III SA/Gl 329/25

III SA/Gl 329/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-11-05
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-04-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Barbara Brandys-Kmiecik /przewodniczący sprawozdawca/
Magdalena Jankiewicz
Marzanna Sałuda
Symbol z opisem
6331 Zasiłek dla bezrobotnych
Hasła tematyczne
Bezrobocie
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 475
art. 33 ust. 4 pkt 9
Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Protokolant Starszy referent Katarzyna Pisula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2025 r. sprawy ze skargi Z. J. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 3 lutego 2025 r. nr PSIII.8641.5.2025 w przedmiocie prawa do zasiłku dla bezrobotnych oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją 3 lutego 2025 r., nr PSIII.8641.5.2026, Wojewoda Śląski, po rozpatrzeniu odwołania Z. J. (dalej Strona, Skarżący) od decyzji Prezydenta Miasta B. z 4 grudnia 2024 r., nr [...] orzekającej o utracie przez w/w statusu osoby bezrobotnej – utrzymał w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie.
W podstawie prawnej powołał się m.in. na przepisy art. 138 §1 pkt.1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 735 ze zm.; dalej k.p.a.) oraz m.in. art. 33 ust. 4 pkt 9 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 475 ze zm.; dalej: u.p.z.).
W uzasadnieniu przedstawił stan faktyczny sprawy i argumentację prawną. Wyjaśnił, że decyzją z 4 grudnia 2024 r., wydaną na podstawie art. 75 ust. 1 pkt 5 u.p.z., organ I instancji orzekł o pozbawieniu Strony prawa do zasiłku dla bezrobotnych za okres od 10 lipca 2023 r. do 31 lipca 2023 r. w związku z otrzymaniem odszkodowania za skrócony okres wypowiedzenia umowy o pracę. Organ bowiem ustalił, że Strona dokonała rejestracji w charakterze osoby bezrobotnej w dniu 10 lipca 2023 r. i oświadczyła, że nie otrzymała odszkodowania za skrócony okres wypowiedzenia, wynikającego ze świadectwa pracy (miesiące lipiec i sierpień 2023 r.). W związku z tym wniosła o wypłacenie zasiłku dla bezrobotnych od dnia rejestracji oraz zobowiązała się do niezwłocznego powiadomienia PUP o zmianach w ww. zakresie. Następnie 22 stycznia 2024 r. poinformowała PUP o fakcie wypłaty odszkodowania 18 stycznia 2024 r., co zostało również potwierdzone przez syndyka masy upadłości. Organ I instancji uznał zatem, że zgodnie z art. 75 ust. 1 pkt 5 ww. ustawy prawo do zasiłku stronie nie przysługuje za okres 10-31 lipca 2023 r. tj. za okres, za który strona jako osoba bezrobotna otrzymała ww. odszkodowanie.
Od powyższej decyzji Strona wniosła odwołanie, domagając się jej uchylenia oraz umorzenia postępowania I instancji w całości jako bezprzedmiotowego. Zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie art. 75 ust. 1 pkt 5 w związku z art. 71 u.p.z. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że otrzymanie odszkodowania po wydaniu decyzji przyznającej zasiłek i po upływie okresu, na który ten zasiłek został przyznany, uzasadnia pozbawienie prawa do zasiłku (podczas, gdy na moment wydania decyzji przyznającej zasiłek strona nie otrzymała odszkodowania, więc decyzja ta była prawidłowa, a przepisy prawa nie przewidują podstawy do pozbawienia postfactum prawa do zasiłku w takiej sytuacji, a ponadto istotą zasiłku dla bezrobotnych jest zapewnienie osobom tracącym pracę możliwości zaspokojenia minimalnych potrzeb życiowych w okresie, który powinien pozwolić na znalezienie nowego zatrudnienia i w przypadku strony zasiłek spełnił taką rolę). Ponadto zarzuciła naruszenie art. 8 § 1, art. 9 i art. 16 § 1 i 3 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu odwołania wskazano na zatrudnienie strony w A. Sp. j. z siedzibą w B., skrócony okres wypowiedzenia (z trzech miesięcy do jednego miesiąca). Kierując się zaleceniami pracownika PUP złożyła oświadczenie o zgodzie na uchylenie decyzji przyznającej prawo do zasiłku w trybie art. 155 k.p.a., nie będąc poinformowaną, że jest to jej prawo, a nie obowiązek, jak też nie znając konsekwencji wyrażenia ww. zgody.
Rozpoznając sprawę w trybie odwoławczym zaskarżoną decyzją Wojewoda Śląski nie uznał zasadności argumentów. Podkreślił, że Strona została zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy 10 lipca 2023 r. jako osoba bezrobotna, po rozwiązaniu stosunku pracy w trybie wypowiedzenia umowy o pracę przez pracodawcę A. Spółka Jawna z siedzibą w B. (zatrudnienie w okresie 01.03.2008 r. - 30.06.2023 r.). Z treści przedłożonego świadectwa pracy wynikało, że został zastosowany skrócony okres wypowiedzenia umowy o pracę na podstawie art. 361 k.p. z trzech miesięcy do jednego miesiąca (co potwierdza także pismo pracodawcy z 19.05.2023 r., przedłożone przez stronę w dniu 12.07.2023 r.). W dniu 12 lipca 2023 r. strona oświadczyła, że odszkodowanie za skrócenie okresu wypowiedzenia umowy o pracę (miesiące lipiec i sierpień 2023 r.) nie zostało jej wypłacone (według informacji pracodawcy będzie ono wypłacone z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych), a następnie w dniu 18 lipca 2023 r. wniosła o wypłatę zasiłku dla bezrobotnych od dnia rejestracji z uwagi na brak wypłaty odszkodowania, oświadczając, że jest świadoma, iż okres wypłaconego odszkodowania skraca okres pobierania zasiłku oraz że będzie musiała zwrócić kwotę nienależnie pobranego świadczenia w wysokości brutto. Ponadto strona zobowiązała się do niezwłocznego poinformowania PUP o każdej zmianie w ww. zakresie (oświadczenie z 18.07.2023 r. - w aktach sprawy). Zatem decyzją z 18 lipca 2023 r. organ I instancji uznał stronę za osobę bezrobotną od dnia 10 lipca 2023 r., a następnie decyzją z dnia 1 sierpnia 2023 r. przyznał stronie prawo do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 10 lipca 2023 r. w wysokości 120% kwoty zasiłku na okres do 365 dni. W dniu 1 sierpnia 2023 r. strona podjęła zatrudnienie, w związku czym utraciła status osoby bezrobotnej i prawo do zasiłku (decyzja organu I instancji z 8.08.2023 r.). Następnie w dniu 22 stycznia 2024 r. wpłynęło do PUP pismo strony informujące o otrzymaniu w dniu 18 stycznia 2024 r. odszkodowania za skrócenie okresu wypowiedzenia od syndyka masy upadłości oraz zawierające prośbę o naliczenie kwoty do zwrotu w ramach zasiłku za lipiec 2023 r. (pismo strony z 19.01.2024 r. - w aktach sprawy). Powyższą informację potwierdza także pismo syndyka masy upadłości A. Spółka Jawna z dnia 7 lutego 2024 r., stanowiące odpowiedź na pismo PUP z 31 stycznia 2024 r. w ww. zakresie.
W oświadczeniu z 13 lutego 2024 r., złożonym w PUP, strona jeszcze raz potwierdziła fakt otrzymania 18 stycznia 2024 r. odszkodowania za dwa miesiące (lipiec i sierpień 2023 r.) oraz oświadczyła, że wyraża zgodę na uchylenie lub zmianę decyzji z 1 sierpnia 2023 r. przyznającej prawo do zasiłku w trybie art. 155 k.p.a. oraz że została pouczona o konieczności zwrotu zasiłku za okres 10-31 lipca 2023 r. Następnie w piśmie z 19 lutego 2024 r. (złożonym w PUP 20.02.2024 r.) strona oświadczyła, że po zasięgnięciu porady prawnej wycofuje swoją zgodę z 13 lutego 2024 r. z uwagi na brak świadomości jej skutków.
Organ I instancji w konsekwencji wszczął postępowanie w sprawie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia; pismem z 19 lipca 2024 r. strona zawnioskowała o umorzenie postępowania w ww. sprawie z przyczyn powtórzonych następnie w odwołaniu.
Decyzją z dnia 16 sierpnia 2024 r., wydaną na podstawie art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 w związku z art. 75 ust. 1 pkt 5 u.p.z., organ I instancji orzekł o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia - zasiłku dla bezrobotnych - za okres od 10 do 31 lipca 2023 r. w kwocie 1312,90 zł brutto w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji w związku z wypłaconym odszkodowaniem za skrócony okres wypowiedzenia umowy o pracę. Jednak w trybie odwoławczym Wojewoda Śląski decyzją z 18 października 2024 r., nr [...], uchylił powyższą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Ponownie rozpoznając sprawę decyzją z 4 grudnia 2024r. organ I instancji orzekł o pozbawieniu strony prawa do zasiłku dla bezrobotnych za okres od 10 lipca 2023 r. do 31 lipca 2023 r. w związku z otrzymaniem odszkodowania za skrócony okres wypowiedzenia umowy o pracę, co organ odwoławczy uznał za zasadne.
ZasPodkreślił, że decyzja została wydana na podstawie art. 75 ust.1 pkt 5 u.p.z., a nie art. 76 ust.1 i 2 ww. ustawy i nie orzeka w kwestii obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Wyjaśnił, że pracownikowi przysługuje odszkodowanie w wysokości kwoty wynagrodzenia za pozostała cześć okresu wypowiedzenia. Okres, za który przysługuje ww. odszkodowanie, wlicza się pracownikowi pozostającemu w tvm okresie bez pracy do okresu zatrudnienia. Jednak w sytuacji otrzymania odszkodowania za skrócenie okresu wypowiedzenia umowy o pracę prawo do zasiłku dla bezrobotnych nie przysługuje w okresie, za który odszkodowanie to zostało wypłacone (art. 75 ust. 1 pkt 5), natomiast przysługuje ono po upływie okresu, za który osoba bezrobotna otrzymała ww. odszkodowanie (art.75 ust. 2 pkt 4 ustawy).
Zatem skoro w związku z brakiem wypłaty odszkodowania prawo do zasiłku strona nabyła od dnia 10 lipca 2023 r. i pobierała zasiłek do dnia 31 lipca 2023 r., to zgodnie z regulacją art. 75 ust.1 pkt 5 ustawy za ten okres musiała utracić prawo do zasiłku po otrzymaniu odszkodowania za skrócenie okresu wypowiedzenia umowy o prace. Odnośnie zaś treści odwołania w zakresie naruszenia przez organ I instancji art. 155 k.p.a. w związku z art. 8 § 1, art. 9 i art. 16 § 3 k.p.a. Wojewoda wskazał, że wobec wycofania przez stronę zgody na zmianę lub uchylenie decyzji przyznającej prawo do zasiłku organ i instancji nie wydał decyzji w ww. trybie, a zatem nie doszło do naruszenia ww. przepisów postępowania administracyjnego.
Kwestionując powyższą decyzję ostateczną Strona wniosła skargę żądając uchylenia decyzji obu instancji; zasądzenia kosztów. Zarzuciła:
1. naruszenie art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy o promocji zatrudnienia w zw. z art. 67 ust. 2 Konstytucji RP (tj. Dz.U. 1997 nr 78 poz. 483 ze zm.) oraz w zw. z 110 § 1 k.p.a. poprzez: jego niewłaściwe zastosowanie w niniejszej sprawie i uznanie, iż otrzymanie od byłego pracodawcy odszkodowania za skrócenie okresu wypowiedzenia po wydaniu ostatecznej decyzji o przyznaniu prawa do zasiłku dla bezrobotnych i po upływie okresu, na który zasiłek ten został przyznany, uzasadnia pozbawienie Skarżącego prawa do zasiłku dla bezrobotnych, podczas gdy:
- na moment wydania decyzji o przyznaniu prawa do zasiłku. Skarżący nie otrzymał odszkodowania za skrócenie okresu wypowiedzenia, a zatem na dzień wydania decyzji o-przyznaniu zasiłku decyzja ta była prawidłowa i pozostawała taką przez cały okres, za który zasiłek został przyznany, jednocześnie przepisy prawa nie przewidują podstawy do pozbawienia post factum prawa do zasiłku w sytuacji otrzymania już po wydaniu decyzji o przyznaniu tego prawa i zakończeniu okresu, na który zasiłek został przyznany;
- istotą zasiłku dla bezrobotnych jest zapewnienie osobom tracącym pracę możliwości zaspokojenia ich minimalnych potrzeb życiowych w okresie, który powinien pozwolić im na znalezienie nowego zatrudnienia, co oznacza, że w przypadku Skarżącego zasiłek spełniał swoją rolę, a odszkodowanie otrzymane już po upływie okresu, na który został przyznany, pozostaje irrelewantne dla jego przyznania.
Podkreślono, że ponad pół roku po ustaniu zatrudnienia oraz przyznaniu prawa do zasiłku Skarżący otrzymał wypłatę odszkodowania tytułem skróconego okresu wypowiedzenia, przekazaną mu przez syndyka. Do momentu faktycznej wypłaty odszkodowania Skarżący nigdy nie został poinformowany o okoliczności, iż przez syndyka upadłego pracodawcy podejmowane są jakiekolwiek działania związane z wypłaceniem mu zaległego odszkodowania z tytułu skróconego okresu wypowiedzenia umowy o pracę. Zaakcentowano uczciwą postawę Skarżącego.
Wojewoda odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, jak również trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury. Natomiast na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej p.p.s.a.) uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych kryteriów, kontrola legalności zaskarżonej decyzji - wykazała, że decyzja ta nie narusza przepisów prawa w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi i podjęcie orzeczenia na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd nie stwierdził nieprawidłowości zarówno co do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i w zakresie zastosowania do niego przepisów prawa materialnego oraz procesowego. Z tego powodu uznał, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Ustalenia stanu faktycznego poczynione przez organy Sąd przyjął za podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, bowiem dokonane zostały z zachowaniem reguł procedury administracyjnej. Przesądzenie o prawidłowości przyjętych za podstawę zaskarżonego orzeczenia ustaleń faktycznych umożliwia więc ocenę procesu subsumcji tego stanu faktycznego pod mające zastosowanie w sprawie przepisy prawa materialnego.
Podstawę materialnoprawną, zaskarżonej decyzji stanowi ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy ("u.p.z."), która określa zadania państwa w zakresie promocji zatrudnienia, łagodzenia skutków bezrobocia oraz aktywizacji zawodowe. W art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.z. ta zawarta została definicja osoby bezrobotnej, określająca przesłanki konieczne do nabycia takiego statusu. Jedną z nich jest zdolność i gotowość do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie, służbie lub innej pracy zarobkowej.
Podkreślić należy, że w dacie wydawania decyzji 18 lipca 2023r. o uznaniu skarżącego za osobę bezrobotną od 10 lipca 2023r. i przyznanie mu zasiłku dla bezrobotnych było całkowicie zasadne skoro w tym okresie skarżący faktycznie nie świadczył pracy. W czasie rejestracji zatem skarżący nie spełniał definicji zatrudnienia określonej w art. 2 ust. 1 pkt 43 u.p.z., gdyż już nie wykonywał pracy na podstawie stosunku pracy wobec skrócenia okresu wypowiedzenia. W czasie rejestracji skarżący nie świadczył pracy, nie otrzymywał już wynagrodzenia i legitymował się świadectwem pracy potwierdzającym zakończenie zatrudnienia. Zgodnie z art. 33 ust. 2 u.p.z. - rejestracja bezrobotnych następuje po przedstawieniu przez te osoby dokumentów niezbędnych do ustalenia ich statusu i uprawnień - skarżący takie dokumenty przedstawił i odzwierciedlały one stan faktyczny. Nie istniały więc podstawy do odmowy przyznania mu wnioskowanych uprawnień.
Z mocy art. 71 ust. 1 u.p.z. prawo do zasiłku przysługuje bezrobotnemu za każdy dzień kalendarzowy po upływie 7 dni od dnia zarejestrowania się we właściwym powiatowym urzędzie pracy, z zastrzeżeniem art. 75. Natomiast zgodnie z art. 75 ust. 1 pkt 5 u.p.z. prawo do zasiłku nie przysługuje bezrobotnemu, który otrzymał odszkodowanie za skrócenie okresu wypowiedzenia umowy o pracę. Z unormowania tego wynika, że skrócenie przez pracodawcę okresu wypowiedzenia umowy o pracę nie jest przeszkodą do posiadania statusu bezrobotnego, a może mieć jedynie znaczenie przy ustaleniu prawa do zasiłku dla bezrobotnych. W myśl art. 76 ust. 2 pkt 5 u.p.z. za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się zasiłek wypłacony za okres, za który, w związku z orzeczeniem sądu, wypłacono wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy lub odszkodowanie z tytułu wadliwego wypowiedzenia umowy o pracę.
W rozpoznawanej sprawie dopiero 22 stycznia 2024 r. wpłynęło do PUP pismo strony informujące o otrzymaniu w dniu 18 stycznia 2024 r. odszkodowania za skrócenie okresu wypowiedzenia od syndyka Spółki; potwierdzone 7 lutego 2024r. przez syndyka.
Zatem wskazać należy, że dokonując wykładni przepisu należy mieć na względzie nie tylko jego kontekst językowy, ale także cel regulacji prawnej (ratio legis). Natomiast skoro celem ustawy było zapewnienie osobie bezrobotnej wsparcia finansowego w związku z pozostawaniem w konkretnym okresie poza możliwościami zarobkowymi to tym samym otrzymanie odszkodowania za skrócenie okresu wypowiedzenia od syndyka masy upadłości A. sp. jawna umożliwiało bezrobotnemu, z mocą wsteczną, otrzymanie świadczeń związanych ze statusem osoby bezrobotnej. Zatem na zasadzie art. 78 ust. 4 u.p.z. można było pozbawić bezrobotnego statusu bezrobotnego za okres, za który otrzymał świadczenie wykluczające status osoby bezrobotnej. Przepis bowiem art. 78 ust. 4 u.p.z. stanowi podstawę do pozbawienia statusu bezrobotnego, jedynie za okres, za który przyznano osobie wymienione w tym przepisie świadczenia. Celem rozwiązania przyjętego w powołanym przepisie jest umożliwienie bezrobotnemu przywrócenia przysługującego mu statusu bez konieczności ponownej rejestracji, w razie przyznania mu na okres oznaczony, z mocą wsteczną, świadczeń gwarantujących uprawnienia z zakresu zabezpieczenia społecznego, a wykluczających status osoby bezrobotnej. Należy mieć na uwadze, że regulacja ta ma szczególne znaczenie dla zachowania ciągłości uprawnień z ubezpieczenia społecznego w stosunku do osób, które uzyskały czasowe świadczenie wykluczające możliwość korzystania ze statusu osoby bezrobotnej. Natomiast podkreślić należy, że prawo do pobierania zasiłku dla osób bezrobotnych jest ściśle związane z posiadaniem statusu osoby bezrobotnej, co wynika z art. 71 ust. 1 u.p.z., który stanowi, że prawo do zasiłku przysługuje bezrobotnemu przy spełnieniu dodatkowych, określonych w tym przepisie warunków. Tym samym świadczenie to przysługuje ponownie po upływie okresu, za który osoba bezrobotna otrzymała ww. odszkodowanie (art.75 ust. 2 pkt 4 ustawy).
Zatem zdaniem składu tut. Sądu orzekającego w rozpoznawanej sprawie, uwzględniając przedstawione w zaskarżonej decyzji okoliczności, nie można zarzucić organom naruszenia przepisów postępowania ani prawa materialnego. Organy obu instancji dokonały właściwej analizy zebranego materiału dowodowego, rozpatrzyły zgłaszane przez Skarżącego zarzuty i argumenty, i w konsekwencji dokonały właściwej subsumpcji.
Z przedstawionych wyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.