III SA/Gl 342/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę T.K. na decyzję Prezesa WUG, uznając, że wydobycie piasku bez koncesji było działalnością górniczą, a nie budowlaną, i nie uległo przedawnieniu.
Sąd rozpatrzył skargę T.K. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego, który utrzymał w mocy decyzję o nałożeniu opłaty podwyższonej za wydobycie 167.726 ton piasku bez wymaganej koncesji. Skarżący argumentował, że były to roboty budowlane (niwelacja terenu pod budowę silosów) i że sprawa uległa przedawnieniu. Sąd uznał, że wydobycie miało miejsce przed uzyskaniem pozwolenia na budowę, nie było związane z procesem budowlanym, a zatem stanowiło działalność górniczą podlegającą opłacie. Sąd oddalił również zarzut przedawnienia, wskazując na termin wydania decyzji pierwszej instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznał skargę T.K. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego (WUG) z dnia 13 lutego 2024 r., która utrzymała w mocy decyzję Dyrektora [...] w L. z dnia 22 sierpnia 2023 r. w części dotyczącej wymierzenia T.K. opłaty podwyższonej w wysokości 4.159.604,80 zł za wydobycie 167.726 ton piasku bez wymaganej koncesji. Prezes WUG zmienił decyzję organu pierwszej instancji co do okresu wydobycia, wskazując, że miało ono miejsce między lipcem a 24 grudnia 2018 r. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów Prawa geologicznego i górniczego (p.g.g.) dotyczących przedawnienia, odpowiedzialności za wydobycie oraz kwalifikacji prawnej czynności jako samowoli budowlanej, a także naruszenie przepisów KPA. Sąd uznał, że wydobycie piasku odłączenie go od złoża miało miejsce bez wymaganej koncesji i nie stanowiło robót budowlanych, ponieważ zostało podjęte przed uzyskaniem pozwolenia na budowę i wykraczało poza jego zakres. Sąd podkreślił, że celem przedsięwzięcia było wydobycie piasku, a nie budowa silosów. Odnosząc się do zarzutu przedawnienia, sąd stwierdził, że decyzja organu pierwszej instancji została wydana przed upływem 5-letniego terminu, co jest decydujące dla zachowania terminu przedawnienia, nawet jeśli decyzja odwoławcza została wydana później. Sąd przypisał odpowiedzialność za wydobycie Skarżącemu, uznając, że to on zorganizował wydobycie, zlecił je firmie S i wykorzystał piasek do swojej działalności gospodarczej. Sąd oddalił również zarzuty naruszenia przepisów postępowania, uznając, że stan faktyczny został wyczerpująco wyjaśniony, a materiał dowodowy oceniony prawidłowo. W konsekwencji, sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 PPSA.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Wydobycie piasku stanowiło działalność górniczą podlegającą opłacie podwyższonej, a nie roboty budowlane, ponieważ zostało podjęte przed uzyskaniem pozwolenia na budowę i wykraczało poza jego zakres.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że czynności podjęte przed uzyskaniem pozwolenia na budowę, które polegały na wydobyciu piasku i nie były związane z procesem budowlanym, podlegają przepisom prawa geologicznego i górniczego, a nie prawa budowlanego. Projekt budowlany nie przewidywał niwelacji terenu o 6 m na powierzchni 29.200 m², a wydobycie piasku wykraczało ponad potrzeby budowy silosów.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (12)
Główne
p.g.g. art. 140 § ust. 1, ust. 2 pkt 2 i ust. 3 pkt 3
Ustawa Prawo geologiczne i górnicze
Działalność wykonywana bez wymaganej koncesji, polegająca na wydobyciu kopaliny, podlega opłacie podwyższonej.
p.g.g. art. 143 § ust. 1
Ustawa Prawo geologiczne i górnicze
Decyzja w sprawach określonych niniejszym działem nie może zostać wydana po upływie 5 lat od końca roku, w którym nastąpiło zdarzenie uzasadniające jej wydanie.
PPSA art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi.
Pomocnicze
p.g.g. art. 6 § ust. 3
Ustawa Prawo geologiczne i górnicze
Kopalina wydobyta to całość kopaliny odłączonej od złoża.
Prawo budowlane art. 28 § ust. 1
Ustawa Prawo budowlane
Roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę.
Prawo budowlane art. 41 § ust. 1 i ust. 2 pkt 2 oraz ust. 3
Ustawa Prawo budowlane
Rozpoczęcie budowy następuje z chwilą podjęcia prac przygotowawczych, do których zalicza się niwelacja terenu, ale tylko na terenie objętym pozwoleniem na budowę.
Ustawa o zmianie ustawy – Prawo geologiczne i górnicze oraz niektórych innych ustaw art. 55
Przepis art. 143 ust. 1a p.g.g. (10-letni okres przedawnienia) nie ma zastosowania do postępowań wszczętych i niezakończonych przed 28 października 2023 r.
Ordynacja podatkowa art. 68
Ustawa Ordynacja podatkowa
Odesłanie z art. 142 ust. 1 p.g.g. obejmuje przepisy dotyczące zobowiązań podatkowych, w tym utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji nie kreuje nowego zobowiązania.
KPA art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
KPA art. 77
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
KPA art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Ocena na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
p.g.g. art. 116 § ust. 3
Ustawa Prawo geologiczne i górnicze
Dokumentację mierniczo-geologiczną sporządza mierniczy górniczy, a w przypadku wydobywania kopalin metodą odkrywkową - także osoba posiadająca kwalifikacje zawodowe w zakresie geodezyjnych pomiarów sytuacyjno-wysokościowych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wydobycie piasku stanowiło działalność górniczą, a nie budowlaną. Prawo do wydania decyzji ustalającej opłatę podwyższoną nie uległo przedawnieniu. Skarżący jest podmiotem odpowiedzialnym za wydobycie kopaliny bez koncesji. Organy nie naruszyły przepisów postępowania administracyjnego.
Odrzucone argumenty
Czynności polegające na niwelacji terenu stanowiły roboty budowlane, a nie wydobycie kopaliny. Sprawa uległa przedawnieniu. Podmiotem odpowiedzialnym za wydobycie była firma S lub właściciel działki. Organy naruszyły przepisy postępowania administracyjnego, wadliwie ustalając stan faktyczny.
Godne uwagi sformułowania
Nie da się zatem potraktować eksploatacji złoża piasku na terenie nieobjętym pozwoleniem na budowę jako rozpoczęcie budowy. Wydobycie piasku wykraczało ponad potrzeby ewentualnej budowy silosów, a do wybudowania silosów w ogóle nie doszło, co upoważnia do twierdzenia, że celem przedsięwzięcia było wydobycie piasku. Dla zachowania terminu przedawnienia prawa do wydania decyzji ustalającej opłatę podwyższoną decydujące znaczenie ma decyzja organu pierwszej instancji. Ustalenie, kto wydobywał kopalinę przez oddzielenie jej od złoża nie może być ograniczone do stwierdzenia, kto w sensie fizycznym wykonał daną czynność.
Skład orzekający
Krzysztof Wujek
przewodniczący sprawozdawca
Dorota Fleszer
członek
Magdalena Jankiewicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie odpowiedzialności za wydobycie kopaliny bez koncesji, kwalifikacja prawna czynności jako działalności górniczej lub budowlanej, kwestia przedawnienia prawa do wydania decyzji administracyjnej."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego i przepisów Prawa geologicznego i górniczego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy wysokiej kwoty opłaty podwyższonej za wydobycie piasku bez koncesji, co jest interesujące z perspektywy finansowej i prawnej. Kwestia rozróżnienia między działalnością górniczą a budowlaną oraz problem przedawnienia są istotne dla praktyków.
“Milionowe kary za wydobycie piasku bez koncesji – sąd wyjaśnia, kiedy niwelacja terenu staje się przestępstwem górniczym.”
Dane finansowe
WPS: 4 159 604,8 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Gl 342/24 - Wyrok WSA w Gliwicach Data orzeczenia 2025-01-13 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2024-04-24 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach Sędziowie Dorota Fleszer Krzysztof Wujek /przewodniczący sprawozdawca/ Magdalena Jankiewicz Symbol z opisem 6063 Opłaty eksploatacyjne Hasła tematyczne Prawo geologiczne i górnicze Skarżony organ Urząd Górniczy Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 633 art. 140 ust. 1, ust. 2 pkt 2 i ust. 3 pkt 3 ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (T. J.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer, Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Protokolant Specjalista Izabela Maj-Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi T.K. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w Katowicach z dnia 13 lutego 2024 r. nr PR.5432.44.2023 w przedmiocie opłaty podwyższonej za wydobycie kopaliny bez wymaganej koncesji oddala skargę. Uzasadnienie Decyzją z 13 lutego 2024 r. o numerze PR.5432.44.2023 Prezes Wyższego Urzędu Górniczego utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] w L. z 22 sierpnia 2023 r, nr [...], w części wymierzającej T. K. opłatę podwyższoną w wysokości 4.159.604 zł i 80 gr za wydobycie bez koncesji 167.726 ton piasku. Jednocześnie Prezes WUG uchylił decyzję organu pierwszej instancji i zmienił ją co do przyjętego czasu wydobycia piasku, wskazując, że miało ono miejsce pomiędzy lipcem a 24 grudnia 2018 r. Jako podstawę prawną swej decyzji Prezes WUG wskazał przepisy art. 140 ust. 1, ust. 2 pkt 2 i ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. – Prawo geologiczne i górnicze (t.j. w Dz.U. z 2023 r., poz. 633, w skrócie jako "p.g.g."). W jej uzasadnieniu przedstawił ustalenia faktyczne, które legły u podstaw orzeczenia o opłacie podwyższonej. Wskazał zatem, że pracownicy OUG w L. przeprowadzili 5 czerwca 2019 r. wizję na działkach nr [...] i [...] położonych w miejscowości C., gm. K., powiat [...], województwo [...]. Stwierdzili tam wówczas wyrobisko eksploatacyjne o powierzchni ok. 2,92 ha, ze skarpami wynoszącymi od 0,5 m do 6 m. Wizję ponowiono 2 lipca 2019 r. z udziałem współwłaścicieli działek T. i W. W. T. W.oświadczył, że udostępnił swe działki T. K. (Skarżącemu), który wydobywał z nich piasek i zorganizował w tym celu swój sprzęt i ciężarówki. Pieniędzy z tego tytułu właściciel działki nie pobierał, zależało mu na zniwelowaniu terenu pod budowę silosu. Decyzję o warunkach zabudowy uzyskał 5 kwietniu 2018 r., a pozwolenie na budowę 17 grudnia 2018 r. W toku postępowania wszczętego 12 marca 2020 r. organ pierwszej instancji ustalił, że wydobyciem piasku w czasie od lipca 2018 do stycznia 2019 r. zajmował się T. K., co zmienił organ odwoławczy, ustalając końcową datę wydobycia piasku na 24 grudnia 2018 r. Skarżący, jako prowadzący firmę "T", zawarł umowę z firmą "T1" S.A. na wykonanie prac ziemnych przy budowie cukrowni w L.. Materiał do tych prac – piasek - T. K. miał zapewnić we własnym zakresie. Wydobyciem piasku w sensie fizycznym i jego wywozem zajmowała się firma PHU S Sp. z o.o., z którą T. K. zawarł stosowną umowę. Decyzją z 5 kwietnia 2018 r. o numerze [...] Wójt Gminy K. zatwierdził warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie dwóch silosów na kiszonki na części działek [...] i [...] w zabudowie zagrodowej wraz z utwardzeniem terenu na składowanie beli paszowych. Decyzją z 17 grudnia 2018 r. nr [...] Starosta [...] zatwierdził projekt budowlany i udzielił T. i W. W. pozwolenie na budowę na swych działkach silosu dwukomorowego na kiszonkę wraz z utwardzeniem terenu na składowania beli paszowych. W sierpniu 2019 r. pracownik OUG w L. , posiadający kwalifikacje mierniczego górniczego, sporządził "Dokumentację ustalająca ilość kopaliny wydobytej bez koncesji". Na tle przyjętych ustaleń faktycznych Prezes WUG uznał, że wydobycie piasku miało miejsce bez wymaganej koncesji. Nie stanowiła podstawy do pozyskania kopaliny decyzja Wójta Gminy K. o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie dwóch silosów na kiszonki, mimo że przewidywała niwelację terenu, ponieważ dopiero decyzja o pozwoleniu na budowę ustala szczegóły techniczne inwestycji i otwiera drogę do prowadzenia robót budowlanych, w tym niwelacji terenu. Decyzja o pozwoleniu została wydana 17 grudnia 2018 r., a stała się ostateczna w styczniu 2019 r., co oznacza, że w całości wydobycie piasku odbyło się bez decyzji o pozwoleniu na budowę. Prace te nie mogły być potraktowane jako roboty budowlane. Ponadto z projektu zagospodarowania terenu nie wynikała potrzeba niwelacji o 6 m terenu o powierzchni 29.200 m², a roboty ziemne znacznie wykraczały poza zakres wynikający z zatwierdzonego projektu budowlanego i decyzji o pozwoleniu na budowę. Nie były to zatem prace budowlane a wydobycie kopaliny. Za podmiot odpowiedzialny za wydobycie kopaliny, w rozumieniu przepisu art. 140 ust. 1 p.g.g., a zatem podmiot, który podjął działalność bez wymaganej koncesji, organy uznały Skarżącego, który: zorganizował wydobycie piasku, zlecił firmie S Sp. z o.o. załadunek i wywóz piasku we wskazanym przez siebie miejsce, płacił za te czynności, wykorzystał piasek do prowadzonej przez siebie działalności na budowie w L., co robił w ramach własnej firmy zajmującej się specjalistycznymi robotami budowlanymi i przygotowaniem terenu pod budowę. To zatem Skarżący, zdaniem Prezesa WUG, podjął czynności zmierzające do odłączenia kopaliny od złoża, a fakt, że właściciel działki odniósł z tego korzyści nie stanowi o tym, że wydobywał piasek. Również firma S nie była podmiotem prowadzącym eksploatację, ponieważ wykonywała jedynie zlecenie Skarżącego i świadczyła na jego rzecz zamówione usługi. W końcowej części uzasadnienia swej decyzji Prezes WUG odniósł się do kwestii przedawnienia prawa do wydania decyzji i uznał, że nie został naruszony przepis art. 143 ust. 1 p.g.g., w brzmieniu obowiązującym w dacie prowadzenia i zakończenia eksploatacji piasku przez Skarżącego, zgodnie z którym Decyzja w sprawach określonych niniejszym działem nie może zostać wydana po upływie 5 lat od końca roku, w którym nastąpiło zdarzenie uzasadniające jej wydanie. Decyzja organu pierwszej instancji ustalająca opłatę podwyższoną została wydana przed upływem pięcioletniego terminu przedawnienia , a fakt, że organ odwoławczy orzekał w tej kwestii po upływie tego terminu nie ma znaczenia dla oceny przedawnienia prawa do wydania takiej decyzji. W skardze na tę decyzję T. K. zarzucił Prezesowi WUG naruszenie: 1. art. 143 ust. 1 p.g.g. przez nieuwzględnienie przedawnienia prawa do wydania decyzji, 2. art. 140 ust. 1 w zw. z ust. 3 pkt 3 p.g.g. przez przyjęcie, że jest podmiotem zobowiązanych do uiszczenia opłaty podwyższonej, choć nie wydobywał kopaliny, a robiła to forma S, 3. art. 140 ust. 1 w zw. z ust. 3 pkt 3 p.g.g. przez przyjęcie, że wydobywał kopalinę, choć to W. W. oferował publicznie piach do sprzedaży a także zobowiązywał się do jego wydobycia, 4. art. 140 p.g.g. przez przyjęcie, że miało miejsce wydobycie kopaliny bez wymaganej koncesji, podczas gdy była to niwelacja terenu stanowiąca samowolę budowlaną, ponieważ taką niwelację przewidywała decyzja o warunkach zabudowy i pozwoleniu na budowę, 5. art. 7 i art. 77 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego przez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego i podjęcie dowolnych ustaleń w zakresie: a) ustalenia, że to Skarżący wydobywał piasek, podczas gdy robiła to firma S, b) ustalenia, że to Skarżący wydobywał piasek z pominięciem czynnego udziału W. W. w tym przedsięwzięciu, c) ustalenia ilości wydobytego piasku na 167.726 ton bez uwzględnienia faktu, że już wcześniej na działkach wydobywano piasek, o czym świadczyły ślady po wyrobiskach, braku zgodności pomiędzy ustaleniami geodety a dokumentacją przedstawiona przez Skarżącego, z pominięciem opinii uzupełniającej biegłego powołanego dla potrzeb tego postępowania, d) ustalenia, że miało miejsce wydobycie kopaliny bez wymaganej koncesji, podczas gdy na działkach prowadzony był proces inwestycyjny polegający na budowie silosów i wyrównaniu terenu dla składowania beli. W oparciu o tak sformułowane zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji i o umorzenie postępowania administracyjnego, ewentualnie o uchylenie tych decyzji. Organ wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zajął w tej sprawie następujące stanowisko. Zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Pierwsza kwestia wymagająca rozstrzygnięcia to pytanie, czy miało miejsce wydobycie kopaliny bez wymaganej koncesji, co podlega opłacie podwyższonej, o czym stanowi przepis art. 140 ust. 1 i ust. 3 pkt 3 p.g.g., czy też był to proces inwestycyjny polegający na budowie silosów na przechowywanie paszy, a zatem nie była to czynność podlegająca przepisom prawa geologicznego i górniczego, a prawu budowlanemu (zarzut nr 4 skargi). Stanowisko Organu jest w tej kwestii prawidłowe. Zgodnie z przepisem art. 140 ust. 1 i ust. 3 pkt 3 p.g.g. działalność wykonywana bez wymaganej koncesji, polegająca na wydobyciu kopaliny, podlega opłacie podwyższonej. Zgodnie z kolei z definicją z art. 6 ust. 3 tej ustawy kopaliną wydobytą jest całość kopaliny odłączonej od złoża. Dla ustalenia zatem, czy zaszły podstawy do wymierzenia opłaty podwyższonej konieczne jest ustalenie czy miało miejsce wydobycie kopaliny przez odłączenie jej od złoża i czy nastąpiło to bez wymaganej koncesji. Ustalenie organów o tym, że miało miejsce wydobycie kopaliny, odłączenie jej od złoża, nie budzi wątpliwości Sądu. Z treści protokołów z oględzin terenu z 5 czerwca i 2 lipca 2019 r., dokumentacji ustalającej ilość wydobytej kopaliny wynika, że na działkach [...] i [...] powstało wyrobisko stokowo-wgłębne. Wysokość skarp wynosiła od 0,5 m do 6 m. W ścianach wyrobiska stwierdzono piasek jasnoszary, drobnoziarnisty, miejscami zagliniony. Nie ma sporu co do tego, że uprawnione organy nie wydały nikomu koncesji na wydobycie kopaliny na wymienionych tu działkach. Czy zatem zasługuje na uwzględnienie teza Skarżącego o tym, że czynności te podlegają reżimowi prawa budowlanego, a nie geologicznego i górniczego. Na przeszkodzie takiej interpretacji stanu faktycznego stoi fakt, że czynności te zostały podjęte i wykonane zanim właściciele działki uzyskali pozwolenie na budowę. Zgodnie z przepisem art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 1994 r. Nr 89, poz. 414 ze zm.) Roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31 (zastrzeżenie to nie znajduje tu zastosowania). Z kolei przepis art. 41 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 oraz ust. 3) tej ustawy stanowi, że rozpoczęcie budowy następuje z chwilą podjęcia prac przygotowawczych, do których zalicza się wykonanie niwelacji terenu z tym, że prace te mogą być wykonywane tylko na terenie objętym pozwoleniem na budowę. Nie da się zatem potraktować eksploatacji złoża piasku na terenie nieobjętym pozwoleniem na budowę jako rozpoczęcie budowy. Brak jest w takiej sytuacji wyraźnego powiazania podjętych prac z procesem budowlanym, co znajduje potwierdzenie w dalszych argumentach, którymi posłużył się Prezes WUG, kiedy stwierdził, że z projektu budowlanego, stanowiącego załącznik do decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę, nie wynikała konieczność zniwelowania terenu o 6 m na powierzchni 29.200 m². Wydobycie piasku wykraczało ponad potrzeby ewentualnej budowy silosów, a do wybudowania silosów w ogóle nie doszło, co upoważnia do twierdzenia, że celem przedsięwzięcia było wydobycie piasku. Nie uzasadnia też rozpoczęcia prac niwelacyjnych wydana wcześniej decyzja z 5 kwietnia 2018 r. o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie dwóch silosów na kiszonki. Decyzja tego rodzaju potwierdza jedynie możliwość realizowania na konkretnej działce gruntu projektowanej inwestycji, ale, co najważniejsze, nie otwiera drogi do rozpoczęcia budowy. Ustalenie organów, że na działkach [...] i [...] miała miejsce działalność wydobywcza ma sens w świetle ustaleń faktycznych i mieści się w granicach swobodnej oceny dowodów. Miało miejsce wydobycie piasku, który zużyty został przy budowie innego obiektu, a związek tego wydobycia z konkretnym procesem budowlanym na tych działkach nie został wykazany. Przemawiają za tym również okoliczności, w jakich doszło do eksploatacji złoża. Skarżący, czego zresztą nie kwestionuje, wydobywał piasek by wywiązać się z zobowiązania podjętego wobec firmy T 1 S.A. przy budowie cukrowni w L., które polegało na wykonaniu robót ziemnych (wykopy, nasypy), założeniu trawników, osuszeniu działki. Skoro, jak twierdzi Skarżący w swej skardze, właściciel działek "sprzedał" mu piasek, to należałoby uznać, że Skarżący "kupił" go właśnie po to, by go wydobywać na potrzeby prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej. Drugie pytanie, na które trzeba odpowiedzieć dotyczy przedawnienia prawa do wydania decyzji ustalającej opłatę podwyższoną (zarzut 1 skargi). Jeśli bowiem stoimy na gruncie wydobycia kopaliny bez wymaganej koncesji, to w grę wchodzi przepis art. 143 ust. 1 p.g.g. przewidujący pięcioletni okres przedawnienia prawa do wydania decyzji liczony od końca roku, w którym nastąpiło zdarzenie uzasadniające jej wydanie. Przy czym chodzi tu o przepis w brzmieniu obowiązującym do 27 października 2023 r. Decyzja w sprawach określonych niniejszym działem nie może zostać wydana po upływie 5 lat od końca roku, w którym nastąpiło zdarzenie uzasadniające jej wydanie. Słusznie przyjął Organ, że 10 letni okres przedawnienia z art. 143 ust. 1a p.g.g. nie może być stosowany, ponieważ przepis ten wszedł w życie 28 października 2023 r. i nie znajduje zastosowania do postępowań wszczętych i niezakończonych przed tym dniem (art. 55 ustawy z dnia 16 czerwca 2023 r. o zmianie ustawy – Prawo geologiczne i górnicze oraz niektórych innych ustaw, DZ.U. z 2023 r., poz. 2029). A zatem pięcioletni okres przedawnienia prawa do wydania decyzji, liczony od roku 2019 upłynął z końcem 2023 r. Decyzja pierwszo-instancyjna ustalająca wysokość opłaty podwyższonej została wydana 23 sierpnia 2023 r., a doręczona pełnomocnikowi Skarżącego 24 sierpnia 2023 r., zatem przed upływem okresu przedawnienia. Fakt, że decyzja odwoławcza została wydana po upływie okresu przedawnienia, bo 13 lutego 2024 r. nie ma znaczenia dla oceny zachowania terminu z art. 143 ust. 1 p.g.g. W orzecznictwie NSA jednolicie przyjmowany jest pogląd, w myśl którego dla zachowania terminu przedawnienia prawa do wydania decyzji ustalającej opłatę podwyższoną decydujące znaczenie ma decyzja organu pierwszej instancji (patrz wyrok NSA z 2 czerwca 2022 r., sygn. akt II GSK 189/19, wyrok NSA z 18 sierpnia 2020 r., sygn. akt II GSK 391/18). Podstawę dla tego rodzaju poglądu stanowi przepis art. 142 ust. 1 p.g.g. o treści: Do opłat, o których mowa w niniejszym dziale, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760 oraz z 2024 r. poz. 879) dotyczące zobowiązań podatkowych. Odesłanie to obejmuje przepis art. 68 Ordynacji podatkowej ,a w jego świetle utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji nie kreuje nowego zobowiązania, lecz aprobuje jedynie to, o czym orzekł organ pierwszej instancji i nie dochodzi w takiej sytuacji do naruszenia terminu przedawnienia (por. wyroki NSA z dnia: 30 stycznia 2015 r. sygn. akt II FSK 3232/12, 12 czerwca 2019 r., sygn. akt II FSK 2192/17, 13 września 2018 r. sygn. akt II FSK 2477/16, 2 czerwca 2022 r., sygn. akt II GSK 189/19). Kolej zatem na odpowiedź na pytanie, kto wydobywał kopalinę bez wymaganej koncesji, czyli komu można było wymierzyć opłatę podwyższoną (zarzuty nr 2 i 3 skargi). Przepisy art. 140 ust. 1 w zw. z ust. 3 pkt 3 p.g.g. stanowią o działalności wykonywanej bez wymaganej koncesji, która w tym konkretnym przypadku polega na wydobywaniu kopaliny. Są to zatem terminy odwołujące się do sprawstwa obejmującego zamiar i jego realizację. Słusznie przyjął Prezes WUG, że sprawstwo to należy przypisać Skarżącemu. Z ustaleń faktycznych przyjętych przez organy wprost z zeznań Skarżącego wynika, że poszukiwał piasku dla swej działalności gospodarczej przy budowie w L.. Złoże piasku udostępnił mu właściciel działek, sam Skarżący sprawdził, czy piasek nadaje się do jego działalności, po czym zwarł umowę z firmą S, która na jego zlecenie i za jego wynagrodzeniem zajęła się wydobyciem piasku, jago załadunkiem na samochody i dostarczeniem do miejsc wskazanych przez Skarżącego. Wydobyty piasek został wykorzystany przez Skarżącego do prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Słusznie zatem i zamiar i realizację wydobywania kopaliny przypisano Skarżącemu. Całokształt tych okoliczności za tym przemawia. Sąd nie podzielił zarzutu skargi o tym, że organy naruszyły przepis art. 140 ust. 1 w zw. z ust. 3 pkt 3 p.g.g., ponieważ wydobywaniem kopaliny należy obciążyć spółkę S, gdyż to ona oddzieliła kopalinę od złoża. Ustalenie, kto wydobywał kopalinę przez oddzielenie jej od złoża nie może być ograniczone do stwierdzenia, kto w sensie fizycznym wykonał daną czynność, inaczej mówiąc, kto wykopał piasek i załadował go na ciężarówki używając do tego narzędzi, np. koparki, ładowarki. Idąc dalej tym tropem powinno się stwierdzić, że to konkretne osoby, pracownicy - operator koparki, ładowarki czy kierujący innym urządzeniem dokonał oddzielenia kopaliny od złoża, a zatem powinien być obciążony opłatą podwyższoną, tylko trudno zgodzić się z takim myśleniem z punktu widzenia sensu tych przepisów i słuszności wydanych na ich podstawie decyzji. Przedsięwzięciem tym kierował Skarżący, realizując w ten sposób swój zamiar pozyskania piasku i wykorzystania go w określonym przez siebie celu. Przypisanie mu wydobycia kopaliny jest uzasadnione. Nie można też zrównać roli Skarżącego oraz właściciela działki, który udostępnił ją Skarżącemu, nawet jeśli przyjąć, że odniósł z tego tytułu korzyść majątkową. Słusznie Organ, kierując się zasadami doświadczenia życiowego, nie dał wiary twierdzeniom właściciela działki, że udostępnił ją Skarżącemu nieodpłatnie, ale to nie oznacza, że można go uznać za wydobywającego kopalinę. Samo odniesienie korzyści w ten sposób jeszcze nie świadczy o tym, że był podmiotem, który wydobywał piasek, bo w tym zakresie tak zamiar, cel, jak i realizacja przedsięwzięcia leżą po stronie Skarżącego. Sąd nie podzielił w ostateczności ostatniego – 5 zarzutu skargi o naruszeniu przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Skarżący wskazał tu na przepisy art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. Przepisy te, jeśli przedstawić je sumarycznie, dotyczą obowiązku organu podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego i oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Zdaniem Sądu zarzutów tych nie można postawić organowi. Postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący, ustalono wszystkie fakty istotne dla wyniku sprawy, a ocena materiału dowodowego mieści się w granicach swobodnej oceny wynikającej z art. 80 k.p.a. Zarzut naruszenia przepisów postępowania został rozbity na cztery wątki. Pierwszy i drugi dotyczą uznania, że to nie skarżący, a firma S lub współwłaściciel działki wydobywali kopalinę. Rzecz w tym przypadku nie w braku ustaleń faktycznych, a w kwalifikacji prawnej przyjętych ustaleń. Okoliczności faktyczne sprawy, rola każdego z tych podmiotów w wydobyciu piasku, zostały ustalone i co do tego nie ma sporu, natomiast odmienna ocena Skarżącego, kogo w tej sytuacji uznać za wydobywającego kopalinę, nie wskazuje na braki w ustaleniach faktycznych, a na zastosowanie przepisu art. 140 ust. 1 w zw. z ust. 3 pkt 3 p.g.g. i odnosi się do zarzutu naruszenia prawa materialnego przez błędne zastosowanie. W tej jednak kwestii Sąd wypowiedział się już w tym uzasadnieniu. Podobnie sprawa przedstawia się z trzecim wątkiem zarzutu naruszenia przepisów procesowych – uznania, że na działkach miało miejsce wydobycie kopaliny, podczas gdy był to proces inwestycyjny, budowlany, podlegający przepisom prawa budowlanego, a nie geologicznego i górniczego. Również w tej kwestii Sąd wypowiedział się w tym uzasadnieniu uznając, że ustalenia i ich kwalifikacja prawna przyjęte przez Organ są prawidłowe. Pozostaje zarzut dotyczący wadliwego ustalenia ilości wydobytego piasku, co ma być wynikiem tego, że nie uwzględniono faktu, iż przed podjęciem eksploatacji złoża przez Skarżącego miało miejsce wydobycie piasku, za które Skarżący nie odpowiada. Sąd zwraca zatem uwagę na to, że przy obliczeniu ilości wydobytego piasku, ustaleniu stanu początkowego wyrobiska, uwzględniono fakt, że występował w nim niewielki wykop od strony wschodniej, poza tym nie występowały żadne inne ślady wydobycia. Ustalenia tego dokonano na podstawie analizy porównawczej ortofotomap pozyskanych z Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii. Fakt ten został omówiony w opracowaniu “Dokumentacja ustalająca ilość kopaliny..." w jej pkt 4., a następnie w uzasadnieniu decyzji pierwszo-instancyjnej i odwoławczej. Ustalenie ilości wydobytego piasku na podstawie obliczeń wykonanych przez mierniczego górniczego jest uzasadnione i wiarygodne jako wykonane przez osobę o właściwych kompetencjach. Generalnie w sprawie występują wyspecjalizowane organy geologiczno-górnicze, do których kompetencji należy wykonywanie nadzoru i kontroli nad działalnością regulowaną prawem geologicznym i górniczym (art. 1 ust. 2 pkt 2 p.g.g.), w tym wymierzanie opłaty podwyższonej za wydobywanie kopaliny bez wymaganej koncesji (art. 140 ust. 1 w zw. z ust. 2 pkt 2 oraz ust. 3 pkt 3 p.g.g.). Skoro jest to właściwość tego organu, to naturalnym jest przyznanie mu kompetencji do przyjmowania ustaleń koniecznych do wykonywania swych obowiązków i w tym celu organ zatrudnia pracowników o kwalifikacjach niezbędnych do wykonywania jego ustawowych zadań. W niniejszej sprawie obliczenia wydobytej kopaliny dokonała osoba z uprawnieniami mierniczego górniczego, co spełnia wymogi z art. 116 ust. 3 p.g.g., zgodnie z którym dokumentację mierniczo-geologiczną sporządza: mierniczy górniczy, a w przypadku wydobywania kopalin metodą odkrywkową - także osoba posiadająca kwalifikacje zawodowe w zakresie geodezyjnych pomiarów sytuacyjno-wysokościowych. Jest to wystarczająca podstawa do przyjęcia, że obliczenia ilości wydobytego piasku dokonała osoba o właściwych kwalifikacjach, co oznacza, że organ nie miał obowiązku przeprowadzenia dowodu z dodatkowej opinii biegłego, albowiem nie wymagał tego stan sprawy. Do podniesionych przez Skarżącego rozbieżności pomiędzy obliczeniami mierniczego a wskazanymi przez siebie dowodami Organ odniósł się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazując, że dowody te są mało wiarygodne z uwagi na to, że nikt nie ważył piasku wywożonego ciężarówkami. W takiej sytuacji ustalenie ilości wydobytego piasku na podstawie obliczeń mierniczego górniczego mieści się w granicach swobodnej oceny dowodów i nie stanowi naruszenia przepisu art. 80 k.p.a. Mając to wszystko na uwadze Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI