barbara Brandys-Kmiecik
przewodniczący
Magdalena Jankiewicz
sprawozdawca
Marzanna Sałuda
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia rażącego naruszenia prawa w kontekście braku organu reprezentacji podmiotu oraz zasady dobrej wiary organu opierającego się na danych z KRS."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku zarządu przy jednoczesnym istnieniu podmiotu i jego zdolności prawnej, a także działania organu w oparciu o dane KRS.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego dotyczącego nieważności decyzji administracyjnej w sytuacji braku organu reprezentacji, co może mieć znaczenie praktyczne dla wielu podmiotów.
“Czy brak zarządu w firmie unieważnia decyzję administracyjną? Sąd wyjaśnia.”
Sektor
finanse publiczne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Gl 346/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-11-05
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-04-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Barbara Brandys-Kmiecik /przewodniczący/
Magdalena Jankiewicz /sprawozdawca/
Marzanna Sałuda
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Zarząd Województwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 156 § 2 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędziowie Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 listopada 2025 r. sprawy ze skargi F. [...] w K. na decyzję Zarządu Województwa Śląskiego z dnia 28 lutego 2025 r. nr 698/RT/2025 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 28 lutego 2025r. nr 698/RT/2025 Zarząd Województwa Śląskiego po rozpoznaniu wniosku skarżącej F. [...] w K. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Zarządu Województwa Śląskiego z 4 grudnia 2024 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji z 3 lipca 2012 r. nr [...] wydanej przez Dyrektora S. w C., zobowiązującej F. [...] do zwrotu nieprawidłowo wykorzystanej kwoty dofinansowania w związku z realizacją projektu dofinansowanego z RPO WSL 2007- 2013 – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że 1 lipca 2010 r. została zawarta pomiędzy S. w C. (dalej: S.) pełniącym funkcję Instytucji Pośredniczącej Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa Śląskiego na lata 2007-2013 (dalej: IP2 RPO WSL) a F [...] umowa o dofinansowanie projektu nr [...] ze zm. "[...] " w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2007-2013.
Decyzją nr [...] z 3 lipca 2012 r. IP2 RPO WSL zobowiązała Fundację do zwrotu części dofinansowania wraz z należnymi odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych. Decyzja została wysłana beneficjentowi na adres wskazany przez niego jako adres do korespondencji, (zgodnie z danymi z Krajowego Rejestru Sądowego jest to adres jednostki terenowej lub oddziału strony) i odebrana 6 lipca 2012 r. W dacie doręczenia decyzji zwrotowej zgodnie z wpisami w KRS uprawnionymi do reprezentacji beneficjenta były prezes zarządu D.S. oraz członek zarządu M.K.. Od decyzji nie wniesiono odwołania, wskutek czego stała się ostateczna.
Decyzja ta dwukrotnie stała się przedmiotem wniosku o stwierdzenie jej nieważności.
1.Była członek zarządu Fundacji D.S. wnioskiem z 11 lipca 2016 r. wystąpiła do IZ RPO WSL o stwierdzenie nieważności decyzji zwrotowej, wskazując na nieprawidłowe jej doręczenie.
Zarząd Województwa Śląskiego (dalej: ZWSL), decyzją nr [...] z 1 marca 2017 r. odmówił stwierdzenia nieważności, a organ II instancji decyzją nr [...] z 16 maja 2017 r., utrzymał w mocy decyzję nr [...] .
Od przedmiotowej decyzji D.S. wniosła skargę do WSA w Gliwicach, który wyrokiem z 17 stycznia 2018 r. o sygn. IV SA/Gl 621/17, skargę oddalił, a NSA wyrokiem I GSK 2218/18 oddalił skargę kasacyjną.
2. Następnie to skarżąca Fundacja pismem z 6 listopada 2018 r. złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji zwrotowej, który zainicjował przedmiotowe postępowanie.
Wniosek strony opierał się na zarzucie, że decyzja z 3 lipca 2012 r. została skierowana do podmiotu, który od 7 grudnia 2011 r. (data skutecznej rezygnacji przez D.S. i M.K.) do 6 sierpnia 2018 r. (data powołania nowego zarządu przez Radę Fundacji w osobach E.N. i E.G.) nie posiadał organu uprawnionego do reprezentacji - zarządu.
Dla poparcia swych twierdzeń, strona przedłożyła do akt sprawy kopię postanowienia Sądu Rejonowego K. - [...] w K. Wydział [...] Gospodarczy Krajowego Rejestru Sadowego z 19 grudnia 2011 r. (KRS [...]) "potwierdzającego, że od dnia 7.12.2011 r. F. [...] nie posiadała organu uprawnionego do reprezentacji - zarządu".
Sprawa z wniosku Fundacji została zawieszona z uwagi na toczące się postępowanie sądowoadministracyjne, dot. tej samej decyzji, wszczęte z wniosku D.S.. Jednak postanowienia organów obu instancji ws. zawieszenia postępowania zostały uchylone wyrokiem NSA o sygn. akt I GSK 1070/20, zatem organ przystąpił do procedowania tego wniosku.
Decyzją z 4 grudnia 2024 r. nr [...] ZWSL odmówił stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej nr [...] z 3 lipca 2012 r. Ponieważ strona wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy, zaskarżoną decyzją z 28 lutego 2025r. ZWSL utrzymał w mocy decyzję z 4 grudnia 2024r.
Podstawą wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji ws. zwrotu był fakt, że decyzja, której stwierdzenia nieważności domaga się skarżąca, wydana została 3 lipca 2012 roku, a podmiot nie posiadał organu reprezentacji - zarządu - już od ponad pół roku, to jest od dnia 7 grudnia 2011 roku. Fundacja nie mogła poinformować organu, że nie ma zarządu, skoro tego zarządu nie było, po prostu beneficjent nie miał organu do reprezentacji, który mógłby komunikować się z organem. Jednocześnie nie ma obowiązku, aby były zarząd dokonywał czynności w imieniu podmiotu, który wcześniej reprezentował. Jednak strona sama nie wskazała, który konkretnie przepis z art. 156 k.p.a. został naruszony, a jedynie podniosła, że podmiot, którego dotyczyła decyzja w dniu jej wydania nie posiadał organu reprezentacji.
W uzasadnieniu decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji o zwrocie dofinansowania, organ przedstawił okoliczności faktyczne, związane ze złożeniem wniosku o płatność, wniosku o ogłoszenie upadłości i rezygnacją członków zarządu. Powołał się na decyzję Dyrektora S. w C. nr [...] z 22 czerwca 2017 r., stwierdzającą, że M.K. oraz D.S. pełniące funkcje w Zarządzie F. [...] złożyły 9 grudnia 2011 r. w Sądzie Rejonowym K.-[...] w K. Wydział [...] Gospodarczy wniosek dłużnika o ogłoszenie upadłości z 6 grudnia 2011 r. a 7 grudnia 2011 r. na posiedzeniu Rady F. [...] złożyły rezygnację (przyjętą uchwałą nr [...] ) z pełnienia funkcji prezesa zarządu D.S. oraz z funkcji członka zarządu M.K. w Zarządzie fundacji. F. [...] , o żadnym z powyższych czynności nie poinformowała jednak IP2 RPO WSL (do czego była zobowiązana na mocy § 8 umowy o dofinansowanie tj. pisemnego informowania IP2 RPO WSL o złożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości lub pozostawaniu w stanie likwidacji albo podleganiu zarządowi komisarycznemu, bądź zawieszeniu swej działalności lub gdy jest przedmiotem postępowań prawnych o podobnym charakterze, w terminie do 3 dni od dnia wystąpienia powyższych okoliczności). Organ podkreślił, że 7 grudnia 2011 r. (pismo z 5 grudnia 2011 r.) wpłynęły do IP2 RPO WSL uzupełnienia do wniosku o płatność podpisane przez M.K. i B.O., co wskazuje, że beneficjent był w bieżącym kontakcie z IP2 RPO WSL. Składając uzupełnienia do powyższego wniosku miał pełną świadomość, że po złożeniu przez beneficjenta wymaganych uzupełnień miała nastąpić wypłata dofinansowania, a mimo to nie poinformował o złej sytuacji finansowej firmy, wypowiedzeniu umowy użytkowania hotelu i zamiarze złożenia 9 grudnia 2011 r. w Sądzie Rejonowym K.-[...] w K. wniosku o ogłoszenie upadłości. Wypłata dofinansowania na podstawie tego wniosku nastąpiła 23 grudnia 2011 r. Zatem na konto Fundacji wpłynęły środki finansowe już po złożeniu rezygnacji z funkcji prezesa i członka zarządu. Wypłata środków była konsekwencją złożenia przez zarząd w imieniu Fundacji 7 grudnia 2011 r. wniosku o płatność, z jednoczesnym ukrywaniem faktu związanego ze złą kondycją podmiotu i przygotowaniem 6 grudnia 2011 r. wniosku do sądu o ogłoszenie upadłości Fundacji.
Organ stwierdził, że decyzja ws. zwrotu została stronie przekazana pisemnie, na wskazany adres do doręczeń. Zgodnie z wpisami w KRS Fundacja posiadała wówczas zarząd, w skład którego wchodziły prezes zarządu D.S. oraz członek zarządu M.K. O tym, że decyzja zwrotowa została wydana w stosunku do podmiotu, który nie posiadał organu uprawnionego do reprezentacji, strona poinformowała dopiero we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji zwrotowej (złożonym do IZ RPO WSL w piśmie z 6 listopada 2018 r.). Strona przedłożyła wówczas do akt sprawy kopię postanowienia Sądu Rejonowego K. - [...] w K. Wydział [...] Gospodarczy Krajowego Rejestru Sadowego z 19 grudnia 2011 r. (KRS [...] ) "potwierdzającego, że od dnia 7.12.2011 r. Fundacja [...] nie posiadała organu uprawnionego do reprezentacji - zarządu".
W świetle treści wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji orzekającej o zwrocie dofinasowania, organ dokonał analizy wszystkich przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji, o których mowa w art. 156 § 1 Kpa i uznał, że żadna z nich nie zachodzi w przypadku strony.
W szczególności organ stwierdził, że w sprawie nie doszło do wydania decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości, sprawa zwrotu nie była już poprzednio rozstrzygnięta ani załatwiona milcząco, decyzja nie była niewykonalna ani jej wykonanie nie mogłoby skutkować odpowiedzialnością karną, co – ze względu na stan faktyczny sprawy i treść wniosku Fundacji o stwierdzenie nieważności decyzji - nie wymagało szerszego uzasadnienia. Nie zawiera także wady powodującej jej nieważność z mocy prawa, gdyż to wymagałoby wskazania przepisu prawa materialnego, który wprost przewiduje taki skutek w przypadku zaistnienia określonej wadliwości. Szerzej organ omówił natomiast przesłanki wydania decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa - art. 156 § 1 pkt 2 Kpa oraz skierowania decyzji do osoby niebędącej stroną w sprawie - art. 156 § 1 pkt 4 Kpa.
Co do wydania decyzji bez podstawy prawnej organ stwierdził, że podstawa taka istnieje i została przywołana w treści decyzji, a nadto omówiona w treści decyzji. Nie doszło też do rażącego naruszenia prawa, gdyż taki charakter ma jedynie rzucająca się w oczy sprzeczność między treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Jest to rozstrzygnięcie, które szczególnie istotnie narusza prawo: gdy występuje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią przepisu prawa, a rozstrzygnięciem objętym decyzją. W przypadku decyzji zwrotowej brak jest sprzeczności pomiędzy wydanym rozstrzygnięciem, a przepisami prawa, na podstawie których decyzja została wydana.
Natomiast co do przesłanki skierowania decyzji do osoby niebędącej stroną organ stwierdził, że w dacie wydania i doręczenia decyzji strona istniała, posiadała zdolność prawną oraz zdolność do czynności prawnych. Nie można zatem mówić o skierowaniu jej do osoby niebędącej stroną. Wydając i doręczając decyzję organ korzystał z zasady prawdziwości wpisu w KRS, który ujawniał zarząd i jego skład osobowy. Organ miał więc prawo przyjąć, że strona posiada prawidłowo ustanowiony organ reprezentacji ujawniony w KRS. Tym samym, brak jest podstaw do uznania, że naruszył przepisy prawa. Wskazał, że strona w trakcie toczącego się postępowania zwrotowego nie ujawniła zmian w organach ani poprzez odpowiedni wpis w KRS, ani w żaden inny sposób. Informację o braku organu reprezentacji organ otrzymał dopiero w 2018 r. wraz z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji. Choć brak organu uprawnionego do reprezentacji może ograniczać możliwość podejmowania formalnych działań, czy składania skutecznych oświadczeń woli, to nie uniemożliwia przekazywania informacji do innych organów o sytuacji podmiotu. Strona mimo braku organu uprawnionego do reprezentacji nadal funkcjonowała, posiadała zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych. Dlatego wydając decyzję zwrotową, organ miał prawo przypuszczać, że strona jest właściwie reprezentowana, co wynikało wprost z wpisu w KRS (art. 17 ustawy o KRS). Natomiast organ nie otrzymał żadnej informacji, z której wynikałoby, aby beneficjent nie miał organu reprezentacji, czy też aby zachodziła jakakolwiek podstawa uniemożliwiająca wydanie ważnej decyzji. Organ swoją decyzję skierował do jednostki, która zarówno w dniu jej wydania, jak i doręczenia - zgodnie z obowiązującym wówczas wpisem do KRS - posiadała organ do reprezentacji. Art. 17 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (t. j, Dz. U. z 2024 r., poz. 979, dalej: KRSU) konstytuuje związane z KRS założenie, że dla osób trzecich działających w dobrej wierze dane ujawnione w jego treści powinny stanowić wiarygodne źródło informacji. W oparciu o jego treść kreowane jest bowiem domniemanie prawne, że dane ujawnione w KRS są prawdziwe. Osoba trzecia posługująca się danymi z rejestru przedsiębiorców korzysta z fikcji prawnej, że odpowiadają one prawdzie. Nie musi ona podejmować czynności weryfikacyjnych związanych z określeniem relacji pomiędzy danymi zawartymi w rejestrze, a stanem rzeczywistym. Organ powołał się także na art. 14 ustawy o KRS, zgodnie z którym podmiot obowiązany do złożenia wniosku o wpis do Rejestru nie może powoływać się wobec osób trzecich działających w dobrej wierze na dane, które nie zostały wpisane do Rejestru lub uległy wykreśleniu z Rejestru.
Zdaniem organu, nie zachodzą więc jakiekolwiek podstawy uznania, iż mogło dojść do rażącego naruszenia prawa ani skierowania decyzji do podmiotu niebędącego stroną.
W skardze wniesionej na rozstrzygnięcie Zarządu Województwa Śląskiego strona zarzuciła naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa poprzez jego niezastosowanie w przedmiotowej sprawie, mimo wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa.
Wskazując na powyższe, wniosła o uchylenie skarżonej decyzji i stwierdzenie nieważności decyzji [...] 3 lipca 2012 r., wydanej przez S. oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania. Wskazała, że rażące naruszenie prawa, którym dotknięta jest decyzja z 3 lipca 2012r. nr [...] polega na tym, że podstawową przesłanką zdolności do czynności prawnych jest posiadanie przez osobę prawną organu reprezentacji, którego – co jest bezsporne – nie było. Ten stan porównała do sytuacji dostarczenia poprzez awizo decyzji osobie fizycznej po jej śmierci. Tak jak zmarła osoba fizyczna nie może się odwołać od decyzji, tak samo osoba prawna, która nie posiada organu również nie może się od niej odwołać, zatem także nie może być adresatem decyzji. Przytoczyła też wyrok NSA o sygn. akt I OSK 55/20, w którym NSA stwierdził, że "skutek w postaci ukształtowania sytuacji prawnej osoby, która nie tylko nie miała już przymiotu strony, ale w ogóle nie mogła być podmiotem praw i obowiązków, stanowi działanie nieakceptowalne z punktu widzenia praworządności."
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935, ze zm.) - dalej także: ppsa, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c ustawy).
Na wstępie zauważyć przyjdzie, że inicjujący przedmiotowe postępowanie wniosek z 6 listopada 2018r. o stwierdzenie nieważności odnosi się do decyzji S. z 3 lipca 2012r. nr [...], zobowiązującej skarżącą Fundację do zwrotu części dofinansowania. Jest ona ostateczna, gdyż skarżąca nie wniosła od niej odwołania do Instytucji Zarządzającej RPO WSL.
Po wtóre, skarżąca - reprezentowana przecież przez fachowego pełnomocnika – jako podstawę prawną swego wniosku wskazała ogólnie "wystąpienie przesłanek, o których mowa w art. 156 Kpa", podczas gdy przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji określa jedynie § 1 art. 156 Kpa i jest ich 7. Dopiero w ostatnim zdaniu wniosku, pełnomocnik wskazał, że decyzja S. "wydana została z rażącym naruszeniem prawa", zatem Sąd przyjął, że w ten sposób skarżący określił, że to pod tym kątem należy przeanalizować ewentualną wadliwość decyzji.
Kolejna kwestia, którą należy podkreślić już na wstępie uzasadnienia jest taka, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie artykułu 156 Kpa nie dokonuje się - tak jak w postępowaniu zwykłym - oceny przysługujących stronie uprawnień lub ciążących na niej zobowiązań, a jedynie ocenia się legalność decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym. Zatem w tym postępowaniu zarówno organ pierwszej, jak i drugiej instancji nie zajmują się ponownym rozpoznaniem sprawy, a jedynie kwestią wystąpienia przesłanek warunkujących nieważność wydanej decyzji. Organ ogranicza się zatem jedynie do poszukiwania uchybienia i wadliwości zastosowania prawa, i to nie każdej, a jedynie o charakterze rażącym. Polega ono na rzucającej się w oczy sprzeczności między treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Zatem nawet stwierdzenie naruszenia przepisów postępowania lub prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy nie może być podstawą stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, o ile nie nosi cech rażącego naruszenia prawa.
Podkreślić należy także to, że przesłanki nieważności decyzji, określone w art. 156 § 1 Kpa dotyczą treści decyzji, samej jej istoty, co jasno wynika z ww. artykułu Kpa. Dlatego nie mogą stanowić przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji okoliczności niezwiązane z treścią rozstrzygnięcia, w tym zwłaszcza powstałe już po jej wydaniu.
Zgodnie bowiem z art. 156 Kpa:
§ 1. Organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:
1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości;
2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa;
3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco;
4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie;
5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały;
6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą;
7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.
W badanej sprawie z całą pewnością nie zachodzą:
- przesłanka 1. – decyzja zwrotowa wydana została przez S. jako Instytucję Pośredniczącą 2. Stopnia, które zresztą było stroną umowy o dofinansowanie;
- przesłanka 3. – nie było żadnej poprzedniej decyzji, która zobowiązywałaby stronę do zwrotu dofinansowania;
- przesłanka 4. – Zgodnie z art. 28 Kpa, stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Obowiązek zwrotu dofinasowania może ciążyć jedynie na beneficjencie otrzymującym wsparcie z RPO WSL 2007-2013, którym bezspornie była skarżąca. Zatem decyzja zobowiązująca do zwrotu dofinansowania skierowana do niej jest niewątpliwie skierowana do strony;
- przesłanka 5. i 6. – oczywiście nie zachodzi;
- przesłanka 7. – aby przesłanka ta zachodziła musiałby istnieć przepis prawa, który wyraźnie wskazuje na skutek nieważności w przypadku konkretnej wadliwości. Sąd takich wad decyzji się nie dopatrzył, nie wskazała ich też sama skarżąca.
Strona końcowo powołała się na przesłankę 2. - rażącego naruszenia prawa, zatem wymaga ona szerszej analizy.
O tym, że naruszenie prawa jest rażące w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa można mówić, gdy istnieje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią jakiegoś przepisu, a rozstrzygnięciem objętym decyzją wydaną na jego podstawie, tj. gdy proste zestawienie treści rozstrzygnięcia z treścią zastosowanego przepisu prawa wskazuje na ich oczywistą niezgodność. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa.
Zatem podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji ws. zwrotu części dofinansowania mógłby być tylko taki stan, gdyby treść decyzji zwrotowej, owo zobowiązanie do zwrotu, było wprost i w sposób oczywisty, widoczny na pierwszy rzut oka sprzeczne z treścią jakiegoś przepisu prawa.
Jest to pogląd powszechnie utrwalony w orzecznictwie. Tytułem przykładu można powołać wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 lipca 2025 r. sygn. akt I GSK 445/24, gdzie Sąd stwierdził, że "Oczywistość naruszenia prawa jako jedna z przesłanek stwierdzenia nieważności danego aktu administracyjnego polegać ma na rzucającej się prima facie ("rzucającej się w oczy") sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a przepisami stanowiącymi jej podstawę."
Również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 26 czerwca 2025 r. sygn. akt I OSK 1414/23, uznał, że "Rażącym naruszeniem prawa jest sprzeczność pomiędzy rozstrzygnięciem a treścią przepisu. Taka sytuacja ma miejsce wówczas, gdy załatwienie sprawy decyzją administracyjną stanowi zaprzeczenie stanu prawnego" (wyrok NSA z 27 lutego 2025 r., II OSK 1611/22, LEX nr 3882922). Aby zatem można było przyjąć, że dany przepis może podlegać różnej wykładni, wykluczającej jego ewentualne naruszenie w sposób rażący, trzeba najpierw ustalić, jaka norma prawna wynika z określonego przepisu i czy norma ta może podlegać różnym, równoważnym z punktu widzenia jej celu interpretacjom."
Powyższe orzeczenia wyrażają pogląd analogiczny, jak już wyżej prezentowane stanowisko Sądu orzekającego, który wskazał, że wadliwość decyzji upoważniająca do stwierdzenia jej nieważności musi tkwić w niej samej, w treści jej rozstrzygnięcia, a nie w późniejszych zdarzeniach, które ewentualnie nastąpiły po jej wydaniu, co podnosi strona.
Zasadnie zatem organy odmówiły stwierdzenia nieważności decyzji nie dopatrując się w jej treści wad, które by to uzasadniały, a zawarty w skardze zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 Kpa nie zasługiwał na uwzględnienie.
Nadto należy się odnieść do powołanego na str. ostatniej skargi przykładu z awizowaniem decyzji osobie zmarłej i powołanego na jego poparcie wyroku Sądu odnoszącego się do ukształtowania sytuacji prawnej osoby, która nie miała przymiotu strony ani nie mogła być podmiotem praw i obowiązków.
W ocenie Sądu przykład ten i teza wynikająca z wyroku NSA w oczywisty sposób nie przystają do stanu faktycznego sprawy i to wcale nie dlatego, że odnoszą się do osoby fizycznej, lecz dlatego, że dotyczą stanu, gdy adresat decyzji zmarł, a zatem utracił byt prawny. Natomiast skarżąca cały czas istnieje, jest wpisana do KRS i posiada zdolność prawną, a więc może być podmiotem praw i obowiązków, a jedynie przez pewien czas nie posiadała organów uprawnionych do jej reprezentacji.
W takim razie, ponieważ Sąd nie dopatrzył się, aby odmowa stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] naruszała prawo, na podstawie art. 151 ppsa orzekł o oddaleniu skargi.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI