III SA/GL 306/25

III SA/Gl 306/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-11-18
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-04-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Beata Machcińska
Małgorzata Herman /przewodniczący sprawozdawca/
Marzanna Sałuda
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Ruch drogowy
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1218
art. 3 ust. 2 pkt 4, art. 22 ust. 3
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Małgorzata Herman (spr.), Sędziowie Sędzia Beata Machcińska, Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2025 r. sprawy ze skargi J. U. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 14 lutego 2025 r. nr 2401-IOA.4823.3.2025.JK w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 14 lutego 2025 r., nr 2401-IOA.4823.3.2025.JK, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: DIAS, organ odwoławczy), utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. (dalej: organ pierwszej instancji) z dnia 22 listopada
2024 r., nr [...] nakładającą na przedsiębiorcę J. U. (dalej: skarżąca) karę pieniężną w kwocie 20 000 zł za niewykonanie obowiązku przewoźnika przesłania zgłoszenia przewozu towaru do rejestru i uzyskania numeru referencyjnego dla tego zgłoszenia, o którym mowa w art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 1218, dalej: ustawa SENT).
Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu 2 sierpnia 2023 r. na przejściu granicznym w C. funkcjonariusze [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. przeprowadzili kontrolę w zakresie przestrzegania obowiązków wynikających z ustawy SENT, przewozu drogowego towarów wykonywanego zespołem pojazdów składającym się z ciągnika siodłowego o numerze rejestracyjnym [...] oraz naczepy o numerze rejestracyjnym [...]. Nadawcą przewożonego towaru był podmiot E z Węgier, odbiorcą B z Łotwy, a podmiotem wykonujących przewóz krajowy skarżąca, prowadząca działalność gospodarczą pod firmą U.
Na podstawie dokumentacji udostępnionej przez kierującego pojazdem kontrolujący ustalili, że przewożonym towarem był suszony wywar gorzelniany ([...]) klasyfikowany pod kodem systemowym 000101 (zboża), który podlegał obowiązkowej rejestracji w systemie monitorowania przewozu. Kierujący pojazdem w chwili zatrzymania nie posiadał i nie okazał wymaganego numeru referencyjnego zgłoszenia SENT. Zgłoszenie przewozu towaru w rejestrze SENT dokonano dopiero w trakcie prowadzonych czynności kontrolnych.
W oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy organ pierwszej instancji, postanowieniem z 18 stycznia 2024 r., wszczął z urzędu wobec skarżącej postępowanie administracyjne w związku z naruszeniem przepisów ustawy SENT. Ponadto poinformował skarżącą o treści art. 22 ust. 3 ustawy SENT oraz wezwał ją do wskazania, czy w sprawie występują okoliczności potwierdzające ważny interes przewoźnika lub interes publiczny, które uzasadniałyby odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej.
Pismem z 25 stycznia 2025 r. skarżąca wniosła o odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej oraz przedłożyła dokumentację związaną z dostawą przewożonego towaru (w tym fakturę za usługę transportową wraz z potwierdzeniem zapłaty, list przewozowy [...]), a także zeznania finansowe za lata 2020-2022 r.
i podsumowanie dochodu za rok 2023 r. Motywując zasadność wniosku wskazała, że przyczyną niezgłoszenia przewozu był brak rzetelnej informacji o towarze z firmy zlecającej usługę transportu oraz firmy wysyłającej towar. Ponadto dodała, że w wyniku tego uchybienia nie doszło do uszczuplenia budżetu państwa, a cały przewóz ostatecznie był zrealizowany w systemie monitorowania drogowego.
W ramach prowadzonego postępowania organ pierwszej instancji z urzędu podjął także czynności zmierzające do ustalenia, czy w sprawie zachodzą przesłanki przemawiające za odstąpieniem od nałożenia kary. W tym zakresie, w oparciu o informacje uzyskane od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. ustalono, że wobec skarżącej nie było prowadzone postępowanie egzekucyjne. Również z informacji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. wynikało, że skarżąca nie posiada zaległości oraz nie jest prowadzone wobec niej postępowanie egzekucyjne.
Mając na uwadze powyższe organ pierwszej instancji decyzją z 22 listopada 2024 r., nr [...], wymierzył skarżącej karę pieniężną w wysokości 20 000 zł za niewywiązanie się przez przewoźnika z obowiązku, o którym mowa w art. 7 ust. 1 ustawy SENT tj. obowiązku przesłania do rejestru zgłoszenia, w przypadku przewozu towaru z terytorium jednego państwa członkowskiego na terytorium drugiego państwa członkowskiego, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju i uzyskania numeru referencyjnego dla tego zgłoszenia.
Skarżąca nie zgodziła się z wydanym rozstrzygnięciem i wniosła odwołanie,
w którym domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji, ewentualnie umorzenia postępowania i odstąpienia od nałożenia kary.
W uzasadnieniu podniosła, że w sprawie wystąpiły okoliczności uzasadniające odstąpienie od nałożenia kary, które zostały całkowicie pominięte przez organ pierwszej instancji. Podkreśliła, że działalność gospodarczą prowadzi w sposób legalny, nie posiada zaległości podatkowych oraz zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, jak również nie jest wobec niej prowadzone żadne postępowanie egzekucyjne. Ewentualna zapłata nałożonej kary może natomiast doprowadzić skarżącą do poważnych trudności finansowych, czego konsekwencją będzie konieczność skorzystania z pomocy publicznej. Skarżąca dodała również, że nałożona kara nie jest adekwatna do uzyskanego zarobku z dokonanego przewozu, który wyniósł ok. 1700 zł. Zdaniem skarżącej skoro zatem ustawodawca nie przewidział możliwości miarkowania kary, to w sprawie organ powinien był rozważyć odstąpienie od wymierzenia kary z uwagi na zaistnienie interesu publicznego.
W dalszej kolejności skarżąca wskazała na decyzję z 20 listopada 2024 r., nr [...], którą Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w G. odstąpił od nałożenia na skarżącą kary za niewywiązanie się z obowiązku przekazywania w trakcie całej trasy przewozu aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportowego, z uwagi na występujący w sprawie interes publiczny. Odmienienie niż w rozpatrywanej sprawie organ podatkowy wziął wówczas pod uwagę fakt, że skarżąca prowadzi legalnie działającą firmę, nie należy do "szarej strefy" i nie zaistniało ryzyko, jakiemu system monitorowania przewozów ma zapobiegać.
Końcowo skarżąca zwróciła uwagę, że dochowała należytej staranności i przed dokonaniem przewozu skontaktowała się z firmą B, od której uzyskała informacje, że towar nie podlega zgłoszeniu w systemie SENT. Również z wykazu towarów objętych system monitorowania zamieszczonym na platformie Systemu Informacyjnego Skarbowo-Celnego PUESC nie wynikało, że towar o kodzie CN23033000 podlegał zgłoszeniu SENT. Wiedzy takiej nie posiadali także funkcjonariusze [...] Urzędu Celno-Skarbowego na przejściu granicznym B., którzy 3 sierpnia 2023 r. kontrolowali towar.
DIAS nie znalazł podstaw do uwzględnienia odwołania i zaskarżoną decyzją z 14 lutego 2025 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.
W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, że w niniejszej sprawie podstawę zgłoszenia przewozu towaru w rejestrze SENT stanowiły przepisy art. 3 ust. 2 pkt 4 oraz ust. 11 ustawy SENT w związku z § 1 pkt 9 lit. a rozporządzenia Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 22 kwietnia 2022 r. (winno być 25 kwietnia 2022 r.) w sprawie towarów, których przewóz jest objęty systemem monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 898), w brzmieniu obowiązującym w dniu kontroli. Wynika z nich, że systemem monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi jest objęty przewóz towarów, które są produktami rolnymi, podzielonymi na następujące sektory wymienione w odpowiednich częściach załącznika 1 do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólną organizację rynków produktów rolnych oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 922/72, (EWG) nr 234/79, (WE) nr 1037/2001 i (WE) nr 1234/2007 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 671, ze zm.), w tym zboża, część I, jeżeli masa brutto przesyłki towarów przekracza 500 kg jest zgłaszane do SENT. W załączniku numer 1 wykazu produktów, o których mowa w art. 1 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 w części I "zboża" wymieniono pozostałości i odpady browarnicze i gorzelniane (oznaczone kodem CN 230333000).
Następnie DIAS odwołał się do zawartej w art. 2 pkt 8 ustawy SENT definicji przewoźnika i jego obowiązków określonych w art. 7 ust. 1 ustawy SENT. Podkreślił, że w momencie przekroczenia granicy, rozpoczęcia przewozu przez terytorium kraju, przewożony towar winien być przedmiotem rejestracji i jako taki podlegać nadzorowi. Natomiast stwierdzone naruszenie w tym zakresie sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 20 000 zł, zgodnie z art. 22 ust. 1 pkt 1 ustawy SENT. Nawiązując do stanu faktycznego sprawy organ odwoławczy podkreślił, że poza sporem jest to, że skarżąca przed rozpoczęciem przewozu na terytorium kraju, czyli Rzeczypospolitej Polskiej, nie przesłała do rejestru zgłoszenia i nie uzyskała numeru referencyjnego dla tego zgłoszenia, a samo zgłoszenie przewozu towaru nastąpiło dopiero w trakcie kontroli.
W dalszej kolejności DIAS wyjaśnił przyczyny nieuwzględnienia wniosku
w zakresie odstąpienia od nałożenia kary. Podkreślił, że brzmienie powołanych przepisów SENT wskazuje, że zarówno wydanie decyzji nakładającej karę jak i jej wysokość, nie zależą od uznania organu. Przepisy te mają charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że w razie stwierdzenia ich naruszenia, uprawniony organ obowiązany jest do nałożenia na podmiot wykonujący przewóz odpowiedniej kary pieniężnej w drodze decyzji administracyjnej. Dlatego też bez znaczenia są okoliczności z powodu których przedsiębiorca dopuścił się nieprawidłowości, a organ nie jest upoważniony do ustalania i oceny przyczyn zaistniałego naruszenia prawa, lecz ma za zadanie jedynie stwierdzenie zaistniałych skutków. Dodał, że organy stosując przepisy ustawy SENT nie relatywizują stwierdzonych uchybień pod kątem umyślności bądź nieumyślności zachowań strony. Stwierdzając zaś naruszenie obowiązku nałożonego na danego uczestnika obrotu towarami wrażliwymi (tu przewoźnika) i wymierzając karę pieniężną organ nie ma możliwości miarkowania wysokości tej kary, lecz jest związany stawkami ustalonymi przez ustawodawcę.
Następnie organ odwoławczy przeanalizował przesłanki interesu publicznego
i ważnego interesu przewoźnika, których wystąpienie umożliwia odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej na podstawie z art. 22 ust. 3 ustawy SENT. Podkreślił, że zwolnienie z kary oparte jest na uznaniu administracyjnym i jest uzasadnione jedynie w sytuacjach szczególnych i wyjątkowych, na które strona nie ma wpływu i które były niezależne od jej woli i sposobu jej postępowania, a jednocześnie uniemożliwiając mu wywiązanie się z ciążących na nim obowiązków względem Skarbu Państwa, które w żaden sposób nie mogą zostać zaspokojone bez doraźnej pomocy ze strony organów. DIAS nie stwierdził, aby takie przesłanki aktualizowały się w okolicznościach rozpoznawanej sprawy. Organ zwrócił uwagę, że porównanie przychodów i dochodów z prowadzonej działalności w latach 2020-2023 w zestawieniu z wysokością nałożonej kary jednoznacznie wskazują, że zapłata kary nie jest niemożliwa, a ponadto nie wpłynie znacząco na kondycję finansową skarżącej oraz nie niesie za sobą zagrożenia dla dalszego prowadzenia działalności. Oznacza to, że wbrew twierdzeniom skarżącej nie istnieje ryzyko, że egzekucja kary spowoduje konieczność sięgnięcia po pomoc społeczną.
DIAS za chybione uznał zarzutu odwołania w zakresie błędnej wykładni
i niewłaściwego zastosowania art. 22 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy SENT. Wskazał, że rozważenie i ewentualne zastosowanie w sprawie art. 26 ust. 3 ustawy SENT jest możliwe wtedy, gdy stwierdzone uprzednio zostanie zaistnienie przypadku uzasadnionego "ważnym interesem przewoźnika" lub "interesem publicznym" przemawiającym za odstąpieniem od nałożenia kary. Jedynie wówczas możliwe jest przejście do etapu rozważania, czy odstąpienie jest możliwe także z uwagi na regulacje zawarte w art. 26 ust. 3 pkt 1-3 ustawy SENT, a zatem np. czy nie będzie to niedozwolona pomoc publiczna. Skoro zatem w sprawie nie zmaterializowała się żadna przesłanka określona w art. 22 ust. 3 ustawy SENT, to całkowicie zbędnym było analizowanie art. 26 ust. 3 tej ustawy.
Odnosząc się do argumentacji skarżącej w zakresie zaniechania zgłoszenia przewozu na skutek informacji otrzymanych od odbiorcy towaru organ odwoławczy stanął na stanowisku, że obowiązkiem przewoźnika jest staranne zapoznanie się ze wszystkimi przepisami stanowiącymi o jego obowiązku zgłoszenia przewozu towarów do SENT, a nie bazowanie wyłącznie na informacjach internetowych oraz uzyskanie pewnej wiedzy o przewożonym towarze przed ewentualnym zgłoszeniem. Takie zachowanie przewoźnika nie wskazuje na jego ważny interes w odstąpieniu od ukarania, a wręcz wskazuje na taką potrzebę. Nie jest bowiem akceptowalne ani wykazane lekceważenie obowiązków prawnych ani próba przerzucenia własnej odpowiedzialności na kontrolujących.
Zdaniem organu odwoławczego za odstąpieniem od nałożenia kary nie przemawia także fakt dokonania zgłoszenia już w trakcie kontroli. Był to bowiem warunek konieczny do dalszego kontynuowania przewozu towarów, co wynika z art. 14 ustawy SENT. Stan wiedzy funkcjonariuszy kontrolujących przewóz w S. B. również nie ma wpływu dla pierwotnego zgłoszenia i nie jest powodem do odstąpienia od ukarania, podobnie jak eksponowanie kolejnych sześciu zgłoszeń przewozu tego samego towaru realizowanych po 2 sierpnia 2023 r.
DIAS, podobnie jak organ pierwszej instancji, stanął ponadto na stanowisku, że brak zgłoszenia przewozu towarów jest jednym z najcięższych naruszeń, które w istocie uniemożliwia realizację celów ustawy SENT. Zgłoszenie takie daje bowiem organom możliwość dokonywania zdalnych analiz, monitorowania oraz przeprowadzania skutecznych kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów oraz umożliwia prawidłową identyfikację podmiotów biorących udział w przewozie towarów wrażliwych i rodzaju wykonywanego przewozu. Stąd też brak takiego zgłoszenia jeśli nie uniemożliwia to znacząco utrudnia monitorowanie łańcucha dostaw i kontrolę obowiązków podatkowych. Takie zachowanie nie może być postrzegane jako zgodne z interesem publicznym, dla którego system kontroli powinien być szczelny, skuteczny i bezpieczny.
Organ odwoławczy końcowo zwrócił uwagę, że stwierdzone naruszenie jest kolejnym naruszeniem ustawy SENT, co stwierdziły organy KAS kontrolując 18 razy 226 zgłoszeń do SENT dokonanych przez skarżącą. Niewątpliwie zatem kilkukrotne uchybienie obowiązkom wynikającym z ustawy SENT jest przejawem traktowania przepisów co najmniej bez dostatecznej uwagi. Ponadto organ zauważył, że nie ma obowiązku powielania rozstrzygnięcia innego organu jak i jego motywów, czego domaga się skarżąca, tym bardziej, że przedmiot sprawy obejmuje inne realia.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, zarzuciła organowi odwoławczemu:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
- art. 22 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 pkt. 1 ustawy SENT, poprzez błędną ich wykładnię, w szczególności w zakresie interpretacji pojęcia "interes publiczny", użytego w art. 22 ust. 3 ustawy, którego prawidłowa wykładnia powinna odbyć się z poszanowaniem zasad zawartych w art. 120, art. 121 § 1 i art. 187 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111, dalej: O.p.) oraz zasady proporcjonalności mającej wymiar konstytucyjny,
- art. 22 ust. 3, art. 26 ust. 3 pkt. 1 ustawy SENT w zw. z art. 107 TFUE poprzez ich błędną wykładnię przejawiającą się w stwierdzeniu, że odstąpienie od ukarania może stanowić wyłącznie pomoc de minimis i uzależniając możliwość zastosowania tej instytucji od złożenia przez stronę wniosku o udzielenie pomocy de minimis, podczas gdy instytucja ta nie stanowi pomocy publicznej ani pomocy de minimis,
- art. 30 ust. 4 ustawy SENT, przez niezastosowanie tego przepisu i błędną wykładnię poprzez uznanie, że przepis ten nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, podczas gdy prawidłowa analiza prowadzi do wniosków odmiennych, a to, że nie wszczyna się postępowania w sprawie o nałożenie kary pieniężnej w takiej właśnie sytuacji, jaka zaistniała w sprawie,
2. naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy:
- art. 122, art. 187 § 1 i § 3 i art. 191 O.p. w zw. z art. 26 ust. 3 pkt. 1 ustawy SENT, poprzez brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego sprawy, co w konsekwencji doprowadziło do uznania, że w niniejszej sprawie niezaistniały przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary, które w niniejszym przypadku nie stanowiłoby pomocy publicznej,
- art. 120, art. 121 § 1 i art. 187 § 1 O.p. i wyrażonych w tych przepisach zasad legalizmu, zaufania do organu podatkowego oraz oficjalności postępowania dowodowego przy dokonywaniu interpretacji pojęcia "interesu publicznego", którym to pojęciem posługuje się art. 22 ust. 3 ustawy SENT,
- art. 121 O.p., w zw. z art. 26 ust. 5 ustawy SENT przez nieprowadzenie przez organ postępowania w sposób niebudzący zaufania do organów z uwagi na brak dostatecznego rozważenia w decyzji możliwości wprowadzenia skarżącej w błąd przez funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej,
- art. 210 § 4 O.p. w zw. z art. 26 ust. 5 ustawy SENT poprzez wadliwość uzasadnienia decyzji polegającą na wskazania wszystkich istotnych przesłanek, którymi kierował się organ podatkowy wydający decyzję,
- art. 2a O.p. w zw. z art. 26 ust. 5 ustawy SENT, przez niezastosowanie zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika, w sytuacji, gdy w postępowaniu wykazane zostały uzasadnione wątpliwości co do prawidłowości działania kontrolujących funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej.
W oparciu o wskazane zarzutu pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
W rozwinięciu zarzutów skargi ponowił argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji. Dodatkowo podniósł, że skarżąca dochowała wymogu należytej staranności oraz rzetelności w dokonywaniu zgłoszeń SENT i przed podjęciem ładunku upewniła się czy towar podlega rejestracji, czy nie. Wykaz towarów objętych systemem monitorowania zamieszczony na platformie Systemu Informacyjnego Skarbowo-Celnego PUESC nie zawierał informacji, aby towar o kodzie CN23033000 podlegał zgłoszeniu SENT, co stanowi wprowadzenie w błąd podmiotów zajmujących się zgłaszaniem towarów. Dopiero po kontroli, dnia 12 sierpnia 2023 r., ponownie dokonano zmiany w przepisach i towar o kodzie CN23033000 został wyłączony z listy towarów objętych monitoringiem. Również funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej, podczas kontroli nie byli świadomi, że towar [...] podlega zgłoszeniu w systemie SENT, a okoliczność ta została całkowicie pominięta w toku rozpoznawanej sprawy. Dlatego też trudno zarzucić skarżącej brak znajomości przepisów prawa w sytuacji, gdy sami funkcjonariusze dokonujący kontroli w B. wiedzy takiej nie posiadali.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie jest uzasadniona.
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
W świetle powyższych kryteriów skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, bowiem Sąd nie stwierdził, aby w kontrolowanym postępowaniu dopuszczono się uchybień wskazanych w skardze, jak również innych naruszeń przepisów prawa materialnego i procesowego.
Materialną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1218, dalej: ustawa SENT).
Stosownie do art. 2 pkt 8 ustawy SENT, przewoźnikiem jest m. in. osoba fizyczna, prowadząca działalność gospodarczą, wykonująca przewóz towarów.
Przepis art. 7 ust. 1 ustawy SENT stanowi, że w przypadku przewozu towaru z terytorium jednego państwa członkowskiego na terytorium drugiego państwa członkowskiego przewoźnik jest obowiązany przesłać do rejestru, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, czyli terytorium Rzeczpospolitej (art. 2 pkt 12 ustawy) zgłoszenie i uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia.
Terytorium Rzeczpospolitej Polskiej to wyznaczony granicą wycinek powierzchni ziemi, na której państwo wykonuje swoją suwerenność.
Obowiązek przewoźnika polega na przesłaniu przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, zgłoszenia i uzyskania dlań numeru referencyjnego, co ma realizować zasadniczy cel ustawy, tzn. monitorowanie obrotu wrażliwymi towarami. Zatem w momencie przekroczenia granicy, rozpoczęcia przewozu na terytorium kraju, przewożony towar winien być zgłoszony i jako taki podlegać rozpoczętemu nadzorowi. Art. 22 ust. 1 pkt 1 ustawy SENT przewiduje, że w przypadku niedokonania zgłoszenia przez przewoźnika nakłada się na niego karę pieniężną w wysokości 20 000 zł.
W kontrolowanej sprawie poza sporem jest, że odczyty kamer, zlokalizowane na przejściu granicznym wskazywały, że 2 sierpnia 2023 r. o godz. 12:44:15, pojazdy o numerach rejestracyjnych [...] i [...] (ciągnik i naczepa będące w dyspozycji skarżącej przekroczyły granicę państwa w C. i od tej chili znajdowały się w Polsce. W toku kontroli ustalono, że przewóz towaru oznaczonego w dokumentach podróżnych, jako [...] odbywał się z F. na Węgrzech do R. na Łotwie, na krajowej trasie z C., stwierdzono przy tym brak wymaganego zgłoszenia przewożonego towaru przez przewoźnika do systemu monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów.
W oparciu o ustalenia zawarte w protokole kontroli Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. prawidłowo wszczął z urzędu postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej w związku z naruszeniem przepisów ustawy SENT, które zakończył opisaną wyżej decyzją, wymierzając karę pieniężną w kwocie 20 000 zł za brak zgłoszenia do SENT przewozu towaru.
W momencie przekroczenia granicy i rozpoczęcia przewozu przez terytorium kraju, przewożony towar winien być przedmiotem rejestracji i jako taki podlegać nadzorowi. Tymczasem w tej sprawie zgłoszenie zostało dokonane dopiero w toku kontroli.
Należy wskazać, że przepisy ustawy SENT mają charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że w razie ich naruszenia, uprawniony organ ma obowiązek, a nie prawo nałożyć na podmiot wykonujący przewóz karę pieniężną w drodze decyzji administracyjnej. Przepisy uzależniają nałożenie kary jedynie od stwierdzenia samego faktu nieprzestrzegania nałożonych obowiązków. Co więcej, bez znaczenia są okoliczności, z powodu których przedsiębiorca dopuścił się nieprawidłowości, okoliczności te nie podlegają ocenie organu, a stwierdzenie naruszenia obowiązku nałożonego na danego uczestnika obrotu towarami wrażliwymi /tu przewoźnika/ skutkują wymierzeniem kary pieniężnej bez możliwości miarkowania jej wysokości.
W niniejszej sprawie skarżąca nie kwestionuje braku zgłoszenia przewozu towaru do systemu SENT. Powołuje się na inne okoliczności, które w ocenie Sądu orzekającego w sprawie nie mają znaczenia.
Wątpliwości czy towar podlega przepisom ustawy SENT nie powinny być rozstrzygane na dopiero etapie kontroli. Obowiązkiem przewoźnika jest posiadanie wiedzy o przewożonym ładunku, a rzeczą organu jest jedynie sprawdzenie czy towar podlega czy też nie podlega rejestracji do systemu SENT. W kontrolowanej sprawie zgłoszenie przewozu towaru do systemu SENT nastąpiło dopiero w trakcie kontroli.
Mając na uwadze treść zarzutów zawartych w skardze należy stwierdzić, że istota sporu sprowadza się do oceny, czy organy podatkowe prawidłowo przeanalizowały ustawowe przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, ze względu na brak spełnienia po stronie skarżącej przesłanki ważnego interesu lub interesu publicznego.
W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie organ prawidłowo rozpatrzył możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej w oparciu o przesłanki z art. 22 ust. 3 ustawy SENT, zgodnie z którym w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1 -2a. z uwzględnieniem art. 26 ust. 3. Organ obszernie przeanalizował warunki określone w art. 26 ust. 3 ustawy SENT oraz ważny interes przewoźnika i interes publiczny, opierając się przy tym na orzecznictwie i poglądach doktryny. Należy zauważyć, że użyte w przepisach art. 21 ust. 3, art. 24 ust. 3 czy art. 26 ust. 3 ustawy SENT sformułowanie "może" wskazuje jednoznacznie, że instytucja ulgi, jaką de facto jest odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej oparta jest na uznaniu administracyjnym.
Podjęte przez organ z urzędu ustalenia potwierdziły, że w przedmiotowej sprawie nie zachodziła żadna z powyższych przesłanek warunkujących odstąpienie od nałożenia sankcji; spłata należności z tytułu kary pieniężnej nie spowoduje niewywiązania się skarżącej z ustawowych obowiązków. Regulacje ustawy SENT w sposób bardzo wąski przewidują możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej na poszczególne podmioty odpowiedzialne, uczestniczące w procedurze monitorowania przewozu towarów.
W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji w uzasadnieniach swoich decyzji rozważyły normę z art. 22 ust. 3 ustawy SENT z uwzględnieniem odesłania do art. 26 ust. 3 tej ustawy. Odnośnie "ważnego interesu "wskazać należy, że o istnieniu takiego interesu uprawniającego do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej nie decyduje subiektywne przekonanie strony, ale kryteria zobiektywizowane, w każdym przypadku inne, uwzględniające różnorodne aspekty sprawy. Przy czym użycie słowa "ważny" podkreśla wyjątkowość zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary z uwagi na tenże interes. Zdaniem składu orzekającego termin "ważny interes" oznacza wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności oraz powinien uwzględniać trudną sytuację ekonomiczną strony skarżącej.
Z dokumentów zebranych w sprawie (zarówno przedłożonych przez skarżącą jak i pozyskanych przez organ z urzędu), wynika że skarżąca posiada stabilną sytuację finansową, nie posiada zaległości publicznoprawnych, nie są prowadzone wobec niej postępowania egzekucyjne. Skarżąca skutecznie nie podważyła tych ustaleń. Organy podatkowe zasadnie zatem uznały, że w sprawie nie wystąpił ważny interes, który uzasadniałby odstąpienie od wymierzenia kary, o której mowa w art. 22 ust. 1 ustawy SENT.
Brak jest również możliwości uzależnienia stosowania ww. sankcji administracyjnej od "wielkości przychodu osiągniętego z przedmiotowego transportu przez przewoźnika", gdyż przepis prawa tj. art. 22 ust. 1 ustawy SENT wprost wskazuje, że zawsze chodzi o kwotę 20 000 zł.
Dlatego też nie można zgodzić się z zarzutem skarżącej naruszenia zasady proporcjonalności mającej wymiar konstytucyjny. Sąd podziela stanowisko zajęte przez Naczelny Sąd Administracyjnego w wyroku z 12 lipca 2023 r., II GSK 1268/22 (Legalis nr 2969668), zgodnie z którym wysokość kary została określona ustawowo i w tej wysokości została nałożona. Proporcjonalność kary na gruncie ustawy SENT została zachowana, bowiem przewidział ją sam ustawodawca, określając różne wysokości nakładanej kary w zależności od rodzaju naruszenia. Twierdzenie w takiej sytuacji, że kara jest nieproporcjonalnie wysoka w stosunku do przewinienia/przychodu z danej transakcji adresowane jest do ustawodawcy jako postulat de lege ferenda, a nie do organu stosującego dany przepis (por. wyrok WSA w Gliwicach z 18 maja 2023 r., III SA/Gl 188/23).
Jak już wskazano, przepisy ustawy SENT mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia przez odpowiedzialne podmioty zasad systemu monitorowania drogowego przewozu tzw. wrażliwych towarów. Zostały przy tym tak ukształtowane, że przewidują sankcje pieniężne za obiektywne stwierdzony fakt naruszenia przepisów. Kary pieniężne nakładane w trybie administracyjnym decyzją właściwego naczelnika urzędu celno-skarbowego są bowiem niezależne od winy odpowiedzialnego podmiotu. Organ szeroko wyjaśnił jak rozumie pojęcie "interes publiczny" i odwołał się do celu ustawy.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowany jest pogląd, że nie leży w interesie publicznym, aby nakładać na profesjonalistę działającego legalnie dolegliwą karę pieniężną tylko z tej przyczyny, że dopuścił się on pewnych uchybień formalnych, o nieistotnym znaczeniu, jeżeli uchybienia te nie tylko nie stanowiły realnego zagrożenia interesów Skarbu Państwa, w postaci możliwości uszczuplenia dochodów podatkowych, ale nawet nie stwarzały ryzyka takiego uszczuplenia (por. wyrok NSA z 1 lipca 2021 r., II GSK 95/21). Nie kwestionując co do zasady tego stanowiska należy wskazać, że w okolicznościach stanu faktycznego ustalonego w niniejszej sprawie uchybienia nie miały charakteru uchybień formalnych o nieistotnym znaczeniu. Do wymaganego przepisami prawa zgłoszenia towaru do systemu SENT doszło dopiero w wyniku kontroli.
Sąd nie uznał również za zasadne zarzutów skargi związanych z niewyczerpującym i nieobiektywnym rozpatrzeniem sprawy. Sąd zatem ocenił jako nietrafny zarzut sformułowany w skardze co do naruszenia art. 120, art. 121 § 1, art. 122 i art. 187 § 1 O.p., gdyż organy podatkowe prawidłowo wyjaśniły stan faktyczny sprawy i wbrew postawionym zarzutom nie naruszyły zasad postępowania, dokonane ustalenia nie są dowolne, a wydane w sprawie decyzje nie naruszają swobodnej oceny zebranych dowodów. Sporządzone uzasadnienia decyzji pierwszoinstancyjnej i drugoinstancyjnej zawierały wyczerpujący opis stanu faktycznego jak i obszerne rozważania prawne oraz prawidłową subsumpcję. Materiał dowodowy zebrany w sprawie był wystarczający do jej rozstrzygnięcia, został przy tym wnikliwie rozpatrzony i oceniony. Wbrew postawionym zarzutom, organy nie naruszyły wyszczególnionych w skardze zasad postępowania.
Zaskarżona decyzja zawiera wszystkie wymagane prawem elementy, w tym powołanie podstawy prawnej oraz uzasadnienie faktyczne i prawne, o których mowa w art. 210 § 1 pkt 4 i pkt 6 O.p. oraz art. 210 § 4 O.p. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno zawierać, w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności. Uzasadnienie prawne musi zaś zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie faktyczne winno być spójne i logiczne, tak by z jego treści w sposób nie budzący wątpliwości wynikał ustalony przez organ podatkowy stan faktyczny, stanowiący podstawę rozstrzygnięcia podatkowego. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia powyższe wymogi i dostatecznie indywidualizuje przedmiot sporu.
Organ obszernie i przekonująco odniósł się do wszystkich podniesionych przez skarżącą zarzutów naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Sąd w całości podziela zaprezentowane stanowisko i jego argumentację.
Zdaniem Sądu zgromadzony w sprawie przez organy materiał dowodowy był wystarczający do wydania w sprawie rozstrzygnięcia, a przeprowadzone przez organy postępowanie w sprawie było prawidłowe. Prawidłowo wyjaśnił przy tym bezzasadność zarzutu naruszenia przepisów art. 2a O.p., jak również art. 30 ust. 4 O.p. Wysokość kary została określona ustawowo i w tej wysokości została słusznie nałożona.
Mając powyższe na uwadze Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.