III SA/GL 292/22

III SA/Gl 292/22 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2022-10-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-03-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Aleksandra Żmudzińska
Dorota Fleszer
Magdalena Jankiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 107 par. 3, art. 138 par. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer, Asesor WSA Aleksandra Żmudzińska, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2022 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] z dnia 5 stycznia 2022 r. nr RD-N/4200/1674/ZR/21/22/DO w przedmiocie odmowy przyznania stypendium doktoranckiego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] na rzecz skarżącej kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 5 stycznia 2022r. nr RD-N/4200/1674/ZR/21/22/DO Odwoławcza Komisja Stypendialna Doktorantów Politechniki [...] utrzymała w mocy decyzję Uczelnianej Komisji Stypendialnej Doktorantów Politechniki [...] z 22 listopada 2021r. nr [...], orzekającą o odmowie przyznania skarżącej K. K. stypendium rektora dla doktorantów.
Z akt sprawy wynika, że komisja stypendialna I instancji odmówiła skarżącej przyznania na okres od 1 października 2021r. do 28 lutego 2022r. stypendium rektora dla doktorantów. W uzasadnieniu przywołała zapisy obowiązującego na uczelni Regulaminu świadczeń dla studentów Politechniki [...]. Wskazała, że zgodnie z nimi stypendium może otrzymać do 9% najlepszych doktorantów, którzy otrzymali najwyższą liczbę punktów w swojej grupie rankingowej. Przyznała, że wnioskodawczyni złożyła wymagane Regulaminem dokumenty w wyznaczonym terminie, jednak stypendium nie może jej być przyznane, gdyż w tym celu należało uzyskać 123,9 pkt., podczas gdy skarżąca za wskazane we wniosku osiągnięcia uzyskała ich tylko 102,5. W żaden sposób nie wyjaśniła jednak w jaki sposób ta punktacja została ustalona.
Od tego rozstrzygnięcia skarżąca wniosła odwołanie.
Przedstawiła w nim swoje osiągnięcia i dokonała ich wyceny punktowej w świetle Regulaminu świadczeń i Kryteriów stypendium Rektora, które stanowią załącznik nr 2.1. do Regulaminu. Podniosła, że komisja I instancji punktów tych jej nie przyznała nie uzasadniając tego jednocześnie w żaden sposób, natomiast ich przyznanie pozwoliłoby jej uzyskać stypendium.
Zaskarżonym rozstrzygnięciem komisja stypendialna II instancji utrzymała powyższe rozstrzygnięcie w mocy.
Podtrzymała ocenę, że skarżąca uzyskała 102,5 pkt. Wyjaśniła jednocześnie co złożyło się na taką punktację. W szczególności wskazała, że w ramach kryterium "Uczestnictwo w projektach naukowych i grantach" skarżąca uzyskała 0 pkt.
Uzasadniając to stanowisko odniosła się do przedłożonych przez skarżącą zaświadczeń o udziale w różnych projektach. I tak:
- Zaświadczenie o udziale w projekcie NCBiR Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020: [...] – 0 pkt. z uwagi na fakt, iż wnioskodawczyni otrzymała wynagrodzenie jako pracownik Politechniki [...] z tytułu zawarcia umowy o pracę na 0,5 etatu.
- Zaświadczenie o udziale w pracy [...] – [...] – 0 pkt. z uwagi na fakt, iż są to badania zlecone, które nie są grantem. Ponadto zaświadczenie to zostało powielone z osiągnięciem wskazanym powyżej.
- Zaświadczenie o udziale w pracy [...] – grant wydziałowy – 0 pkt. ponieważ ten rodzaj pracy nie jest grantem, lecz środkami na utrzymanie potencjału badawczego dla Wydziału zgodnie z Zarządzeniem Rektora z 27 sierpnia 2020r.
- Zaświadczenie o udziale w pracy [...] z uwagi na fakt, że są to badania statutowe, które nie są grantem.
W skardze do sądu administracyjnego skarżąca zarzuciła tej decyzji:
I. Naruszenie prawa materialnego:
1) Pkt 5 Zarządzenia nr 159/2021 Rektora, Załącznik nr 2.1. do Regulaminu świadczeń dla studentów Politechniki [...] - Kryteria stypendium rektora dla doktorantów w zw. z § 30 ust. 1 i § 31 ust. 7 tego Załącznika poprzez nieuzasadnione nieprzyznanie jej punktów w kategorii "Udział w projektach naukowych (grantach)", podczas gdy prawidłowym było przyznanie jej w ramach tego kryterium maksymalnej ilości punktów, co skutkowało odmową przyznania jej stypendium;
2) § 31 ust. 1 w zw. z § 32 ust. 2 Regulaminu świadczeń poprzez nieprzyznanie skarżącej stypendium w sytuacji, gdy znajdowała się ona ex aequo na 3. pozycji listy rankingowej, co uprawniało do otrzymania stypendium oraz brak zastosowania dodatkowych kryteriów ustalonych przez Rektora, które winny być zastosowane w przypadku, gdy na liście znajduje się dwóch lub więcej doktorantów posiadających taką samą liczbę punktów;
II. Naruszenie przepisów postępowania:
1) Art. 10 § 1 w zw. z art. 8 § 1 Kpa poprzez niezapewnienie skarżącej udziału w postępowaniu, uchybienie zasadzie pogłębiania zaufania, odstąpienie od praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym polegające na nieprzyznaniu skarżącej punktów za wybrane osiągnięcia, podczas gdy w ubiegłym roku punkty za takie osiągnięcia były przyznawane;
2) Art. 107 § 3 Kpa w zw. z art. 11 Kpa poprzez niewyczerpujące i nierzetelne uzasadnienia faktyczne wydawanych decyzji;
3) Art. 7 w zw. z art. 77 § 1 Kpa poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, w szczególności dokumentacji potwierdzającej aktywności naukowe skarżącej, zaniechanie wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienie sprawy w sposób nieuwzględniający jej interesu;
4) Art. 138 § 1 pkt 1 Kpa poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji I instancji.
W oparciu o powyższe zarzuty, wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji i zasądzenie kosztów.
W uzasadnieniu strona podniosła nieuzasadnione nienaliczenie jej punktów za udział w projektach naukowych. We wniosku wskazała udział w czterech projektach, za które nie otrzymała żadnego punktu. Odnosząc się do uzasadnienia decyzji organu II instancji wskazała, że organ nie przyznał jej punktów za udział w badaniach twierdząc, że otrzymała z tego tytułu wynagrodzenie, podczas gdy z Regulaminu ani Kryteriów nie wynikają żadne ograniczenia, uniemożliwiające przyznanie punktów w takim przypadku.
Odnośnie projektu określonego jako badania zlecone, niebędące grantem wskazała, że ani pojęcie "projekt naukowy" ani "grant" nie posiada definicji legalnej - w tym w aktach wewnętrznych, obowiązujących na Politechnice - stosowanej na potrzeby przyznawania stypendiów. Jej zdaniem przy ocenie danej pracy jako grantu decydujący winien być cel projektu i realizowane badania naukowe (aspekt badawczy), jak również aspekt finansowania zewnętrznego. Natomiast organ nie wyjaśnił różnicy pomiędzy "projektem naukowym (grantem)" a "badaniami zleconymi" ani nie podał normatywnej podstawy tego stanowiska.
W przypadku czwartego z projektów organ stwierdził, że są to badania statutowe, przy czym nie wyjaśnił tego pojęcia ani nie podał podstawy prawnej dla swego poglądu.
Strona wskazała, że uwzględniając liczbę doktorantów, 9% z nich wynosi 3,24, co oznacza, że stypendium należało przyznać 3 doktorantom. Tymczasem organ I instancji przyznał tylko 2 stypendia, gdyż ona wraz z mężem złożyła wnioski z taką samą ilością punktów i zajęła ex aequo z nim 3. miejsce. Natomiast w takiej sytuacji zastosowanie winien znaleźć § 32 ust. 2 regulaminu świadczeń, który przewiduje ustalenie dodatkowych kryteriów Rektora, dotyczących przyznania stypendium. Natomiast nieprzyznanie stypendium żadnej z osób na tej samej pozycji na liście rankingowej jest niezgodne z § 31 ust. 1 Regulaminu. Uzasadniając zarzuty naruszenia przepisów Kpa wyjaśniła, że nie miała świadomości swej pozycji na liście osób, którym stypendia nie zostały przyznane, gdyż taka nie została opublikowana. W decyzji I instancji nie zawarto uzasadnienia do punktacji, zatem poznała je dopiero z decyzji II instancji i dlatego zarzuty mogła podnieść dopiero w skardze, zamiast w odwołaniu. Podtrzymała twierdzenie o wadliwości decyzji I instancji z powodu faktycznego braku uzasadnienia przyznanej punktacji i powodów, dla których punkty te nie zostały jej przyznane za udział w badaniach naukowych. Skutkuje to także naruszeniem przez organ II instancji art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, który taką wadliwą decyzję utrzymał w mocy zamiast ją uchylić.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Wskazał, że zespoły badawcze powołuje dziekan wydziału. Natomiast w niniejszej sprawie wniosek o utworzenie zespołu badawczego nie został złożony, gdyż skarżąca – wbrew swym twierdzeniom – nie brała udziału w zespole badawczym tylko w badaniach zleconych (BZ) i badaniach statutowych (BS), co wynika z rozszerzeń zamieszczonych na umowach. Obie grupy badań nie są uwzględnione w kryteriach, tak więc nie przysługują za nie punkty. Odnośnie przyjęcia dodatkowego kryterium organ wyjaśnił, że nie miał możliwości jego zastosowania, gdyż osiągnięcia przedstawione w obu wnioskach – skarżącej i jej męża - były identyczne. Natomiast kwestia jak były punktowane analogiczne osiągnięcia w poprzednim roku jest bez znaczenia. Za nieuzasadniony uznał zarzut naruszenia art. 10 § 1 Kpa przez niezapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu. Strona złożyła wniosek o wgląd do akt i został on jej zapewniony.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 329, ze zm. dalej także: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c ustawy).
Na wstępie Sąd wskazuje, że tożsama sprawa ze skargi męża skarżącej zawisła w tut. Sądzie pod sygnaturą III SA/Gl 293/22, jednak nie została jeszcze rozpoznana.
W przedmiotowej sprawie skarżącej nie przyznano stypendium doktoranckiego z powodu nieosiągnięcia minimum punktowego określonego przez organ na 123,9 pkt. To zaś było wynikiem nieprzyznania punktów za prace naukowe wykazane we wniosku w ramach kryterium "Uczestnictwo w projektach naukowych i grantach".
W skardze strona zakwestionowała właśnie takie stanowisko organu, tym niemniej wydaje się, że przed rozstrzygnięciem tego wątku rozważenia wymaga zupełnie inna kwestia.
Skarżąca przedstawiając zasady przyznawania stypendium stwierdziła, że uwzględniając liczbę doktorantów, stypendium może być przyznane trzem osobom. Istotnie, wniosek taki wynika z § 31 ust. 1 Regulaminu świadczeń dla studentów przy uwzględnieniu liczby doktorantów. Z powołanego przepisu Regulaminu wynika bowiem, że stypendia przyznawane są do 9% najlepszych doktorantów (...), a skarżąca wskazała, że w jej grupie rankingowej jest ich 36. Twierdzenia tego organy obu instancji nie zakwestionowały, lecz wskazały, że minimum punktowe dla przyznania stypendium wynosi 123,9 pkt, jednak nie uzasadniły, z czego wywodzą to przekonanie. Wydaje się, że wynika ono z ilości punktów, jaką uzyskał wniosek stypendialny poprzedzający skarżącą na liście rankingowej, a więc drugi. Przyjęcie takiego założenia powoduje jednak, że nikt – za wyjątkiem osób na pozycjach 1. i 2. listy - nie osiągnie takiego minimum; gdyby potencjalnie jakaś osoba miała wyższą ilość punktów, to sama byłaby druga a osoba na dotychczasowej drugiej pozycji nie osiągnęłaby minimum punktowego wyznaczonego w ten sposób, podobnie jak stało się to w przypadku skarżącej. Jedyny przypadek, w którym ten zapis byłby logiczny zachodzi wówczas, gdyby dwie osoby na poz. 2 miały tę samą ilość punktów. Oznacza to, że stanowisko organów skutkowało tym, że faktycznie stypendium może być przyznane tylko dwóm, a nie trzem osobom, jak wynika z § 31 ust. 1 Regulaminu.
Natomiast z § 31 ust. 3 Regulaminu świadczeń dla studentów wynika, że po ustaleniu listy rankingowej, stypendium rektora może być przyznane doktorantom, którzy uzyskali co najmniej 50 punktów wg załącznika nr 2.1.
Z powołanych przepisów wynika więc raczej, że dla przyznania stypendium osobie na trzeciej pozycji listy rankingowej konieczne jest osiągnięcie przez nią punktacji mieszczącej się pomiędzy liczbą 50 (minimum z Regulaminu), a punktacją uzyskaną przez osobę drugą na liście, a która może być za każdym razem inna i w tym przypadku wynosi 123,9 pkt. Taką właśnie tj. mieszczącą się w powyższych widełkach punktację skarżąca osiągnęła – wraz z mężem - już tylko za te osiągnięcia, które są niesporne, uzyskując 102,5 pkt.
Z powyższego wynika, że stanowisko organów, że skarżąca nie może uzyskać stypendium z powodu zbyt niskiej ilości punktów jest wynikiem naruszenia przepisu § 31 ust. 1 Regulaminu poprzez jego błędną wykładnię prowadzącą do przyznania stypendium zasadniczo dwóm osobom. Został także naruszony przepis § 31 ust. 3 Regulaminu poprzez jego niezastosowanie i dowolne ustalenie minimalnej ilości punktów, koniecznej dla przyznania stypendium na poziomie 123,9 pkt pomimo określenia go w powołanym przepisie na poziomie 50 pkt.
Już tylko te uchybienia wskazują że decyzja narusza prawo materialne i winna być uchylona.
Dodatkowo wskazać należy, że uzasadniony jest zarzut strony, że decyzja organu I instancji jest wadliwa także z tej przyczyny, że praktycznie nie zawiera uzasadnienia. Nie wiadomo za jakie osiągnięcia skarżącej przyznano, a za jakie nie przyznano punktów, w jakiej ilości i dlaczego. Nie wskazano na jakiej podstawie faktycznej i prawnej ustalono minimum punktowe. Jest to dodatkowy powód, dla którego uchylenie decyzji jest konieczne. Art. 107 § 1 Kpa wskazuje bowiem konieczne elementy decyzji. Art. 107 § 3 Kpa stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Mimo, że decyzja I instancji takich elementów nie zawierała, organ odwoławczy utrzymał ją w mocy, czym naruszył art. 138 § 1 pkt 1 Kpa. Zasadnie zatem strona podnosi, że skoro po decyzji pierwszoinstancyjnej nie znała powodów rozstrzygnięcia, to szereg zarzutów mogła podnieść dopiero w skardze.
Nadto organ w odpowiedzi na skargę wyjaśnił, że badania określone jako BS i BZ (badania statutowe i badania zewnętrzne) nie mogą być punktowane w ramach kryterium udziału w badaniach naukowych (grantach) nie wyjaśnił jednak, z jakich przepisów powszechnie obowiązujących albo obowiązujących na terenie uczelni takie ograniczenie wynika. Również w tym zakresie skarga strony była uzasadniona.
Wreszcie trzeba zauważyć, że powołując się na to, że badania te nie mogły być uznane za projekt naukowy, bo nie został powołany zespół badawczy organ nie przedstawił relacji między tymi pojęciami; nie wskazał jasno czy zawsze projekt naukowy może być realizowany tylko przez zespół badawczy i brak tego drugiego prowadzi do wniosku, że badania nie miały charakteru projektu naukowego. Ta kwestia także będzie wymagała wyjaśnienia.
Ponownie rozpoznając skargę organ weźmie pod uwagę wyżej prezentowane stanowisko. Rozważy, czy nie jest tak, że skarżąca spełnia warunki do otrzymania stypendium niezależnie od zaliczenia udziału w spornych badaniach skoro uzyskała 102,5 pkt wobec 50 koniecznych i jest 1. ex aequo z inną osobą na liście osób, którym stypendium nie zostało przyznane. Jeśli dojdzie do przekonania, że ta ilość punktów nadal jest niewystarczająca, to szczegółowo wyjaśni dlaczego nie jest możliwe przyznanie punktów za badania określone jako BS i BZ oraz z czego to wynika. Co prawda organ w skardze wyjaśniał, że w przypadku tych badań nie został powołany zespół badawczy, ale wyjaśnienie takie jest spóźnione, gdyż odpowiedź na skargę służy głównie przedstawieniu stanowiska procesowego strony i odniesieniu się do zarzutów skargi. Nie może ona służyć przedstawieniu nowej, istotnej argumentacji celem uzupełnienia decyzji, gdyż jeśli tak jest, to oznacza to, że uzasadnienie decyzji jest wadliwe, bo niepełne. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że odpowiedź organu administracji publicznej na skargę nie może uzupełniać zaskarżonej decyzji przez zamieszczenie w niej ocen i rozważań, które zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. powinny zawierać jej uzasadnienie faktyczne i prawne (por. wyrok NSA z 27 kwietnia 1992 r., III SA 1838/91, ONSA 1992, Nr 2, poz. 45, wyrok NSA z 2 czerwca 2016 r., I FSK 1833/14, LEX nr 2116883.).
Wskazuje to, że zaskarżona decyzja narusza także prawo procesowe, tj. art. 107 § 3 Kpa i naruszenie to może mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Jednocześnie Sąd wskazuje, że stosownie do § 32 Regulaminu świadczeń dla studentów, w przypadku, gdy na liście rankingowej znajduje się dwóch lub więcej doktorantów posiadających taką samą liczbę punktów stosuje się dodatkowe kryteria ustalone przez Rektora. Organ w odpowiedzi na skargę wskazywał, że nie jest w stanie zastosować dodatkowych kryteriów, gdyż oba wnioski są identyczne i musiałby przyjąć niedopuszczalne kryteria takie jak np. płeć wnioskodawcy.
Poglądu tego Sąd nie podziela.
Po pierwsze, skoro Regulamin zapis taki zawiera, to powinien on być zastosowany, gdy pojawiły się ku temu przesłanki; nie może być traktowany jak martwe prawo.
Po wtóre, argumentacja organu jest nieprzekonywająca. Wszak zapis ten znajdzie zastosowanie właśnie wtedy, gdy punktacja jest identyczna (a więc m.in. wtedy, gdy wnioski są identyczne), a nie wówczas, gdy jest różna. Nie można wykładać przepisów w sposób nadający im nielogiczną treść. Nadto wydaje się, że kryteria dodatkowe nie muszą dotyczyć ściśle przedmiotowego wniosku, jak to wskazał organ, gdyż możliwość ich zastosowania wynika z Regulaminu świadczeń, a nie z Załącznika nr 2.1. – Kryteria stypendium rektora. Mogą się one odnosić do innych aspektów działalności naukowej lub publikacji doktoranta byleby było to kryterium obiektywne i o niedyskryminującym charakterze.
Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz lit. c) p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżącej kwotę 200 zł, na którą składa się jedynie wpis od skargi, gdy skarżąca działała osobiście.