III SA/Gl 279/23

III SA/Gl 279/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-09-19
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-04-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Barbara Brandys-Kmiecik
Krzysztof Wujek
Małgorzata Herman /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Zarząd Województwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1634
art. 207 ust. 1 pkt 2, art. 60 pkt 6, art. 67
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Protokolant St. sekr. sąd. Joanna Spadek, , , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2023 r. sprawy ze skargi O. Sp. z o.o. w K. na decyzję Zarządu Województwa Śląskiego z dnia 15 lutego 2023 r. nr 714/RT/2023 w przedmiocie zwrotu części dofinansowania przyznanego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020 oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 15 lutego 2023 r., nr 714/RT/2022, Zarząd Województwa Śląskiego (dalej: organ odwoławczy, Zarząd Województwa) utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Śląskiego Centrum Przedsiębiorczości w C. (dalej: ŚCP) z 18 października 2022 r., nr [...], zobowiązującą O. spółka z o.o. w K. (dalej: Beneficjent, skarżąca, Spółka, strona) do zwrotu części wypłaconego dofinansowania w kwocie 106 400 zł wraz z należnymi odsetkami.
Podstawę prawną wydanej decyzji stanowił m.in. art. 104 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000, dalej: k.p.a.), art. 207 ust. 1 pkt 2, ust. 9 pkt 1 i ust. 12 pkt 2 w zw. z art. 60 pkt 6, 61 ust. 3 pkt 2 i 67 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: u.f.p. ) oraz w zw. z art. 9 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 9a ustawy z 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 818 ze zm.; dalej: ustawa wdrożeniowa).
Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu 21 sierpnia 2019 r. Beneficjent zawarł z Województwem Śląskim – ŚCP, pełniącym rolę instytucji pośredniczącej Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014- 2020 umowę o dofinasowanie projektu nr [...] wraz z późniejszym aneksem pn. "[...]" (dalej: projekt) w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020, Oś Priorytetowa I "[...]", Działanie 1.2. Badania, rozwój i innowacje w przedsiębiorstwach.
Beneficjent założył, że w ramach projektu przeprowadzi prace badawcze, które będą koncentrowały się na skonstruowaniu urządzenia służącego do zasilania
i sterowania oświetleniem LED umożliwiającego jednocześnie przesyłanie danych za pomocą strumienia światła. Planowana całkowita wartość projektu zgodnie § 3 ust. 1 umowy wynosiła 525 973,47 zł, w tym planowane całkowite wydatki kwalifikowalne projektu wynosiły 479 973,47 zł. Stosownie do § 3 ust. 2 umowy łączna kwota udzielonego dofinansowania miała nie przekroczyć 327 858,66 zł.
Zawierając umowę o dofinansowanie Spółka zobowiązała się do realizacji projektu zgodnie z postanowieniami w niej zawartymi, w tym dotyczącymi udzielania zamówień i ponoszenia wydatków. Rozliczanie w ramach projektu odbywało się na podstawie składanych przez Beneficjenta wniosków o płatność. Beneficjent złożył w sumie 5 wniosków o płatność, z czego 2 uzyskały status zatwierdzonych do wypłaty. Po zatwierdzeniu wniosku o płatność pośrednią nr:
- [...] złożonego za okres od 1 lipca
2019 r. do 10 września 2020 r. Beneficjentowi zostało wypłacone 3 lutego 2021 r. dofinansowanie w kwocie 90 982,08 zł;
- [...] złożonego za okres od 11 września 2020 r. do 12 lutego 2021 r. Beneficjentowi zostało wypłacone 11 sierpnia 2021 r. dofinansowanie w kwocie 64 616,64 zł.
Zrefundowany wniosek o płatność nr [...] został objęty dodatkowymi czynnościami sprawdzającymi obejmującymi weryfikację stanu faktycznego projektu. W wyniku kontroli przeprowadzonej 7 lipca 2021 r., a także na podstawie analizy dokumentów związanych z wyborem projektu do dofinansowania, danych uzyskanych z systemu eKRS oraz wywiadowni gospodarczej, ŚCP stwierdziło wystąpienie nieprawidłowości w projekcie polegające na niezachowaniu zasady bezstronności i obiektywności przy wyborze wykonawcy usługi zewnętrznej tj. Z. K..
Z posiadanej przez ŚCP dokumentacji wynika bowiem, że Z. K. był obecny 21 marca 2019 r. razem z Beneficjentem na panelu eksperckim i wypowiadał się w kwestiach związanych z przedmiotowym projektem. W trakcie trwania panelu Z. K. został przedstawiony przez K. K. (dyrektora i prokurenta samoistnego skarżącej Spółki) jako kolega. Wskazano również na prowadzenie wcześniejszych konsultacji, wieloletnią znajomość, różne płaszczyzny współpracy między ww. osobami. Wypowiedzi tych osób miały mieć istotny wpływ na wybór projektu do dofinansowania, w następstwie tego doszło do rozpoczęcia procedury związanej z udzieleniem zamówienia. Ostatecznie protokół z przeprowadzonego postępowania o udzielenie zamówienia z 15 kwietnia 2020 r. oraz umowa o wykonanie usług z 16 kwietnia 2020 r. zostały podpisane przez K. K., w treści protokołu zawarto oświadczenie, że dołożono wszelkich starań w celu uniknięcia konfliktu interesów rozumianego jako brak bezstronności i obiektywizmu.
Zdaniem kontrolującego ujawnione relacje Beneficjenta z wykonawcą i uzyskanie przez niego wiedzy w zakresie istotnych zapisów i założeń projektu (wniosku o dofinansowanie) Beneficjenta spowodowały, że wybrany wykonawca znalazł się w uprzywilejowanej pozycji w stosunku do pozostałych podmiotów, które złożyły lub mogły złożyć ofertę, a to spowodowało, że Z. K. reprezentujący firmę D Z. K. złożył ofertę wykonania usługi zewnętrznej, która następnie została wybrana w postępowaniu przez K. K.. Stwierdzone nieprawidłowości spowodowały nadmiernie wypłacone Beneficjentowi dofinansowanie we [...] w kwocie 56 000 zł
O dostrzeżonych nieprawidłowościach skarżąca Spółka została powiadomiona notatką z 10 maja 2022 r. Notatka zawierała także informację, że potwierdzenie wystąpienia konfliktu interesów stwierdzone w ramach wizyty monitoringowej odnosi się także bezpośrednio do pozostałych wydatków zrealizowanych przez zakwestionowanego wykonawcę w ramach projektu [...] tj. projekt i wykonanie modułu drivera stałoprądowego 3 kanałowego na kwotę 50 400zł.
Pismem z 23 maja 2022 r. skarżąca złożyła zastrzeżenia do notatki z przeprowadzonej wizyty monitoringowej. Zaprzeczyła w całości ustaleniom organu wskazując, że stoją one w całkowitej sprzeczności ze stanem faktycznym sprawy. Podkreśliła, że K. K. oraz Z. K. nie wiąże żadna długoletnia znajomość, co potwierdza złożone oświadczenie w zakresie relacji
i powiązań wpływających na możliwość zaistnienia konfliktu interesów. Osób tych nie łączy również wzajemna współpraca na różnych płaszczyznach, zaś użyte podczas panelu eksperckiego określenie "kolega" było zwrotem jedynie grzecznościowym, tożsamym ze słowem "pan". Beneficjent zwrócił również uwagę na podjęte przez Spółkę starania w zakresie uniknięcia konfliktu interesów. Nadto podkreślił, że wybrał ofertę Z. K. kierując się zasadą realizacji dofinansowania projektu w sposób celowy i uzasadniony efektywnością ekonomiczną, bowiem zaoferował on cenę netto 174 000 zł, natomiast druga oferta A sp. z o.o. opiewała na znacznie wyższą kwotę tj. 286 000 zł netto. Swoje zastrzeżenia skarżąca Spółka podtrzymała również w pismach z 10 i 22 czerwca 2022 r., po zapoznaniu się z nagraniem z panelu eksperckiego. Podkreśliła, że użyte podczas panelu eksperckiego słowa "konsultacje zawsze będziemy mieli ze względu na wieloletnią znajomość i różne płaszczyzny współpracy" w żaden sposób nie potwierdzają ustaleń organu, że w sprawie zaistniał konflikt interesów, a Z. K. był osobą znaną K. K. wyłącznie na gruncie zawodowym.
Organ nie dał wiary wyjaśnieniom skarżącej Spółki. Zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazywał bowiem, że Spółka nie dołożyła wszelkich starań mających na celu zagwarantowanie bezstronności i obiektywizmu, przestrzegania uczciwej konkurencji, uniknięcia konfliktu interesów i równego traktowania potencjalnych wykonawców w trakcie procedury związanej z udzieleniem zamówienia. W konsekwencji ŚCP notatką z 5 sierpnia 2022 r. stwierdziło nieprawidłowość w projekcie polegającą na niezachowaniu zasady bezstronności
i obiektywności przy wyborze wykonawcy w przedmiocie wykonania usługi zewnętrznej oraz naruszenie zapisu § 5 ust 6 i § 11 ust. 2 pkt 2, 4 i 5 umowy o dofinansowanie. Stwierdzona nieprawidłowość, z uwagi na to, że obejmowała wydatek rozliczony we wnioskach o płatność nr [...] i [...] określała wysokość korekty finansowej już wypłaconej kwoty, a Beneficjent został wezwany do złożenia pisemnego oświadczenia o wyrażeniu zgody na potrącenie z kolejnych wniosków o płatność pośrednią kwoty 106 400 zł należności głównej wraz z należnymi odsetkami.
Po bezskutecznym upływie terminu zwrotu należności oraz brakiem zgody na potrącenie wskazanej kwoty z kolejnych wniosków o płatność pośrednią i końcową, ŚCP wszczęło z urzędu postepowanie administracyjne zakończone wydaniem 18 października 2022 r. decyzji nr [...] zobowiązującej skarżącą Spółkę do zwrotu kwoty 106 400 zł wraz z odsetkami.
Organ odwoławczy nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniesionego przez Beneficjenta odwołania i zaskarżoną decyzją z 15 lutego 2023 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Argumentując zasadność decyzji organ odwoławczy podkreślił, że spór
w niniejszej sprawie koncentruje się wokół spełnienia przesłanki "konfliktu interesów" w postępowaniu o udzielenie zamówienia mającego na celu wyłonienie usługi badawczej w ramach realizowanego projektu, objętego dofinansowaniem.
W nawiązaniu do powyższego, organ w pierwszej kolejności zwrócił uwagę na definicję konfliktu interesów określoną w art. 24 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/24/UE z 26 lutego 2014 r. w sprawie zamówień publicznych, uchylającą dyrektywę 2004/18/WE, art. 57 ust. 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) nr 966/2012 z 25 października 2012 r. w sprawie zasad finansowych mających zastosowanie do budżetu ogólnego Unii oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 1605/2012 (dalej: RF 2012) i następujące po nim Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) 2018/1046 z 18 lipca 2018 r. w sprawie zasad finansowych mających zastosowanie do budżetu ogólnego Unii (dalej: RF 2018) oraz art. 56 ust. 1 i ust. 2 ustawy Prawo zamówień publicznych. Podkreślił nadto, że definicję konfliktu interesów zawiera także § 11 ust. 2 pkt 5 zawartej z Beneficjentem umowy o dofinansowanie projektu, zgodnie z którym przez konflikt interesów należy rozumieć brak bezstronności i obiektywności do realizacji usług dostaw lub robót budowlanych.
W oparciu o wskazane akty prawne oraz obowiązującą umowę dofinansowania organ odwoławczy wywiódł, że konflikt interesów istnieje wówczas gdy wyłanianie przez Beneficjenta wykonawcy jest zagrożone, z uwagi na względy rodzinne, emocjonalne, sympatie polityczne lub jakiekolwiek inne bezpośrednie lub pośrednie interesy osobiste. Do konfliktu interesów może natomiast dojść nawet w przypadku, gdy dana osoba w rzeczywistości nie odnosi żadnych korzyści z tytułu zaistniałej sytuacji - wystarczy, że zaistniałe okoliczności będą zagrażały bezstronnemu i obiektywnemu pełnieniu przez funkcji. Takie okoliczności muszą jednak mieć określony, możliwy do zidentyfikowania indywidualny związek z konkretnymi aspektami sposobu postępowania, zachowania lub stosunków danej osoby (lub wywierać wpływ na te aspekty).
Organ zwrócił uwagę, że co prawda w niniejszej sprawie Beneficjent nie miał obowiązku stosowania przepisów ustawy Prawo zamówień publicznych, tym nie mniej zgodnie z umową o dofinansowanie zobowiązał się do ponoszenia wszystkich wydatków przedstawionych w ramach Projektu na podstawie zasad określonych w Traktacie o Unii Europejskiej i Traktacie o funkcjonowaniu Unii Europejskiej oraz u.f.p., a także Komunikatu wyjaśniającego Komisji dotyczącego prawa wspólnotowego obowiązującego w dziedzinie udzielania zamówień, które nie są lub są jedynie częściowo objęte dyrektywami w sprawie zamówień publicznych (Dz. Urz. UE C 179 z dnia 1 sierpnia 2006 r.) oraz Wytycznych, w szczególności: Wytycznych w sprawie kwalifikowalności. Tym samym Beneficjent był zobowiązany przestrzegać obowiązków wynikających z § 11 ust 2 pkt 1-7 umowy o dofinansowanie, w tym w szczególności określonego w pkt 5 obowiązku dołożenia wszelkich starań w celu uniknięcia konfliktu interesów rozumianego jako brak bezstronności i obiektywności przy wyłanianiu przez Beneficjenta wykonawcy do realizacji usług, dostaw lub robót budowlanych. W celu uniknięcia konfliktu interesów zamówienia nie mogą być udzielane podmiotom powiązanym z Beneficjentem osobowo lub kapitałowo. Przez powiązania kapitałowe lub osobowe rozumie się wzajemne powiązania między Beneficjentem lub osobami upoważnionymi do zaciągania zobowiązań w imieniu Beneficjenta lub osobami wykonującymi w imieniu Beneficjenta czynności związane z przygotowaniem i przeprowadzeniem procedury wyboru wykonawcy a wykonawcą, polegające w szczególności na:
a) uczestniczeniu w spółce jako wspólnik spółki cywilnej lub spółki osobowej:
b) posiadaniu co najmniej 10% udziałów lub akcji;
c) pełnieniu funkcji członka organu nadzorczego lub zarządzającego, prokurenta, pełnomocnika:
d) pozostawaniu w związku małżeńskim, w stosunku pokrewieństwa lub powinowactwa w linii prostej, pokrewieństwa drugiego stopnia lub powinowactwa drugiego stopnia w linii bocznej lub w stosunku przysposobienia, opieki lub kurateli.
6) ustalania wartości zamówienia, w której zawiera się kwota wydatku kwalifikowalnego, zgodnie z postanowieniami Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020;
7) przedstawienia na żądanie IP RPO WSL - ŚCP dokumentów potwierdzających prawidłowe zastosowanie zasad wskazanych w niniejszym ustępie.
Organ podkreślił jednocześnie, że przedstawiony w § 11 ust. 2 pkt 5 umowy o dofinansowanie katalog powiązań jest katalogiem otwartym i zawiera jedynie przykładowe sytuacje, które mogą wskazywać na wystąpienie konfliktu interesów, a w konsekwencji prowadzić do wystąpienia nieprawidłowości skutkujących uznaniem całości lub części wydatku za niekwalifikowalny lub obowiązkiem zwrotu przez Beneficjenta otrzymanego dofinansowania wraz z odsetkami zgodnie z § 8 umowy o dofinansowanie.
Dalej organ odwoławczy zaznaczył, że zawierając umowę o dofinansowanie Beneficjent zobowiązał się do realizacji projektu z należytą starannością,
w szczególności udzielając zamówień i ponosząc wydatki celowo, rzetelnie, racjonalnie, efektywnie, przejrzyście i oszczędnie z zachowaniem zasady uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów, zgodnie z obowiązującymi regułami, zasadami i postanowieniami wynikającymi z Programu, SZOOP RPO WSL 2014-2020, właściwych przepisów prawa krajowego unijnego i wskazanych Wytycznych oraz na warunkach określonych w Umowie, jak również w sposób, który zapewni prawidłową i terminową realizację Projektu oraz osiągnięcie i utrzymanie celów, a także rezultatów w zakresie i w terminach, zakładanych w dokumentacji aplikacyjnej, co wynika z § 5 ust. 6 umowy o dofinansowanie.
Ponadto organ podniósł, że w Wytycznych w sprawie kwalifikowalności (sekcja 6.5.2. pkt 2 ppkt a) wskazano, że w celu uniknięcia konfliktu interesów;
a) w przypadku beneficjenta, który nie jest zamawiającym w rozumieniu Pzp, zamówienia nie mogą być udzielane podmiotom powiązanym z nim osobowo lub kapitałowo, z wyłączeniem zamówień sektorowych, zamówień określonych w podrozdziale 6.5 pkt 7 lit. f lub g oraz przypadków wskazanych poniżej:
i. w przypadku celu tematycznego 1 (zgodnie z art. 9 rozporządzenia ogólnego) udzielanie zamówień podmiotom powiązanym jest możliwe za zgodą IZ PO, która również może wyrazić zgodę na udzielenie tego zamówienia z pominięciem zasady konkurencyjności,
ii. wyjątkowo w przypadku, w którym umożliwienie podmiotowi powiązanemu wzięcia udziału w postępowaniu jest uzasadnione ze względu na specyfikę projektu lub typ beneficjenta, a wybór wykonawcy będącego podmiotem powiązanym będzie dokonany zgodnie z procedurą opisaną w niniejszym podrozdziale, IZ PO może wyrazić zgodę na wyłączenie zakazu w odniesieniu do danego postępowania przed jego przeprowadzeniem.
b) osoby wykonujące w imieniu zamawiającego czynności związane z procedurą wyboru wykonawcy, w szczególności osoby biorące udział w procesie oceny ofert, nie mogą być powiązane osobowo lub kapitałowo z wykonawcami, którzy złożyli oferty. Powinny być to osoby bezstronne i obiektywne.
Ponadto, zgodnie z pkt. 6.5.2 ppkt. 3) wytycznych przez powiązania kapitałowe lub osobowe rozumie się wzajemne powiązania miedzy beneficjentem lub osobami upoważnionymi do zaciągania zobowiązań w imieniu beneficjenta lub osobami wykonującymi w imieniu beneficjenta czynności związane z przeprowadzeniem procedury wyboru wykonawcy a wykonawca, polegające w szczególności na:
a) uczestniczeniu w spółce jako wspólnik spółki cywilnej lub spółki osobowej,
b) posiadaniu co najmniej 10% udziałów lub akcji, o ile niższy próg nie wynika z przepisów prawa lub nie został określony przez IZ PO,
c) pełnieniu funkcji członka organu nadzorczego lub zarządzającego, prokurenta, pełnomocnika,
d) pozostawaniu w związku małżeńskim, w stosunku pokrewieństwa lub powinowactwa w linii prostej, pokrewieństwa drugiego stopnia lub powinowactwa drugiego stopnia w linii bocznej lub w stosunku przysposobienia, opieki lub kurateli.
W przypadku, gdy właściwa instytucja będąca stroną umowy stwierdzi udzielenie zamówienia podmiotowi powiązanemu w sposób inny, niż wskazane w lit. a-d, jest zobowiązana przed wezwaniem do zwrotu środków wykazać istnienie naruszenia zasady konkurencyjności poprzez istniejące powiązanie.
Przechodząc do oceny prawidłowości rozstrzygnięcia organu I instancji organ odwoławczy przypomniał stan faktyczny sprawy. Wskazał, że Beneficjent zwrócił się do ŚCP z prośbą o wyrażenie zgody na udział Z. K. w panelu eksperckim, z uwagi na wiedzę i zaangażowanie w aspekt merytoryczny projektu, a organ taką zgodę udzielił. Dokonana z kolei szczegółowa analiza przebiegu rozmów, które miały miejsce podczas panelu eksperckiego potwierdza ustalenia ŚCP, że K. K. (prokurent i dyrektor skarżącej Spółki) i Z. K. łączą koleżeńskie stosunki oraz wieloletnia znajomość, a to pozwala na przyjęcie tezy, że współpraca ze Z. K. została nawiązana już przed etapem wnioskowania. Z. K. miał bowiem szczegółową wiedzę na temat realizacji projektu i jego wszystkich założeń, miał również dostęp do zaplanowanych na realizację projektu kosztów. Dodatkowo Z. K. brał udział w panelu eksperckim na podstawie pełnomocnictwa udzielonego przez skarżącą Spółkę.
Organ odwoławczy zwrócił przy tym uwagę, że Beneficjent mógł wystąpić do ŚCP o zgodę na udzielenie zamówienia na realizację usługi badawczej ze Z. K. z pominięciem zasady konkurencyjności, co wynika z Wytycznych w sprawie kwalifikowalności, postanowił jednak prowadzić postępowanie w oparciu o zasadę konkurencyjności. Mając dostęp do założeń projektu Z. K. mógł podać taką wartość oferty, która była konkurencyjna w porównaniu do innych ofert, jakie mogły ewentualnie wpłynąć w odpowiedzi na ogłoszenie Beneficjenta. Posiadał on znacznie bardziej szczegółową, szerszą wiedzę dotyczącą założeń, celów, oczekiwanych rezultatów projektu niż pozostali potencjalni oferenci. Powyższe sprawiło, że znalazł się on w pozycji uprzywilejowanej w stosunku do pozostałych podmiotów, tj. podmiotu, który złożył ofertę i podmiotów, które mogły złożyć ofertę w postępowaniu dotyczącym wyboru wykonawcy. Jednocześnie nie jest możliwe przyjęcie, choćby potencjalnie, że wszyscy oferenci mieli możliwość zapoznania się z założeniami projektu w tym samym stopniu, co Z. K.. Natomiast Beneficjent nie wykazał, aby podjął odpowiednie środki w celu zagwarantowania, że udział Z. K. nie zakłóci konkurencji. Zdaniem organu odwoławczego całokształt poczynionych ustaleń, wbrew twierdzeniom strony skarżącej, jednoznacznie wskazuje, że pomiędzy Beneficjentem a Z. K., którego oferta została wybrana, zachodzą powiązania osobowe.
Na uwzględnienie nie zasługiwał także argument skarżącej Spółki w zakresie wyboru oferty z najniższą ceną. Nie można bowiem uznać za transparentne oraz przeprowadzone z zachowaniem uczciwej konkurencji i równego traktowania oferentów postępowania skoro jeden z oferentów miał dostęp do wszelkich informacji związanych z projektem, w tym do wysokości kosztów jakie zostały przeznaczone na jego realizację. Tym bardziej, że oferta przedstawiona przez Z. K. była najbardziej zbliżona do wysokości zaplanowanych wydatków.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach strona, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Rozstrzygnięciu zarzuciła:
1. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) pkt. 6.5.2. ppkt 2 lit. a) i b) aktu z dnia 22 sierpnia 2019 r. "Wytyczne w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020" zatwierdzonego przez Ministra Inwestycji i Rozwoju (dalej: "Wytyczne") - poprzez uznanie, że w wyniku zawarcia przez skarżącą Spółkę umowy o wykonanie usługi z 16 kwietnia 2020 r. ze Z. K. doszło do zaistnienia konfliktu interesów, podczas, gdy w zaistniałym stanie faktycznym:
- umowa ta nie została zawarta z podmiotem powiązanym ze skarżącą Spółką osobowo lub kapitałowo, co wyłącza zakwalifikowanie przedmiotowego stosunku cywilnoprawnego jako kreującego konflikt interesów w rozumieniu pkt 6.5.2. ppkt 2 lit. a) Wytycznych;
- osoby wykonujące w imieniu strony skarżącej czynności związane z procedurą wyboru wykonawcy, w szczególności osoby biorące udział w procesie oceny ofert, nie były powiązane osobowo lub kapitałowo z wykonawcą, który złożył ofertę tj. ze Z. K., co wyłącza zakwalifikowanie przedmiotowego stosunku cywilnoprawnego jako kreującego konflikt interesów w rozumieniu pkt 6.5.2. ppkt 2 lit. b) Wytycznych;
b) pkt. 6.5.2. ppkt 3 Wytycznych - poprzez uznanie, iż pomiędzy skarżącą Spółką, a Z. K. zachodzi powiązanie kapitałowe lub osobowe, podczas gdy w rzeczywistości w zaistniałym stanie faktycznym:
- podmioty te (w tym również wspólnicy lub członkowie organów skarżącej) nie uczestniczą wspólnie w spółce jako wspólnik spółki cywilnej lub spółki osobowej;
- Z. K. nie posiada jakichkolwiek udziałów w spółce kapitałowej będącej skarżącą;
- Z. K. nie pełni funkcji członka organu nadzorczego lub zarządzającego, prokurenta, pełnomocnika w spółce kapitałowej będącej skarżącą;
- wspólnicy skarżącej, członkowie organów zarządzających/nadzorczych skarżącej, osoby upoważnione do zaciągania zobowiązań w imieniu skarżącej lub osoby wykonujące w imieniu skarżącej czynności związane z przeprowadzeniem procedury wyboru wykonawcy nie pozostają/nie pozostawały ze Z. K. w związku małżeńskim, w stosunku pokrewieństwa lub powinowactwa w linii prostej, pokrewieństwa drugiego stopnia lub powinowactwa drugiego stopnia w linii bocznej lub w stosunku przysposobienia, opieki lub kurateli;
c) pkt. 6.5.2. ppkt 8, 9, 11 i 12 Wytycznych - poprzez uznanie, iż skarżąca Spółka zaniechała uniknięcia konfliktu interesów poprzez niezachowanie takiego samego dystansu i takich samych reguł postępowania w stosunku do wszystkich oferentów, podczas gdy w rzeczywistości w zaistniałym stanie zostało ogłoszone postępowanie, które to przeprowadzono transparentnie, w sposób zapewniający zachowanie uczciwej konkurencji oraz równe traktowanie oferentów, w ramach którego wpłynęły dwie oferty: Z. K. (cena netto: 174 000 zł) oraz A sp. z o.o. (cena netto: 286 000 zł), co świadczy o takim ukształtowaniu warunków postępowania, które nie były wykluczające, a nadto pozwalały złożyć ofertę więcej, niż jednemu podmiotowi;
d) przepisu art. 101 § 2 k.c. - poprzez jego błędną wykładnię oraz uznanie, że Z. K. wykonywał w imieniu skarżącej jako jej pełnomocnik czynności związane z procedurą wyboru wykonawcy, w szczególności brał udział w ocenie ofert, podczas gdy faktycznie Z. K. - na mocy pełnomocnictwa z dnia 19 marca 2019 r., do złożenia którego zobligowana przez organ została skarżąca - upoważniony był wyłącznie do "[...] reprezentowania w czynnościach związanych z uczestnictwem w Panelu eksperckim dotyczącym projektu, co dobitnie wskazuje, że po zrealizowaniu powyższego przez Z. K. (uczestnictwie w przedmiotowym panelu) udzielone pełnomocnictwo z dnia 19 marca 2019 r. wygasło, tym samym w okresie, gdy trwała realizowana przez stronę skarżącą procedura wyboru wykonawcy Z. K. nie była pełnomocnikiem skarżącej.
2. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy:
a) art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. - poprzez dokonanie ustaleń niezgodnych z zaistniałym w sprawie stanem faktycznym, co było konsekwencją braku wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz dokonania oceny dowodów zgromadzonych w postępowaniu w sposób sprzeczny z wymaganiami wiedzy, doświadczenia i logiki, polegających na:
- wadliwym uznaniu, że strona skarżąca zaniechała podjęcia wszelkich działań zmierzających do dołożenia staranności w celu zachowania bezstronności
i obiektywizmu w związku z udzielonymi w ramach projektu zamówieniem - podczas, gdy w rzeczywistości mając na uwadze konieczność starań w zakresie uniknięcia konfliktu interesów w rozumieniu pkt. 6.5.2 Wytycznych zostało przez skarżącą ogłoszone postępowanie, które to przeprowadzono transparentnie, w sposób zapewniający zachowanie uczciwej konkurencji oraz równe traktowanie oferentów, czego efektem jest wszak okoliczność, że wpłynęły dwie oferty, co świadczy o takim ukształtowaniu warunków postępowania, które nie były wykluczające, a nadto pozwalały złożyć ofertę więcej, niż jednemu podmiotowi;
- wadliwym uznaniu, że skoro Z. K. był obecny na Panelu Eksperckim, który odbył się w siedzibie IP RPO WSL w dniu 21 marca 2019 r., to "[...] brak jest podstaw do twierdzenia, że Z. K. nie posiadał wiedzy w przedmiocie kwoty budżetu na realizację projektu." (s. 31/40 zaskarżonej decyzji) - podczas, gdy w rzeczywiści ww. konstatacja jest wyłącznie hipotezą organu, której organ nie tylko nie udowodnił, ale wręcz nawet nie uprawdopodobnił, a w rzeczywistości Z. K. nie posiadał wiedzy w przedmiocie kwoty budżetu na realizację projektu w ramach umowy o dofinansowanie;
- wadliwym uznaniu jakoby Z. K. był powiązany z K. K., a osoby te wiązała wieloletnia znajomość, co z kolei skutkowało wybraniem złożonej przezeń oferty przez skarżącą Spółkę - podczas, gdy w rzeczywistości nieprawdziwe są sugestie dotyczące relacji osobistych i zawodowych tych osób, a wywodzenie faktu odmiennego stanowi rażące nadużycie organu, nie mające żadnego oparcia w zgromadzonym materialne dowodowym;
b) art. 7a § 1 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a. - poprzez nierozstrzygnięcie wątpliwości co do treści normy prawnej - o ile takowe powstały po stronie organu - na korzyść strony skarżącej, prowadzenie przedmiotowego postępowania w sposób naruszający zasadę budzenia zaufania do władzy publicznej oraz aktualne odstępstwo bez uzasadnionej przyczyny od dotychczasowej praktyki prowadzenia przedmiotowego postępowania;
- fakt zawarcia umowy przez skarżącą Spółkę ze Z. K. był znany organowi co najmniej od wielu miesięcy;
- okoliczność, o której mowa w tirecie powyżej nigdy nie stanowiła dla organu podstawy odmowy wypłaty lub żądania zwrotu dofinansowania wypłaconego skarżącej z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, a co więcej postępowanie organu było zgoła odmienne od aktualnie prezentowanego;
c) art. 9 k.p.a. oraz art. 11 k.p.a. - poprzez nie zastosowanie ww. regulacji prawnych, co skutkowało nie dokonaniem przez organ wyczerpującego wyjaśniania okoliczności sprawy, co uczyniłoby wydane rozstrzygnięcie przekonującym dla strony skarżącej i pozwoliłoby zrealizować w pełni zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa oraz zasadę należytego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, mających wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko i jego argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 259; dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonego aktu (por. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b), c) p.p.s.a.).
Zgodnie z art. 60 pkt 6 u.f.p. środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym są należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz inne należności związane z realizacją projektów finansowanych z udziałem tych środków, a także odsetki od tych środków i od tych należności.
Do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych u.f.p. – co wynika z art. 6 ust. 1 u.f.p. - stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2000) i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540, z późn. zm.).
Z kolei, z art. 26 ust. 1 ustawy wdrożeniowej wynika, że stwierdzenie wystąpienia nieprawidłowości indywidualnej albo nieprawidłowości systemowej, zwanych dalej "nieprawidłowościami", powoduje powstanie obowiązku podjęcia przez właściwą instytucję odpowiednich działań, o których mowa w ust. 9 lub ust. 11. I tak, według ust. 9 w przypadku stwierdzenia wystąpienia nieprawidłowości indywidualnej: 1) przed zatwierdzeniem wniosku o płatność - instytucja zatwierdzająca wniosek o płatność dokonuje pomniejszenia wartości wydatków kwalifikowalnych ujętych we wniosku o płatność złożonym przez beneficjenta o kwotę wydatków poniesionych nieprawidłowo; 2) w uprzednio zatwierdzonym wniosku o płatność - właściwa instytucja nakłada korektę finansową oraz wszczyna procedurę odzyskiwania od beneficjenta kwoty współfinansowania UE w wysokości odpowiadającej wartości korekty finansowej, zgodnie z art. 207 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, a w przypadku programu EWT - zgodnie z umową o dofinansowanie projektu albo decyzją o dofinansowaniu projektu.
Ponadto, stosownie do brzmienia art. 24 ust. 5 ustawy wdrożeniowej wartość korekty finansowej wynikającej ze stwierdzonej nieprawidłowości indywidualnej jest równa kwocie wydatków poniesionych nieprawidłowo w części odpowiadającej kwocie współfinansowania UE.
Zgodnie z regulacją art. 207 ust. 1 u.f.p., w przypadku, gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są:
1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem,
2) wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184,
3) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości,
podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy.
Przepis art. 184 ust. 1 u.f.p. stanowi, że wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3, są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu.
W ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęto, że wykładnia pojęcia " inne procedury obowiązujące" obejmuje ono również naruszenie postanowień umowy o dofinansowanie (por. wyrok z 18 stycznia 2011 r., sygn. akt I SA/ Bk 598/10; wyrok WSA w Gdańsku z 1 sierpnia 2012 r., sygn. akt I SA/ Gd 727/12; wyrok WSA w Białymstoku z 9 listopada 2011 r., sygn. akt I SA/Bk 132/11; wyrok NSA z 13 lutego 2014 r., II GSK 1980/12).
Beneficjent zawierając umowę o dofinansowanie zobowiązał się do realizacji projektu z należytą starannością, w szczególności udzielając zamówień i ponosząc wydatki celowo, rzetelnie, racjonalnie, efektywnie, przejrzyście i oszczędnie z zachowaniem zasady uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów, zgodnie z obowiązującymi regułami, zasadami i postanowieniami wynikającymi z Programu, SZOOP RPO WSL 2014-2020, właściwych przepisów prawa krajowego unijnego i wskazanych Wytycznych oraz na warunkach określonych w umowie, jak również w sposób, który zapewni prawidłową i terminową realizację Projektu oraz osiągnięcie i utrzymanie celów, a także rezultatów w zakresie i w terminach, zakładanych w dokumentacji aplikacyjnej zgodnie z § 5 ust. 6 umowy.
Ponadto zgodnie z § 11 ust 2 umowy o dofinansowanie Beneficjent zobligowany został do wyboru wykonawcy w oparciu o najbardziej korzystną ekonomicznie i jakościowo ofertę, a w przypadku zamówień publicznych przeprowadzenia procedury wyboru dostawcy/wykonawcy zgodnie z zasadą konkurencyjności wskazaną w ww. Wytycznych, jak również przestrzegania przy wyborze wykonawcy i wydatkowaniu przez Beneficjenta środków, prawa wspólnotowego i krajowego m.in. w zakresie zapewnienia zasad przejrzystości, jawności i uczciwej konkurencji oraz równości szans i równego traktowania wykonawców na rynku ofert w tym upublicznienia informacji o zamówieniu przed jego udzieleniem, a także dołożenia wszelkich starań w celu uniknięcia konfliktu interesów rozumianego jako brak bezstronności i obiektywności przy wyłanianiu przez Beneficjenta wykonawcy do realizacji usług, dostaw lub robót budowlanych.
Zgodnie z art. 207 ust. 9 pkt 1 u.f.p., instytucja zarządzająca wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki, oraz sposób zwrotu środków. Ponadto, jak już wskazano, zgodnie z art. 207 ust. 1 pkt 1 - 3 u.f.p. w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 tej ustawy, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy.
W przedmiotowej sprawie spór sprowadza się do oceny czy prawidłowe jest stanowisko organu, że w postępowaniu o udzielenie zamówienia mającego na celu wyłonienie wykonawcy usługi badawczej dotyczącej opracowania urządzenia według wskazanego opisu dla realizacji projektu dofinansowanego w ramach działania 1.2 RPO WSL 2014-2020 pn. "[...]" spełnione zostały przesłanki "[...]", a tym samym doszło do nieprawidłowości w realizacji projektu, co obligowało IZ do stwierdzenia braku kwalifikowalności wydatków w całości (100% korekty finansowej).
W ocenie Sądu w składzie orzekającym, IZ prawidłowo ustaliła, że w trakcie realizacji umowy o dofinansowanie ww. projektu współfinansowanego z EFRR, wystąpił konflikt interesów. Oznacza to że doszło do naruszenia procedur wynikających § 5 ust. 6 i § 11 ust. 2 umowy o dofinansowanie. Stanowi to nieprawidłowość, o której mowa w art. 2 pkt 36 Rozporządzenia (UE) nr 1303/2013) i wpisuje się w hipotezę normy prawnej przepisu art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. jako wykorzystanie środków z naruszeniem procedur. Konsekwencją stwierdzenia nieprawidłowości jest uznanie wydatku nr [...] za niekwalifikowalny, a co za tym idzie brak jest podstaw do uznania, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa.
Należy zwrócić uwagę, że zgodnie z § 5 ust. 6 umowy o dofinansowanie projektu beneficjent zobowiązał się do stosowania Wytycznych, które mają charakter wiążący. Według sekcji 6.5.2. pkt 2 ppkt. a Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014- 2020 w celu uniknięcia konfliktu interesów:
a) w przypadku beneficjenta, który nie jest zamawiającym w rozumieniu Pzp, zamówienia nie mogą być udzielane podmiotom powiązanym z nim osobowo lub kapitałowo, z wyłączeniem zamówień sektorowych, zamówień określonych w podrozdziale 6.5 pkt 7 lit. f lub g oraz przypadków wskazanych poniżej:
i) w przypadku celu tematycznego 1 (zgodnie z art. 9 rozporządzenia ogólnego) udzielanie zamówień podmiotom powiązanym jest możliwe za zgodą IZ PO, która również może wyrazić zgodę na udzielenie tego zamówienia z pominięciem zasady konkurencyjności,
ii. wyjątkowo w przypadku, w którym umożliwienie podmiotowi powiązanemu wzięcia udziału w postępowaniu jest uzasadnione ze względu na specyfikę projektu lub typ beneficjenta, a wybór wykonawcy będącego podmiotem powiązanym będzie dokonany zgodnie z procedurą opisaną w niniejszym podrozdziale, IZ PO może wyrazić zgodę na wyłączenie zakazu w odniesieniu do danego postępowania przed jego przeprowadzeniem.
b) osoby wykonujące w imieniu zamawiającego czynności związane z procedurą wyboru wykonawcy, w szczególności osoby biorące udział w procesie oceny ofert, nie mogą być powiązane osobowo lub kapitałowo z wykonawcami, którzy złożyli oferty. Powinny być to osoby bezstronne i obiektywne.
3) Przez powiązania kapitałowe lub osobowe rozumie się wzajemne powiązania między beneficjentem lub osobami upoważnionymi do zaciągania zobowiązań w imieniu beneficjenta lub osobami wykonującymi w imieniu beneficjenta czynności związane z przeprowadzeniem procedury wyboru wykonawcy a wykonawcą, polegające w szczególności na:
- uczestniczeniu w spółce jako wspólnik spółki cywilnej lub spółki osobowej,
- posiadaniu co najmniej 10% udziałów lub akcji, o ile niższy próg nie wynika z przepisów prawa lub nie został określony przez IZ PO,
- pełnieniu funkcji członka organu nadzorczego lub zarządzającego, prokurenta, pełnomocnika,
-pozostawaniu w związku małżeńskim, w stosunku pokrewieństwa lub powinowactwa w linii prostej, pokrewieństwa drugiego stopnia lub powinowactwa drugiego stopnia w linii bocznej lub w stosunku przysposobienia, opieki lub kurateli.
W przypadku, gdy właściwa instytucja będąca stroną umowy stwierdzi udzielenie zamówienia podmiotowi powiązanemu w sposób inny, niż wskazane w lit. a-d, jest zobowiązana przed wezwaniem do zwrotu środków wykazać istnienie naruszenia zasady konkurencyjności poprzez istniejące powiązanie.
W przypadku beneficjenta, który jest zamawiającym w rozumieniu Pzp, zasadę konkurencyjności uznaje się za spełnioną, jeżeli postępowanie o udzielenie zamówienia przeprowadzone jest na zasadach i w trybach określonych w Pzp.
Naruszenie powyższych zasad traktowane jest jako nieprawidłowość skutkująca uznaniem całości lub części wydatku za niekwalifikowalny lub obowiązkiem zwrotu przez Beneficjenta otrzymanego dofinansowania wraz z odsetkami zgodnie z § 8 umowy o dofinasowanie (§11 ust. 3 umowy o dofinansowanie).
W kontrolowanej sprawie organy, z poszanowaniem reguł postępowania prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, a w szczególności prawidłowo stwierdziły, że w realiach sprawy Beneficjent naruszył postanowienia umowy o dofinansowanie tj. § 5 ust. 6 i § 11 ust. 2 pkt 5 oraz Wytycznych dotyczących kwalifikowalności wydatków tj. części 6 .5.2, pkt 2.
Poza sporem jest bowiem, że wybrany do realizacji Projektu wykonawca Z. K. brał udział w roli eksperta ze strony Beneficjenta (reprezentował go jako pełnomocnik) w toku oceny projektu w Panelu Ekspertów w dniu 21 marca 2019 r., oraz był osobą zaangażowaną w merytoryczny aspekt projektu i posiadał wiedzę o projekcie już z etapu jego przygotowywania, co potwierdza sam Beneficjent w wiadomości mailowej stanowiącej zgłoszenie składu osobowego zespołu reprezentującego Beneficjenta na ocenę panelową.
Z. K. złożył ofertę na opracowanie urządzenia i jego oferta została wybrana. Beneficjent przed wyborem oferty zaniechał ujawnienia relacji łączących go z ww. wykonawcą i nie przeprowadził weryfikacji relacji i powiązań pod kontem wpływu na bezstronność i obiektywizm, w odniesieniu do wybranego wykonawcy. Ponadto w imieniu Beneficjenta, wyboru oferty, dokonał K. K., który był również obecny w ocenie panelowej i także reprezentował Beneficjenta jako umocowany pracownik. Z. K. i K. K., byli sobie znani, współpracowali ze sobą i zwracali się do siebie po imieniu.
Stwierdzenie nieprawidłowości i nałożenie korekty finansowej w wysokości 100% wydatków kwalifikowalnych było więc zasadne wobec oczywistego konfliktu interesów, tj. wyboru wykonawcy uczestniczącego uprzednio w pracach projektowych Beneficjenta i reprezentujących go jako pełnomocnik w trakcie oceny projektu, a więc pozostającego w uprzywilejowanej pozycji względem innych potencjalnych oferentów.
A zatem, Z. K. posiadał obszerną wiedzę o projekcie o czy świadczy jego udział w roli pełnomocnika i eksperta Beneficjenta w toku procedury poprzedzającej wybór projektu do finansowania. Wybór oferty Z. K. jako najkorzystniejszej cenowo, nie jest argumentem mogącym podważyć ustalenia organu, bowiem wiedza o projekcie mogła obejmować również cenę jako główne kryterium wyboru oferty. W tych okolicznościach organ wykazał zarówno konflikt interesów rozumiany jako brak bezstronności i obiektywności przy wyborze wykonawcy usług (§ 11 ust. 2 pkt 1-7 umowy) jak i naruszenie zasad uczciwej konkurencji.
Ustalony stan faktyczny sprawy nie budzi żadnych wątpliwości. Należy przy tym dodać, że skarżąca Spółka podobnie postąpiła przy wyborze oferty złożonej na realizację innego projektu finansowanego ze środków EFRR. Decyzja organu w tej sprawie była przedmiotem kontroli Sądu w sprawie o sygn. III SA/Gl 90/23.
Ocena kwalifikowalności poniesionego wydatku dokonywana jest przede wszystkim w trakcie realizacji projektu poprzez weryfikację wniosków o płatność oraz w trakcie kontroli projektu, w szczególności kontroli w miejscu realizacji projektu lub siedzibie Beneficjenta. Przyjęcie danego projektu do realizacji i podpisanie z beneficjentem umowy o dofinansowanie nie oznacza, że wszystkie wydatki, które Beneficjent przedstawi we wniosku o płatność i w trakcie realizacji projektu, zostaną zrefundowane. Ocena kwalifikowalności wydatków jest prowadzona także po zakończeniu realizacji projektu w zakresie obowiązków nałożonych na beneficjenta umową o dofinansowanie oraz wynikających z przepisów prawa. Właściwa instytucja jest uprawniona do badania kwalifikowalności wydatków na każdym etapie postępowania o przyznanie dofinansowania. Stwierdzenie przez instytucję będąca stroną umowy o dofinansowanie, udzielenia zamówienia podmiotowi powiązanemu w inny sposób, niż wskazane w lit. a-d sekcji 6.5.2. pkt 2 Wytycznych, zobowiązuje instytucję do wykazania, przed wezwaniem do zwrotu środków, istnienia konfliktu interesów. Obowiązkiem Beneficjenta było przeprowadzenie procedury wyboru wykonawcy, aby bezwzględnie zapewnić zachowanie zasady przejrzystości, uczciwej konkurencji i równego traktowania potencjalnych wykonawców. Tymczasem Beneficjent nie dochował tych zasad, a wskazane wydatki kwalifikowalne nie były zgodne z zasadami finansowania projektów w ramach konkursu. Organ więc prawidłowo zastosował w niniejszej sprawie art. 207 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 184 ustawy u.f.p. w zw. z pkt 2 sekcji 6.5. 2 Wytycznych w zw. z § 5 ust. 6 umowy o dofinansowanie projektu.
W ocenie Sądu, całokształt okoliczności sprawy pozwala stwierdzić, że brak jest podstaw do zakwestionowania stanowiska organu, który przedstawił szczegółową, wyczerpującą i przekonującą argumentację.
Niezasadne okazały się zarzuty naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, tj.: art. 7, art. 77, art. 80 oraz art. 11 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. Sąd stwierdził, że wbrew argumentacji skargi organ odwoławczy rozważył wszystkie dowody, dokonał ich oceny, a następnie wynik tej oceny przedstawił w prawidłowo sporządzonym, spełniającym wymogi art. 107 § 3 k.p.a., uzasadnieniu decyzji administracyjnej. To, że wnioski wyprowadzone przez skarżącą są inne, nie oznacza naruszenia wskazanych przepisów procedury. Organ prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego, które wyjaśnił i dokonał właściwej subsumpcji. Wobec powyższego nie można podzielić zarzutu skargi, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego praz przepisy postępowania.
Spółka nie wypełniła określonych w umowie o dofinansowanie obowiązków, co doprowadziło do wydania decyzji o zwrocie środków, zgodnie z regułami wskazanymi w art. 207 u.f.p., skoro Beneficjent, mimo wezwania w trybie art. 207 ust., 8 pkt 1 u.f.p., nie zwrócił wszystkich wymagalnych należności.
Organ odpowiedział na wszystkie zarzuty podniesione w skardze, szczegółowo zajął stanowisko w odniesieniu do każdego z zarzutów z osobna. Sąd podziela w całości zaprezentowane przez organ stanowisko i jego argumentację. Postanowienia umowy o dofinansowanie dotyczące odpowiedzialności beneficjenta oraz stosowania przepisów dotyczących zamówień są czytelne i jasne, nie wymagają szczególnych zabiegów interpretacyjnych.
Podsumowując, Sąd orzekający w niniejszej sprawie stwierdził, że w ustalonym prawidłowo stanie faktycznym organy zastosowały właściwe przepisy prawa materialnego unijnego i krajowego, które powołano, prawidłowo zinterpretowano i szeroko omówiono w zaskarżonej decyzji, co usuwa zarzut ich naruszenia. Organ wskazał prawidłową podstawę i sposób naliczenia korekty. W przedmiotowej sprawie wbrew zarzutom skargi nie doszło do naruszenia prawa zarówno procesowego jak i materialnego. Organ prawidłowo zastosował przepisy ustawy wdrożeniowej, wyjaśnił motywy nałożenia korekty. Zaskarżona decyzja została należycie i przekonująco uzasadniona, organ przedstawił w uzasadnieniu rozstrzygnięcia obszerną i pełną argumentację faktyczną i prawną. A zatem, naruszenie procedur w rozumieniu przepisów ustawy o finansach publicznych i powstanie nieprawidłowości w rozumieniu przepisów rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006, uzasadniało nałożenie korekty finansowej w przyjętej wysokości.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.