III SA/Gl 326/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi U. i B. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z 5 lutego 2025 r., która umorzyła postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności dwóch decyzji z 1993 r. dotyczących opróżnienia lokalu i przydzielenia lokalu zastępczego. Skarżący domagali się stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta C. z 6 stycznia 1993 r. oraz decyzji Kolegium Odwoławczego przy Sejmiku Samorządowym z 25 marca 1993 r. utrzymującej ją w mocy. Kolegium Odwoławcze umorzyło postępowanie, wskazując na brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Podkreślono, że tożsama przedmiotowo i podmiotowo sprawa została już rozstrzygnięta ostateczną decyzją SKO z 17 maja 1995 r., odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji z 25 marca 1993 r. Skarga na tę decyzję została odrzucona przez NSA postanowieniem z 16 sierpnia 1995 r. z powodu uchybienia terminu. Wobec tego, ponowne rozpatrywanie wniosku o stwierdzenie nieważności tych samych decyzji naruszałoby zasadę powagi rzeczy osądzonej (res iudicata) i prowadziłoby do wydania decyzji dotkniętej wadą nieważności z art. 156 § 1 pkt 3 Kpa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę, uznając, że zaskarżona decyzja SKO nie narusza prawa. Sąd potwierdził, że strona może żądać stwierdzenia nieważności tylko decyzji ostatecznej, a w tej sprawie kwestia nieważności była już prawomocnie rozstrzygnięta. Sąd odrzucił również argument skarżących o utracie kompetencji przez SKO, wskazując, że tryb rozpoznawania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji i przesłanki tego stwierdzenia określają przepisy Kpa, a decyzja z 1995 r. jest ostateczna.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja zasady powagi rzeczy osądzonej (res iudicata) w kontekście wniosków o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnych, zwłaszcza gdy sprawa była już wcześniej rozstrzygana i postępowanie zostało odrzucone z powodu uchybienia terminu.
Dotyczy specyficznej sytuacji, w której wniosek o stwierdzenie nieważności dotyczy decyzji organu pierwszej instancji, podczas gdy istnieje ostateczna decyzja organu drugiej instancji, a wcześniejsze postępowanie w przedmiocie nieważności zostało odrzucone.
Zagadnienia prawne (3)
Czy organ administracji publicznej może wszcząć postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jeśli sprawa została już wcześniej rozstrzygnięta inną ostateczną decyzją?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wszczęcie postępowania w takiej sytuacji stanowi oczywisty brak podstaw prawnych i faktycznych, a samo postępowanie jest bezprzedmiotowe.
Uzasadnienie
Organ administracji publicznej nie może merytorycznie rozpatrywać wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, jeśli ta sama sprawa została już rozstrzygnięta inną ostateczną decyzją, co naruszałoby zasadę powagi rzeczy osądzonej (res iudicata). W takiej sytuacji sprawę należy umorzyć.
Czy wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji organu pierwszej instancji może być rozpatrywany, gdy w obrocie prawnym istnieje ostateczna decyzja organu drugiej instancji utrzymująca ją w mocy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wniosek taki powinien być odniesiony do decyzji organu drugiej instancji, a rozpatrywanie go wyłącznie w odniesieniu do decyzji organu pierwszej instancji jest niedopuszczalne.
Uzasadnienie
Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności dotyczy decyzji ostatecznych. Jeśli istnieje decyzja organu drugiej instancji utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji, to właśnie ta decyzja organu drugiej instancji jest przedmiotem oceny pod kątem nieważności.
Czy organ administracji publicznej może umorzyć postępowanie, które było bezprzedmiotowe już w chwili jego wszczęcia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ może umorzyć postępowanie, które stało się bezprzedmiotowe w jego toku, a tym bardziej jeśli było bezprzedmiotowe już w momencie wszczęcia, o czym organ dowiedział się w trakcie postępowania.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 105 § 1 Kpa, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ wydaje decyzję o umorzeniu. Dotyczy to również sytuacji, gdy bezprzedmiotowość ujawniła się w trakcie postępowania.
Przepisy (10)
Główne
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Stwierdza się nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną.
Pomocnicze
k.p.a. art. 157 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez ministra lub SKO - ten organ.
k.p.a. art. 61a § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odmawia wszczęcia postępowania, gdy przedmiotem żądania jest decyzja wydana w sprawie, która została już rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną.
k.p.a. art. 105 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ umarza postępowanie, gdy stało się ono bezprzedmiotowe.
p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
ppsa art. 3 § § 2 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
ppsa art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a, b, c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uchyla zaskarżony akt, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, naruszenie przepisów postępowania lub podstawę do wznowienia postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.
ppsa art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.n.l.i.d.m.
Ustawa z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali i dodatkach mieszkaniowych
Dz.U. 2024 poz 572
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sprawa została już rozstrzygnięta ostateczną decyzją z 1995 r., a skarga na nią została odrzucona, co oznacza, że ponowne rozpatrywanie wniosku o stwierdzenie nieważności jest niedopuszczalne z powodu zasady powagi rzeczy osądzonej (res iudicata). • Wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, która dotyczy sprawy już rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, stanowi naruszenie art. 156 § 1 pkt 3 Kpa i powinno skutkować umorzeniem postępowania jako bezprzedmiotowego.
Odrzucone argumenty
Skarżący domagali się stwierdzenia nieważności decyzji organu pierwszej instancji, mimo istnienia ostatecznej decyzji organu drugiej instancji. • Argument o utracie kompetencji przez SKO w związku z nowelizacją przepisów dotyczących najmu lokali, podczas gdy przedmiotem sprawy jest nieważność decyzji administracyjnej, a nie stosunek cywilnoprawny.
Godne uwagi sformułowania
Tożsama przedmiotowo i podmiotowo sprawa została już w przeszłości rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną. • Wydanie w tej samej sprawie nowej decyzji administracyjnej załatwiającej sprawę co do istoty naruszyłoby ustanowiony dotychczasową decyzją stan powagi rzeczy osądzonej (res iudicata). • Ponowne weryfikowanie tych samych wad stanowiących przesłanki nieważności z art. 156 § 1 k.p.a. nie jest dopuszczalne ze względu na art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. • Sprawa administracyjna, która staje się przedmiotem postępowania, musi mieć charakter otwarty w tym znaczeniu, że nie może być rozstrzygnięta orzeczeniem ostatecznym (res iudicata).
Skład orzekający
Magdalena Jankiewicz
sprawozdawca
Krzysztof Wujek
przewodniczący
Dorota Fleszer
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zasady powagi rzeczy osądzonej (res iudicata) w kontekście wniosków o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnych, zwłaszcza gdy sprawa była już wcześniej rozstrzygana i postępowanie zostało odrzucone z powodu uchybienia terminu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której wniosek o stwierdzenie nieważności dotyczy decyzji organu pierwszej instancji, podczas gdy istnieje ostateczna decyzja organu drugiej instancji, a wcześniejsze postępowanie w przedmiocie nieważności zostało odrzucone.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak długotrwałe mogą być postępowania administracyjne i jak ważne jest przestrzeganie zasady powagi rzeczy osądzonej. Długi proces z lat 1993-2025 jest interesujący z perspektywy praktyki administracyjnej.
“Ponad 30 lat walki o lokal: Sąd potwierdza, że raz rozstrzygniętej sprawy nie można już wzruszyć.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.