Pełny tekst orzeczenia III SA/GL 310/23

III SA/Gl 310/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-07-05
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-04-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Adam Gołuch /sprawozdawca/
Krzysztof Wujek /przewodniczący/
Magdalena Jankiewicz
Symbol z opisem
6149 Inne o symbolu podstawowym 614
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Oświata
Sygn. powiązane
III OSK 162/24 - Postanowienie NSA z 2025-04-15
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 559
art. 39 ust. 4
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.)
Dz.U. 2022 poz 1634
art. 61 ust. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędziowie Sędzia WSA Adam Gołuch (spr.), Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 lipca 2023 r. sprawy ze skargi Centrum [...] "Z" Sp. z o.o. w L. na uchwałę Rady Miasta Tychy z dnia 23 czerwca 2016 r., nr XXII/389/16 w przedmiocie upoważnienia do załatwiania indywidualnych spraw z zakresu oświaty oddala skargę.
Uzasadnienie
Pismem z 3 kwietnia 2023 r. Centrum [...] "Z" Sp. z o.o. (dalej: Skarżąca, spółka) zaskarżyła uchwałę nr XXII/389/16 Rady Miasta Tychy z dnia 23 czerwca 2016 r. w sprawie upoważnienia Dyrektora Miejskiego Centrum Oświaty w Tychach do załatwiania indywidualnych spraw z zakresu oświaty (dalej: uchwała).
Została ona opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa Śląskiego z 1 lipca 2016 r. poz. 3692.
Zaskarżonej uchwale Skarżąca zarzuciła:
1. naruszenie art. 39 ust. 4 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U z 2022r. poz.559) poprzez upoważnienie do załatwiania indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej podmiotowi, który nie jest organem jednostki organizacyjnej gminy,
2. naruszenie art. 61 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz.U. z 2022r. poz.1634) w zw. z art. 39 ust. 4 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym w zw. z § 1 ust. 6 uchwały w zakresie upoważnienia do wydawania decyzji administracyjnych w sprawach dotyczących dotacji udzielonych z budżetu Miasta Tychy przedszkolom, punktom przedszkolnym, zespołom przedszkolnym, szkołom i placówkom niepublicznym działającym na terenie Miasta Tychy w zakresie określenia dotacji pobranej nienależnie lub w nadmiernej wysokości oraz dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, w sytuacji gdy zgodnie z ustawą o finansach publicznych decyzje takie wydawać może wyłącznie wójt, burmistrz, prezydent miasta, starosta albo marszałek województwa.
Wobec tego Skarżąca wniosła o:
- Stwierdzenie nieważności uchwały w całości, w szczególności w następującym zakresie § 1 pkt 6.
- Zasądzenie od Rady Miasta Tychy na rzecz Centrum [...] "Z" Sp. z o.o. kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego w sprawie wedle norm przepisanych.
- Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
W uzasadnieniu Skarżąca podkreśliła, że w zaskarżonej uchwale wprowadzono uregulowania nieznajdujące potwierdzenia w przepisach rangi ustawowej, w związku z czym nie mogą się one ostać w obowiązującym porządku prawnym w następującym zakresie:
W uchwale Rada Miasta upoważniła na podstawie art. 39 ust. 4 ustawy o
samorządzie gminnym (dalej: u.s.g.) Dyrektora Miejskiego Centrum Oświaty w Tychach do wydawania decyzji administracyjnych w sprawach z zakresu oświaty.
Wskazała, iż zgodnie z treścią art. 39 ust. 4 u.s.g. "Do załatwiania indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej rada gminy może upoważnić również organ wykonawczy jednostki pomocniczej oraz organy jednostek i podmiotów, o których mowa w art. 9 ust. 1. Miejskie Centrum Oświaty w Tychach powołane zostało uchwałą nr XXII/394/16 z dnia 23 czerwca 2016 r. W §1 tej uchwały postanowiono, iż Miejskie Centrum Oświaty w Tychach jest jednostką organizacyjną miasta Tychy. Jednocześnie § 4 ust. 1 statutu Miejskiego Centrum Oświaty w Tychach, będący załącznikiem do uchwały z dnia 23 czerwca 2016 r. nr XXII/394/16 stanowi, iż Dyrektor MCO kieruje działalnością jednostki i reprezentuje ją na zewnątrz. W związku z powyższym zdaniem skarżącej nie można na tej podstawie przyjąć iż Dyrektor MCO jest organem tej jednostki, a tym samym upoważnienie go do wydawania decyzji administracyjnych w sprawach związanych z oświatą sprzeczne jest z art. 39 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym.
Dalej wskazała, iż § 1 pkt 6 uchwały upoważnia Dyrektora MCO do wydawania decyzji administracyjnych w sprawach dotyczących dotacji udzielonych z budżetu Miasta Tychy przedszkolom, punktom przedszkolnym, zespołom przedszkolnym, szkołom i placówkom niepublicznym działającym na terenie Miasta Tychy w zakresie określenia dotacji pobranej nienależnie lub w nadmiernej wysokości oraz dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem. Zgodnie jednak z treścią art. 61 ust. 1 pkt 4 ustawy o finansach publicznych decyzje takie wydawać może wyłącznie wójt, burmistrz, prezydent miasta, starosta albo marszałek województwa.
Skarżąca wskazała przy tym, iż art. 39 ust. 4 u.s.g. upoważnia, radę gminy do przeniesienia kompetencji do wydawania decyzji z wójta, burmistrza, prezydenta na organ jednostki organizacyjnej, jednak nie w każdym przypadku.
Wskazała też, iż w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 stycznia 2020 r. sygn. I OSK 1285/18 stwierdzono, że: "art. 39 ust. 4 u.s.g. dopuszcza ogólnie udzielanie przez rady gmin upoważnień do załatwiania spraw indywidualnych z zakresu administracji publicznej, bez kategoryzacji ich przedmiotu. Nie oznacza to jednak, że w każdym przypadku istnieje możliwość przekazania kompetencji. Przyjmując założenie racjonalności prawodawcy konsekwentnie przyjąć trzeba, że w systemie prawa mogą pojawić się przepisy ograniczające zakres uprawnień rady do opisanego przesuwania kompetencji, a wykładnia systemowa pozwala na wyeliminowanie sprzeczności za pośrednictwem klasycznych reguł kolizyjnych stosowanych w przypadku odkodowania tekstów języka prawnego."
Według skarżącej przepisem wyłączającym możliwość przekazania takiej kompetencji organom jednostek organizacyjnych jest art. 61 ust. 1 pkt 4 ustawy o finansach publicznych (dalej: ufp), który w swojej treści wprost wskazuje organy upoważnione do wydawania decyzji w sprawach dotyczących należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym. W związku z czym art. 61 ust. 1 pkt 4 ufp, stanowi lex specialis w stosunku do art. 39 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym.
W ocenie skarżącej w przedmiotowej sprawie zachodzi kolizja pomiędzy odpowiednio przepisem ogólnym i szczególnym, a zgodnie z regułami kolizyjnymi, w takich przypadkach stosowany winien być przepis szczególny, co w konsekwencji prowadzić powinno do stwierdzenia nieważności §1 pkt 6 uchwały.
Skarżąca wskazała przy tym, że naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia podmiotu dotowanego jakim są szkoły niepubliczne na terenie Miasta Tychy, których organem prowadzącym jest Centrum [...] "Z" Sp. z o.o. nie może budzić wątpliwości. Skarżąca prowadzi szkoły, które otrzymują dotację oświatową, a w konsekwencji mogą być stronami postępowań indywidualnych, o których mowa w uchwale.
Zaakcentowała, że organy jednostek samorządu terytorialnego mogą, na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie stanowić akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze ich działania. Skarżona uchwała wydana została na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 39 § 4 ustawy o samorządzie gminnym w związku z czym należy uznać ją za akt prawa miejscowego. Zgodnie z art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym dopuszczalne jest wniesienie skargi na stwierdzenie nieważności uchwały Rady Miasta, także po upływie roku od jej wydania.
Skarżąca pismem z dnia 23 lutego 2023r. wezwała Radę Miasta Tychy do usunięcia naruszenia prawa ponieważ według skarżącej jest sprzeczna z art. 61 ust. 1 pkt 4 ustawy o finansach publicznych.
W odpowiedzi na skargę Miasto Tychy (dalej: organ, Miasto Tychy) wniosło o jej oddalenie.
Odnosząc się do podniesionych zarzutów organ wskazał m.in, że zapis z §1 pkt 5 zaskarżonej uchwały został unieważniony na mocy Wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 stycznia 2022 r. w sprawie sygn. akt I OSK 1285/18.
Zdaniem organu wyrok ten skarżąca przywołuje, niesłusznie, w skardze jako argument za unieważnieniem uchwały w całości. Sprawa była rozpoznawana ze skargi Wojewody Śląskiego, który nie miał zastrzeżeń do pozostałych zapisów uchwały.
Organ wskazał, iż zgodnie z art. 39 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym każda jednostka organizacyjna, o której mowa w art. 9 ust. 1 tej ustawy może zostać upoważniona do załatwiania indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej przez radę gminy.
Organ zaakcentował, że Miejskie Centrum Oświaty w Tychach jest jednostką organizacyjną Miasta Tychy powołaną Uchwałą Nr XXII/394/16 Rady Miasta Tychy z dnia 23 czerwca 2016 r. w sprawie utworzenia jednostki organizacyjnej miasta Tychy o nazwie "Miejskie Centrum Oświaty w Tychach" i nadania jej statutu.
Zgodnie przywołanym przez skarżącą art. 61 ust. 1 pkt 4 ustawy o finansach publicznych przywołanym w skardze organami pierwszej instancji właściwymi do wydawania decyzji w odniesieniu do należności, o których mowa w art. 60 ufp, o ile odrębne ustawy nie stanowią inaczej, są w stosunku do należności budżetów jednostek samorządu terytorialnego - wójt, burmistrz, prezydent miasta, starosta albo marszałek województwa. Przepis ten jedynie potwierdza, że kompetencja do wydawania decyzji, do których Rada Miasta Tychy upoważniła Dyrektora Miejskiego Centrum Oświaty w Tychach należy do Prezydenta Miasta Tychy. Prezydent Miasta Tychy jest na mocy tego przepisu upoważniony do załatwienia sprawy administracyjnej w zakresie objętym dyspozycją uchwały.
Odnosząc się do zarzutów Skarżącej wobec § 1 pkt 6 zaskarżonej uchwały Miasto Tychy stwierdziło, że przepis art. 39 ust. 4 u.s.g., stanowiąc o zadaniach wójta, nie zawiera w swej treści żadnego zastrzeżenia zawężającego kategorię zadań, które zostały wyłączone z ewentualnej dekoncentracji.
Wskazał, że prawo do dekoncentracji uprawnień wójta nie dotyczy jedynie zadań, które realizuje on jako kierownik urzędu. Dekoncentracja jest bowiem przewidziana także w sferze działalności wójta jako organu administracji publicznej, czego dowodem jest chociażby prawo do scedowania kompetencji w zakresie wydawania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej.
Analogicznie uprawnienie do dekoncentracji zadań przysługujące Radzie Gminy na mocy art. 39 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym nie podlega tym ograniczeniom.
Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w Wyroku z dnia 16 lipca 2020 r. w sprawie o sygn. I GSK 620/20.
Wskazał też, że z przepisów samorządowych ustaw ustrojowych wynika, że jednostki samorządu terytorialnego zostały powołane do wykonywania zadań publicznych poprzez administrowanie także w sferze administracji ingerującej. Jako podmioty administrujące działają one poprzez organy wykonawcze uzewnętrzniające swoją wolę w formie działań władczych. Także w praktyce uchwałodawczej NSA przesądzono, że włączenie organów jednostek samorządu terytorialnego do systemu organów administracji publicznej prowadzących postępowanie w konkretnej sprawie jest równoznaczne z ograniczeniem zakresu uprawnień procesowych tych jednostek jako osób prawnych. Organ jednostki samorządu terytorialnego, wykonując funkcję organu administracji publicznej, nie jest uprawniony do reprezentowania interesu prawnego tej jednostki jako osoby prawnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje:
Skarga jest niezasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz.2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi - przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.
Natomiast według art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 259, z późn. zm. dalej: p.p.s.a.) - nawiązującego w tym zakresie wprost do art. 184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483, z późn. zm., dalej: Konstytucja RP) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego.
Stosownie zaś do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze, w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim określonym w skardze przedmiotem zaskarżenia - który może obejmować całość albo tylko część określonego aktu (zob.: J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, uw. 1 do art. 134; a także wyrok NSA z 5 marca 2008 r., I OSK 1799/07; wyrok NSA z 9 kwietnia 2008, II GSK 22/08; wyrok NSA z 27 października 2010 r., sygn. akt I OSK 73/10).
Zgodnie z art. 16 ust. 2 Konstytucji samorząd terytorialny uczestniczy w sprawowaniu władzy publicznej. Przysługującą mu w ramach ustaw istotną część zadań publicznych samorząd wykonuje w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność. Zgodnie zaś z art. 165 ust. 2 Konstytucji RP samodzielność jednostek samorządu terytorialnego podlega ochronie sądowej. W odniesieniu do samorządu gminnego zasada ta znalazła wyraz w art. 2 ust. 1 i ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym (tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z 29 marca 2018 r., sygn. akt III SA/Gd 125/18). Samodzielność gminy jest zatem zasadą konstytucyjną, podlegającą sądowej ochronie i ten fakt powinien wytyczać kierunek wykładni i stosowania przepisów prawa mających zastosowanie w postępowaniu nadzorczym. Samodzielność ta musi jednakże być realizowana w granicach wyznaczonych przepisami prawa. Przepis art. 40 ust. 1 u.s.g stanowi, że na podstawie upoważnień ustawowych gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących na obszarze gminy.
Należy również podkreślić, że akt prawa miejscowego organu jednostki samorządu terytorialnego stanowiony jest na podstawie upoważnienia ustawowego i winien być sporządzany tak, by jego regulacja nie wykraczała poza jakiekolwiek unormowania ustawowe, nie czyniła wyjątków od ogólnie przyjętych rozwiązań ustawowych, a także by nie powtarzała kwestii uregulowanych w aktach prawnych hierarchicznie wyższych. Akt prawa miejscowego musi zawierać sformułowania jasne, wyczerpujące, uniemożliwiające stosowanie niedopuszczalnego, sprzecznego z prawem luzu interpretacyjnego. Materia będąca przedmiotem regulacji prawnej w drodze uchwały rady gminy nie może być regulowana w odrębnych przepisach prawa powszechnie obowiązujących, a organy samorządowe (rada gminy) są zobowiązane do przestrzegania udzielonego im ustawowo upoważnienia do wydawania aktów prawa miejscowego oraz nie mogą one w podejmowanych przez nie działaniach wkraczać w materię ustawową (por. wyrok WSA w Opolu z 15 czerwca 2022 r., sygn. akt I SA/Op 123/22).
Przedmiotem tak rozumianej oceny jest w niniejszym postępowaniu sądowym uchwała nr XXII/389/16 Rady Miasta Tychy z dnia 23 czerwca 2016 r. w sprawie upoważnienia Dyrektora Miejskiego Centrum Oświaty w Tychach do załatwiania indywidualnych spraw z zakresu oświaty
Na wstępie niniejszych rozważań Sąd wyjaśnia, że uznał skargę za dopuszczalną przyjmując, iż po stronie Skarżącej wystąpił interes prawny.
W tym miejscu należy wyjaśnić, że – co wynika z art. 101 ust. 1 u.s.g. - skargę na uchwałę organu gminy może wnieść tylko ten, kto zgodnie z normą prawa materialnego ma interes sprawny lub uprawnienie. Przez pojęcie interesu prawnego należy rozumieć interes zgodny z prawem i interes chroniony przez prawo. Istotą interesu prawnego jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego tzn. taką, którą można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje. Interes prawny i uprawnienie powinny wynikać z przepisów prawa materialnego, te bowiem przepisy są źródłem uprawnień i interesów prawnych. Zastosowanie w art. 101 u.s.g. konstrukcji interesu prawnego, znajdującego umocowanie w prawie stwarza podstawę do sprecyzowania cech tego interesu. Jego istotą jest naruszenie istniejącego interesu prawnego lub uprawnienia w wyniku uchwały podjętej przez organ gminy. Interes prawny powinien być więc aktualny, realny, osobisty oraz dotyczyć bezpośrednio sfery prawnej określonego podmiotu. Interes ten musi wynikać ze ściśle określonego przepisu prawa oraz odnosić się wprost do podmiotu kwestionującego akt prawa miejscowego i dotyczyć bezpośrednio tego podmiotu. Innymi słowy kryterium interesu prawnego, o którym mowa w art. 101 ust. 1 u.s.g. musi być oceniane w płaszczyźnie materialnoprawnej i wymaga stwierdzenia związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków strony skarżącej a zaskarżonym aktem. Skarga wniesiona na podstawie ust. 101 ust. 1 u.s.g. nie ma bowiem charakteru actio popularis. Oznacza to, że nawet sprzeczność aktu organu gminy z prawem nie daje uprawnienia do jej wniesienia. Składający skargę skarżący musi wskazać na normę materialnego prawa, z której swój interes prawny wywodzi, przy tym nie mogą to być przepisy dotyczące zadań gminy. (por. wyrok WSA w Opolu z 15 czerwca 2022 r., sygn. akt I SA/Op 123/22).
W postępowaniu toczącym się na podstawie na art. 101 ust. 1 u.s.g. orzeka się jedynie w granicach interesu prawnego skarżącego. Oznacza to, że Sąd bada uchwałę w takiej części, w jakiej skarżący wskazał na naruszenie jego interesu prawnego. Jeżeli zatem Skarżąca ograniczyła się do podniesienia zarzutów wobec konkretnych jednostek redakcyjnych uchwały i w tym zakresie wykazała swój interes prawny, to Sąd ograniczy się jedynie do badania tych konkretnych przepisów. Pogląd ten znajduje oparcie w orzecznictwie NSA, który w wyroku z 25 listopada 2008 r., sygn. akt II OSK 978/08 wskazał, że zakres sprawy sądowoadministracyjnej zainicjowanej skargą wniesioną na podstawie art. 101 u.s.g. wyznacza zakres naruszenia interesu prawnego skarżącego. W uzasadnieniu wyroku z 5 czerwca 2014 r., sygn. akt II OSK 117/13 NSA wskazał, że w postępowaniu toczącym się na podstawie art. 101 u.s.g. orzeka się jedynie w granicach interesu prawnego skarżącego. Oznacza to, że sąd może orzec o stwierdzeniu nieważności uchwały, ale tylko w części wyznaczonej granicami interesu prawnego skarżącego (tak również NSA w wyroku z 25 października 2019 r., sygn. akt II OSK 1905/19).
Przenosząc powyższe rozważania natury ogólnej na grunt rozpatrywanej sprawy, stwierdzić należy, iż Skarżąca jest organem prowadzącym dla szkół niepublicznych w Mieście Tychy, której udzielono dotacji. Skoro tak, to posiada legitymację do wniesienia skargi na uchwałę. W ocenie Sądu istnieje bezpośredni związek pomiędzy sferą indywidualnych praw i obowiązków Skarżącej, wynikających z norm prawa materialnego, a zaskarżoną uchwałą. Skarżąca wykazała pomiędzy zaskarżonym aktem, a sytuacją jej prawną. Zatem kwestionowane przez nią normy prawa miejscowego mają wpływ na jej indywidualną sytuację, zaś skarga nie nosi cech actio popularis.
Na wstępie Sąd zobowiązany był ustalić zakres zaskarżenia, albowiem Skarżąca domagała się stwierdzenia nieważności uchwały w całości, wskazując jednocześnie na § 1 pkt. 6, uchwały jako sprzeczne z prawem. W skardze wskazała, że domaga się stwierdzenia nieważności uchwały w całości, a w szczególności w w/w zakresie. Zaskarżonej uchwale zarzuciła Skarżąca naruszenie art. 39 ust. 4 u.s.g. poprzez upoważnienie do załatwiania indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej podmiotowi, który nie jest organem jednostki organizacyjnej gminy oraz naruszenie art. 61 ust. 1 pkt 4 ufp.
Uchwała ta została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym Województwa Śląskiego w dniu 1 lipca 2016 r. pod poz. 3692 i weszła w życie 1 września 2016 r. (§ 4 uchwały). Jej podstawę prawną stanowiły przepisy art. 39 ust. 4, art. 40 ust. 1, art. 41 ust. 1 i art. 42 u.s.g. i art. 92 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2015 r., poz. 1445 z późn. zm.) art. 61 ust. 1 pkt 4 oraz art. 252 ufp oraz art. 70b ust. 6, art. 82 ust. 4, art. 83 ust. 2, art. 85 ust. 3 , art. 88 i art. 90n ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jednolity Dz. U. z 2015 poz. 2156 z późn. zm.).
Przepis art. 39 ust. 4 u.s.g. stanowi podstawę do przekazania przez radę gminy podmiotowi zewnętrznemu kompetencji do wydawania aktów oraz podejmowania wszelkich czynności o charakterze publicznoprawnym.
Przystępując do kontroli zaskarżonej uchwały pod względem jej legalności ("zgodności z prawem") - dokonywanej, jak to już wyżej wskazano, w oparciu o przepisy prawa powszechnie obowiązującego w dacie uchwalenia tego aktu - należy wyjść od stwierdzenia, że zaskarżona uchwała jest aktem prawa miejscowego.
Spór w niniejszej sprawie dotyczy głównie interpretacji art. 39 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym. Rada gminy uchwałą podjętą na podstawie art. 39 ust. 4 ustawy o samorządzie gminy może przekazać kompetencje innemu podmiotowi, ale tylko do władczego działania - do załatwiania indywidulanych spraw z zakresu administracji publicznej. Powoduje to, że organ dotychczasowy określony wprost w ustawie do załatwiania tych spraw traci te kompetencje.
Zgodnie z art. 39 ust. 1, 2 i 4 u.s.g. decyzje w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej wydaje wójt, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej (ust. 1). Wójt może upoważnić swoich zastępców lub innych pracowników urzędu gminy do wydawania decyzji administracyjnych, o których mowa w ust. 1, w imieniu wójta (2). Do załatwiania indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej rada gminy może upoważnić również organ wykonawczy jednostki pomocniczej oraz organy jednostek i podmiotów, o których mowa w art. 9 ust. 1 (4). Z kolei art. 9 ust. 1 u.s.g. stanowi, że w celu wykonywania zadań gmina może tworzyć jednostki organizacyjne, a także zawierać umowy z innymi podmiotami, w tym z organizacjami pozarządowymi. Analiza ww. przepisów prawa, w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia wskazuje, że na podstawie art. 39 ust. 2 u.s.g. wójt może upoważnić swoich zastępców lub innych pracowników urzędu gminy do wydawania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej, w imieniu wójta; natomiast na podstawie art. 39 ust. 4 u.s.g. rada gminy może upoważnić kierownika gminnej jednostki organizacyjnej do załatwiania indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej. W przypadku określonym w art. 39 ust. 2 u.s.g. nie dochodzi do zmiany organu, gdyż decyzje są wydawane w imieniu wójta. W przypadku określonym w art. 39 ust. 4 u.s.g. dochodzi do przekazania kompetencji innemu podmiotowi.
W przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z zagadnieniem możliwości prawnej przekazania kompetencji innemu podmiotowi.
Sąd podzielił stanowisko organu, że zgodnie z art. 39 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym każda jednostka organizacyjna, o której mowa w art. 9 ust. 1 tej ustawy może zostać upoważniona do załatwiania indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej przez radę gminy.
Natomiast Miejskie Centrum Oświaty w Tychach jest jednostką organizacyjną Miasta Tychy powołaną Uchwałą Nr XXII/394/16 Rady Miasta Tychy z dnia 23 czerwca 2016 r. w sprawie utworzenia jednostki organizacyjnej miasta Tychy o nazwie "Miejskie Centrum Oświaty w Tychach" i nadania jej statutu.
Odnosząc się do zarzutów Skarżącej wobec § 1 pkt 6 zaskarżonej uchwały Sąd podzielił też stanowisko organu, że prawo do dekoncentracji uprawnień wójta nie dotyczy jedynie zadań, które realizuje on jako kierownik urzędu. Zaś dekoncentracja jest przewidziana także w sferze działalności wójta jako organu administracji publicznej, czego dowodem jest chociażby prawo do scedowania kompetencji w zakresie wydawania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej.
W ocenie Sądu przepis art. 39 ust. 4 u.s.g., stanowiąc o zadaniach wójta, nie zawiera w swej treści żadnego zastrzeżenia zawężającego kategorię zadań, które zostały wyłączone z ewentualnej dekoncentracji, o jakiej stanowi sąd. W związku z czym powołana norma prawna daje podstawę do przyjęcia, że wszelkie zadania wójta - niezależnie od tego, czy realizowane przez wójta będącego monokratycznym organem wykonawczym wójta, czy też wójta będącego kierownikiem urzędu gminy, w przypadku braku wyraźnego zastrzeżenia przepisem prawa powszechnie obowiązującego - mogą być przedmiotem dekoncentracji.
Analogicznie uprawnienie do dekoncentracji zadań przysługujące Radzie Miasta na mocy art. 39 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym nie podlega tym ograniczeniom.
Możliwość delegacji kompetencji zastrzeżonych do kompetencji wójta burmistrza lub prezydenta miasta na podstawie przepisów szczególnych potwierdza również, art. 39 ust. 5 ustawy o samorządzie gminnym.
Z przepisów samorządowych ustaw ustrojowych wynika, że jednostki samorządu terytorialnego zostały powołane do wykonywania zadań publicznych poprzez administrowanie także w sferze administracji ingerującej. Jako podmioty administrujące działają one poprzez organy wykonawcze uzewnętrzniające swoją wolę w formie działań władczych.
Przechodząc do rozpatrzenia wniesionych przez Skarżącą zarzutów, pierwszym przepisem, którego stwierdzenia nieważności domaga się Skarżąca jest § 6 ust. 1. Uchwały. Według Skarżącej nieprawidłowym jest § 6 ust. 1 uchwały, o następującej treści:
"§ 1. Udzielić Dyrektorowi Miejskiego Centrum Oświaty w Tychach upoważnienia do wydawania decyzji administracyjnych w związku z wykonywaniem zadań z zakresu administracji publicznej wynikających z ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013 poz. 885 z późn. zm.) oraz ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2015 poz. 2156 z późn. zm), które dotyczą:
6) dotacji udzielonych z budżetu Miasta Tychy przedszkolom, punktom przedszkolnym, zespołom przedszkolnym, szkołom i placówkom niepublicznym działającym na terenie Miasta Tychy w zakresie określenia dotacji pobranej nienależnie lub w nadmiernej wysokości oraz dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem".
Zarzut wobec tej regulacji sprowadza się do wyłączenia możliwości przekazania kompetencji przez Radę Miasta Dyrektorowi MCO w Tychach w zw. z zastrzeżeniem kompetencji na rzecz organu wykonawczego gminy w oparciu o przepis art. 61 ust.1 ufp.
W ocenie Sądu zarzut jest nieuzasadniony, a zakwestionowane przepisy nie naruszają art. 39 ust. 4 u.s.g w zw. z art. 61 ust.1 ufp. Przepis art. 39 ust. 4 u.s.g. stanowi podstawę do przekazania przez radę gminy podmiotowi zewnętrznemu kompetencji do wydawania aktów oraz podejmowania wszelkich czynności o charakterze publicznoprawnym. Wspomniany wyżej przepis art. 39 u.s.g. jest przepisem szczególnym do innych ustaw. Rada gminy może na tej podstawie elastycznie i szeroko scedować, przekazać kompetencje do załatwiania indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej podmiotom zewnętrznym.
Przypomnieć tutaj warto, że daje on prawo organowi stanowiącemu jednostki samorządu terytorialnego, w drodze uchwały do ustalenie formy prowadzenia spraw z tego zakresu. Nie stanowi więc naruszenia prawa przez Radę Miasta Tychy określenie jako upoważnienie Dyrektora MCO w Tychach do załatwiania indywidulanych spraw z zakresu oświaty.
Sąd jednocześnie stoi na stanowisku, że art. 39 ust. 4 u.s.g. jest przepisem szczególnym do innych ustaw, w tym do przepisów ufp.
W świetle powyższego zarzuty naruszenia art. 39 ust. 4 u.s.g. w zw. z art. 61 ust.1 ufp. okazały się bezzasadne, a treść § 1 ust. 6 uchwały nie narusza prawa.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a. - Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.