III SA/Gl 28/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2005-02-28
NSAAdministracyjneWysokawsa
samorząd gminnyradnymandatwygaśnięcie mandatudziałalność gospodarczapraktyka lekarskanieruchomości gminneograniczenia dla radnychustawa o samorządzie gminnymprawo administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę radnej na uchwałę o wygaśnięciu mandatu, uznając prowadzenie indywidualnej praktyki lekarskiej w lokalu gminnym za działalność gospodarczą.

Radna A.W. zaskarżyła uchwałę Rady Miasta R. o wygaśnięciu jej mandatu, argumentując, że indywidualna praktyka lekarska nie jest działalnością gospodarczą. Sąd uznał jednak, że prowadzenie takiej praktyki w lokalu gminnym, w sposób zorganizowany i ciągły, z celem zarobkowym, spełnia definicję działalności gospodarczej, co skutkuje wygaśnięciem mandatu zgodnie z przepisami ustawy o samorządzie gminnym.

Sprawa dotyczyła skargi radnej A.W. na uchwałę Rady Miasta R. stwierdzającą wygaśnięcie jej mandatu. Podstawą uchwały było prowadzenie przez radną indywidualnej praktyki lekarskiej w lokalu stanowiącym własność gminy, co zdaniem Rady stanowiło działalność gospodarczą podlegającą zakazowi dla radnych. Radna argumentowała, że praktyka lekarska nie jest działalnością gospodarczą w rozumieniu przepisów, powołując się na specyfikę zawodu lekarza i przepisy ustawy o zawodzie lekarza, które wyłączały lekarzy prowadzących indywidualne praktyki z definicji przedsiębiorcy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę, uznając, że prowadzenie indywidualnej praktyki lekarskiej w lokalu gminnym, w sposób zorganizowany, ciągły i zarobkowy, spełnia cechy działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy Prawo działalności gospodarczej. Sąd podkreślił, że celem regulacji było wyeliminowanie sytuacji, w których radni wykorzystują mienie gminne do działalności nakierowanej na zysk. Pomimo wadliwego wskazania podstawy prawnej uchwały przez radę, sąd uznał, że nie miało to wpływu na rozstrzygnięcie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, prowadzenie indywidualnej praktyki lekarskiej w lokalu gminnym, w sposób zorganizowany, ciągły i zarobkowy, spełnia cechy działalności gospodarczej.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że mimo specyfiki zawodu lekarza i przepisów wyłączających lekarzy z definicji przedsiębiorcy, działalność ta ma cechy działalności gospodarczej (zarobkowy cel, zorganizowanie, ciągłość), a celem regulacji było zapobieganie wykorzystywaniu mienia gminnego do działalności nakierowanej na zysk.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (11)

Główne

u.s.g. art. 24f § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

Radni nie mogą prowadzić działalności gospodarczej na własny rachunek lub wspólnie z innymi osobami z wykorzystaniem mienia komunalnego gminy, w której radny uzyskał mandat.

u.s.g. art. 24f § 1a

Ustawa o samorządzie gminnym

Jeśli radny przed rozpoczęciem wykonywania mandatu prowadził działalność gospodarczą, jest zobowiązany do zaprzestania jej w ciągu 3 miesięcy od złożenia ślubowania. Niewypełnienie tego obowiązku stanowi podstawę do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu.

Ordynacja wyborcza art. 190 § 1

Ustawa Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw

Przewiduje wygaśnięcie mandatu radnego na skutek naruszenia ustawowego zakazu łączenia mandatu z wykonywaniem określonych funkcji lub działalności.

Ordynacja wyborcza art. 190 § 2

Ustawa Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw

Wygaśnięcie mandatu stwierdza rada gminy w drodze uchwały.

Ustawa z 23.11.2002 r. art. 9 § 1

Ustawa o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz o zmianie innych ustaw

Radni wybrani w wyborach 27.10.2002 r., którzy do 1.01.2003 r. nie zaprzestali prowadzenia działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia gminy, byli zobowiązani do jej zaprzestania w ciągu 3 miesięcy od wejścia w życie ustawy.

Ustawa z 23.11.2002 r. art. 9 § 2

Ustawa o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz o zmianie innych ustaw

W przypadku niewypełnienia obowiązku zaprzestania działalności, organ stanowiący stwierdza wygaśnięcie mandatu najpóźniej po upływie miesiąca od dnia upływu terminu.

Pomocnicze

p.d.g. art. 2 § 1

Ustawa Prawo działalności gospodarczej

Definicja działalności gospodarczej jako zarobkowej działalności wytwórczej, handlowej, budowlanej, usługowej oraz poszukiwania, rozpoznawania i eksploatacji zasobów naturalnych, wykonywanej w sposób zorganizowany i ciągły.

p.d.g. art. 2 § 2

Ustawa Prawo działalności gospodarczej

Definicja przedsiębiorcy jako osoby, która zawodowo, we własnym imieniu podejmuje i wykonuje działalność gospodarczą.

u.z.l. art. 50c

Ustawa o zawodzie lekarza

Lekarze prowadzący indywidualną praktykę lekarską nie są przedsiębiorcami w rozumieniu ustawy Prawo działalności gospodarczej.

u.s.g. art. 101

Ustawa o samorządzie gminnym

Procedura wezwania do usunięcia naruszenia prawa.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Prowadzenie indywidualnej praktyki lekarskiej w lokalu gminnym, w sposób zorganizowany, ciągły i zarobkowy, stanowi działalność gospodarczą w rozumieniu przepisów. Cel regulacji zakazującej radnym prowadzenia działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia gminnego jest eliminacja sytuacji czerpania zysków z mienia komunalnego przez radnych. Uchwała stwierdzająca wygaśnięcie mandatu ma charakter deklaratoryjny i może być podjęta po terminie instrukcyjnym.

Odrzucone argumenty

Indywidualna praktyka lekarska nie jest działalnością gospodarczą, ponieważ lekarze prowadzący takie praktyki nie są przedsiębiorcami w rozumieniu ustawy Prawo działalności gospodarczej (art. 50c u.z.l.). Praktyka lekarska nie spełnia definicji działalności gospodarczej z art. 2 ust. 1 p.d.g. Podstawa prawna uchwały o wygaśnięciu mandatu powinna być inna (art. 9 ustawy z 23.11.2002 r., a nie art. 190 ust. 1 pkt 2a Ordynacji wyborczej).

Godne uwagi sformułowania

Pojęcie działalności gospodarczej ma przy tym wpływ na rozumienie terminu "przedsiębiorca", jest bowiem jednym z elementów wpływających na jego znaczenie... Nie istnieje jednak zależność odwrotna, to znaczy działalność gospodarcza nie musi być prowadzona wyłącznie przez przedsiębiorcę w rozumieniu ustawy. Udzielanie przez lekarza świadczeń medycznych w ramach prowadzonej praktyki indywidualnej stanowi działalność usługową (...), ma cel zarobkowy a także jest wykonywane w sposób zorganizowany. W przekonaniu Sądu wyłączenie przez przepis szczególny kategorii lekarzy wykonujących indywidualną praktykę lekarską z grupy przedsiębiorców nie oznacza, iż prowadzona przez nich działalność nie nosi cech działalności gospodarczej. Brak jest również argumentów celowościowych, które uzasadniałyby wykluczenie aktywności zarobkowej prowadzonej na własny rachunek przez lekarzy w ramach indywidualnych praktyk lekarskich z pojęcia działalności gospodarczej i ograniczeń wprowadzonych w stosunku do radnych. Uchwała stwierdzająca wygaśnięcie nie ma bowiem charakteru konstytutywnego, lecz jedynie potwierdza stan prawny powstały z mocy samego prawa, ma zatem charakter deklaratoryjny.

Skład orzekający

Anna Apollo

przewodniczący

Henryk Wach

członek

Iwona Bogucka

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'działalność gospodarcza' w kontekście zakazów dla radnych, zwłaszcza w odniesieniu do zawodów regulowanych (np. lekarze) i wykorzystania mienia komunalnego."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego w 2005 roku i specyfiki przepisów o samorządzie gminnym oraz ordynacji wyborczej z tamtego okresu. Zmiany legislacyjne mogły wpłynąć na aktualność niektórych argumentów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy konfliktu między wykonywaniem zawodu zaufania publicznego a ograniczeniami dla osób pełniących funkcje publiczne, co jest tematem zawsze aktualnym i budzącym zainteresowanie.

Czy lekarz prowadzący praktykę w lokalu gminy może być radnym? Sąd rozstrzyga.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Gl 28/05 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2005-02-28
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2005-01-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Anna Apollo /przewodniczący/
Henryk Wach
Iwona Bogucka /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6262 Radni
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Sygn. powiązane
II OSK 851/05 - Wyrok NSA z 2006-01-11
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Apollo Sędziowie: NSA Henryk Wach asesor WSA Iwona Bogucka (spr.) Protokolant: ref. Magdalena Kurpis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lutego 2005 r. sprawy ze skargi A. W. na uchwałę Rady Miejskiej w R. z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego oddala skargę;
Uzasadnienie
UZASADNIENIE.
Uchwałą z dnia [...] 2003 r., nr [...] Rada Miasta R. na podstawie art. 190 ust. 1 pkt 2a ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw (Dz. U. nr 95, poz. 602 ze zm.) stwierdziła wygaśnięcie mandatu radnej A. W.. Pismem z dnia [...] 2003 r. A. W. zwróciła się do Rady Miasta R. o uchylenie przedmiotowej uchwały jako sprzecznej z prawem. Jako podstawę prawną wezwania podano art. 101 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r., nr 142, poz. 1591 ze zm.). W uzasadnieniu podniosła, że wykonywanie zawodu lekarza w ramach indywidualnej praktyki lekarskiej nie jest prowadzeniem działalności gospodarczej, wobec czego nie może mieć w sprawie zastosowania art. 24 f ustawy o samorządzie gminnym, dotyczący ograniczeń w prowadzeniu działalności gospodarczej przez radnego. Uchwałą z dnia [...] 2003 r., nr [...], doręczoną [...] 2003 r., Rada Miasta R. nie uwzględniła wezwania A. W.do uchylenia swojej uchwały z [...] 2003 r.
W związku z powyższym A. W. wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w K. na uchwałę Rady Miasta R. z dnia [...] 2993 r., zarzucając jej naruszenie art. 24f ustawy o samorządzie gminnym oraz art. 190 ust. 1 pkt 2a ustawy ordynacja wyborcza do rad gmin.
W uzasadnieniu skarżąca podała, że została wybrana do rady gminy w wyborach samorządowych przeprowadzonych dnia [...] 2002 r. Dostosowując się do zakazów wynikających z ustawy o samorządzie gminnym, dotyczących prowadzenia przez radnych działalności gospodarczej, w [...] 2003 r. podjęła decyzję o rezygnacji z udziału w zarządzie spółki z o.o. "A" i została odwołana uchwałą zgromadzenia wspólników. W jej przekonaniu prowadzenie indywidualnej praktyki lekarskiej nie może natomiast być podstawą zastosowania art. 24f ustawy o samorządzie gminnym, albowiem praktyka taka polega na udzielaniu przez osobę o odpowiednich kwalifikacjach świadczeń zdrowotnych i wydawaniu opinii i orzeczeń lekarskich. Udzielanie takich świadczeń jest szczególną działalnością, związaną z ochroną takich dóbr jak zdrowie i życie. Wyrazem szczególnego traktowania tej działalności jest art. 50 ustawy o zawodzie lekarza, przewidujący obowiązek wpisu praktyki indywidualnej do rejestru. Skarżąca podkreśliła, że jej praktyka nie jest wpisana do ewidencji działalności gospodarczej. Szczególny status indywidualnej praktyki lekarskiej potwierdza też art. 50c ustawy o zawodzie lekarza, zgodnie z którym lekarze prowadzący taką praktykę nie są przedsiębiorcami w rozumieniu ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej. Również art. 83 ustawy prawo działalności gospodarczej, nadając nowe brzmienie ustawie z dnia 27 czerwca 1997 r. o odpadach, rozróżnił przedsiębiorców w rozumieniu ustawy oraz osoby wykonujące zawód medyczny w ramach indywidualnej praktyki. Wobec powyższego skarżąca za nieuprawnione uznała przyjęcie, że usługi świadczone przez lekarza w indywidualnej praktyce lekarskiej mają charakter działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy Prawo działalności gospodarczej. Praktyka lekarska nie odpowiada charakterystyce działalności gospodarczej wskazanej w art. 2 tej ustawy, wobec czego jej prowadzenie nie może być podstawą do zastosowania art. 24f ustawy o samorządzie gminnym.
W odpowiedzi na skargę Rada Miasta R. wniosła o jej oddalenie, podając iż obowiązujący stan prawny przewiduje zakaz łączenia mandatu radnego z prowadzeniem działalności gospodarczej na własny rachunek lub wspólnie z innymi osobami z wykorzystaniem mienia komunalnego gminy, w której radny uzyskał mandat. Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz zmianie innych ustaw (Dz. U. nr 214, poz. 1896), jeżeli do dnia wejścia w życie wprowadzonych zmian (do dnia 1 stycznia 2003 r.) radny wybrany w wyborach przeprowadzonych dnia 27 października 2002 r. nie zaprzestał działalności, o jaką chodzi, to był zobowiązany do jej zaprzestania w terminie 3 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy. Niewypełnienie tego obowiązku stanowi naruszenie zakazu i skutkuje wygaśnięciem mandatu na podstawie art. 190 ust. 1 pkt 2a ustawy Ordynacja wyborcza do rad gmin. Podstawą wydania zaskarżonej uchwały o wygaśnięciu mandatu było prowadzenie przez A.W. grupowej praktyko lekarskiej w budynku stanowiącym własność gminy, co stanowi działalność gospodarczą. Argument skarżącej, iż nie jest ona przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy prawo działalności gospodarczej uznano za chybiony, albowiem w ocenie Rady, zakaz z art. 24f ustawy odnosi się do działalności gospodarczej bez względu na to, czy podmiot ją prowadzący jest przedsiębiorcą, czy nie. Świadczenie usług medycznych spełnia kryterium prowadzenia działalności, albowiem odpowiada definicji działalności gospodarczej, podanej w ustawie Prawo działalności gospodarczej. Wobec braku definicji legalnej działalności gospodarczej w ustawie o samorządzie gminny, pojęcie to winno być interpretowane z uwzględnieniem definicji przedsiębiorcy zawartej w kodeksie cywilnym.
W związku z wnioskiem Rzecznika Praw Obywatelskich skierowanym do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności z Konstytucją przepisu art. 24f ust. 1a ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, na zgodny wniosek stron, postępowanie sądowe zostało zawieszone postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 3 marca 2004 r., sygn. akt 3/II SA/Ka 2932/03, a następnie podjęte na wniosek skarżącej postanowieniem tego Sądu z dnia 8 listopada 2004 r.
Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach w dniu 16 lutego 2005 r. pełnomocnik skarżącej podkreślił, że zakwalifikowanie wykonywania działalności zawodowej do pojęcia działalności gospodarczej nastąpiło dopiero w przepisach nowej ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, natomiast pod rządami poprzednich regulacji, zgodnie z art. 50 ustawy o zawodzie lekarza, takiej działalności nie stanowiło. Skarżąca podała, że praktykę lekarską prowadzi od roku 1991 w tym samym budynku. Pierwotnie stanowił on własność kopalni, a od roku 1998 stał się mieniem gminy.
W aktach sprawy znajduje tekst umowy najmu lokalu nr [...] o pow. [...] m2, położonego w "B" w B., z przeznaczeniem na gabinet lekarski internistyczny i stomatologiczny, zawartej dnia [...] 1998 r., oraz aneks do tej umowy z dnia [...] 1998 r. Umowa została zawarta między Miejskim Ośrodkiem Sportu i Rekreacji w R., a lekarzem medycyny A.W. i lekarzem stomatologiem M. M..
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:
Skarga na uchwałę Rady Miasta R. nr [...] z dnia [...] 2003 r. została wniesiona do Sądu z wyczerpaniem trybu i terminu przewidzianego w art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r., nr 142, poz. 1591 ze zm.). Odnosząc się do dopuszczalności zaskarżenia do sądu uchwały o stwierdzeniu wygaśnięcia mandatu radnego, skład orzekający w niniejszej sprawie podzielił stanowisko wyrażone w uchwale 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2000 r., sygn. akt OPS 13/00, w której zawarto pogląd, iż uchwała taka podlega zaskarżeniu. Sąd uznał ponadto, że stanowisko takie odnosi się zarówno do uchwały podjętej na podstawie art. 190 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw (Dz. U. nr 95, poz. 602 ze zm.), jak i do uchwały podjętej na podstawie art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 214, poz. 1806). Sprawa wyboru radnego, sprawowania tej funkcji oraz stwierdzenie wygaśnięcia mandatu radnego jest sprawą z zakresu administracji publicznej, skoro gmina wykonuje zadania publiczne (art. 2 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym ), a do właściwości rady należą wszystkie sprawy pozostające w zakresie działania gminy. W związku z tym uchwały związane z kreowaniem składu organów przedstawicielskich i jego korektą należy uznać za przedmiotowo należące do spraw z zakresu administracji publicznej.
Zgodnie z art. 24f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, radni nie mogą prowadzić działalności gospodarczej na własny rachunek lub wspólnie z innymi osobami z wykorzystaniem mienia komunalnego gminy, w której radny uzyskał mandat, a także zarządzać taka działalnością lub być przedstawicielem czy pełnomocnikiem w prowadzeniu takiej działalności. Zakaz ten został wprowadzony ustawą z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne (Dz. U. Nr 106, poz. 679 ze zm.). Ustawa ta weszła w życie 1 stycznia 1998 r., jednak art. 24f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym miał zastosowanie dopiero do radnych kadencji następującej po kadencji, w czasie której ustawa weszła w życie. Zakaz ten dotyczył już zatem radnych wybranych w wyborach przeprowadzonych 27 października 2002 r.
Sankcje za złamanie zakazu wskazują przepisy ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r., nr 159, poz. 1547). Art. 190 ust. 1 pkt 2a tej ustawy przewiduje wygaśnięcie mandatu radnego na skutek naruszenia ustawowego zakazu łączenia mandatu z wykonywaniem określonych w odrębnych przepisach funkcji lub działalności. Zgodnie z art. 190 ust. 2 tej ustawy, wygaśnięcie mandatu stwierdza rada gminy w drodze uchwały, najpóźniej w 3 miesiące od wystąpienie przyczyn wygaśnięcia mandatu. Regulacja ta weszła w życie 30 maja 2001 r. i miała zastosowanie do radnych kadencji, następującej po kadencji, w czasie której ustawa weszła w życie. Skutek ten dotyczył zatem radnych wybranych w wyborach w dniu 27 października 2002 r.
Na marginesie można zauważyć, że w okresie od 27 października 2002 r. do 31 grudnia 2002 r. zakres odpowiedzialności radnego za naruszenie omawianego zakazu, został zmodyfikowany. Obowiązujący w tym okresie przepis art. 24f ust. 6 ustawy o samorządzie gminnym przewidywał bowiem, że naruszenie obowiązków wskazanych w ust. 1-5 tego przepisu skutkuje odpowiedzialnością regulaminową i utratą w danym roku prawa do diety. Przepis ten zatem wyłączał zatem w przypadku naruszenia zakazu z art. 24f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, powstanie skutków wynikających z art. 190 ust. 1 i 2 ordynacji wyborczej. Przepis art. 24f ust. 6 ustawy o samorządzie gminnym został jednak uchylony z dniem 1 stycznia 2003 r.
Ustawą z dnia 23 listopada 2002 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz o zmianie innych ustaw (Dz. U. nr 214, poz. 1806) do art. 24f ustawy o samorządzie gminnym został dodany przepis ust. 1a, obowiązujący od 1 stycznia 2003 r. Zgodnie z tym przepisem, jeśli radny przed rozpoczęciem wykonywania mandatu prowadził działalność gospodarczą o jakiej mowa, jest zobowiązany do zaprzestania prowadzenia tej działalności w ciągu 3 miesięcy od dnia złożenia ślubowania. Niewypełnienie obowiązku stanowi podstawę do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu w trybie art. 190 ustawy ordynacja wyborcza do rad gmin. Przepis ten ma zatem zastosowanie do przypadków, w których radny prowadził działalność gospodarczą przed rozpoczęciem wykonywania mandatu.
W odniesieniu do radnych wybranych w wyborach przeprowadzonych przed wejściem w życie tej regulacji, czyli wyborach przeprowadzonych 27 października 2002 r., szczególną regulację przewidywał przepis art. 9 powoływanej ustawy. Zgodnie z jego treścią, jeśli do dnia wejścia w życie ustawy, co nastąpiło 1 stycznia 2003 r., radny jednostki samorządu terytorialnego wybrany w wyborach przeprowadzonych 27 października 2002 r. nie zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia jednostki samorządu w której został wybrany, obowiązany jest wykonać ten obowiązek w terminie 3 miesięcy od daty wejścia w życie ustawy. Stosownie do ust. 2 powoływanego art. 9 ustawy, w przypadku niewypełnienia obowiązku przez taką osobę, organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego stwierdza wygaśnięcie mandatu radnego najpóźniej po upływie miesiąca od dnia upływu terminu, o którym mowa w ust. 1 przepisu.
Uwzględniając powyższą regulację i stan faktyczny rozpoznawanej przez Sąd sprawy, należy uznać, że w stosunku do skarżącej A.W. miał zastosowanie przepis art. 9 ustawy z 23 listopada 2002 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym, albowiem prowadzona przez nią działalność była wykonywana od 1991 r., zaś od 1998 w lokalu należącym do gminy. Jako podstawa prawna zaskarżonej uchwały winien być zatem podany przepis art. 9 ustawy z 23 listopada 2002 r., a nie przepis art. 190 ust. 1 pkt 2a ustawy ordynacja wyborcza do rad gmin. Uchybienie to nie miało jednak wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie, wobec czego nie mogło stanowić podstawy do stwierdzenia jej nieważności. Wskazać również należy, że dopuszczalne jest także podjęcie przez radę gminy uchwały stwierdzającej wygaśnięcie mandatu po upływie terminu miesięcznego, wskazanego w art. 9 ust. 2 ustawy o zmianie ustawy o samorządzie gminnym. Uchwała stwierdzająca wygaśnięcie nie ma bowiem charakteru konstytutywnego, lecz jedynie potwierdza stan prawny powstały z mocy samego prawa, ma zatem charakter deklaratoryjny. Miesięczny termin do podjęcia uchwały należy wobec powyższego ocenić jako instrukcyjny, którego celem jest zdyscyplinowanie rady do usunięcia stanu niepewności w relatywnie krótkim czasie.
W rozpoznawanej sprawie nie były kwestiami spornymi okoliczności faktyczne sprawy, takie jak fakt wykonywania zawodu lekarza w formie indywidualnej praktyki lekarskiej przez skarżącą, miejsce prowadzenia tej działalności i stosunki własnościowe budynku. Kwestią podnoszoną i relewantną dla rozstrzygnięcia skargi jest natomiast problem chrakterystyki prowadzonej przez skarżącą działalności i ustalenie czy jest ona działalnością gospodarczą w rozumieniu przepisów wprowadzających zakaz prowadzenia takiej działalności przez radnych. Jest bowiem oczywiste, że na sytuację prawną radnego może mieć wpływ tylko stwierdzenie, że prowadzona przez niego działalność jest działalnością gospodarczą.
W powoływanych wyżej ustawach brak jest legalnej definicji działalności gospodarczej, przyjętej przez ustawodawcę dla potrzeb regulacji wprowadzającej przedmiotowy zakaz. Okoliczność ta świadczy jednak jedynie o tym, że w tym zakresie nie zostało ustalone wiążące rozumienie dla organów stosujących prawo, a termin podlega interpretacji zgodnie z ogólnymi zasadami wykładni. Pojęcie działalności gospodarczej występuje przy tym zarówno na gruncie języka potocznego, jak i prawnego. W języku potocznym działalność gospodarcza to działalność nie tylko związana z jakąś aktywnością ekonomiczną, w sferze wytwórczo-usługowej, ale również dotycząca spraw porządkowo-administracyjnych (prace gospodarcze), a nawet działalność wykonywana własnymi środkami, systemem gospodarczym. W systemie prawa pojęcie działalności gospodarczej, w dacie podjęcia zaskarżonej uchwały, definiowała ustawa z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. nr 101, poz. 1178 ze zm.). Zgodnie z przepisem art. 2 ust. 1 tej ustawy, działalnością gospodarczą w rozumieniu ustawy jest zarobkowa działalność wytwórcza, handlowa, budowlana, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i eksploatacja zasobów naturalnych, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. Obok pojęcia działalności gospodarczej ustawa wprowadza również pojęcie przedsiębiorcy, którym zgodnie z art. 2 ust. 2 jest osoba, która zawodowo, we własnym imieniu podejmuje i wykonuje działalność gospodarczą.
Posługiwanie się dwoma terminami: działalności gospodarczej i przedsiębiorcy każe uznać, że terminy te mają różne znaczenia i zakresy i nie mogą być utożsamiane czy stosowane zamiennie. Pojęcie działalności gospodarczej ma przy tym wpływ na rozumienie terminu "przedsiębiorca", jest bowiem jednym z elementów wpływających na jego znaczenie (aby być przedsiębiorcą osoba musi prowadzić działalność gospodarczą). Nie istnieje jednak zależność odwrotna, to znaczy działalność gospodarcza nie musi być prowadzona wyłącznie przez przedsiębiorcę w rozumieniu ustawy. Pojęcie działalności gospodarczej zostało niezależnie zdefiniowane w art. 2 ust. 1 ustawy prawo działalności gospodarczej, a do jego cech istotnych należą: zarobkowy cel, zorganizowany i ciągły sposób wykonywania, tudzież wytwórczy, handlowy, budowlany bądź usługowy charakter.
Udzielanie przez lekarza świadczeń medycznych w ramach prowadzonej praktyki indywidualnej stanowi działalność usługową (przedmiot tych usług – zdrowie i życie nie ma wpływu na charakter świadczeń), ma cel zarobkowy a także jest wykonywane w sposób zorganizowany . Wszystkie te cechy odnoszą się do praktyki prowadzonej przez skarżącą A.W., mając przy tym również charakter ciągły, nie okazjonalny.
Skarżąca argumentowała, że prowadzona przez nią praktyka lekarska nie jest działalnością gospodarczą również ze względu na wyłączenia zawarte w art. 50c ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodzie lekarza (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r., nr 21, poz. 204 ze zm.). W dacie podejmowania zaskarżonej uchwały przepis ten przewidywał, że lekarze prowadzący indywidualną praktykę lekarską, indywidualną specjalistyczną lub grupową praktykę lekarską nie są przedsiębiorcami w rozumieniu ustawy prawo działalności gospodarczej. Zastrzeżenie takie wywierało niewątpliwie skutek co do sfery administracyjnych obowiązków prowadzących taką praktykę, nie byli oni bowiem poddani reżimowi ustawy, w szczególności w zakresie wpisu do ewidencji działalności i związanych z tym kwestii. Ustawa o zawodzie lekarza przewidywała bowiem odrębny tryb rejestracji takich praktyk przez organy samorządu zawodowego i poddawała je ich kontroli.
W przekonaniu Sądu wyłączenie przez przepis szczególny kategorii lekarzy wykonujących indywidualną praktykę lekarską z grupy przedsiębiorców nie oznacza, iż prowadzona przez nich działalność nie nosi cech działalności gospodarczej. Kwestii tej bowiem ustawodawca w ustawie szczególnej nie rozstrzygnął.
Ustawodawca posłużył się w przepisach ograniczających zakres prowadzonej przez radnych działalności terminem "działalność gospodarcza" i w ocenie Sądu brak jest dostatecznie uzasadnionych racji aby uznać, że termin ten ma inne znaczenie niż potocznie, jak również, że nie przystaje do charakterystyki działalności gospodarczej, podanej w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. nr 101, poz. 1178 ze zm.), obowiązującej w dacie podjęcia zaskarżonej uchwały. Spełnione są bowiem w przypadku tej działalności takie cechy, jak ciągły, zorganizowany i zarobkowy jej charakter.
Argument z wykładni systemowej, poprzez odwołanie się do definicji legalnej zawartej w innym akcie prawnym, ma przy tym charakter pomocniczy w procesie interpretacji przepisów regulujących zakaz prowadzenia określonej działalności gospodarczej przez radnych. Znaczenie nadane przez ustawodawcę wyrażeniu "działalność gospodarcza" nie odbiega od potocznych intuicji językowych, związanych z rozumieniem takiego zwrotu. Cechy działalności gospodarczej, na jakie zwraca uwagę definicja legalna akcentują elementy, które w potocznym rozumieniu są istotne dla nadania jakiejś aktywności cech działalności gospodarczej. Brak jest przy tym podstaw do różnicowania tej działalności ze względu na jej przedmiot czy kwalifikacje prowadzącego. Takie rozumienie zwrotu nie narusza reguł interpretacji językowej jak również jest zgodne z rozumieniem przyjmowanym w systemie prawa.
Brak jest również argumentów celowościowych, które uzasadniałyby wykluczenie aktywności zarobkowej prowadzonej na własny rachunek przez lekarzy w ramach indywidualnych praktyk lekarskich z pojęcia działalności gospodarczej i ograniczeń wprowadzonych w stosunku do radnych. Niewątpliwym celem wprowadzonych regulacji było wyeliminowanie praktyk korzystania przez radnych z mienia gminy, w której uzyskali mandat i wchodzili w skład jej organu stanowiącego, w działalności nakierowanej na osiągnięcie zysku. Element prowadzenia działalności z zamiarem osiągnięcia zysku jest w przekonaniu Sądu istotnym wyznacznikiem pojęcia działalności gospodarczej i brak jest dostatecznych racji do wykluczenia określonej grupy zawodowej z zakresu działania art. 24f ustawy o samorządzie gminnym, jak również art. 9 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym.
Reasumując dotychczasowe rozważania, należy zatem stwierdzić, że ustalony stan faktyczny prawidłowo został zakwalifikowany przez Radę Miasta jako prowadzenie przez radną działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia gminy, w której sprawowała mandat. Wobec upływu ustawowego terminu do zaprzestania takiej działalności Rada Miasta była uprawniona do podjęcia uchwały na podstawie art9 ust. 2 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym i innych ustaw.
Mając na uwadze przedstawione wyżej argumenty, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI