III SA/GL 341/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2023-07-18
NSArolnictwoWysokawsa
płatności bezpośrednieARiMRAgencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwarolnictwozwierzęta gospodarskieidentyfikacja i rejestracja zwierzątsankcjerozporządzenieustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymiart. 153 p.p.s.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Dyrektora ARiMR odmawiającą przyznania płatności obszarowych, uznając, że organ nie zastosował się do wcześniejszych wytycznych sądu.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania płatności obszarowych dla rolnika A.J. na rok 2015, w tym płatności do bydła i krów, z nałożeniem sankcji. Po wcześniejszych wyrokach WSA i NSA, które uchylały decyzje organu, Dyrektor ARiMR ponownie wydał decyzję utrzymującą w mocy odmowę. WSA w Gliwicach uchylił tę decyzję, stwierdzając naruszenie art. 153 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie się do oceny prawnej i wskazań sądu zawartych w poprzednim wyroku.

Rolnik A.J. złożył wniosek o przyznanie płatności obszarowych na rok 2015. Dyrektor ARiMR odmówił przyznania płatności do bydła i krów, nakładając jednocześnie wysokie sankcje, choć przyznał inne płatności. Decyzja ta została uchylona przez WSA w Gliwicach (sygn. akt III SA/Gl 408/20), a następnie NSA oddalił skargę kasacyjną organu (sygn. akt I GSK 195/21). Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Dyrektor ARiMR decyzją z 13 marca 2023 r. ponownie utrzymał w mocy odmowę, mimo że przyznał, iż rolnik dokonał zgłoszeń przemieszczenia bydła w terminie wynikającym z ustawy o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt. Organ argumentował jednak, że nie spełniono terminu wynikającego z rozporządzenia Ministra Rolnictwa. WSA w Gliwicach uchylił tę decyzję, stwierdzając, że Dyrektor ARiMR naruszył art. 153 p.p.s.a., nie stosując się do oceny prawnej i wskazań zawartych w poprzednim wyroku. Sąd podkreślił, że organ nie wskazał konkretnych przepisów ustawy o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, których rolnik nie dotrzymał, a jego uzasadnienie było wewnętrznie sprzeczne. Sąd zobowiązał organ do ponownego rozpatrzenia sprawy zgodnie z wcześniejszymi wytycznymi.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ naruszył art. 153 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie się do oceny prawnej i wskazań zawartych w poprzednim wyroku WSA.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził, że organ II instancji nie zastosował się do wytycznych zawartych w prawomocnym wyroku WSA, który nakazywał przyznanie dopłat, jeśli organ nie wskaże innych podstaw prawnych lub faktycznych. Organ ponownie oparł swoje rozstrzygnięcie na błędnej interpretacji przepisów dotyczących terminów zgłoszenia przemieszczenia zwierząt.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (8)

Główne

p.p.s.a. art. 153

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy administracji publicznej.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Ustawa o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt art. 12 § ust. 1 pkt 1

Termin zgłoszenia przemieszczenia zwierząt.

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu art. 12 § ust. 1 pkt 1 i 2

Warunki przyznawania płatności do bydła i krów, w tym terminy zgłoszeń.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 200

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania.

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.

ustawa o ARMR art. 10 § ust. 1 i 2

Ustawa o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa

ustawa o płatnościach art. 5 i 6

Ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ naruszył art. 153 p.p.s.a., nie stosując się do wytycznych zawartych w prawomocnym wyroku WSA. Organ błędnie zinterpretował i zastosował przepisy dotyczące terminów zgłoszenia przemieszczenia zwierząt. Uzasadnienie decyzji organu było wewnętrznie sprzeczne i nie wyjaśniało wystarczająco motywów rozstrzygnięcia.

Godne uwagi sformułowania

Sąd orzeka w niniejszej sprawie, będąc związany wyrokiem NSA z 6 maja 2021 r., sygn. akt I GSK 195/21, którym utrzymał w mocy wyrok WSA w Gliwicach z 21 września 2020 r., sygn. akt III SA/Gl 408/20. Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych wyżej kryteriów, kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że narusza ona prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Jak wynika z uzasadnienia wyroku WSA z 21 września 2020 r., sygn. akt III SA/Gl 408/20 skoro, jak sam organ przyznał, Skarżący w terminie wymaganym przepisami o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt zgłosił przemieszczenie zwierząt, to wyłącznym motywem odmowy przyznania dopłat do bydła i krów jest niespełnienie wymagań w zakresie identyfikacji i rejestracji zwierząt określone w przepisach szczególnych, a są nimi przepisy ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (Dz. U. z 2008 r. Nr 204, poz. 1281, według stanu na dzień złożenia wniosku o dopłaty). Wymaga podkreślenia, że oddziaływanie orzeczenia sądu administracyjnego w ponownym postępowaniu w sprawie przed organami administracji publicznej ma pierwszorzędne znaczenie w odniesieniu do orzeczeń kasatoryjnych tego sądu, w rezultacie których ma nastąpić merytoryczne rozpatrzenie sprawy w nowym postępowaniu administracyjnym prowadzonym w zakresie wynikającym z dokonanego obalenia zaskarżonego aktu lub czynności i ewentualnie innych aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy (w związku z postanowieniami art. 135). Niezastosowanie się przez organ administracji publicznej przy ponownym wydaniu decyzji (bądź innego aktu czy czynności) do oceny prawnej wyrażonej przez sąd w wyroku, narusza zasadę związania organu oceną prawną i oznacza, że podjęty akt lub czynność są wadliwe.

Skład orzekający

Dorota Fleszer

sprawozdawca

Małgorzata Herman

przewodniczący

Marzanna Sałuda

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Naruszenie przez organ administracji zasady związania oceną prawną sądu administracyjnego (art. 153 p.p.s.a.) i konieczność stosowania się do wytycznych sądu w ponownym postępowaniu."

Ograniczenia: Dotyczy spraw, w których sąd administracyjny wydał prawomocny wyrok uchylający decyzję organu i wskazał sposób dalszego postępowania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest przestrzeganie przez organy administracji wytycznych sądów administracyjnych i jak długotrwałe mogą być spory o płatności rolnicze. Podkreśla znaczenie art. 153 p.p.s.a.

Organ administracji zignorował wyrok sądu. Rolnik wygrał po latach walki o płatności.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Gl 341/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-07-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Dorota Fleszer /sprawozdawca/
Małgorzata Herman /przewodniczący/
Marzanna Sałuda
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2015 poz 351
par. 12 ust. 1 pkt. 1 i 2
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności  bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer (spr.), Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Protokolant, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lipca 2023 r. sprawy ze skargi A.J. na decyzję Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Częstochowie z dnia 13 marca 2023 r. nr OR12-2023-117 w przedmiocie płatności obszarowych 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Częstochowie na rzecz strony skarżącej 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 13 marca 2023r., nr OR12-2023-117 Dyrektor Śląskiego Oddziału Regionalnego ARiMR (dalej: Dyrektor ARMR) utrzymał w mocy decyzję z dnia 13 maja 2016r., nr [...] odmawiającą A. J. (dalej: Skarżący) przyznania na rok 2015:
1) płatności do bydła i nałożył sankcję w wysokości 7.579,73 zł, która będzie potrącana z płatności realizowanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) lub Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) w ciągu 3 kolejnych lat kalendarzowych;
2) płatności do krów i nałożył sankcję w wysokości 9.428,40 zł, która będzie potrącana z płatności realizowanych przez ARiMR z EFRG lub EFRROW w ciągu 3 kolejnych lat kalendarzowych.
Jednocześnie w decyzji tej organ I instancji przyznał rolnikowi:
1) jednolitą płatność obszarową w wysokości 45.474,59 zł, wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 585,03 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego;
2) płatność za zazielenienie w wysokości 30.501,15 zł, wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 392,40 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego;
3) płatność redystrybucyjną w wysokości 4.537,56 zł, wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 58,38 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego;
4) płatność dla młodych rolników w wysokości 12.784,03 zł, wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 164,47 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego;
5) płatność do powierzchni upraw roślin wysokobiałkowych w wysokości 1.721,73 zł, wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 22,15 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego;
6) kwotę z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości 1.073,29 zł.
Podstawą prawna wydanego rozstrzygnięcia był art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.; dalej: k.p.a.), art. 10 ust 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 2157 ze zm.; dalej; ustawa o ARMR) oraz art. 5 i 6 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tekst jedn. Dz.U. 2022 r., poz. 1775 ze zm.; dalej: ustawa o płatnościach).
Rozstrzygnięcie nastąpiło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Decyzją z 27 lipca 2016 r. Dyrektor ARMR odmówił Skarżącemu przyznania na rok 2015 odmówił płatności na rok 2015 w zakresie płatności do bydła na rok 2015 i nałożył sankcję w wysokości 7 579,73 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości, odmówił płatności do krów na rok 2015 i nałożył sankcję w wysokości 9 428,40 z ze względu na stwierdzone nieprawidłowości. W zakresie jednolitej płatności obszarowej przyznał płatność w wysokości 45 474,59 zł, w zakresie płatności redystrybucyjnej przyznał płatność w wysokości 4 537,56 zł, w ramach płatności za zazielenienie przyznano płatność w wysokości 30 501,15 zł. Ponadto przyznano płatność dla młodych rolników w wysokości 12 784,03 zł oraz płatność do powierzchni upraw roślin wysokobiałkowych w wysokości 1 721,73 zł. Powodem było to, że Skarżący we wniosku z 15 czerwca 2015 r. zadeklarował [...] zwierząt z gatunku bydło domowe (Bos taurus) oraz [...] krów, a przeprowadzona kontrola administracyjna w zakresie kwalifikowalności zwierząt do płatności wykazała, że do płatności nie kwalifikuje się żadne zwierzę, albowiem zwierzęta zostały zgłoszone do systemu identyfikacji i rejestracji zwierząt 17 czerwca 2015 r., czyli już po dniu złożenia wniosku o przyznanie płatności do zwierząt.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z 21 września 2020 r., III SA/Gl 408/20 uchylił decyzję Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Częstochowie z 27 lipca 2016 r. w przedmiocie płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego, w punkcie drugim zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego. Sąd stwierdził, że stan faktyczny w sprawie, w zakresie w niej ujawnionym, jest bezsporny. Wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich Skarżący złożył 15 czerwca 2015 r. Przemieszczenie zwierząt miało miejsce 12 czerwca 2015 r., przyczyną przemieszczenia była transakcja kupna-sprzedaży. Przemieszczenie zwierząt Skarżący zgłosił właściwemu organowi 17 czerwca 2015 r. Uzasadnienie wyroku zawierało jednoznaczne stanowisko, co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia. Jednocześnie Sąd wyraził w trybie art. 153 p.p.s.a. ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania a mianowicie rozpatrując sprawę ponownie organ miał przyjąć, że, jak dotychczas, nie zachodzą podstawy do odmowy przyznania Skarżącemu dopłat do była i krów z powołaniem się na przepis § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanych do tytoniu i jeśli organ nie wskaże innych podstaw, nie uzupełni w tym zakresie stanu faktycznego i prawnego, to przyzna skarżącemu te dopłaty.
Od przedmiotowego wyroku organ złożył skargę kasacyjną wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 maja 2021 r. sygn. akt I GSK 195/21 oddalił skargę kasacyjną, wskazując, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy z art. 174 pkt 2 p.p.s.a.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Dyrektor ARMR decyzją z 13 marca 2023r., utrzymał w mocy decyzję z 13 maja 2016 r. w sprawie przyznania Skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015
W jej uzasadnieniu organ II instancji podzielił stanowisko Skarżącego, że dokonał zgłoszeń przemieszczenia bydła w terminie wynikającym z art. 12 ust. 1 pkt 1 obowiązującej na ten czas ustawy o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (Dz. U. 2008 poz. 1281 ) - czyli w terminie 7 dni.
Niezależnie podniósł, że poza terminem wynikającym z ustawy o systemie rejestracji i identyfikacji zwierząt w przypadku ubiegania się o płatności związane do zwierząt Skarżący winien także przestrzegać terminu wynikających z § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu (Dz. U. poz. 351 z późn. zm.; dalej rozporzadzenie). Wynika z niego, że w przypadku ubiegania się o płatności do krów lub bydła, zgłoszenie przemieszczenia bydła/krów należało dokonać do dnia złożenia wniosku o przyznanie tych płatności. Natomiast według § 12 ust. 1 pkt 2 w/w rozporządzenia od momentu zgłoszenia bydła lub krów do płatności należy przestrzegać wymogów wskazanych w ustawie o systemie i rejestracji zwierząt. Według Dyrektora ARMR gdyby kontrola w zakresie identyfikacji i rejestracji zwierząt przeprowadzona w sierpniu stwierdziła nieprawidłowości, wtedy miałyby zastosowanie zmniejszenia wynikające z § 12 ust. 1 pkt 2 w/w rozporządzenia. Skarżący dokonał zgłoszeń przemieszczenia bydła/krów w terminach wynikających z ustawy o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, lecz nie spełnił pierwszego z warunków wynikających z § 12 ust. 1 rozporządzenia, który jest terminem materialno - prawnym i nie podlega przywróceniu.
Na tę decyzję Skarżący złożył skargę, wnosząc o uchylenie skarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzucił jej naruszenie:
1. art. 153 ustawy o postępowaniu przez sądami administracyjnymi poprzez jego niezastosowanie i nie zrealizowanie wytycznych WSA w Gliwicach zawartych w decyzji z dnia 21 września 2020 r. sygn, akt III SA/Gl 408/20,
2. art. 12 ust. 1 ustawy o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt z dnia 2 kwietnia 2004 r. poprzez nieuwzględnienie fałdu, iż spełnił wszystkie warunki wskazane w tej ustawie
3. art. 7a k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i w przypadku wątpliwości co do treści normy prawnej nierozstrzygnięcie wątpliwości na korzyść strony
Według Skarżącego mnie decyzja Dyrektora ARMR jest niezgodna z prawem.
Warunki konieczne do spełniania, w celu otrzymania płatności do bydła i krów, zawarte są w Rozporządzeniu ( § 12 ust. 1 i 2). Wprost odwołuje się ono do przepisów ustawy o identyfikacji i rejestracji zwierząt, zgodnie z treścią której posiadacz bydła i krów zgłasza kierownikowi biura fakt przemieszczenia zwierząt w terminie 7 dni od daty zdarzenia (art. 12 ust. 1 pkt. 1). W sprawie dokonać należy wykładni celowości tego przepisu rozporządzenia, a celem jest uzależnienie przyznania płatności od spełnienia wymogów wskazanych w ustawie o identyfikacji zwierząt.
Bezspornym jest, iż na podstawie umowy kupna - sprzedaży w dniu 12 czerwca 2015 r. Skarżący nabył bydło. Okoliczność ta stanowi przemieszczenie zwierząt, co zgłosić w terminie 7 dni kierownikowi biura. Termin ten został przez Skarżącego dochowany, gdyż 17 czerwca 2015 r. dokonał stosownego zgłoszenia. W dniu 15 czerwca 2015 r. złożył wniosek o przyznanie płatności. We wskazanej dacie nie naruszałem przepisów ustawy o identyfikacji zwierząt, gdyż termin do zgłoszenia przemieszczenia bydła mijał dopiero w dniu 19 czerwca 2015 r.
Wydanie decyzji odmownej w praktyce oznacza, iż skrócono Skarżącemu przysługujący mu ustawowy 7 dniowy termin. Decyzja odmawiająca przyznania płatności byłaby zasadna, gdybym do dnia 19 czerwca 2015 r. Skarżący nie zgłosił faktu przemieszczenia.
Istotną kwestią jest też fakt, iż do faktycznego przemieszczenia bydła doszło w dniu 12 czerwca 2015 r., a zgłoszenie w dniu 17 czerwca 2015 r. stanowiło jedynie potwierdzenie tego faktu.
Odnosząc się bezpośrednio do decyzji Dyrektora ARMR z 13 marca 2023 r. Skarżący podkreślił, że została ona wydana na podstawie tych samych przepisów co decyzja z roku 2016 r. ale znacząco zostało zmienione uzasadnienie. W ocenie Skarżącego podyktowane jest to próbą "obejścia" wytycznych wskazanych przez WSA w Gliwicach z dnia 21 września 2020 r. sygn. akt III SA/GI 408/20. Sąd wskazał w nim, iż organ w przypadku, gdy organ nie wykaże innych podstaw, nie uzupełni w tym zakresie stanu faktycznego i prawnego, to winien uwzględnić wniosek Skarżącego i przyznać dopłatę. W sprawie nie zaistniały żadne nowe okoliczności (są takie same od 8 lat ) ani inne podstawy prawne, tym samym ARiMR naruszyła art. 153 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARMR podtrzymując swoje stanowisko w sprawie wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Sąd orzeka w niniejszej sprawie, będąc związany wyrokiem NSA z 6 maja 2021 r., sygn. akt I GSK 195/21 , którym utrzymał w mocy wyrok WSA w Gliwicach z 21 września 2020 r., sygn. akt III SA/Gl 408/20.
Stosownie do art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli nie ma usprawiedliwionych podstaw albo jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Z dyspozycji tej normy wynika, że oddalenie skargi kasacyjnej jest następstwem uznania jej przez sąd za bezzasadną. (por. np. wyrok NSA z 17 maja 2011 r. sygn. akt I OSK 113/11; wyrok NSA z 20 stycznia 2006 r. sygn. akt I OSK 344/05; wyrok NSA z 20 stycznia 2006 r., sygn. akt I OSK 345/05; wyrok NSA z 3 listopada 2022 r., sygn. akt III OSK 1522/21).
Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych wyżej kryteriów, kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że narusza ona prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.
Jak wynika z przedstawionego stanu faktycznego, w niniejszej sprawie administracyjnej wszczętej na wniosek Skarżącego z 15 czerwca 2015 r. o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2015., zapadł wyrok WSA w Gliwicach z 21 września 2020 r., sygn. akt III SA/Gl 408/20 o uchyleniu decyzji Dyrektora ARMR z 27 lipca 2016 r. w przedmiocie płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego. NSA w wyroku z 6 maja 2021 r. sygn. akt I GSK 195/21 oddalił skargę kasacyjną wniesioną przez organ, co oznacza że orzeczenie WSA jest prawomocne.
Jak wynika z uzasadnienia wyroku WSA z 21 września 2020 r., sygn. akt III SA/Gl 408/20 skoro, jak sam organ przyznał, Skarżący w terminie wymaganym przepisami o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt zgłosił przemieszczenie zwierząt, to wyłącznym motywem odmowy przyznania dopłat do bydła i krów jest niespełnienie wymagań w zakresie identyfikacji i rejestracji zwierząt określone w przepisach szczególnych, a są nimi przepisy ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (Dz. U. z 2008 r. Nr 204, poz. 1281, według stanu na dzień złożenia wniosku o dopłaty). Obowiązkiem organu jest w takiej sytuacji wskazać, które przepisy wymienionej tu ustawy ma na myśli. Brak tego w uzasadnieniu decyzji. Poza tym zawiera ona sprzeczność, która polega na tym, że z jednej strony organ przyznaje, że Skarżący dotrzymał terminu zgłoszenia przemieszczenia zwierząt, a z drugiej twierdzi, że zgłoszenie powinno być dokonane wcześniej, najpóźniej w dniu złożenia wniosku. Tego organ nie może robić. Jeśli przepis art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt wymaga, by posiadacz zwierzęcia gospodarskiego zgłaszał kierownikowi biura informacje określone w art. 7 ust. 1 tiret drugie rozporządzenia nr [...] w terminie 7 dni - w przypadku bydła, to organ nie może terminu tego skracać. Dopóki zatem organ nie wskaże przepisów o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, których skarżący nie dotrzymał, co powoduje, że w odniesieniu do jego zwierząt nie były spełnione wymagania w tym zakresie, dopóty zaskarżona decyzja nie może być uznana za zgodną z prawem. Jak podkreślił Sąd, wywody organu dotyczące sytuacji, kiedy następuje zastąpienie zwierząt zgłoszonych we wniosku innymi zwierzętami (§ 12 ust. 2 rozporządzenia), jak również sytuacji, w której zwierzęta są przedmiotem współposiadania (§ 12 ust. 4 tego rozporządzenia) nie znajdują uzasadnienia w stanie faktycznym. Nie wynika z decyzji, by organ analizował sprawę pod tym kątem, czy we wniosku ujęte zostały zwierzęta przemieszczone, czy inne, które zastąpiono zwierzętami przemieszczonymi ani czy są przedmiotem współposiadania. Nie wiadomo zatem po co organ przywołuje te przepisy i jak odnosi je do stanu faktycznego. Wszystko to przemawia za tym, że zaskarżona decyzja narusza prawo - § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia przez jego wadliwe zastosowanie. Narusza również art. 107 § 3 k.p.a. przez takie sporządzenie jej uzasadnienia, które niedostatecznie wyjaśnia motywy organu. Wszystko to przemawia za koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. w Dz. U. z 2019 r. poz. 2325; dalej: p.p.s.a.). Sąd jednocześnie zobowiązał organ, aby ten rozpatrując sprawę ponownie przyjął jak dotychczas, że nie zachodzą podstawy do odmowy przyznania Skarżącemu dopłat do była i krów z powołaniem się na przepis § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia i jeśli organ nie wskaże innych podstaw, nie uzupełni w tym zakresie stanu faktycznego i prawnego, to przyzna skarżącemu te dopłaty." WSA jako podstawę rozstrzygnięcia wskazał art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a., co oznacza że przed wydaniem decyzji ostatecznej koniecznym jest wykonanie przez organ administracji publicznej wszystkich wskazań z uwzględnieniem wyrażonej oceny prawnej. Organ odwoławczy winien sporządzić uzasadnienie decyzji w zgodzie z art. 107 § 3 k.p.a., aby sądy administracyjne mogły efektywnie wykonać ewentualną kontrolę działalności administracji publicznej. Treść uzasadnienia decyzji ostatecznej powinna umożliwić zarówno stronie postępowania, jak i w razie ewentualnej kontroli sądowoadministracyjnej prześledzenie toku rozumowania organu administracji publicznej i poznanie racji, które legły u podstaw rozstrzygnięcia.
Oddalenie skargi kasacyjnej oznacza, że orzeczenie sądu pierwszej instancji staje się prawomocne (por. art. 168 § 1 p.p.s.a.). Powyższe determinuje rozpoznanie przedmiotowej sprawy, gdyż dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji organu drugiej instancji należało uwzględnić regulację prawną zawartą w art. 153 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przytoczony przepis ma charakter bezwzględnie obowiązujący, a wyrażona w nim zasada związania orzeczeniem sądu oznacza, że orzeczenie to oddziałuje na przyszłe postępowanie, tak administracyjne, jak i sądowoadministracyjne. Natomiast sądowa kontrola rozstrzygnięcia wydanego przez organ po ponownym rozpatrzeniu sprawy sprowadza się do oceny, czy organ podporządkował się wskazanym wytycznym i ocenie prawnej wyrażonej przez sąd, gdyż jest to głównym kryterium poprawności nowowydanej decyzji (por. wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 729/10). Wyjaśnić też należy, że w pojęciu "ocena prawna" mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i prawa procesowego, a także sposób ich zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Może ona zatem dotyczyć ujawnionych w postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego, w szczególności kwestii zastosowania do nich określonych regulacji prawnych. Wskazania co do dalszego postępowania zasadniczo stanowią konsekwencję oceny prawnej, określając sposób i kierunek działania przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Zaznaczenia również wymaga, że obowiązek wynikający ze związania oceną prawną oraz wskazaniami co do dalszego postępowania może być wyłączony jedynie w wypadku zmiany stanu prawnego bądź wzruszenia wyroku zawierającego ocenę prawną w przewidzianym do tego trybie. Wyłączenie z powyższego obowiązku będzie dopuszczalne także w przypadku istotnej zmiany okoliczności faktycznych, tj. gdy po wydaniu wyroku, w prowadzonym ponownie postępowaniu zmianie ulegną istotne okoliczności i ustalony zostanie stan faktyczny odmienny od przyjętego przez sąd za podstawę dokonanej oceny, co niewątpliwie nie miało miejsca w rozpoznawanej sprawie.
Wymaga podkreślenia, że oddziaływanie orzeczenia sądu administracyjnego w ponownym postępowaniu w sprawie przed organami administracji publicznej ma pierwszorzędne znaczenie w odniesieniu do orzeczeń kasatoryjnych tego sądu, w rezultacie których ma nastąpić merytoryczne rozpatrzenie sprawy w nowym postępowaniu administracyjnym prowadzonym w zakresie wynikającym z dokonanego obalenia zaskarżonego aktu lub czynności i ewentualnie innych aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy (w związku z postanowieniami art. 135). Kwestie, które były już przedmiotem oceny sądu i co do których sąd nie dopatrzył się uchybień w działaniu organu administracji, ponownie oceniane być nie mogą (tak wyrok WSA we Wrocławiu z 24 czerwca 2008 r., sygn. akt SA/Wr 1890/07; wyrok WSA w Krakowie z 27 maja 2009 r., sygn. akt I SA/Kr 1636/08; T. Woś [w:] H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska, T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, Warszawa 2016, art. 153). Związanie sądu administracyjnego oznacza, że nie może on w przyszłości, orzekając w tej samej sprawie, formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz jest zobowiązany do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania (wyrok NSA z 21 marca 2014 r., sygn. akt I GSK 534/12).
Zwrócić uwagę trzeba także na zwrot normatywny "w sprawie". Wskazuje on na tożsamość przedmiotu oceny prawnej określonego orzeczenia sądowego oraz przedmiotu skargi sądowej, która dotyczy szeroko rozumianej sprawy administracyjnej pozostającej w zakresie właściwości organów administracji publicznej. Innymi słowy, kiedy mowa o "sprawie", chodzi w danym wypadku o konkretną sytuację faktyczną, w której wzajemne uprawnienia i obowiązki indywidualnie określonego podmiotu (lub podmiotów) oraz administracji publicznej podlegają prawnej kwalifikacji na podstawie obowiązujących przepisów materialnego prawa administracyjnego (por. T. Kiełkowski, Sprawa administracyjna, Zakamycze Kraków 2004 r, s. 32 i n., wyrok NSA z 18 lutego 1999 r., sygn. akt II SA 1926/98; wyrok WSA w Warszawie z 15 marca 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 3522/05; wyrok NSA z 17 grudnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1633/07 ).
Niezastosowanie się przez organ administracji publicznej przy ponownym wydaniu decyzji (bądź innego aktu czy czynności) do oceny prawnej wyrażonej przez sąd w wyroku, narusza zasadę związania organu oceną prawną i oznacza, że podjęty akt lub czynność są wadliwe.Stanowisko takie konsekwentnie reprezentuje NSA i wojewódzkie sądy administracyjne w swoim orzecznictwie (por. m.in. postanowienie NSA z dnia 16 lutego 1998 r., sygn. akt IV SA 975/97; wyrok NSA z 22 marca 1999 r., sygn. akt IV SA 527/97; postanowienie NSA z 25 maja 2001 r., sygn. akt V SA 355/01; wyrok WSA w Warszawie z 17 marca 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 2320/05; wyrok WSA w Gdańsku z 3 września 2014 r., sygn. akt II SA/Gd 278/14). Strona może również powoływać się na tę wadę postępowania administracyjnego w skardze do sądu administracyjnego (por. m.in. postanowienie NSA z dnia 16 lutego 1998 r., sygn. akt IV SA 975/97; wyrok NSA z 22 marca 1999 r., sygn. akt IV SA 527/97). Okoliczność tę sąd administracyjny bierze pod uwagę z urzędu, niezależnie od tego, czy została w skardze podniesiona (niezależnie od granic skargi)(por. postanowienie NSA z 25 maja 2001 r., sygn. akt V SA 355/01)
W kontekście przedstawionych rozważań wadliwość zaskarżonej decyzji, upatrywana w naruszeniu art. 153 p.p.s.a wynika z pominięcia przez Dyrektora ARMR oceny prawnej oraz wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w przywołanym wyroku z 21 września 2020 r., sygn. akt III SA/Gl 408/20. Wymaga podkreślenia, że ani stan faktyczny sprawy, ani stan prawny będący przedmiotem rozważań sądu nie uległ zmianie tak istotnej, by organ mógł być zwolniony z obowiązku przepisem tym określonego.
Organ II instancji ponownie rozpatrując sprawę zgodził się ze Skarżącym co do tego, że dokonał zgłoszeń przemieszczenia bydła w terminie wynikającym z art. 12 ust. 1 pkt 1 obowiązującej na ten czas ustawy o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt ( Dz. U. 2008 poz. 1281 ) - czyli w terminie 7 dni. Podtrzymał jednocześnie swoją argumentację co do tego, że Skarżący winien także przestrzegać terminu wynikającego z § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia.
Tym samym zaskarżona decyzja narusza prawo, a zarzuty skargi są zasadne. Dyrektor ARMR nie zastosował się bowiem do oceny prawnej i wskazań sądu zawartych w wyroku z 21 września 2020 r. Stanowiło to naruszenie art. 153 p.p.s.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Z przedstawionych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zaskarżoną decyzję uchylił.
O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 tej ustawy, ustalając, że na zasądzone na rzecz skarżącego koszty postępowania składa się uiszczony w sprawie wpis sądowy w wysokości 100 zł.
Ponownie rozpatrując sprawę Dyrektor ARMR dostosuje się do wskazań zawartych w prawomocnym wyroku WSA w Gliwicach z 21 września 2020 r., sygn. akt III SA/Gl 408/20.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI