II SA/Rz 324/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził bezskuteczność czynności nałożenia kwarantanny na małoletniego, ponieważ organ nie wydał w tej sprawie decyzji administracyjnej, a rozporządzenie wyłączające tę formę naruszyło prawo.
Skarga dotyczyła nałożenia kwarantanny na małoletniego H. Ś. bez wydania decyzji administracyjnej. Skarżący argumentował, że narusza to przepisy ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych, a także Konstytucję RP. Organ twierdził, że kwarantanna została nałożona na podstawie rozporządzenia, które wyłączało konieczność wydania decyzji. Sąd uznał skargę za zasadną, stwierdzając bezskuteczność czynności, ponieważ rozporządzenie w tym zakresie wykroczyło poza delegację ustawową i naruszyło konstytucyjne gwarancje.
Sprawa dotyczyła skargi małoletniego H. Ś. na czynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] polegającą na nałożeniu kwarantanny od 1 do 4 lutego 2022 r. bez wydania decyzji administracyjnej. Skarżący podniósł, że narusza to przepisy ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych, a także konstytucyjne prawa do wolności osobistej i poruszania się. Organ argumentował, że rozporządzenie Rady Ministrów wyłączało wymóg wydania decyzji administracyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uznał skargę za zasadną i stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności. Sąd podkreślił, że przepisy rozporządzenia, które zwalniały z obowiązku wydania decyzji, wykroczyły poza zakres upoważnienia ustawowego i naruszyły art. 92 ust. 1 Konstytucji RP. W ocenie Sądu, nałożenie obowiązku kwarantanny wymagało wydania decyzji administracyjnej, zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych, a forma ustna lub telefoniczna, bez formalnej decyzji, naruszała gwarancje konstytucyjne i ustawowe. Sąd zasądził również od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, nałożenie obowiązku kwarantanny wymaga wydania decyzji administracyjnej. Rozporządzenie, które wyłącza ten wymóg, wykroczyło poza delegację ustawową.
Uzasadnienie
Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych w art. 33 ust. 1 stanowi, że obowiązki, w tym kwarantanna, nakładane są w drodze decyzji. Rozporządzenie Rady Ministrów, które próbowało wyłączyć ten wymóg, naruszyło art. 92 ust. 1 Konstytucji RP i wykroczyło poza zakres upoważnienia ustawowego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
stwierdzono_nieważność
Przepisy (12)
Główne
u.z.z. art. 33 § ust. 1
Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
Państwowy powiatowy inspektor sanitarny może, w drodze decyzji, nałożyć obowiązki określone w art. 5 ust. 1, w tym kwarantannę.
u.z.z. art. 5 § ust. 1 pkt 1 lit. f
Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
Kwarantanna jest jednym z obowiązków, które mogą być nałożone.
u.z.z. art. 34 § ust. 2
Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
Osoby narażone na chorobę zakaźną lub mające styczność ze źródłem czynnika chorobotwórczego, bez objawów chorobowych, podlegają obowiązkowej kwarantannie lub nadzorowi epidemiologicznemu.
p.p.s.a. art. 146 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd, uwzględniając skargę na czynność, stwierdza jej bezskuteczność.
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 4
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Czynności z zakresu administracji publicznej podlegają kontroli sądu administracyjnego.
Konstytucja RP art. 41 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zapewnienie nietykalności i wolności osobistej; pozbawienie lub ograniczenie wolności tylko na zasadach i w trybie ustawy.
Konstytucja RP art. 52 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do swobodnego poruszania się po terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenia wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i w określonych przypadkach.
Konstytucja RP art. 92 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Rozporządzenia są wydawane na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i na jej podstawie.
Pomocnicze
u.z.z. art. 46a
Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
Podstawa prawna do wydania rozporządzenia w przypadku stanu epidemii.
u.z.z. art. 46b
Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
Zakres spraw, które mogą być uregulowane w rozporządzeniu, w tym ustanowienie obowiązku kwarantanny.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nałożenie kwarantanny nastąpiło bez wydania decyzji administracyjnej, co narusza art. 33 ust. 1 u.z.z. Rozporządzenie Rady Ministrów, które wyłączyło wymóg wydania decyzji, wykroczyło poza delegację ustawową i naruszyło Konstytucję RP (art. 92 ust. 1). Brak decyzji administracyjnej stanowi naruszenie konstytucyjnych praw do wolności osobistej i poruszania się (art. 41, art. 52 Konstytucji RP).
Odrzucone argumenty
Argument organu, że kwarantanna została nałożona na podstawie rozporządzenia, które wyłączało konieczność wydania decyzji administracyjnej.
Godne uwagi sformułowania
Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 25 lutego 2022 r., sygn. I SA/Po 1022 r. oraz w wyroku WSA w Olsztynie z dnia 20 kwietnia 2022 r. II SA/Rz 175/22, że wprowadzone w § 5 ust. 1 rozporządzenia odstępstwo od ustawowej zasady nakładania obowiązku poddania się kwarantannie na podstawie decyzji administracyjnej nie mieści się w zakresie pojęcia "ustanowienia obowiązku poddania się kwarantannie" użytego w art. 46b pkt 5 u.z.z. Zmiana zasadniczej konstrukcji ustawowej realizującej funkcje gwarancyjne - w tym przypadku polegająca w istocie na wprowadzeniu, nieznanej dotychczas u.z.z., instytucji "kwarantanny ex lege" - wymagała niewątpliwie zmiany regulacji ustawowej, a nie wprowadzenia takiej instytucji w drodze aktu podustawowego. Nałożenie obowiązku kwarantanny stanowi władczą ingerencję w podstawowe prawa obywatelskie.
Skład orzekający
Magdalena Józefczyk
przewodniczący sprawozdawca
Paweł Zaborniak
sędzia
Karina Gniewek-Berezowska
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Podstawę prawną do kwestionowania czynności organów sanitarnych polegających na nakładaniu kwarantanny bez wydania decyzji administracyjnej, zwłaszcza w kontekście naruszenia przepisów rozporządzeń przez organy wykonawcze."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z przepisami o kwarantannie w okresie pandemii i interpretacji przepisów rozporządzeń w kontekście delegacji ustawowej i Konstytucji RP.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnych praw obywatelskich (wolność osobista, poruszania się) w kontekście działań administracji podczas pandemii. Pokazuje, jak rozporządzenia mogą być niezgodne z ustawą i Konstytucją, a sądy administracyjne stoją na straży praworządności.
“Kwarantanna bez decyzji? Sąd: Rozporządzenie naruszyło Konstytucję!”
Dane finansowe
WPS: 200 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Rz 324/22 - Wyrok WSA w Rzeszowie Data orzeczenia 2022-08-10 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-03-14 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie Sędziowie Karina Gniewek-Berezowska Magdalena Józefczyk /przewodniczący sprawozdawca/ Paweł Zaborniak Symbol z opisem 6205 Nadzór sanitarny Hasła tematyczne Inspekcja sanitarna Sygn. powiązane II GSK 2037/22 - Wyrok NSA z 2023-11-08 Skarżony organ Inne Treść wyniku Stwierdzono bezskuteczność czynności Powołane przepisy Dz.U. 2021 poz 2069 art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 2 Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Dz.U. 2022 poz 329 art. 146 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk /spr./ Sędziowie WSA Paweł Zaborniak AWSA Karina Gniewek - Berezowska Protokolant sekretarz sądowy Joanna Kulasa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi H. Ś. działającego przez przedstawiciela ustawowego P. Ś. na czynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia 1 lutego 2022 r. w przedmiocie nałożenia kwarantanny I. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności; II. zasądza od Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Mielcu na rzecz skarżącego H. Ś. kwotę 200 zł /słownie: dwieście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie W dniu 14 marca 2022 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wpłynęła skarga małoletniego H. Ś. – reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego P. Ś. (dalej: "skarżącego") na czynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] (dalej: "organ", "Inspektor" lub "PPIS"), w przedmiocie nałożenia kwarantanny. Z uzasadnienia skargi oraz nadesłanych akt administracyjnych wynika, że w dniu 1 lutego 2022 r. matka małoletniego H. Ś., została telefonicznie poinformowana przez pracownika Przedszkola Miejskiego nr [...] w [...] o objęciu skarżącego kwarantanną i konieczności niezwłocznego odbiory dziecka z przedszkola. W tym samym dniu matka skarżącego została telefonicznie poinformowana przez pracownika Powiatowej Stacji Sanitarno – Epidemiologicznej w [...] o nałożeniu na skarżącego kwarantanny od dnia 1 lutego 2022 r. do dnia 4 lutego 2022 r. Skarżący podniósł, że do dnia wniesienia skargi organ nie wydał decyzji administracyjnej w przedmiocie nałożenia kwarantanny. Zdaniem skarżącego, powyższe oznacza, że zaskarżona czynność została podjęta przez organ z naruszeniem: I. art. 33 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 oraz art. 34 ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 2069 z późn. zm.) - dalej: "u.z.z.", poprzez brak wydania decyzji w przedmiocie nałożenia kwarantanny, wskutek zastosowania sprzecznego z treścią tych przepisów § 5 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 maja 2021 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz.U. z 2021 r. poz. 861 z późn. zm.) - dalej: "rozporządzenie", wyłączającego formę decyzji administracyjnej, bez stosownej podstawy ustawowej, co stanowi jednocześnie nielegalne pozbawienie skarżącego wolności osobistej (art. 41 ust. 1 i 2 Konstytucji RP) oraz wolności poruszania się po terytorium Rzeczpospolitej (art. 52 ust. 1 Konstytucji RP); II. art. 32 u.z.z. poprzez brak zweryfikowania uzyskanych informacji i danych o podejrzeniu zakażenia oraz o domniemywanym "kontakcie" skarżącego z osobą podejrzaną o zakażenie tzn. o jego rzekomej styczności z źródłem biologicznego czynnika chorobotwórczego i wykonania własnej, merytorycznej oceny zaistniałej sytuacji, w ramach obowiązkowego w takim wypadku dochodzenia epidemiologicznego; III. art. 34 ust. 2 u.z.z. poprzez zastosowanie najbardziej dolegliwego środka (kwarantanny) w sposób arbitralny, bo bez wymaganego rozważenia zastosowania nadzoru epidemiologicznego, co sprawia, że skarżone rozstrzygnięcie nie mieści się w ramach dopuszczalnego tym przepisem uznania administracyjnego. Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę PPIS wniósł o jej oddalenie argumentując, że skarżący został objęty kwarantanną na podstawie art. 32 ust. 1 i 2 u.z.z. oraz § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia, a zatem na podstawie obwiązujących przepisów prawa. Jednocześnie wskazane wyżej rozporządzenie w § 5 ust. 1 wyłączyło konieczność wydania decyzji administracyjnej w sprawie nałożenia kwarantanny. Tym samym w ocenie PPIS brak jest podstaw do uznania zarzutów skarżącego za zasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Skarga jako zasadna, została przez Sąd uwzględniona w całości. Na wstępie należy wyjaśnić, że Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 137). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.) - dalej: "p.p.s.a.". Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z uwagi na przedmiot skargi należy to zgodnie z art. 146 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt, interpretację, opinię zabezpieczającą lub odmowę wydania opinii zabezpieczającej albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio. Realia faktyczne i prawne tej sprawy są analogiczne z tymi, które stanowiły przedmiot rozważań WSA w Rzeszowie w wyrokach: z 18.05.2022 r., II SA/Rz 22/22; z 15.06.2022 r., II SA/Rz 133/22 (dostępne w cbosa). Wyrażone w tych wyrokach stanowisko, jako słuszne bo odpowiadające prawu, Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w całości podziela i uznaje za własne. Zarówno z akt administracyjnych sprawy oraz treści skargi i odpowiedzi na skargę wynika, że nie została wydana decyzja o nałożeniu na skarżącego kwarantanny na okres od 1 lutego 2022 r. do 4 lutego 2022 r. PPIS w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko o braku podstawy prawnej do wydania decyzji administracyjnej o nałożeniu obowiązku kwarantanny, zatem w sprawie nie jest kwestionowane niewydanie decyzji w tej sprawie. Sąd podzielił stanowisko wyrażane w orzeczeniach sądów administracyjnych oraz w doktrynie, że objęcie w takim trybie przez organy inspekcji sanitarnej osoby kwarantanną stanowi czynność z zakresu administracji publicznej zaskarżalną do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (por. wyroki: WSA w Gliwicach z 27.07.2020 r., III SA/Gl 319/20; WSA we Wrocławiu z 25.11.2020 r., IV SA/Wr 284/20; z WSA w Warszawie z 20.07. 2021 r., V SA/Wa 2022/21, - dostępne w cbosa; por. też S. Trociuk, Prawa i wolności w stanie epidemii, Warszawa 2021, ss. 33-34). Skarżący zachował termin, o którym mowa w art. 53 § 2 p.p.s.a., gdyż o objęciu kwarantanną dowiedział się dnia 1 lutego 2022 r., a skargę do organu wniósł w dniu 2 marca 2022 r. Dzień uzyskania wiedzy o nałożeniu obowiązku potwierdził PPIS w odpowiedzi na skargę. Wniosek PPIS o oddalenie skargi nie został przez WSA uwzględniony. Przepisy rozporządzenia z 2021 r. nie regulują ani przesłanek objęcia kwarantanną, ani kategorii osób jej podlegających. Wyczerpującą regulację w tym zakresie zawierają przepisy u.z.z. Stosownie do art. 33 ust. 1 u.z.z. państwowy powiatowy inspektor sanitarny lub państwowy graniczny inspektor sanitarny może, w drodze decyzji, nałożyć na osobę zakażoną lub chorą na chorobę zakaźną albo osobę podejrzaną o zakażenie lub chorobę zakaźną, lub osobę, która miała styczność ze źródłem biologicznego czynnika chorobotwórczego, obowiązki określone w art. 5 ust. 1. Do obowiązków tych należy także kwarantanna (art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. f u.z.z.), która - zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 12 u.z.z. - jest odosobnieniem osoby zdrowej, która była narażona na zakażenie, w celu zapobieżenia szerzeniu się chorób szczególnie niebezpiecznych i wysoce zakaźnych. Zatem art. 33 ust. 1 u.z.z. określa generalną zasadę decyzyjnego orzekania w przedmiocie nakładania obowiązków określonych w art. 5 ust. 1 u.z.z., w tym kierowania na kwarantannę. Zasady tej nie zmienia art. 33 ust. 3a u.z.z., dodany z dniem 1 kwietnia 2020 r., który stanowi, że decyzje, o których mowa w ust. 1, wydawane w przypadku podejrzenia zakażenia lub choroby szczególnie niebezpiecznej i wysoce zakaźnej, stanowiącej bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia innych osób:1) mogą być przekazywane w każdy możliwy sposób zapewniający dotarcie decyzji do adresata, w tym ustnie; 2) nie wymagają uzasadnienia; 3) przekazane w sposób inny niż na piśmie, są następnie doręczane na piśmie po ustaniu przyczyn uniemożliwiających doręczenie w ten sposób. Sąd podziela stanowisko, że przywołany przepis nie pozwala na odstąpienie od decyzyjnej formy nakładania obowiązków, o których mowa w art. 5 ust. 1 u.z.z.., a jedynie w określonych granicach upraszcza treść takiej decyzji (przez możliwość odstąpienia od uzasadnienia) oraz sposób jej zakomunikowania (doręczenia / ogłoszenia) adresatowi (por. J. Piecha (w:) Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Komentarz, pod red. L. Boska, Warszawa 2021, art. 33, Nb 26 i 27). Zgodnie z art. 34 ust. 2 u.z.z. osoby, które były narażone na chorobę zakaźną lub pozostawały w styczności ze źródłem biologicznego czynnika chorobotwórczego, a nie wykazują objawów chorobowych, podlegają obowiązkowej kwarantannie lub nadzorowi epidemiologicznemu, jeżeli tak postanowią organy inspekcji sanitarnej przez okres nie dłuższy niż 21 dni, licząc od dnia następującego po ostatnim dniu odpowiednio narażenia albo styczności. Jak zauważono w wyroku NSA z dnia 8 września 2021 r. o sygn. akt II GSK 793/21, wystąpienie jednej z okoliczności wskazanych w tym przepisie skutkuje obowiązkiem kwarantanny, przy czym obowiązek ten wynika z ustawy. W związku z tym - odnosząc się do charakteru decyzji o nałożeniu kwarantanny na podstawie art. 34 ust. 2 u.z.z. - NSA stwierdził, że decyzja ta ma charakter deklaratoryjny, bowiem materializuje, a więc potwierdza istnienie takiego obowiązku w stosunku do konkretnej osoby, chociaż sama nie kreuje jego powstania. Ma jednak doniosłe znaczenie, bo określa ten obowiązek w stosunku do konkretnego adresata, a tym samym pełni funkcję gwarancyjną w stosunku do przysługujących temu podmiotowi praw i wolności, bowiem stwarza prostą drogę do kontroli legalności działania organów przez sąd. NSA zauważył, że w tym zakresie mogą pojawiać się wątpliwości, chociażby z tego powodu, że art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. f) u.z.z. nakłada powszechny obowiązek kwarantanny na osoby przebywające na terytorium RP, jednak precyzuje, że ma on być realizowany na zasadach określonych w ustawie. Taka konstrukcja tego obowiązku - zdaniem NSA - pozwala przyjąć, że dopiero decyzja wydana na podstawie art. 34 ust. 2 u.z.z. wyznacza ten obowiązek w stosunku do osób, które spełniają warunki określone w dyspozycji tego przepisu. Za takim rozumieniem powołanego przepisu przemawia także art. 35 ust. 1 u.z.z., który upoważnia lekarza m.in. do skierowania osoby narażonej na zakażenie na kwarantannę również w przypadku braku decyzji, o której mowa w art. 33 ust. 1 ust. 1 u.z.z. Skoro w art. 33 ust. 1 u.z.z. ustawodawca wprowadził zasadę orzekania o nałożeniu obowiązków, o których mowa w art. 5 ust. 1 u.z.z., w drodze decyzji, a jedyny wyjątek od tej zasady przewidział w art. 35 ust. 1 u.z.z., to nie ma możliwości odstąpienia od decyzyjnego trybu skierowania na kwarantannę w przypadku orzekania przez organy inspekcji sanitarnej. Sąd rozpoznając sprawę niniejszą podziela stanowisko sądów administracyjnych co do tego, że powołany przez PPIS przepis § 5 ust. 1 i 2 Rozporządzenia RM nie mógł dokonać w tym zakresie modyfikacji przepisu ustawowego w zakresie dotyczącym trybu nakładania obowiązku kwarantanny. Należało bowiem zauważyć, że rozporządzenie RM z dnia 6 maja 2021 r. zostało wydane na podstawie art. 46a i art. 46b pkt 1-6 i 8-13 u.z.z. Przepisy te upoważniały Radę Ministrów - w przypadku wystąpienia stanu epidemii lub stanu zagrożenia epidemicznego o charakterze i w rozmiarach przekraczających możliwości działania właściwych organów administracji rządowej i organów jednostek samorządu terytorialnego - do określenia w drodze rozporządzenia, na podstawie danych przekazanych przez ministra właściwego do spraw zdrowia, ministra właściwego do spraw wewnętrznych, ministra właściwego do spraw administracji publicznej, Głównego Inspektora Sanitarnego oraz wojewodów: 1) zagrożonego obszaru wraz ze wskazaniem rodzaju strefy, na którym wystąpił stan epidemii lub stan zagrożenia epidemicznego; 2) rodzaju stosowanych rozwiązań - w zakresie określonym w art. 46b - mając na względzie zakres stosowanych rozwiązań oraz uwzględniając bieżące możliwości budżetu państwa oraz budżetów jednostek samorządu terytorialnego (art. 46a u.z.z.). W rozporządzeniu tym można ustanowić m.in. obowiązek poddania się kwarantannie (art. 46b pkt 5 u.z.z.). Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 25 lutego 2022 r., sygn. I SA/Po 1022/21 oraz w wyroku WSA w Olsztynie z dnia 20 kwietnia 2022 r. II SA/Rz 175/22, że wprowadzone w § 5 ust. 1 rozporządzenia odstępstwo od ustawowej zasady nakładania obowiązku poddania się kwarantannie na podstawie decyzji administracyjnej nie mieści się w zakresie pojęcia "ustanowienia obowiązku poddania się kwarantannie" użytego w art. 46b pkt 5 u.z.z. Sąd podziela także stanowisko doktryny, przytoczone w powołanym wyroku, zgodnie z którym przepisy art. 46a i art. 46b pkt 1-6 i 8-13 u.z.z. nie upoważniały do uregulowania w wydanym na ich podstawie rozporządzeniu kwarantanny w sposób odrębny od konstrukcji ustawowych, a więc w szczególności wymagających wydania przez właściwy organ sanitarny decyzji administracyjnej (por. L. Bosek, Stan epidemii. Konstrukcja prawna, Warszawa 2022, s. 272). Zmiana zasadniczej konstrukcji ustawowej realizującej funkcje gwarancyjne - w tym przypadku polegająca w istocie na wprowadzeniu, nieznanej dotychczas u.z.z., instytucji "kwarantanny ex lege" - wymagała niewątpliwie zmiany regulacji ustawowej, a nie wprowadzenia takiej instytucji w drodze aktu podustawowego (por. L. Bosek, Stan epidemii. Konstrukcja prawna, Warszawa 2022, s. 278). Nałożenie obowiązku kwarantanny stanowi władczą ingerencję w podstawowe prawa obywatelskie. Wszelkie zaś ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być, zgodnie z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw. Oznacza to, w świetle ugruntowanego orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, że ustawa musi samodzielnie określać podstawowe elementy ograniczenia danego prawa i wolności (por. orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z 12.01.2000 r., P 11/98; z 28.06.2000 r., K36/06; z 5.02.2008 r., K 34/06; z 19.06.2008 r., P 23/07; z 19.05.2009 r., K 47/07; z 7.03.2012 r., K 3/10). Także w myśl art. 5 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 z późn. zm.; dalej jako: EKPCz) każdy ma prawo do wolności i bezpieczeństwa osobistego. Nikt nie może być pozbawiony wolności, z wyjątkiem następujących przypadków i w trybie ustalonym przez prawo m.in. zgodnego z prawem pozbawienia wolności osoby w celu zapobieżenia szerzeniu przez nią choroby zakaźnej, osoby umysłowo chorej, alkoholika, narkomana lub włóczęgi. Przy tym każdy, kto został pozbawiony wolności przez zatrzymanie lub aresztowanie, ma prawo odwołania się do sądu w celu ustalenia bezzwłocznie przez sąd legalności pozbawienia wolności i zarządzenia zwolnienia, jeżeli pozbawienie wolności jest niezgodne z prawem (art. 5 ust. 4 EKPCz). Podobnie art. 41 ust. 1 Konstytucji RP stanowi, że każdemu zapewnia się nietykalność osobistą i wolność osobistą. Pozbawienie lub ograniczenie wolności może nastąpić tylko na zasadach i w trybie określonych w ustawie. Ponadto każdy pozbawiony wolności nie na podstawie wyroku sądowego ma prawo odwołania się do sądu w celu niezwłocznego ustalenia legalności tego pozbawienia (art. 41 ust. 2 zd. pierwsze Konstytucji RP). W ramach gwarantowanej w art. 41 ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 5 ust. 4 EKPCz procedury sądowej kontroli legalności zastosowanego środka noszącego znamiona pozbawienia wolności w rozumieniu art. 41 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 5 ust. 1 EKPCz, musi istnieć rzeczywista możliwość zweryfikowania przez sąd prawidłowości detencji, tak od strony jej podstaw faktycznych, jak i prawnych (por. P. Hofmański (w:) Komentarz EKPCz, pod red. L. Garlickiego, Warszawa 2010, t. I, art. 5, Nb 119, s. 212, i tam przywołane wyroki ETPCz). W tym kontekście należy zauważyć, że skutkiem pośrednim regulacji wprowadzonej w § 5 ust. 1 rozporządzenia RM było pozbawienie, bez należytej podstawy prawnej, gwarancji i środków procesowych związanych z ogólną zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, w tym konstytucyjnego prawa do zaskarżenia rozstrzygnięcia zapadłego w pierwszej instancji (art. 78 Konstytucji RP). NSA w wyroku z 19 października 2021 r. sygn. akt II GSK 663/2 (dostępny w cbosa) stwierdził, że z orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego wynika niezbicie, że w rozporządzeniu powinny być zamieszczane jedynie przepisy o charakterze technicznym, niemające zasadniczego znaczenia z punktu widzenia praw lub wolności jednostki. Uzależnienie dopuszczalności ograniczeń wolności i praw od ich ustanowienia "tylko w ustawie" jest czymś więcej, niż tylko przypomnieniem ogólnej zasady wyłączności ustawy dla unormowania sytuacji prawnej jednostek, stanowiącej klasyczny element idei państwa prawnego. Jest to także sformułowanie wymogu odpowiedniej szczegółowości unormowania ustawowego. Skoro ograniczenia konstytucyjnych praw i wolności mogą być ustanawiane "tylko" w ustawie, oznacza to nakaz kompletności unormowania ustawowego, które powinno w sposób samodzielny określać wszystkie podstawowe elementy ograniczenia danego prawa i wolności tak, aby już na podstawie lektury przepisów ustawy można było wyznaczyć kompletny zarys tego ograniczenia. Niedopuszczalne jest natomiast przyjmowanie w ustawie uregulowań blankietowych, pozostawiających organom władzy wykonawczej swobodę normowania ostatecznego kształtu owych ograniczeń, a w szczególności wyznaczania zakresu tych ograniczeń (vide: Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z 12.01.2000 r., sygn. akt P 11/98, publ. OTK 2000/1/3). Jednocześnie podkreśla się, że do unormowania w drodze rozporządzenia mogą zostać przekazane tylko takie sprawy, które nie mają istotnego znaczenia dla urzeczywistnienia wolności i praw człowieka zagwarantowanych w Konstytucji (zob.: wyroki TK z: 19 maja 2009 r., K 47/07, publ. OTK-A 2009/5/68; 19 lutego 2002 r., U 3/01, publ. OTK-A 2002/1/3). W kontekście stopnia szczegółowości (głębokości) regulacji ustawowej podkreślić zaś należy, że jakkolwiek w pewnych dziedzinach prawa ustawa może pozostawiać więcej miejsca dla regulacji wykonawczych, co jednak nigdy nie może prowadzić do nadania regulacji ustawowej charakteru blankietowego, tzn. do "pozostawienia organowi upoważnionemu możliwości samodzielnego uregulowania całego kompleksu zagadnień, co do których w tekście ustawy nie ma żadnych bezpośrednich uregulowań ani wskazówek", to jednak w niektórych dziedzinach zarysowuje się bezwzględna wyłączność ustawy (vide: wyroki Trybunału Konstytucyjnego z: 9 listopada 1999 r., K 28/98, publ. OTK 1999/7/156; 24 marca 1998 r., K 40/97, publ. OTK 1998/2/12). W przywołanym powyżej wyroku NSA podkreślił, że nie można negować, że celem przepisów rozporządzenia R.M., wydanych w wykonaniu delegacji ustawowej zawartej w art. 46a i art. 46b u.z.z. była ochrona zdrowia, ale żadne względy praktyczne albo pragmatyczne, jak też celowość wprowadzanych rozwiązań, nie uzasadniają wykroczenia poza granice upoważnienia ustawowego. Tak więc chociaż oceniane zakazy, nakazy i ograniczenia można uznać za uzasadnione z punktu widzenia walki z pandemią, to tryb ich wprowadzenia doprowadził do naruszenia podstawowych standardów konstytucyjnych i praw w zakresie wolności przemieszczania się (zob.: wyrok Sądu Najwyższego z 29 czerwca 2021 r., II KK 255/21, LEX nr 3207608). W związku z powyższym Sąd stwierdził, że § 5 ust. 1 rozporządzenia w zakresie, w jakim zwolnił organy inspekcji sanitarnej z obowiązku wydania decyzji o skierowaniu na kwarantannę, wykroczył poza zakres upoważnienia ustawowego określonego w art. 46a i art. 46b u.z.z., naruszając tym samym powołane wyżej przepisy ustawowe, jak i art. 92 ust. 1 Konstytucji RP. Z tych względów Sąd - podlegając tylko Konstytucji oraz ustawom (por. art. 178 ust. 1 Konstytucji RP) - był zobligowany odmówić zastosowania w kontrolowanej sprawie, niezgodnego z ustawą przepisu rozporządzenia RM z dnia 6 maja 2021 r. Możliwość takiego orzekania przez sądy administracyjne nie budzi wątpliwości w doktrynie, ani w judykaturze (por.: R. Hauser, J. Trzciński, Prawotwórcze znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Warszawa 2010, s. 18, i tam przywołane orzeczenia NSA; L. Bosek, Stan epidemii. Konstrukcja prawna, Warszawa 2022, ss. 316 i nast.). Sąd uznał, że sposób nałożenia obowiązku kwarantanny z pominięciem wydania decyzji administracyjnej stanowił o istotnym naruszeniu art. 33 ust. 1 u.z.z., który wyznacza zasadę decyzyjnego orzekania w przedmiocie nakładania obowiązku kwarantanny, która z racji obligatoryjnego charakteru obowiązku podlegania kwarantannie na podstawie art. 34 ust. 2 u.z.z., ma charakter deklaratoryjny, jednakże winna konkretyzować ten obowiązek w stosunku do adresata ( wyżej cyt. wyrok NSA o sygn. II GSK 793/21). Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 146 p.p.s.a. stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności, jako naruszającej prawo. Na podstawie art. 200 p.p.s.a. Sąd na rzecz Skarżącej zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego w wysokości 200 zł, stanowiących równowartość wpisu sądowego uiszczonego przez skarżącego. Jednocześnie wymaga podkreślenia, że wniosek organu złożony do protokołu rozprawy z dnia 10 sierpnia 2022 r. o odstąpienie od zasądzenia skrzącemu kosztów postepowania, nie został uwzględniony. Zgodnie z art. 206 p.p.s.a., sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Taka sytuacja nie zachodzi w opisywanej sprawie, jako że nie zaistniała "niewspółmierność" kosztów postępowania sądowoadministracyjnego w stosunku do wartości przedmiotu sporu.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI