III SA/Gl 272/24

III SA/Gl 272/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-03-18
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-03-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Beata Machcińska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Oświata
Sygn. powiązane
I GSK 1174/25 - Wyrok NSA z 2025-12-03
I GZ 376/24 - Postanowienie NSA z 2024-11-27
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2015 poz 2156
art. 90 ust. 2b
Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędziowie Sędzia WSA Beata Machcińska (spr.), Asesor WSA Adam Pawlyta, Protokolant Starszy Referent Katarzyna Pisula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2025 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 2 stycznia 2024 r. nr SKO.XIV/43/3605/42/2020 w przedmiocie zwrotu dotacji z budżetu jednostki samorządu terytorialnego pobranej nienależnie oraz w nadmiernej wysokości oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi E. S. (dalej "Skarżąca") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej (dalej "organ odwoławczy" lub Kolegium") wydana w przedmiocie zwrotu pobranej nienależnie w kwocie 450,33 zł w 2015 r. wraz z odsetkami oraz dotacji pobranej w nadmiernej wysokości w kwocie 25.959,19 zł w roku 2015 wraz z odsetkami.
Stan sprawy przedstawia się następująco:
1. Decyzją z dnia 17 lipca 2020 r. Burmistrz Miasta Z. (dalej, jako: organ pierwszej instancji, organ dotujący, organ administracji), działając na podstawie art. 104 § 1 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. 2020. 256, dalej "k.p.a.") oraz art. 21 § 3 ustawy, art. 55 i art. 56 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. 2019. 900, dalej "o.p.") w związku z art. 60, art. 61 ust. 1 pkt 4 i ust. 2, ust. 3 pkt 4 i art. 67 oraz art. 252 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tj. Dz. U. 2019. 869, dalej "u.f.p."), określił w stosunku do Skarżącej, prowadzącej Niepubliczne Przedszkole [...] "A" w Z.:
- w pkt 1) wysokość kwoty dotacji do zwrotu, jako dotacji pobranej nienależnie w kwocie 450,33 zł w 2015 r. wraz z odsetkami liczonymi jak od zaległości podatkowych naliczanymi począwszy od dnia następującego po upływie terminu zwrotu określonego w art. 252 ust. 1 pkt 2 u.f.p. (tj. po upływie 15 dni od dnia otrzymania niniejszej decyzji);
- w pkt 2) wysokość kwoty dotacji do zwrotu, jako dotacji pobranej w nadmiernej wysokości w kwocie 28.789,88 zł w 2015 r. wraz z odsetkami liczonymi jak od zaległości podatkowych naliczanymi począwszy od dnia następującego po upływie terminu zwrotu określonego w art. 252 ust. 1 pkt 2 u.f.p. (tj. po upływie 15 dni od dnia otrzymania niniejszej decyzji).
2. W odwołaniu od tej decyzji Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 61 § 4 k.p.a., art. 107 § 1 k.p.a., art. 8 § 1 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 14 ust.1b i art. 90 ust. 2b ustawy o systemie oświaty poprzez ich błędną wykładnię.
3. Organ odwoławczy decyzją z dnia 2 stycznia 2024 r., wydaną na podstawie art. 90 ust. 2b ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tj. Dz.U. z 2015r. poz. 2156, dalej "ustawa o systemie oświaty" lub "u.s.o."), art. 252 ust. 1 pkt 2, ust. 3, ust. 4, ust. 5, ust. 6 pkt 2 u.f.p. i art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchylił zaskarżoną decyzję w całości i w tym zakresie orzekł co do istoty sprawy w ten sposób, że:
1) określił wysokość dotacji w kwocie 450.33 zł (słownie: czterysta pięćdziesiąt złotych 33/100) jako dotacji pobranej nienależnie w 2015 r. przez E. S. - organ prowadzący Niepubliczne Przedszkole [...] "A" w Z., przy [...];
2) nakazał E. S. - organ prowadzący Niepubliczne Przedszkole [...] "A" w Z. dokonania zwrotu części dotacji w kwocie 450.33 zł do budżetu Miasta Z. w terminie 15 dni od dnia otrzymania niniejszej decyzji wraz z odsetkami liczonymi jak od zaległości podatkowych, począwszy od dnia 13 stycznia 2018 r. do dnia zapłaty;
3) określił wysokość dotacji w kwocie 25.959.19 zł (słownie: dwadzieścia pięć tysięcy dziewięćset pięćdziesiąt dziewięć złotych 19/100) jako dotacji pobranej w nadmiernej wysokości w 2015 r. przez E. S. - organ prowadzący Niepubliczne Przedszkole [...] "A" w Z., przy [...].
4) nakazał E. S. - organ prowadzący Niepubliczne Przedszkole [...] "A" w Z. dokonania zwrotu części dotacji w kwocie 25.959.19 zł do budżetu Miasta Z. w terminie 15 dni od dnia otrzymania niniejszej decyzji wraz z odsetkami liczonymi jak od zaległości podatkowych, począwszy od dnia 13 stycznia 2018 r. do dnia zapłaty.
W pierwszej kolejności organ odwoławczy odniósł się do kwestii przedawnienia zobowiązania do zwrotu dotacji za rok 2015.
W jego ocenie w sprawie zaistniały okoliczności mające wpływ na bieg terminu przedawnienia, albowiem doszło do jego zawieszenia z uwagi na wszczęcie wobec Skarżącej postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe.
Wskazał, że skoro decyzja w przedmiocie zwrotu dotacji wydana na podstawie art. 252 ust. 1 u.f.p. jest decyzją o jakiej mowa w art. 21 § 1 pkt 1 o.p., to do obliczenia terminu przedawnienia będzie miał odpowiednie zastosowanie art. 70 § 1 o.p. w zw. z art. 67 u.f.p. Sporne dotacje były przyznane i przekazane stronie w 2015 r., zatem termin przedawnienia zobowiązania do ich zwrotu mijał odpowiednio z końcem 2020 r. Decyzja organu pierwszej instancji została wydana w dniu 17 lipca 2020r., a zatem przed upływem wskazanego okresu.
Organ odwoławczy, powołując się na art. 70 § 6 o.p. i art. 70c o.p. podał, że w niniejszej sprawie postępowanie karnoskarbowe o przestępstwa skarbowe, których podejrzenie popełnienia wiąże się z pobraniem dotacji w nadmiernej wysokości w roku 2015, zostało wszczęte przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. postanowieniem z dnia 25 września 2019 r. nr [...] (wpływ do Starosty 9 października 2019 r.). Pismem z dnia 12 listopada 2019 r., doręczonym w dniu 2 grudnia 2019 r., Skarżąca została powiadomiona o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia w sprawie narażenia na uszczuplenie finansów publicznych za lata 2012-2016 w łącznej kwocie 671.866,22 zł przez Niepubliczne Przedszkole [...] "A" w Z., prowadzone przez E. S. w związku z art. 70c i art. 70 § 6 pkt 1 o.p. W konsekwencji w sprawie wystąpiły okoliczności określone w art. 70 § 6 pkt 1 o.p. skutkujące zawieszeniem biegu terminu przedawnienia obowiązku zwrotu dotacji za rok 2015, tzn. wobec Skarżącej wszczęto postępowanie w sprawie o przestępstwo skarbowe związane z pobraniem dotacji w nadmiernej wysokości i powiadomiono ją o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia.
Organ odwoławczy powołał się na adekwatne w sprawie przepisy prawa, tj. art. 252 u.f.p. i art. 90 ust. 4 ustawy o systemie oświaty, na podstawie którego Rada Miejska w Z. podjęła stosowne uchwały.
W okresie od 9 stycznia 2017 r. do 23 czerwca 2017 r. przeprowadzona została kontrola prawidłowości pobrania i wykorzystania dotacji udzielonej z budżetu Miasta Z. w latach 2012-2016 dla Niepublicznego [...] "A" w Z.. W dniu 22 grudnia 2017 r. wydane zostało wystąpienie pokontrolne, w którym Burmistrz Miasta Z. wezwał E. S. prowadzącą Niepubliczne Przedszkole [...] "A" w Z. do zwrotu w terminie 14 dni od dnia otrzymania niniejszego wystąpienia pokontrolnego na rachunek budżetu Miasta kwotę 976.199,63 zł, tj.:
- dotacji pobranej nienależnie w wysokości: 3.709,75 zł,
- dotacji pobranej w nadmiarze w wysokości: 74.369,53 zł,
- dotacji niewykorzystanej do końca roku 2013, 2014, 2015, 2016 w wysokości: 55.260,90 zł,
- dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w wysokości 842.832,45 zł.
W świetle powyższego Burmistrz Miasta Z. w dniu 29 stycznia 2018 r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne mające na celu wydanie decyzji w sprawie zwrotu dotacji udzielonej Niepublicznemu Przedszkolu [...] "A" w Z. z budżetu Miasta Z. w latach 2012-2016 pobranej nienależnie i w nadmiernej wysokości oraz wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem i niewykorzystanej do końca roku budżetowego.
Przystępując do oceny stanu faktycznego i prawnego występującego w rozpoznawanej sprawie, a mianowicie w zakresie dotacji pobranej nienależnie w kwocie 450,33 zł w roku 2015, Kolegium uznało za prawidłowe stanowisko przyjęte przez organ pierwszej instancji.
Mianowicie Skarżąca pobrała dotację nienależnie za wrzesień 2015 r. na dziecko, które na dzień 1 września 2015 r. nie ukończyło 2,5 roku, tj. ucznia L. W. (W.), ur. 8 marca 2013 r., gdyż dopiero 8 września 2015 r. dziecko osiągnęło uprawniony wiek wg. art. 14 ust. 1b u.s.o.
W cenie organu odwoławczego dotacja przysługuje na każdego ucznia przedszkola niepublicznego (art. 90 ust. 2b u.s.o.), o ile spełnia on kryteria wiekowe wyszczególnione w art. 14 ust. 1 i ust. 1b u.s.o. Tym samym jeśli dziecko nie ukończyło 2,5 roku życia na dzień sporządzenia informacji miesięcznej o aktualnej liczbie uczniów, dotacja nie przysługuje. W konsekwencji pogląd pełnomocnika strony, że nie ma znaczenia którego dnia miesiąca wychowanek się urodził i należy uznać go za nieprawidłowy, a zarzut błędnej wykładni art. 90 ust. 2b u.s.o. za chybiony.
Ponadto organ odwoławczy, powołując się na pkt 73 Statutu Niepublicznego Przedszkola [...] "A" w Z., wskazał, że do przedszkola przyjmowane są dzieci od 2.5 do 6 roku życia. Zatem przyjęcie dziecka do przedszkola które nie ukończyło 2,5 roku życia było niezgodne z przyjętym Statutem.
W świetle powyższego dotacja pobrana na dziecko L. W. w kwocie 450,33 zł jest dotacją pobraną nienależnie.
Dalej organ odwoławczy w zakresie dotacji podlegającej zwrotowi, jako dotacji pobranej w nadmiernej wysokości w roku 2015 r. wskazał, że według organu pierwszej instancji kształtowała się ona w kwocie 27.834.19 zł, tj.:
- w styczniu 795,45 zł x 6 uczniów = 4.772,70 zł;
- w lutym 265,73 zł x 6 uczniów = 1.600,38 zł;
- w marcu 707,26 zł x 7 uczniów = 4.950,82 zł;
- w kwietniu 769,99 zł x 7 uczniów = 5.389,93 zł;
- w maju 660 zł x 3 uczniów = 1.980,00 zł;
- w czerwcu 770,97 zł x 2 uczniów = 1.541,94 zł;
- w lipcu 587,99 zł x 7 uczniów = 4.115,93 zł;
- w sierpniu 505,36 zł x 6 uczniów = 3.032,16 zł;
- we wrześniu 450,33 zł x 1 = 450,33 zł.
Sąd Okręgowy w B. wyrokiem z dnia 13 maja 2022 r., sygn. akt [...] zmienił w części wyrok Sądu Rejonowego w Z. z dnia 28 października 2021 r., wydany w sprawie [...], a mianowicie na mocy art. 46 § 1 k.k. orzekł wobec oskarżonej E. S. obowiązek naprawienia szkody w części poprzez zapłatę na rzecz pokrzywdzonego Miasta Z. kwoty 10.000 zł.
Organ odwoławczy ustalił, że tożsamość przedmiotowej sprawy z ww. wyrokiem dotyczy następujących dzieci: w styczniu 2015 r.: S. N., W. B., K. K., W. M., G. W; w lutym 2015 r.: S. N., W. B., K. K., W. M., G. W.; w lipcu 2015 r.: W. B. i G. W..
Jak wynika z wyroku Sądu Okręgowego w B. postępowaniem karnym w stosunku do oskarżonej E. S. objęte było 64 dzieci na przełomie lat 2013-2017. Zatem jeżeli Sąd zobowiązał E. S. do naprawienia szkody w części w wysokości 10.000 zł, to kwotę tą należało podzielić przez ilość dzieci, co daje 156,25 zł na dziecko (10.000 zł : 64 dzieci = 156,25 zł/dziecko). Po zsumowaniu dzieci objętych zaskarżoną decyzją i uwzględnionych również w tym samym okresie w wyroku Sądu kwota ta wynosi: 12 dzieci x 156,25 zł = 1.875 zł i pomniejsza kwotę do zwrotu dotacji pobranej w nadmiernej wysokości, która wynosi 25.959,19 zł (27.834,19 zł - 1.875 zł = 25.959,19 zł).
Organ odwoławczy uznał, że stwierdzenie okoliczności uzasadniających zwrot nastąpiło już w wystąpieniu pokontrolnym Urzędu Miejskiego w Z. z dnia 22 grudnia 2017 r., które zostało odebrane przez pełnomocnika strony w dniu 28 grudnia 2017 r. Kolegium przyjęło, że o treści wystąpienia pokontrolnego strona dowiedziała się w dniu 28 grudnia 2017 r., w którym wskazano 14 - dniowy termin zwrotu dotacji pobranej nienależnie i dotacji pobranej w nadmiernej wysokości. Niemniej jednak zwrot dotacji, zgodnie z art. 252 ust. 1 pkt 2 u.f.p. podlega zwrotowi w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności. Zatem przy uwzględnieniu tego założenia, termin zwrotu dotacji upływał 12 stycznia 2018 r. W przypadku braku zwrotu, naliczanie odsetek należałoby rozpocząć od dnia 13 stycznia 2018 r. zgodnie z art. 252 ust. 5 pkt 2 u.f.p.
4. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika w osobie adwokata, wniosła o:
- uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, stwierdzenie nieważności decyzji oraz umorzenie przedmiotowego postępowania, ponieważ decyzja została skierowana przeciwko podmiotowi, niebędącemu stroną postępowania.
W razie stwierdzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, że brak jest podstaw do umorzenia przedmiotowego postępowania, Skarżąca wniosła o:
- na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a i 1c p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 3 p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Miasta Z. z dnia 17 lipca 2020 r. i umorzenie postępowania;
- na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. o zasądzenie od Kolegium na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego przez adwokata, według norm przepisanych.
Skarżąca zarzuciła:
1) naruszenie przepisów prawa procesowego, mające wpływ na treść zapadłego wyroku, a mianowicie art. 28 k.p.a. w zw. z art. 29 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 pkt 3 k.p.a., poprzez wydanie decyzji w stosunku do podmiotu niebędącego stroną postępowania, bowiem decyzja organu odwoławczego została skierowana w stosunku do E. S., a nie w stosunku do N sp. z o.o. jako obecnego organu prowadzącego Niepubliczne Przedszkole [...] "A", co skutkowało nieważnością zaskarżonej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.
Ponadto, niezależnie od powyższych zarzutów, z ostrożności procesowej, zaskarżonej decyzji zarzuciła również:
2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji, a mianowicie: art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej oceny materiału dowodowego przez organ odwoławczy skutkujące błędem w ustaleniach faktycznych polegającym na przyjęciu, że organ prowadzący placówkę pobrał dotację w nadmiernej wysokości na uczniów: K. S., A. M., K. S., T. D. oraz J. D. oraz nienależnie na ucznia L. W. , co skutkowało wydaniem zarówno skarżonej decyzji organu odwoławczego, jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji z naruszeniem prawa i przy przyjęciu błędnych ustaleń faktycznych,
3) naruszenie przepisów prawa materialnego mającego istotne znaczenie dla wydanego rozstrzygnięcia, a mianowicie:
a) art. 121 § 1, art. 125 § 1 w zw. z art. 70 § 1, art. 70 § 6 pkt 1 i art. 70c o.p. poprzez błędne zastosowanie skutkujące brakiem przyjęcia przez organ, że w  sprawie doszło do przedawnienia zobowiązania, ponieważ instrumentalne wszczęcie postępowania karnoskarbowego przeciwko E. S. nie wywołuje skutku w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania;
b) art. 14 ust. 1 b ustawy o systemie oświaty w zw. z art. 90 ust. 2b ustawy o systemie oświaty poprzez błędną wykładnię skutkującą przyjęciem, że Skarżąca pobrała nienależnie dotację na ucznia L. W. we wrześniu 2015 r.
Ponadto Skarżąca wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
Uzasadniając wniosek o stwierdzenie nieważności, Skarżąca podniosła, że decyzja została skierowana w stosunku do E. S., a nie w stosunku do N sp. z o.o., jako obecnego organu prowadzącego Niepubliczne Przedszkole [...] "A", co skutkowało nieważnością zaskarżonej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.
W ocenie Skarżącej w sprawie nie doszło do skutecznego zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania. Podniosła, że termin przedawnienia zobowiązania upływał w dniu 31 grudnia 2020 r. Postępowanie karnoskarbowe zostało natomiast wszczęte przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w dniu 25 września 2019 r. W toku postępowania karnoskarbowego przesłuchano tylko 4 świadków - pracowników Urzędu Miasta Z. (prowadzących postępowanie administracyjne). Następnie w dniu 8 listopada 2019 r. przedstawiono E. S. zarzuty, a w dniu 15 listopada 2019 r. organ podjął decyzję o zawieszeniu postępowania karnoskarbowego. W toku postępowania nie przeprowadzono żadnych czynności poza przesłuchaniem pracowników organu administracji, którzy złożyli zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa oraz przedstawieniem zarzutów oraz przesłuchaniem podejrzanej. Prowadzone postępowanie karnoskarbowe nie zmierza zatem do wyjaśnienia okoliczności sprawy, bowiem zostało ono wszczęte i niemal od razu zawieszone. Ponadto nie można pomijać, że postępowanie dotyczące wydatkowania dotacji za rok 2014 roku, zostało przez Kolegium umorzone z uwagi na przedawnienie zobowiązania.
Uczeń K. S. był uczniem przedszkola od marca do kwietnia 2015 r. W aktach postępowania administracyjnego znajduje się kwestionariusz osobowy dziecka, który wprost wskazuje, że uczeń ten został zapisany do przedszkola prowadzonego przez Skarżącą. Jednocześnie organ pierwszej instancji ustalił, że ojciec ucznia S. S. poinformował Skarżącą, że od marca 2015 roku jego syn nie będzie uczęszczał do przedszkola, przez wiadomość SMS. Organ nie jest w posiadaniu tej wiadomości. Skarżąca konsekwentnie wskazywała, że przedmiotowej wiadomości nie otrzymała, zatem nie miała wiedzy, że dziecko nie będzie kontynuowało nauki w placówce. Organ (mimo wskazań Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej) nie udowodnił, że E. S. miała wiedzę o rezygnacji złożonej przez rodziców ucznia. Strona nie ma natomiast sposobności wykazania, że nie otrzymała wiadomości SMS, bowiem byłoby to sprzeczne z rozkładem ciężaru dowodu. Umowa nie została natomiast wypowiedziana w innej formie.
Bezsprzecznie wskazać należy, że dotacja należna jest tak długo, jak długo trwa umowa z rodzicami. Brak jest natomiast przepisu prawa, który nakazywałby zawieranie umów o świadczenie usług w formie pisemnej. Bezspornym jest, że uczeń K. S. został zapisany i uczęszczał do przedszkola. Organy w toku postępowania nie wykazały natomiast, by Skarżąca otrzymała oświadczenie o wypowiedzeniu umowy, zatem nie miała podstaw by nie ujmować dziecka jako ucznia placówki. Nadto nie powinno budzić wątpliwości, że nawet długotrwała choroba nie uzasadnia stwierdzenia, że dotacja na dane dziecko nie jest należna.
Kolegium błędnie ustaliło również, że dzieci pracowników Skarżącej - A .M., K .S., T. D. oraz J. D. nie uczęszczały do placówki prowadzonej przez Skarżącą. Przesłuchani w charakterze świadków pracownicy placówki potwierdzili, że dzieci uczęszczały we wskazanym okresie do przedszkola. Fakt, że rodzice określili zajęcia jako "zajęcia adaptacyjne", nie może uzasadniać stwierdzenia, że dotacja na te dzieci nie była należna. Wprawdzie Skarżąca nie dysponuje wpłatami czesnego, co nie świadczy o tym, że dzieci te nie uczęszczały do placówki prowadzonej przez Skarżącą.
Dla przeprowadzenia kontroli nie mają znaczenia dzienniki lekcyjne, czy też potwierdzenia uiszczenia opłaty za czesne. Należy wskazać bowiem, że zgodnie z utrwalonym poglądem doktryny i orzecznictwa status ucznia trwa tak długo, jak długo trwa umowa zawarta z rodzicami.
W zakresie dotacji pobranej na dzieci w wieku 2,5 lat wskazać należy, że przepis art. 14 ust. 1b ustawy o systemie oświaty (w brzmieniu obowiązującym w 2015 r.) regulował kwestie objęcia dziecka wychowaniem przedszkolnym w wieku 2,5 roku. Zgodnie z tymże przepisem w szczególnie uzasadnionych przypadkach wychowaniem przedszkolnym mogło także zostać objęte dziecko, które ukończyło 2,5 roku.
W 2015 roku wysokość dotacji dla przedszkoli niepublicznych była określona przepisem art. 90 ust 2b ustawy o systemie oświaty. Ustawodawca w tym przepisie łączył obowiązek wypłaty dotacji z "uczniem" W związku z powyższym, skoro wychowaniem przedszkolnym mogło być objęte dziecko, które w danym roku kalendarzowym ukończy 2,5 roku, chociażby w chwili objęcia wychowaniem przedszkolnym jeszcze nie ukończyło tego wieku, stając się w ten sposób uczniem, to zgodnie z art. 90 ust. 2b ustawy o systemie oświaty miała obowiązek wypłacić dotację uwzględniając tegoż ucznia.
5. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga okazała się niezasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935, ze zm.) - dalej także: p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c ustawy).
Nadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (...).
W pierwszej kolejności Sąd odniesie się do najdalej idącego zarzutu nieważności decyzji z uwagi na jej skierowanie do osoby niebędącej stroną, którą – zdaniem Skarżącej – winna być spółka będąca organem prowadzącym przedszkole w dacie wydania decyzji.
W tym zakresie Sąd podziela i uznaje za własny pogląd WSA w Gliwicach przedstawiony w wyroku z dnia 19 lutego 2025 r. w sprawie ze skargi Skarżącej o sygn. akt III SA/Gl 271/24.
Otóż Sądowi znane są orzeczenia sądów administracyjnych, w których prezentowane jest stanowisko takie jak Skarżąca, ale stanowczo go nie podziela i to z kilku powodów.
Po pierwsze, pogląd taki istotnie jest wyrażany, ale są również wyroki odmienne. Tytułem przykładu wskazać można np. wyrok V SA/Wa 1228/23, czy wyroki sygn. akt I SA/Gl 333/12; sygn. akt III SA/Wr 245/12; sygn. akt I SA/Po 410/12; sygn. akt I SA/Lu 384/12.
Po wtóre, wyroki wyrażające stanowisko prezentowane także przez Skarżącą opierają się na założeniu, że to przedszkole jest beneficjentem dotacji. Tak np. wskazano w wyroku III SA/Kr 302/24, gdzie Sąd stwierdził , że "zgodnie z art. 17 ust. 3 u.f.z.o. dotację (na ucznia) otrzymuje przedszkole."
Odpowiednikiem powyższego przepisu w stanie prawnym niniejszej sprawy jest art. 90 ust. 1 u.s.o., zgodnie z którym, niepubliczne przedszkola, w tym specjalne, szkoły podstawowe i gimnazja, w tym z oddziałami integracyjnymi, z wyjątkiem szkół podstawowych specjalnych i gimnazjów specjalnych oraz szkół podstawowych artystycznych, otrzymują dotacje z budżetu gminy.
W ocenie Sądu uznanie w oparciu o ww. przepis, że to organ prowadzący aktualny na dzień orzekania jest zobowiązany do zwrotu dotacji, opiera się na błędnej wykładni art. 90 ust. 1 u.s.o., polegającej na utożsamieniu beneficjenta dotacji z jej dysponentem.
Zdaniem Sądu sformułowanie, że "przedszkole otrzymuje dotację" należy rozumieć w ten sposób, że to przedszkole jest beneficjentem dotacji, ale dysponuje nią organ prowadzący, który pobiera ją na potrzeby przedszkola, a ściślej na realizację zadań z zakresu kształcenia, wychowania i opieki. I to tylko ten organ decyduje o faktycznym sposobie wykorzystania dotacji z wszystkimi z tego wynikającymi konsekwencjami. Jak słusznie stwierdził WSA w Warszawie w wyroku z 25 kwietnia 2024r. o sygn. akt V SA/Wa 1228/23 "okoliczność, że dotacja jest przyznawana zgodnie z art. 35 ufzo na dofinasowanie realizacji zadań placówek wychowania przedszkolnego i to placówka jest beneficjentem, nie może przesądzać o automatycznym wskazywaniu jako adresata decyzji aktualnego organu prowadzącego." Pogląd ten Sąd w pełni podziela i przyjmuje za własny.
Oczywistym dla Sądu jest fakt, że przedszkole nie jest osobą prawną, nie jest też jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej.
Osobowość posiada Skarżąca jako osoba fizyczna. To Skarżąca prowadziła w spornym okresie działalność gospodarczą polegają na prowadzeniu przedszkola i to ona – a nie bliżej nieokreślona struktura, jaką jest przedszkole – otrzymała dotację z budżetu miasta. To również ona nabywała towary i usługi na potrzeby funkcjonowania placówki, to wreszcie ona, a nie przedszkole była pracodawcą i w związku z tym była zobowiązana do pokrywania kosztów wynagrodzeń pracowników i pochodnych od nich. Zatem to Skarżąca otrzymała dotację i była zobowiązana do wydatkowania jej tylko na określone cele, a także do rozliczenia się z otrzymanych środków publicznych. Jeśli zaś wydatkowała dotację nieprawidłowo lub nie wydała jej do końca roku budżetowego, to oznacza, że to ona i tylko ona jako zobowiązana do gospodarowania środkami z dotacji powinna być zobowiązana do ich zwrotu.
Przyjęcie założenia przeciwnego jest nie tylko nieracjonalne, ale także logicznie wewnętrznie sprzeczne z założeniem, że to przedszkole otrzymuje dotację. Gdyby bowiem hipotetycznie podzielić stanowisko sądów administracyjnych, że dotację otrzymuje przedszkole, to przecież również przedszkole powinno ją zwrócić. Przy takim założeniu trudno logicznie wytłumaczyć dlaczego - choć otrzymującym dotację jest przedszkole - do zwrotu zobowiązany jest organ prowadzący i to w dodatku inny, niż dotację pobrał i nią dysponował z naruszeniem prawa. Jeśli zaś założyć, że dotację otrzymuje organ prowadzący na prowadzenie przedszkola, to wyjaśnia to dlaczego obowiązek zwrotu obciąża właśnie organ prowadzący, a nie "przedszkole".
Art. 5 ust. 7 u.s.o. stanowi, że za działalność szkoły lub placówki odpowiada organ prowadzący. Zdaniem Sądu – w braku wyraźnego wyłączenia - odpowiedzialność ta dotyczy także rozliczenia otrzymanych dotacji i odpowiedzialności za ich nienależyte wydatkowanie. Szkoły i placówki wchodzące w skład systemu oświaty nie posiadają osobowości prawnej. Zatem tylko podmiot prowadzący szkołę i placówkę może być stroną postępowania administracyjnego, a skoro art. 5 ust. 7 u.s.o. wprowadza jego odpowiedzialność za działalność szkoły, przez co rozumieć należy działalność w pełnym zakresie, także co do rozliczeń finansowych, w tym dotacji, to jedynie na ten podmiot może być nałożony obowiązek zwrotu dotacji. Zatem skoro organ prowadzący przedszkole, który pobrał dotację jest zobowiązany do jej rozliczenia, to tylko ten organ może być zobowiązany do jej zwrotu, gdy rozliczenie wykaże taką konieczność. Natomiast wydanie decyzji o zwrocie jest tylko konsekwencją niedokonania zwrotu w terminie, który to obowiązek i tak ciąży na organie prowadzącym, skoro decyzja w tym przedmiocie jest jedynie deklaratoryjna.
Art. 90 ust. 2b u.s.o. stanowi, że dotacje na każdego ucznia przysługują pod warunkiem, że osoba prowadząca poda informację o planowanej liczbie uczniów nie później, niż do 30 września roku poprzedzającego rok udzielenia dotacji. Z powyższego wynika, że to osoba prowadząca składa wniosek o przyznanie dotacji w określonej wysokości, gdyż ta zależy od liczby uczniów, którą wskazuje wnioskodawca. Konsekwencją jest to, że dotacja przyznawana jest temu organowi prowadzącemu w wyniku uwzględnienia jego wniosku i to ten organ ma ją przeznaczyć na dofinansowanie zadań prowadzonego przez siebie przedszkola. Zatem skoro to Skarżąca złożyła wniosek i otrzymała dotację, to również ona zobowiązana jest do jej prawidłowego wykorzystania i rozliczenia, a także ewentualnego zwrotu.
Żaden przepis u.s.o. nie wskazuje, że to nowy organ prowadzący winien być stroną postępowania. Natomiast okoliczności omówione wyżej, m.in. dot. możliwości wnioskowania o przyznanie dotacji, jej pobrania i obowiązku rozliczenia, a także odpowiedzialność za działalność przedszkola, w tym finansowa wskazują, że przymiot strony w postępowaniu zwrotowym posiada ten podmiot, który dotację pobrał.
Kolejnym argumentem może być fakt, że aprobata poglądu, że to nowy podmiot prowadzący zobowiązany jest do zwrotu dotacji mogłaby w szczególnych przypadkach prowadzić do bezpodstawnego wzbogacenia dotychczasowego prowadzącego. Gdyby bowiem przedmiotem decyzji zwrotowej nie była część dotacji wydatkowana niezgodnie z przeznaczeniem, lecz część niewydatkowana do końca roku budżetowego, to ta część winna być w posiadaniu dotychczasowego organu prowadzącego, który ją otrzymał, ale nie wydał. Brak jest zatem podstaw do żądania zwrotu tych środków od podmiotu, który nigdy nimi nie dysponował z jednoczesnym pozostawieniem ich w dyspozycji dotychczasowego organu prowadzącego, który – mimo, że nie wydał ich na zadania z zakresu kształcenia, wychowania i opieki - nadal może nimi dysponować, gdyż rzekomo nie ciąży na nim obowiązek ich zwrotu.
Innym uzasadnieniem dla poglądu Sądu orzekającego jest, że zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą decyzja orzekająca o zwrocie dotacji ma charakter deklaratoryjny, więc nie tworzy nowego zobowiązania, a jedynie nadaje istniejącemu już zobowiązaniu określoną w decyzji postać (art. 21 § 1 pkt 1 i § 3 o.p.). Cechą decyzji deklaratoryjnych jest to, że jedynie potwierdzają zaistnienie zobowiązania powstałego z mocy prawa oraz faktów. Zobowiązanie do zwrotu dotacji powstaje bowiem z mocy zaistnienia określonych okoliczności faktycznych, którą jest pobranie środków w nadmiernej wysokości, ponad to co się zgodnie z przepisami prawa (umową) beneficjentowi należało lub w wysokości wyższej niż niezbędna na dofinansowanie lub finansowanie dotowanego zadania (zob. np. wyrok WSA w Olsztynie z 27.10.2021 r., I SA/Ol 541/21, LEX nr 3253471, wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 8.07.2020 r., II SA/Go 75/20, LEX nr 3035302).
Z powyższego wynika, że zobowiązanie do zwrotu powstało w tym dniu i wobec tego podmiotu, który wydatkował środki dotacyjne niezgodnie z przeznaczeniem albo nie wydatkował ich do końca roku budżetowego, zatem to on powinien być adresatem decyzji, która to jedynie stwierdza.
Kolejną przesłanką jest to, że zwrot dotacji przez podmiot inny, niż ten, który ją pobrał byłoby równoznaczne z odpowiedzialnością za dług cudzy. W takim przypadku odpowiedzialność taka musiałaby znaleźć umocowanie w przepisach prawa: czy to w ordynacji podatkowej wg przepisów o odpowiedzialności osób trzecich, czy w Kodeksie cywilnym wg przepisów o odpowiedzialności nabywcy przedsiębiorstwa albo o przejęciu długu, czy odpowiedzialności za zobowiązania zabezpieczone ograniczonymi prawami rzeczowymi, tj. hipoteką lub zastawem. Natomiast wyroki prezentujące pogląd o konieczności zwrotu dotacji przez podmiot inny niż ją otrzymał, nie uzasadniają na jakiej podstawie prawnej, miałoby dojść do przejścia długu na osobę trzecią niż ta, w stosunku do której powstało zobowiązanie do zwrotu, a które – jak już wskazano - powstaje przecież z mocy prawa.
W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że "Skoro w wyniku przekazania uprawnień do prowadzenia jednostki oświatowej dokonana zostaje czynność materialno-techniczna w postaci zmiany wpisu, to taki akt należy zakwalifikować do zakresu prawa administracyjnego i brak podstaw, aby do tej czynności miały zastosowanie inne regulacje, w tym np. z zakresu prawa cywilnego, i decydowały o tym, kto jest organem prowadzącym, a w dalszej perspektywie, kto ma status strony w postępowaniu o zwrot dotacji."
Powyższy pogląd opiera się na błędnym założeniu powiązania zmiany organu prowadzącego z automatyczną zmianą organu zobowiązanego do zwrotu, a przecież są to zupełnie odrębne zagadnienia. Należy się zgodzić z twierdzeniem Skarżącej, że zmiana wpisu organu prowadzącego stanowi czynność materialno-techniczną, regulowaną przepisami prawa administracyjnego. Ale przecież ustalenie kto w danym dniu jest organem prowadzącym, z jakim momentem zmiana ta następuje i jaki jest charakter tego aktu (czynność z zakresu administracji publicznej a nie cywilistyczna), nie pozostaje w żadnym związku z tym, kto jest zobowiązany do zwrotu niewłaściwie wydatkowanej czy niewydanej w terminie dotacji przyznanej w poprzednich latach. Są to dwie zupełnie odrębne kwestie, które zostały przez Skarżącą utożsamione bez podstawy prawnej ku temu.
Końcowo i jedynie posiłkowo można wskazać, że do podobnych wniosków prowadzi ścisła wykładnia językowa. Instytucja zwrotu zakłada, że zobowiązany posiada lub przynajmniej posiadał przedmiot tego zwrotu. Nie można zwrócić czegoś, czym się nigdy nie dysponowało ani nie posiadało. Skoro aktualny organ prowadzący nigdy nie dysponował dotacją, którą pobrał poprzedni prowadzący, to po prostu nie ma czego zwracać.
Z wszystkich przytoczonych względów Sąd stanowczo opowiada się za stanowiskiem, że stroną postępowania o zwrot dotacji powinien być ten podmiot, który prowadził przedszkole w dacie przyznania i przekazania dotacji, zatem zarzut nieważności decyzji Sąd ocenił jako bezzasadny.
Natomiast kolejne zmiany organów prowadzących – w ocenie Sądu – noszą znamiona dążenia do obejścia prawa i są nakierowane jedynie na doprowadzenie do przedawnienia zobowiązania i w związku z tym uniknięcie konieczności zwrotu pobranej dotacji. Świadczy o tym fakt, że pierwsza zmiana organu prowadzącego nastąpiła 16 października 2019 r., a Skarżąca podniosła tę kwestię dopiero w skardze datowanej na 22 lutego 2024 r. O ile organ pierwszej instancji mógł mieć wiedzę w tym zakresie, o tyle SKO już nie. Powstaje pytanie z jakiego innego powodu niż dążenie do doprowadzenia do przedawnienia zobowiązania strona zwlekała z tą informacją ponad cztery lata, skoro uważała ją za istotną. Po wtóre, po wniesieniu skargi doszło już do kolejnej zmiany organu prowadzącego – z dniem 27 marca 2024 r. stała się nim spółka N Sp. o.o. Nadto zauważyć należy, że 100% udziałów w obu spółkach z o.o., które kolejno prowadziły przedszkole po Skarżącej należą do niej i jej męża (po 50% każde z nich). Zatem mimo, że formalnie są to inne podmioty, to kontrolę nad nimi nadal sprawuje Skarżąca.
Odnosząc się z kolei do zarzutu przedawnienia, w ocenie Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy istniała możliwość orzekania przez organ odwoławczy w sprawie.
Bezsporne jest, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. postanowieniem z 25 września 2019 r. wszczął wobec Skarżącej dochodzenie w sprawie narażenia na uszczuplenie finansów publicznych za lata 2012-2016, tj. przestępstw skarbowych z art. 82 § 1 k.k.s. Bezsporne również jest, że przed upływem terminu przedawnienia, organ pierwszej instancji pismem z dnia 12 listopada 2019 r., na podstawie art. 70c o.p., zawiadomił pełnomocnika Skarżącej o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania w związku z wszczęciem postanowieniem z dnia 25 września 2019 r. nr [...] dochodzenia w sprawie w sprawie narażenia na uszczuplenie finansów publicznych za lata 2012-2016 w łącznej kwocie 671.866,22 zł przez Niepubliczne Przedszkole [...] "A" w Z., prowadzone przez E. S., tj. o podejrzenie popełnienia przestępstw skarbowych z art. 82 § 1 k.k.s.
Mając na uwadze powyższe zdarzenia, a także treść uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2021 r., sygn. akt I FPS 1/21, Sąd stwierdza, że wszczęcie postępowania karnego skarbowego nie zostało wykorzystane jedynie do instrumentalnego wywołania skutku w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Wskazuje na to przede wszystkim sekwencja zdarzeń, zgodnie z którą wszczęcie postępowania karnoskarbowego w sprawie o przestępstwo skarbowe na mocy postanowienia z dnia 25 września 2019 r. nastąpiło po przeprowadzeniu wobec Skarżącej postępowania kontrolnego w zakresie prawidłowości pobrania i wykorzystania dotacji, zakończonego protokołem z kontroli z dnia 23 czerwca 2017 r., a następnie wystąpieniem pokontrolnym z dnia 22 grudnia 2017 r. (w którym Burmistrz Miasta Z. wezwał Skarżącą do zwrotu w terminie 14 dni od dnia otrzymania niniejszego wystąpienia pokontrolnego na rachunek budżetu Miasta kwoty 976.199,63 zł) i po wszczęciu postępowania administracyjnego za lata 2012-2016, w zakresie pobrania dotacji nienależnie i w nadmiernej wysokości oraz wykorzystania jej niezgodnie z przeznaczeniem i niewykorzystania dotacji do końca roku budżetowego (pismem z dnia 29 stycznia 2018 r.).
A zatem w chwili wszczęcia postępowania karnego skarbowego organ wszczynający to postępowanie dysponował materiałem dowodowym, w oparciu o który mógł ocenić, czy w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do wszczęcia takiego postępowania.
Nadto sama skarżąca przyznała, że w toku tego postępowania przesłuchano pracowników organu i samą Skarżącą oraz przedstawiono jej zarzuty, co oznacza, że zostały podjęte rzeczywiste czynności procesowe w toku postępowania karnoskarbowego. Powyższe okoliczności wskazują, iż wbrew twierdzeniom pełnomocnika Skarżącej, brak jest podstaw do uznania, iż postępowanie karne skarbowe zostało wszczęte tylko w celu zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania do zwrotu dotacji.
Przesłanką zawieszenia biegu terminu przedawnienia na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 o.p. jest samo wszczęcie postępowania o przestępstwo (wykroczenie) skarbowe, o którym zobowiązany został zawiadomiony, co w sprawie nastąpiło. Treść zawiadomienia spełnia warunki określone w uchwale NSA I FPS 1/18 z 18 czerwca 2018 r.
Wbrew zarzutom skargi organy działały zgodnie z prawem (art. 6 k.p.a.), podjęły wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy (art. 7 k.p.a.), a nadto zebrały i w sposób wyczerpujący rozpatrzyły cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) oraz dokonały swobodnej jego oceny (art. 80 k.p.a.), co zresztą znalazło wyraz w uzasadnieniach wydanych przez nie decyzji (art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a.) - organy szczegółowo wskazały dowody, które stanowiły podstawę rozstrzygnięcia w sprawie.
Co istotne, Skarżąca nie podważyła skutecznie prawidłowo ustalonych okoliczności faktycznych sprawy. Sąd za podstawę faktyczną rozstrzygnięcia, przyjął prawidłowe ustalenia stanu faktycznego dokonane w zaskarżonej decyzji (por. uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09).
W sprawie zasady udzielania dotacji oświatowych regulują przepisy ustawy o systemie oświaty, według stanu prawnego na 2015 r.
Zgodnie z art. 14 ust. 1 i ust. 1b u.s.o., wychowanie przedszkolne obejmuje dzieci od początku roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym dziecko kończy 3 lata, do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym dziecko kończy 6 lat. Wychowanie przedszkolne jest realizowane w przedszkolach oraz w innych formach wychowania przedszkolnego (ust. 1). W szczególnie uzasadnionych przypadkach wychowaniem przedszkolnym może także zostać objęte dziecko, które ukończyło 2,5 roku (ust. 1b).
W myśl art. 90 ust. 1 u.s.o. niepubliczne przedszkola, w tym specjalne, szkoły podstawowe i gimnazja, w tym z oddziałami integracyjnymi, z wyjątkiem szkół podstawowych specjalnych i gimnazjów specjalnych oraz szkół podstawowych artystycznych, otrzymują dotacje z budżetu gminy.
Stosownie zaś do art. 90 ust. 2b zd. 1 u.s.o. dotacje dla niepublicznych przedszkoli przysługują na każdego ucznia w wysokości nie niższej niż 75 % ustalonych w budżecie danej gminy wydatków bieżących ponoszonych w przedszkolach publicznych w przeliczeniu na jednego ucznia, z tym że na ucznia niepełnosprawnego w wysokości nie niższej niż kwota przewidziana na niepełnosprawnego ucznia przedszkola i oddziału przedszkolnego w części oświatowej subwencji ogólnej otrzymywanej przez jednostkę samorządu terytorialnego - pod warunkiem, że osoba prowadząca niepubliczne przedszkole poda organowi właściwemu do udzielania dotacji planowaną liczbę uczniów nie później niż do dnia 30 września roku poprzedzającego rok udzielania dotacji.
Istotny jest także art. 90 ust. 4 u.s.o., w myśl którego organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego ustala tryb udzielania i rozliczania dotacji, o których mowa w ust. 1a i 2a-3b, oraz tryb i zakres kontroli prawidłowości ich wykorzystywania, uwzględniając w szczególności podstawę obliczania dotacji, zakres danych, które powinny być zawarte we wniosku o udzielenie dotacji i w rozliczeniu jej wykorzystania, oraz termin i sposób rozliczenia dotacji.
W wykonaniu tej delegacji ustawowej Rada Gminy podjęła uchwałę Nr [...] z [...] r. w sprawie ustalenia trybu udzielania i rozliczania oraz trybu i zakresu kontroli prawidłowości wykorzystania dotacji udzielanych z budżetu miasta Z. niepublicznym szkołom, przedszkolom oraz innym formom wychowania przedszkolnego prowadzonym na terenie miasta Z. (dalej "Uchwała") oraz uchwałę Nr [...] Rady Miejskiej w Z. z dnia [...] r. w sprawie zmiany Uchwały.
Podstawę do zwrotu dotacji reguluje art. 252 u.f.p.
Zgodnie z ust. 1 tego artykułu dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego:
1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem,
2) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości
- podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 lub pkt 2.
W przypadku gdy termin wykorzystania dotacji, o których mowa w ust. 1, jest krótszy niż rok budżetowy, podlegają one zwrotowi w terminie 15 dni po upływie terminu wykorzystania dotacji (art. 252 ust. 2 u.f.p.)
Dotacjami pobranymi w nadmiernej wysokości są dotacje otrzymane z budżetu jednostki samorządu terytorialnego w wysokości wyższej niż określona w odrębnych przepisach, umowie lub wyższej niż niezbędna na dofinansowanie lub finansowanie dotowanego zadania (art. 253 ust. 3 u.f.p.).
Dotacjami nienależnymi są dotacje udzielone bez podstawy prawnej (art. 252 ust. 4 u.f.p.).
Zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego podlega ta część dotacji, która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, nienależnie udzielona lub pobrana w nadmiernej wysokości (art. 253 ust. 5 u.f.p.).
W ocenie Sądu organ odwoławczy prawidłowo określił dotację pobraną nienależnie we wrześniu 2015 r. w kwocie 450,33 zł na dziecko, które nie ukończyło 1 września 2,5 roku, tj. L. W. (W.) urodzonego 8 marca 2013 r.
Otóż z art. 14 ust. 1 i ust. 1b u.s.o. jednoznacznie wynika, że warunkiem objęcia wychowaniem przedszkolnym jest to, by w dniu rozpoczęcia roku szkolnego (1 września, tj. pierwszy dzień miesiąca), dziecko miało ukończone co najmniej 2,5 roku życia. Niewątpliwie decyduje o tym data urodzenia dziecka.
W myśl § 4 ust. 2 Uchwały dotacja udzielana jest na każdego ucznia niepublicznej szkoły, przedszkola oraz innej formy wychowania przedszkolnego, wykazywanego w informacji miesięcznej, składanej przez podmioty dotowane w terminie do 10 dnia każdego miesiąca, według stanu na pierwszy dzień roboczy miesiąca, z zastrzeżeniem ust. 3. W informacji tej, której wzór określał załącznik nr 2 do Uchwały, należało zamieścić liczbę uczniów w przedszkolu. Do informacji tej organ dotowany załączał imienny wykaz dzieci, obejmujący: imię i nazwisko, adres zamieszkania, datę urodzenia i numer PESEL.
Z Uchwały również jednoznacznie wynika, że liczbę uczniów ustala się na pierwszy dzień miesiąca, za który ma być przekazana 1/12 dotacji. Oznacza to także, że w tym dniu dany uczeń, aby mógł zostać objęty przedmiotową dotacją, musi spełniać kryterium wiekowe, o jakim mowa w art. 14 ust. 1 i ust. 1b u.s.o. Ustalenie liczby uczniów na pierwszy dzień miesiąca podyktowane jest tym, że rok szkolny zaczyna się pierwszego dnia września.
Zatem prawidłowe jest stanowisko organu odwoławczego, że dotacja przysługuje na każdego ucznia przedszkola niepublicznego (art. 90 ust. 2b u.s.o.), o ile spełnia on kryteria wiekowe wyszczególnione w art. 14 ust. 1 i ust 1b u.s.o. Tym samym jeśli dziecko nie ukończyło 2,5 roku życia na dzień sporządzenia informacji miesięcznej o aktualnej liczbie uczniów, dotacja nie przysługuje. W konsekwencji pogląd pełnomocnika strony, że nie ma znaczenia którego dnia miesiąca dziecko L. W. się urodził, należy uznać za błędny.
Ponadto z pkt 73 Statutu Niepublicznego Przedszkola [...] "A" w Z. wynika, że do przedszkola przyjmowane są dzieci od 2.5 do 6 roku życia.
Tymczasem Skarżąca w informacjach na wrzesień 2015 r. wykazała 1 dziecko (L. W. ), które według daty jego urodzenia, tj. 8 marca 2013 r. nie ukończyło na dzień 1 września 2015 r. 2,5 roku życia. Wypłacona na to dziecko dotacja w kwocie 450,33 zł za wrzesień 2015 r. przyznana na podstawie wadliwie sporządzonej przez Skarżącą informacji miesięcznej jest nienależna i zgodnie z art. 252 ust. 1 pkt 2 u.f.p podlega zwrotowi.
Zatem zarzut naruszenia art. 14 ust. 1b u.s.o. w zw. z art. 90 ust. 2b u.s.o. poprzez błędną wykładnię jest niezasadny.
Decyzja organu odwoławczego w zakresie dotacji pobranej w nadmiernej wysokości w 2015 r. również jest legalna.
W sprawie nie jest sporna taka kwalifikacja pobranej dotacji na dzieci, wobec których pełnomocnik Skarżącej podczas rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w dniu 15 listopada 2023 r. w siedzibie Kolegium oświadczył, że zgadza się ze zwrotem dotacji.
Natomiast w skardze Skarżąca zakwestionowała decyzję określającą pobraną dotację w nadmiernej wysokości na dzieci: K. S. (za okres od marca 2015 r. do kwietnia 2015 r.), A .M. (za okres od lipca do sierpnia 2015 r.) K .S. (od lipca 2015 r. do sierpnia 2015 r.), T. D. i J. D. (od lipca 2015 r. do sierpnia 2015 r.).
Z zebranego materiału dowodowego wynika, że dotacja pobrane na ww. dzieci i za wskazane okresy zostały pobrane w nadmiernej wysokości.
W dzienniku zajęć przedszkola rok szkolny 2014/2015: poz. w dzienniku nr 12 nie odnotowano nieobecności K .S. począwszy od marca 2015 r. do kwietnia 2015 r. Prawny opiekun dziecka (S. S.) zeznał, iż nie podpisał umowy, wypełnił jedynie kwestionariusz osobowy i że w lutym 2015 r. zrezygnował z opieki przedszkolnej, a wobec niemożności nawiązania kontaktu telefonicznego z dyrektorem przedszkola, wysłał SMS o rezygnacji na wskazany numer telefonu. Z wyciągów bankowych za okres od stycznia do grudnia 2015 r. wynika, że za ucznia K .S. została dokonana tylko jedna wpłata w wysokości 700 zł w dniu 5 lutego 2015 r,, co potwierdził w złożonych zeznaniach opiekun prawny dziecka.
Fakt poświadczenia nieprawdy w pisemnych informacjach o liczbie uczniów oraz w wykazie dzieci stanowiącym załącznik do pisemnej informacji, poprzez zawyżenie liczby dzieci uczęszczających do Niepublicznego Przedszkola [...] A w Z. w marcu 2015 i kwietniu 2015 r. poprzez wskazanie dzieci, które faktycznie nie uczęszczały do Przedszkola, m.in. K .S. został stwierdzony wyrokiem Sądu Rejonowego w Z. z dnia 28.10.2021 r., sygn. akt [...] w pkt 33 i 34 i wyrokiem Sądu Okręgowego w B., wydanym w wyniku wniesionej apelacji (wyrok z dnia 13 maja 2022 r., sygn. akt [...]).
A .M. nie został wyszczególniony na wykazie imiennym w żadnym z dzienników ani innej ewidencji prowadzonej przez przedszkole Skarżącej w 2015 r., jak również nie został wykazany w imiennej informacji o liczbie uczniów - przekazanej organowi dotującemu w czerwcu 2015 r. Skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów na potwierdzenie, że dziecko to uczęszczało do przedszkola w lipcu i sierpniu 2015 r., w szczególności takich, jak umowy o oświadczenie usług, opłaty za czesne, czy opłaty za wyżywienie. A .M. z uwagi na wiek nie mógł (powyżej trzech lat), stosownie do zapisów statutu przedszkola, zostać przyjęty na zajęcia adaptacyjne. Zgodnie bowiem z w § 14 pkt 9 Statutu Niepublicznego Przedszkola [...] A zajęcia adaptacyjne to forma kontaktu dla rodziców dzieci trzyletnich przekraczających próg przedszkola po raz pierwszy. Mają na celu złagodzenie trudności związanych z adaptacją dziecka w przedszkolu.
K .S. nie została wyszczególniona na wykazie imiennym w żadnym z dzienników ani innej ewidencji prowadzonej przez przedszkole Skarżącej w 2015 r., jak również nie została wykazana w imiennej informacji o liczbie uczniów - przekazanej organowi dotującemu w czerwcu 2015 r. Skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów na potwierdzenie, że dziecko to uczęszczało do przedszkola w lipcu i sierpniu 2015 r., w szczególności takich, jak umowy o oświadczenie usług, opłaty za czesne, czy opłaty za wyżywienie. B. S. (opiekun prawny) oświadczyła, że nie pamięta, czy K. uczęszczała do przedszkola A w lipcu i sierpniu 2015 r. oraz, że nie posiada też żadnej dokumentacji z tego okresu związanej ze sprawą.
T. D. i J. D. nie zostali wyszczególnieni w wykazie imiennym w żadnym z dzienników ani innej ewidencji prowadzonej przez przedszkole Skarżącej w 2015 r. Dzieci te nie zostały również wykazane w imiennej informacji o liczbie uczniów - przekazanej organowi dotującemu w czerwcu 2015 r. Skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów na potwierdzenie, że dzieci te uczęszczały do przedszkola w lipcu i sierpniu 2015 r., w szczególności takich, jak umowy o świadczenie usług, opłaty za czesne, czy opłaty za wyżywienie. A. D. (opiekun prawny) oświadczyła, że nie pamięta, czy dzieci uczęszczały do przedszkola A w lipcu i sierpniu 2015 r. oraz że nie posiada żadnej dokumentacji z tego okresu związanej ze sprawą.
Powyższe okoliczności faktyczne, których Skarżąca nie podważyła skutecznie, stanowią podstawę do ustalenia łącznej kwoty zwrotu dotacji pobranej w nadmiernej wysokości w kwocie ustalonej przez organ odwoławczy – z uwzględnieniem kwoty odszkodowania w wysokości 10.000 zł, zasądzonej przez Sąd Okręgowy w B. wyrokiem z dnia 13 maja 2022 r., sygn. akt [...].
Mając powyższe na względzie, Sąd uznał zarzuty Skarżącej za bezzasadne i na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.