II GSK 1549/23

Naczelny Sąd Administracyjny2024-01-23
NSAtransportoweŚredniansa
system SENTmonitorowanie przewozu towarówkara pieniężnatransport drogowylogistykakody CNgeolokalizacjaodpowiedzialność przewoźnikapostępowanie administracyjneskarga kasacyjna

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną spółki L. Sp. z o.o. od decyzji nakładającej karę pieniężną za naruszenia przepisów ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów.

Spółka L. Sp. z o.o. wniosła skargę kasacyjną od wyroku WSA w Białymstoku, który oddalił jej skargę na decyzję Dyrektora IAS nakładającą kary pieniężne za podanie błędnego kodu CN towaru oraz brak przekazywania danych geolokalizacyjnych w systemie SENT. Spółka zarzucała naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym zasad proporcjonalności i interesu publicznego. NSA uznał skargę kasacyjną za nieuzasadnioną, oddalając ją i zasądzając koszty postępowania od spółki.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez L. Sp. z o.o. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, który utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej nakładającą na spółkę kary pieniężne. Kary te zostały nałożone za naruszenie przepisów ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi, a konkretnie za podanie błędnego kodu CN towaru w zgłoszeniu SENT oraz za brak przekazywania danych geolokalizacyjnych przez ponad godzinę. Spółka podnosiła szereg zarzutów procesowych i materialnych, kwestionując m.in. właściwość organu, sposób wykładni pojęcia "interesu publicznego", zasadę proporcjonalności oraz zarzucając nadmierną kumulację sankcji. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę na posiedzeniu niejawnym, uznał skargę kasacyjną za nieuzasadnioną. Sąd odrzucił zarzuty procesowe jako formalnie wadliwe i niezasadne, wskazując na błędne przypisanie naruszeń przepisów proceduralnych do podstawy materialnej oraz na brak wykazania istotnego wpływu uchybień na wynik sprawy. Zarzuty materialne również zostały uznane za niezasadne, w szczególności te dotyczące naruszenia przepisów Konstytucji RP i prawa UE, gdyż sąd uznał, że kary zostały nałożone zgodnie z przepisami ustawy SENT, a interpretacja "interesu publicznego" przez organy i sąd była prawidłowa. NSA podkreślił, że organy i sądy stosują prawo, a nie tworzą je, a zasada proporcjonalności jest uwzględniana przez ustawodawcę poprzez zróżnicowanie wysokości kar. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną i zasądził od spółki koszty postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Tak, naczelnik urzędu celno-skarbowego jest właściwy do wydania decyzji w sprawie kar pieniężnych na podstawie art. 26 ust. 2 ustawy SENT, który jest przepisem szczególnym (lex specialis) w stosunku do ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej, a także na podstawie art. 33 ust. 1 pkt 16 ustawy o KAS.

Uzasadnienie

NSA uznał, że art. 26 ust. 2 ustawy SENT jednoznacznie przyznaje kompetencję naczelnikowi urzędu celno-skarbowego, a przepis ten ma charakter szczególny wobec ogólnych przepisów ustawy o KAS. Argumentacja spółki oparta na niezrozumieniu podziału zadań i kompetencji organów została odrzucona.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (45)

Główne

ustawa SENT art. 10a § ust. 1

Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi

ustawa SENT art. 22 § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi

ustawa SENT art. 22 § ust. 2a

Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi

ustawa SENT art. 22 § ust. 3

Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi

ustawa SENT art. 24 § ust. 3

Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi

ustawa SENT art. 26 § ust. 3

Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi

Pomocnicze

ustawa SENT art. 7 § ust. 2 pkt 1

Ustawa o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi

ustawa SENT art. 10a § ust. 1

Ustawa o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi

ustawa SENT art. 22 § ust. 1 pkt 2

Ustawa o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi

ustawa SENT art. 22 § ust. 2a

Ustawa o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi

ustawa SENT art. 22 § ust. 3

Ustawa o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi

ustawa SENT art. 24 § ust. 3

Ustawa o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi

ustawa SENT art. 26 § ust. 3

Ustawa o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi

ustawa o KAS art. 33 § ust. 1 pkt 16

Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej

ustawa o KAS art. 54 § ust. 1

Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174 § pkt 1 i 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 176 § § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

o.p. art. 120

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

o.p. art. 121 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

o.p. art. 122

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

o.p. art. 124

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

o.p. art. 187 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

o.p. art. 191

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

o.p. art. 210 § § 1 pkt 6

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

o.p. art. 210 § § 4

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

o.p. art. 247 § § 1 pkt 1 i pkt 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

ustawa SENT art. 2

Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi

ustawa SENT art. 3 § ust. 1

Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi

ustawa SENT art. 3 § ust. 2 pkt c

Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi

ustawa SENT art. 7 § ust. 1

Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi

ustawa SENT art. 7 § ust. 2 pkt 1 lit. h

Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi

ustawa SENT art. 24 § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi

ustawa SENT art. 26 § ust. 1

Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi

ustawa SENT art. 26 § ust. 2

Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi

ustawa SENT art. 26 § ust. 5

Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 31 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

pr. przeds. art. 12

Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że naczelnik urzędu celno-skarbowego był właściwy do wydania decyzji na podstawie ustawy SENT. NSA stwierdził, że kary zostały nałożone zgodnie z przepisami ustawy SENT i nie naruszają zasady proporcjonalności ani interesu publicznego. Sąd odrzucił zarzuty procesowe jako wadliwe formalnie i niezasadne.

Odrzucone argumenty

Naruszenie przepisów postępowania przez WSA w Białymstoku poprzez niedostrzeżenie naruszenia przepisów o właściwości rzeczowej przez organy. Naruszenie przepisów postępowania przez WSA w Białymstoku poprzez niedostrzeżenie naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej (zasad legalizmu, zaufania, prawdy obiektywnej, przekonywania, oficjalności postępowania dowodowego) przy wykładni "interesu publicznego". Naruszenie prawa materialnego poprzez niezastosowanie art. 22 ust. 3 i art. 26 ust. 3 ustawy SENT i nieodstąpienie od nałożenia kar pieniężnych z uwagi na interes publiczny. Naruszenie Konstytucji RP (art. 2 i 31 ust. 3) poprzez nałożenie dwóch kar pieniężnych, co stanowi nadmierną kumulację sankcji i narusza zasadę proporcjonalności. Naruszenie art. 107 TFUE poprzez błędne uznanie odstąpienia od kary za pomoc publiczną. Naruszenie dyrektywy VAT i prawa UE poprzez nałożenie nieproporcjonalnej kary za nieintencjonalne niedopełnienie formalnego warunku.

Godne uwagi sformułowania

Organy i sądy stosują prawo posługując się powszechnie znanymi metodami wykładni, a nie intencjami ustawodawcy. Interes publiczny w rozumieniu ustawy SENT polega również na tym, że podmioty objęte tą regulacją wykonują przewóz zgodnie z przepisami prawa, a w przypadku ich naruszenia ponoszą karę. Każdy przewoźnik to podmiot profesjonalny wykonujący przewóz odpłatnie. Zatem odstępstwo od wymaganych prawem warunków przewozu może mieć tylko wyjątkowy charakter.

Skład orzekający

Zbigniew Czarnik

przewodniczący sprawozdawca

Joanna Sieńczyło-Chlabicz

sędzia

Wojciech Sawczuk

sędzia del. WSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja właściwości organów celno-skarbowych w sprawach SENT, stosowanie zasady proporcjonalności przy karach pieniężnych, wykładnia pojęcia \"interesu publicznego\" w kontekście ustawy SENT."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji naruszenia przepisów ustawy SENT przez przewoźnika. Interpretacja zasad proporcjonalności i interesu publicznego jest osadzona w konkretnych przepisach tej ustawy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu transportu drogowego i systemu monitorowania przewozu towarów, co jest istotne dla branży. Argumentacja spółki dotycząca proporcjonalności kar i interesu publicznego jest ciekawa z punktu widzenia prawniczego.

Czy kara 30 000 zł za błąd w kodzie towaru i chwilowy brak GPS była sprawiedliwa? NSA rozstrzyga spór o proporcjonalność sankcji w transporcie.

Dane finansowe

WPS: 30 000 PLN

Sektor

transportowe

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 1549/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-01-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-11
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Joanna Sieńczyło - Chlabicz
Wojciech Sawczuk
Zbigniew Czarnik /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
II SA/Bk 252/23 - Wyrok WSA w Białymstoku z 2023-05-30
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1857
art. 7 ust. 2 pkt 1, art. 10a ust. 1, art. 24 ust. 3, art. 26 ust. 3
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik (spr.) Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej L. Sp. z o.o. w D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 30 maja 2023 r. sygn. akt II SA/Bk 252/23 w sprawie ze skargi L. Sp. z o.o. w D. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 9 lutego 2023 r. nr 2001-IOD.48.81.2022 w przedmiocie kary pieniężnej za niewykonanie obowiązków określonych w przepisach ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od L. Sp. z o.o. w D. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku 2700 (dwa tysiące siedemset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku (dalej: WSA w Białymstoku, sąd pierwszej instancji) wyrokiem z 30 maja 2023 r. sygn. akt II SA/Bk 252/23 oddalił skargę L. Sp. z o.o. w D. (dalej: skarżąca, spółka) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku (dalej: Dyrektor IAS, organ odwoławczy) z 9 lutego 2023 r. nr 2001-IOD.48.81.2022 w przedmiocie kary pieniężnej za niewykonanie obowiązków określonych w przepisach ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi.
Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
Przeprowadzona 12 lipca 2022 r. w Oddziale Celnym w Suwałkach kontrola zestawu pojazdów o numerach rejestracyjnych [1] i [2], którym skarżąca jako przewoźnik realizowała przewóz towaru o nazwie lubrykant olejowy (CN3403) w ilości 23 599,21 kg) na podstawie zgłoszenia SENT [...] wykazała nieprawidłowości w systemie SENT w postaci wpisania w zgłoszeniu błędnej pozycji towaru CN. Ponadto ujawniono brak przekazywania danych geolokalizacyjnych przez ponad godzinę. Ustalono natomiast zgodność przewożonego towaru z CMR i packing list. Kierowca odmówił przyjęcia mandatu oraz został przesłuchany w charakterze osoby podejrzanej.
Decyzją z 26 października 2022 r. Naczelnik Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białymstoku (dalej: organ pierwszej instancji) nałożył na spółkę karę 20 000 zł z tytułu podania w zgłoszeniu SENT danych niezgodnych ze stanem faktycznym oraz karę 10 000 zł tytułem niewywiązania się z obowiązku zapewnienia przekazu aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu). W podstawie prawnej rozstrzygnięcia organ wskazał art. 2 pkt 2a, 3a, 8, 9, 10 i 16, art. 3 ust. 1, ust. 2 pkt c, art. 7 ust. 1, ust. 2 pkt 1 lit. h, art. 10a ust. 1, art. 22 ust. 1 pkt 2, ust. 2a, ust. 3, art. 24 ust. 1 pkt 2, ust. 3, art. 26 ust. 1, 2 i 5 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. 2021 r., poz. 1857 z późn. zm., dalej: ustawa SENT) w brzmieniu obowiązującym w dacie kontroli.
Zaskarżoną decyzją Dyrektor IAS utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji wywodząc, że spółka jako przewoźnik nie wywiązała się z ciążących na niej obowiązków w zakresie przekazywania danych geolokalizacyjnych (art. 10a ust. 1 ustawy SENT) oraz wskazania właściwej pozycji CN kodu Nomenklatury Scalonej przewożonego towaru (art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy SENT). Zdaniem organu są to ciężkie naruszenia zasad monitorowania, które uniemożliwiają wykonanie kontroli przewozu, utrudniają rzetelne analizy przepływu towarów i typowanie przejazdów do kontroli, co wypacza osiągnięcie celu ustawy SENT. Organ odwoławczy nie stwierdził podstaw do odstąpienia od wymierzenia kary z uwagi na ważny interes przewoźnika i interes publiczny.
WSA w Białymstoku – na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634; dalej: p.p.s.a.) – oddalił skargę spółki na tę decyzję.
W ocenie sądu pierwszej instancji organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy przypisując spółce (pełniącej rolę przewoźnika) obowiązek dokonania zgłoszenia przewozu i zapewnienia przesyłania aktualnych danych geolokalizacyjnych na całej jego trasie oraz przypisując niewykonanie obowiązków związanych z tym zgłoszeniem, tj. błędne wpisanie kodu CN przewożonego towaru. Wniosków tych nie podważa stanowisko spółki. Dowody świadczące o trafności argumentacji organu zostały zebrane wyczerpująco, ocenione w całokształcie bez przekroczenia zasady swobodnej ich oceny, a rozstrzygnięcie zostało należycie umotywowane zgodnie z art. 191 i art. 210 § 1 pkt 4 i 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r., poz. 1325 ze zm., dalej: o.p.). Bezskuteczne jest powoływanie się przez skarżącą na możliwości weryfikacji trasy przewozu na podstawie flotowego systemu lokalizacji, bowiem przepis art. 10a ustawy SENT przyznaje możliwość wyboru weryfikacji pozycji GPS za pomocą lokalizatora bądź zewnętrznego systemu lokalizacji. Skoro w zgłoszeniu spółka wybrała lokalizator to jednoznacznie zadeklarowała się w tym względzie i było to dla organów wiążące w procedurze kontroli prawidłowości wykonania kontrolowanego przewozu. W ocenie sądu pierwszej instancji spółka nie przedstawiła dowodów, które uzasadniałyby odmienne ustalenia, w tym odstąpienie od ukarania. Zdaniem WSA trafnie organy uznały, że przeprowadzona analiza sytuacji finansowej przewoźnika wykazała, że nie ziściła się przewidziana w art. 22 ust. 3 ustawy SENT przesłanka ważnego interesu przewoźnika. Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego, że nie wystąpiły również inne istotne okoliczności, które pozwalałyby na odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej z uwagi na interes publiczny. Końcowo WSA stwierdził, że nietrafiony jest również zarzut naruszenia zasady neutralności podatku od towarów i usług przez nałożenie w okolicznościach tej sprawy sankcji administracyjnej przewidzianej w ustawie SENT.
W skardze kasacyjnej spółka zaskarżyła powyższy wyrok WSA w całości wnosząc o jego uchylenie w całości, uchylenie decyzji organów obu instancji i umorzenie postępowania w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w całości; ewentualnie wniosła o uchylenie w całości wyroku oraz obu wydanych w sprawie decyzji, a także stwierdzenie ich nieważności w całości; uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym zwrotu opłaty od wniosku za sporządzenie i doręczenie odpisu wyroku z pisemnym uzasadnieniem, opłaty skarbowej, a także kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Skarżąca kasacyjnie spółka zrzekła się rozprawy.
Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zarzuciła:
1. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1.1. art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez niedostrzeżenie przez WSA w Białymstoku naruszenia przez organy przepisów postępowania, które powinno skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji w całości, bowiem zachodzą przyczyny określone w art. 247 § 1 pkt 1 i pkt 2 o.p., tj. decyzja organu pierwszej instancji została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości rzeczowej oraz bez podstawy prawnej, bowiem w art. 33 ust. 1 pkt 11 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (dalej: ustawa o KAS) oraz w art. 54 ust. 1 ustawy o KAS nie wskazano by do zadań naczelnika urzędu celno-skarbowego należało wykonywanie zadań wynikających z ustawy SENT (Dz. U. z 2023 r. poz. 104); a tym samym brak jest podstaw do uznania kontroli SENT za kontrolę celno-skarbową i w konsekwencji uprawnienia do jej przeprowadzania przez funkcjonariuszy UCS i w następstwie jej nakładania kar przez Naczelników UCS (por. postanowienie NSA z 3 lipca 2023 r., sygn. akt II GPS 1/23);
1.2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 151 p.p.s.a. poprzez niedostrzeżenie przez WSA w Białymstoku naruszenia przez organy przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a tym samym petryfikowanie naruszenia przez organy:
1.2.1. art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 124 oraz art. 187 § 1 o.p. i wyrażonych w tych przepisach zasady legalizmu, zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie, zasady prawdy obiektywnej i przekonywania stron oraz zasady oficjalności postępowania dowodowego przy dokonywaniu wykładni pojęcia "interesu publicznego", którym to pojęciem posługuje się art. 22 ust. 3 i art. 26 ust. 3 ustawy SENT, wskazując go jako przesłankę odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej;
2. naruszenie prawa materialnego, tj.:
2.1. art. 22 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy SENT poprzez ich niezastosowanie i nieodstąpienie od nałożenia kary pieniężnej w wysokości 10 000 zł w odniesieniu do naruszenia polegającego na nieprzekazywaniu aktualnych danych geolokalizacyjnych pomimo, że przemawiał za tym interes publiczny, którego prawidłowa wykładnia powinna odbyć się z poszanowaniem zasad zawartych w art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 124 oraz art. 187 § 1, art. 191, art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 o.p., a w szczególności zasady proporcjonalności mającej wymiar konstytucyjny, wyrażonej w art. 31 ust. 3 Konstytucji oraz w art. 12 Prawa przedsiębiorców, oraz zasady zaufania do organów władzy publicznej wyrażonej w art. 121 § 1 o.p. w sytuacji, w której strona przed rozpoczęciem oraz w toku realizacji przewozu kilkukrotnie kontaktowała się ze Strażą Graniczną oraz operatorem systemu e-TOLL w związku z występującymi problemami technicznymi w przesyle danych GPS do systemu w celu ich skorygowania;
2.2. art. 22 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy SENT poprzez ich niezastosowanie i nieodstąpienie od nałożenia kary pieniężnej w wysokości 20 000 zł w odniesieniu do naruszenia polegającego na wpisaniu niepoprawnego kodu CN przewożonego towaru (wpisano CN 3403 zamiast CN 2710) pomimo, że przemawiał za tym interes publiczny, którego prawidłowa wykładnia powinna odbyć się z poszanowaniem zasad zawartych w art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 124 oraz art. 187 § 1, art. 191, art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 o.p., a w szczególności zasady proporcjonalności mającej wymiar konstytucyjny, wyrażonej w art. 31 ust. 3 Konstytucji oraz w art. 12 Prawa przedsiębiorców, natomiast organy administracji publicznej a następnie sąd pierwszej instancji dokonały pobieżnej wykładni występującego w sprawie interesu publicznego, nie uwzględniając nieproporcjonalności orzeczonej sankcji w stosunku do naruszenia, które miało charakter formalny i nie wpłynęło w jakimkolwiek stopniu na skuteczność monitorowania przewozów towarów wrażliwych (por. wyrok NSA z 30 sierpnia 2022 r., sygn. akt II GSK 1185/19);
2.3. art. 22 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy SENT w zw. z art. 22 ust. 1 pkt 2 i art. 22 ust. 2a ustawy SENT poprzez ich błędną wykładnię, nieuwzględniającą zasad zawartych w art. art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 124 oraz art. 187 § 1 o.p., art. 191, art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 o.p., a w szczególności zasady proporcjonalności mającej wymiar konstytucyjny, wyrażonej w art. 31 ust. 3 Konstytucji oraz w art. 12 pr. przeds.;
2.4. art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w zw. z art. 22 ust. 1 pkt 2 i art. 22 ust. 2a w zw. z art. 22 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy SENT poprzez nałożenie na stronę dwóch kar pieniężnych w łącznej wysokości 30 000 zł, co stanowi nadmierną kumulację sankcji, niezgodną z zasadą demokratycznego państwa prawnego oraz zasadą proporcjonalności, gdyż zarzucane stronie naruszenia były ze sobą blisko związane, powstały przy okazji realizacji jednego przewozu i już jedna spośród nałożonych kar pieniężnych w zupełności zrealizowałaby cele ustawy SENT, nie stanowiąc nadmiernego i nieuzasadnionego obciążenia legalnie działającego przewoźnika;
2.5. art. 26 ust. 3 ustawy SENT w zw. z art. 107 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i zaakceptowanie uznania przez organy, że odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej jest pomocą publiczną i, jako taka, możliwa jest wyłącznie jako pomoc de minimis, podczas gdy odstąpienie to nie stanowi pomocy publicznej, co spowodowało, że organy w ograniczonym stopniu przeanalizowały podstawy do zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary, błędnie uzależniając możliwość jej zastosowania od wniosku strony o udzielenie pomocy de minimis;
2.6. art. 2, art. 273 dyrektywy nr 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej oraz art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej, art. 325 TfUE i wyrażonej w tym przepisie zasady neutralności w zw. z art. 22 ust. 2a i art. 22 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT poprzez nałożenie na przewoźnika wysokiej kary pieniężnej (sankcji) w związku ze stwierdzonym nieintencjonalnym niedopełnieniem warunku formalnego, w sytuacji gdy w związku z przewozem towaru nie istniało jakiekolwiek ryzyko uszczuplenia należności publicznoprawnej, a zatem sankcja w łącznej wysokości 30 000 zł jest nieproporcjonalna i nieadekwatna do wagi naruszenia (por. orzeczenie TSUE z 21 października 2021 r., C-583/20) oraz nie uwzględnia okoliczności powstania stwierdzonej nieprawidłowości, rodzaju i stopnia naruszenia ciążącego na przewoźniku obowiązku, wagi stwierdzonej nieprawidłowości, działań podjętych przez przewoźnika by przewóz był wykonywany zgodnie z prawem (por. wyrok TSUE z 15 kwietnia 2021 r., C- 935/19).
W uzasadnieniu skarżąca kasacyjnie spółka wskazała argumenty mające przemawiać za trafnością zarzutów postawionych w petitum skargi kasacyjnej.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA lub sąd drugiej instancji) rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. W rozpoznawanej sprawie wnosząca skargę kasacyjną spółka złożyła oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy, a Dyrektor IAS w terminie 14 dni nie wniósł o przeprowadzenie rozprawy. Wobec tego NSA rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym.
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, zatem spełnione zostały warunki do merytorycznego załatwienia sprawy.
Zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarga kasacyjna spółki oparta została na obu podstawach kasacyjnych z art. 174 p.p.s.a. W takiej sytuacji sąd drugiej instancji w pierwszej kolejności rozpoznaje podniesione w tej skardze zarzuty procesowe, a dopiero w dalszej odnosi się do zarzutów materialnych. Zachowanie takiej kolejności rozpoznawania zarzutów kasacyjnych wynika z tego, że ocena stosowania prawa materialnego może być dokonana dopiero wówczas, gdy zostanie ustalone, że stan faktyczny sprawy jest niesporny albo że nie został skutecznie zakwestionowany skargą kasacyjną.
Skarga kasacyjna spółki nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego nie mogła prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku.
W ocenie NSA nietrafny jest zarzut procesowy podnoszący naruszenie przez sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku ze wskazanymi w nim przepisami Ordynacji podatkowej. Zarzut ten jest nietrafny przede wszystkim ze względów formalnych, bowiem spółka w podstawie kasacyjnej odnoszącej się do naruszeń prawa procesowego kwestionuje stronę materialną rozpoznawanej sprawy. Wprawdzie w zarzucie zostały wyliczone przepisy Ordynacji podatkowej, jednak z treści zarzutu wprost wynika, że chodzi o wykładnię pojęcia "interes publiczny", jakim posługuje się ustawa SENT. Wykładnia przepisu, a więc pojęć, jakimi się on posługuje, to problematyka materialna, a nie procesowa. Faktu tego nie zmienia to, że spółka w tym zarzucie odwołuje się do zasad procesowych: legalizmu, prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie, prawdy obiektywnej i przekonywania stron oraz oficjalności postępowania dowodowego, skoro ich naruszenie autor skargi kasacyjnej sprowadza do wykładni pojęcia "interesu publicznego". Budowanie zarzutu w taki sposób nie odpowiada wymogom formalnym skargi kasacyjnej.
W orzecznictwie NSA i w doktrynie nie ma wątpliwości, że zarzuty stawiane w niewłaściwej podstawie kasacyjnej są nieskuteczne, zatem nie mogą stanowić podstawy weryfikacji skarżonego wyroku. Dodatkowo sąd drugiej instancji zwraca uwagę, że rozpoznawany zarzut nie został uzasadniony, bowiem skarga kasacyjna nie wyjaśnia na czym polegało naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej objętych zarzutem, jaki to miało wpływ na prawidłowość postępowania i jego rozstrzygnięcie. Braki tego rodzaju naruszają treść art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Z tych wszystkich powodów rozpoznawany zarzut należało uznać za chybiony. Niezależnie od tego NSA stwierdza, że stan faktyczny sprawy jest jednoznaczny, a jego ocena przez spółkę nie może prowadzić do tezy, że został ustalony z naruszeniem prawa.
Za oczywiście niezasadny należało uznać zarzut naruszenia przez sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. odwołujący się do argumentu wydania decyzji przez organ niewłaściwy. Artykuł 26 ust. 2 ustawy SENT stanowi, że decyzje w sprawie naruszenia przepisów o monitorowaniu przewozu towarów wydaje naczelnik urzędu celno-skarbowego. Przepis ten jest lex specialis w stosunku do ustawy o KAS. Kompetencja naczelnika urzędu celno-skarbowego znajduje potwierdzenie także w art. 33 ust. 1 pkt 16 ustawy o KAS, który stanowi, że naczelnik urzędu celno-skarbowego wykonuje zadania inne niż wykazane w punktach wcześniejszych tego przepisu, określone w odrębnych ustawach. Zatem spółka błędnie argumentuje, że naczelnik urzędu celno-skarbowego nie był organem właściwym do wydania decyzji, wychodząc z niezrozumienia czym są zadania organu, a czym jest jego kompetencja. Dla oceny zarzutu nie mają najmniejszego znaczenia propozycje ustawodawcze i ich uzasadnienie. Organy i sądy stosują prawo posługując się powszechnie znanymi metodami wykładni, a nie intencjami ustawodawcy.
Zdaniem NSA niezasadne są również zarzuty materialne skargi kasacyjnej. Te z nich, które odnoszą się do przepisów Ordynacji podatkowej i wiążą te normy z przepisami materialnymi ustawy SENT są niezasadne, bowiem są stawiane w niewłaściwej podstawie kasacyjnej. Podobnie jak zarzut procesowy nie wyjaśniają istoty naruszenia tych norm oraz nie przedstawiają poprawnego sposobu ich wykładni lub stosowania. Tym samym nie spełniają warunku formalnego wynikającego z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Zatem te zarzuty nie mogą być podstawą weryfikacji zaskarżonego wyroku.
Z kolei zarzuty materialne podnoszące naruszenie art. 24 ust. 3 w związku z art. 26 ust. 3 ustawy SENT z odesłaniem do przepisów Konstytucji RP są merytorycznie niezasadne. Ustawa SENT przewiduje kary w różnej wysokości za przewidziane w niej naruszenia. Fakt ten wskazuje, że ustawodawca uwzględnił zasadę proporcjonalności przewidując kary za naruszenia przepisów SENT. Organ i sąd nie są uprawnione do wypowiadania się w zakresie proporcjonalności, bowiem podmioty te musiałyby wkraczać w materię ustawową i w obszar stanowienia prawa, a nie jego stosowania, do którego są powołane. Sąd drugiej instancji zwraca uwagę, że czym innym jest konstytucyjna zasada proporcjonalności, a czym innym możliwość działania w granicach przesłanek określonych w ustawie. Analiza akt sprawy i uzasadnienia zaskarżonego wyroku oraz zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że kara za naruszenie ustawy SENT w zakresie rozpoznawanych zarzutów została ustalona zgodnie z przepisami ustawy i z tego powodu nie ma podstaw do twierdzenia, że wymierzenie tej kary narusza interes publiczny. Interes publiczny w rozumieniu ustawy SENT polega również na tym, że podmioty objęte tą regulacją wykonują przewóz zgodnie z przepisami prawa, a w przypadku ich naruszenia ponoszą karę. Takie rozumienie interesu publicznego nie może być modyfikowane subiektywnymi ocenami lub okolicznościami występującymi po stronie przewoźnika. Podkreślić należy, że każdy przewoźnik to podmiot profesjonalny wykonujący przewóz odpłatnie. Zatem odstępstwo od wymaganych prawem warunków przewozu może mieć tylko wyjątkowy charakter. Z tych powodów rozpoznawane zarzuty nie zasługiwały na uwzględnienie. Podobnie jak zarzut naruszenia art. 107 TfUE, który w realiach rozpoznawanej sprawy nie ma znaczenia skoro została wymierzona kara, która nie ma charakteru pomocy de minimis, co w orzecznictwie sądowym nie budzi wątpliwości.
Dodatkowo NSA zauważa, że zarzuty materialne skargi kasacyjnej nie podnoszą naruszeń prawa stosowanego przez sąd pierwszej instancji. Z oczywistych powodów sąd ten nie mógł naruszać przepisów, które zostały wskazane w zarzucie, bowiem te normy prawne mógł tylko stosować organ, a nie sąd. Ta wada formalna nie prowadzi do nieskuteczności zarzutów kasacyjnych, jednak ma wpływ na zakres kontroli kasacyjnej sądu drugiej instancji. Z tych powodów rozpoznawane zarzuty należało uznać za niezasadne.
Mając na uwadze powyższe, NSA na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 ze zm.). Zasądzona kwota 2700 zł stanowi zwrot kosztów dla pełnomocnika organu, który nie występował przed sądem pierwszej instancji z tytułu sporządzenia i wniesienia w terminie przewidzianym w art. 179 p.p.s.a. odpowiedzi na skargę kasacyjną (pkt 2 sentencji).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI