III SA/Gl 267/25

III SA/Gl 267/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-10-22
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-03-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Adam Gołuch /sprawozdawca/
Barbara Brandys-Kmiecik /przewodniczący/
Magdalena Jankiewicz
Symbol z opisem
6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1079
art. 61 ust. 4
Ustawa z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędziowie Sędzia WSA Adam Gołuch (spr.), Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Protokolant Ewelina Cyroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2025 r. sprawy ze skargi G sp. z o.o. w K. na czynność Wojewody Śląskiego z dnia 29 stycznia 2025 r. nr RWXIV.805.3.3004.2024 w przedmiocie odmowy zawarcia umowy o dofinansowanie oddala skargę.
Uzasadnienie
Pismem z 13 lutego 2025 r. G sp. z o.o. z siedzibą w K., (dalej: skarżąca, strona, Spółka) reprezentowaną przez A. J., prezesa Zarządu zaskarżyła czynność Wojewody Śląskiego (dalej: Wojewoda, organ) z 29 stycznia 2025r., nr RWXIV.805.3.3004.2024 polegającą na odmowie i odstąpieniu od zawarcia ze skarżącą umowy ws. przekazania dofinansowania na zadanie polegające na tworzeniu miejsc opieki nad dziećmi w wieku do lat 3.
Z akt sprawy wynika, że 30 września 2024 r. w odpowiedzi na nabór do V tury naboru ciągłego w ramach Programu wpłynął do systemu [...] wniosek spółki G sp. z o.o., któremu system nadał numer [...]. Wniosek został poddany ocenie formalnej przez Wojewodę i 14 października 2024 r. został rozpatrzony pozytywnie (zakwalifikowany do wsparcia w przeznaczonym do tego celu systemie elektronicznym "Rejestr żłobków"). Wniosek dotyczył utworzenia jednej instytucji opieki: Żłobka [...] w Z.
Następnie 9 listopada 2024 r. minister właściwy do spraw rodziny ogłosił wyniki V tury naboru ciągłego w ramach Programu. Zgodnie z ogłoszeniem minister właściwy do spraw rodziny przyznał spółce G sp. z o.o., środki na utworzenie i funkcjonowanie 40 miejsc opieki w łącznej kwocie 1 700 239,99 zł, z tego:
- środki FERS: 496 399,99 zł (w zakresie tworzenia miejsc),
- środki FERS: 1 203 840,00zł (w zakresie funkcjonowania nowo utworzonych miejsc).
Dalej 11 grudnia 2024 r., zgodnie z punktem 8.1.1. Programu spółka G sp. z o.o., złożyła w systemie [...] oświadczenie o przyjęciu dofinansowania, któremu system nadał numer [...]. Oświadczenie zostało przyjęte przez Wojewodę 20 grudnia 2024 r.
W konsekwencji zgodnie z procedurą postępowania zamieszczoną w punkcie 8.1.9 Programu oraz ze względu na obawę wyrządzenia szkody w mieniu publicznym, o której mowa w art. 61 ust. 4 ustawy o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021 - 2027, w dniu 29 stycznia 2025 r. Wojewoda odstąpił od podpisania umowy ze spółką G sp. z o.o.
Pismo o odstąpieniu zostało doręczone stronie 4 lutego 2025 r.
W dniu odmowy i odstąpienia od zawarcia ze spółką G sp. z o.o. umowy ws. przekazania dofinansowania na zadania polegające na tworzeniu miejsc opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 prezesem Zarządu spółki była, i pozostaje nadal, A. J. (wydruk pełnej informacji z Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego nr [...]).
Nie zgadzając się ze stanowiskiem organu przedstawionym w ww. piśmie z 29 stycznia 2025r., skarżąca 20 lutego 2025 r. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w całości czynność Wojewody polegającą na odmowie i odstąpieniu od zawarcia z nią umowy ws. przekazania dofinansowania na zadania polegające na tworzeniu miejsc opieki nad dziećmi w wieku do lat 3, zarzucając naruszenie prawa procesowego i materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy oraz inne naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 7 kpa w związku z art. 107 kpa poprzez brak precyzyjnego uzasadnienia aktu, a w szczególności brak precyzyjnego ustalenia stanu faktycznego, co uniemożliwia poznanie motywów, którymi kierował się organ, podejmując rozstrzygnięcie o odstąpieniu od zawarcia umowy;
2. naruszenie prawa materialnego, a to art. 62 o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 w związku z punktem 8.1.8.2., 8.1.8.4. i 8.1.8.5 Programu Aktywny Maluch 2022-2029 (dalej: Program) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż zachodzą przesłanki do odstąpienia od zawarcia umowy, podczas gdy w stosunku do Spółki przesłanki te nie zachodzą;
W związku z powyższym strona wniosła o uznanie przez Sąd za bezskuteczną czynność polegającą na odmowie i odstąpieniu od zawarcia umowy ws. przekazania dofinansowania na zadania polegające na tworzeniu miejsc opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 ze skarżącą, jak również o zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi strona m.in. wskazała, że Wojewoda zawiera z wnioskodawcą odrębną umowę ws. przekazania dofinansowania na zadanie polegające na tworzeniu miejsc opieki oraz na zadanie polegające na dofinansowaniu funkcjonowania miejsc opieki przez 36 miesięcy. Wojewoda może odstąpić od podpisania umowy z wnioskodawcą bądź rozwiązać z ostatecznym odbiorcą wsparcia umowę w ramach Programu (pkt 8.1.8. Programu).
Zdaniem strony skoro Wojewoda na podstawie zapisów Programu może odstąpić od podpisania umowy w przypadku zajścia określonych w Programie przesłanek, to organ ten ocenia warunki przyznania dofinansowania i sam kreuje relację prawną a nie jedynie urzeczywistnia obowiązek wynikający już z przepisów prawa przez jego konkretyzację, co odpowiadałoby formule czynności materialno-technicznej.
Nadto w ocenie strony w zaskarżonym akcie organ nie zawarł precyzyjnego uzasadnienia dla odstąpienia od zawarcia umowy w zasadzie ograniczając swoje stanowisko do zacytowania punktów Programu i krótkiego wyjaśnienie, iż jest to przyczyną odstąpienia od zawarcia umowy i tylko z tej przyczyny czynność winna zostać uznana za bezskuteczną.
Ponadto strona oświadczyła, że zarówno w stosunku do A. J., ani skarżącej jako wnioskodawcy nie toczy się żadne postępowanie administracyjne w sprawie określenia zaległości w ramach tej lub poprzednich edycji Programu Maluch, podobnie jak nie zachodzi sukcesja między podmiotem, w stosunku do którego toczy się postępowanie administracyjne w sprawie określenia zaległości w ramach tej lub poprzednich edycji Programu Maluch a A. J. lub skarżącą. Według strony organ nie wykazał, aby skarżąca była wnioskodawcą lub ostatecznym odbiorcą wsparcia poprzednich edycji Programu.
W odpowiedzi na skargę organ m.in. wskazał, że w dniu odmowy i odstąpienia od zawarcia ze spółką G sp. z o.o. umowy ws. przekazania dofinansowania na zadania polegające na tworzeniu miejsc opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 prezesem Zarządu spółki była i pozostaje nadal A. J..
Organ nadmienił, iż odstąpienie od zawarcia umowy ze Spółką dokonane było z powodu wystąpienia przesłanek określonych w punktach 8.1.8.2, 8.1.8.4, 8.1.8.5 Programu oraz pozostającym z nimi w związku przypisem 23 oraz odsyłającymi do niego przypisami 26 i 27 w przypadku sukcesji.
Nadto organ wskazał, że zgodnie z punktem 8.1.8.2 Programu Wojewoda może odstąpić od podpisania umowy z wnioskodawcą bądź rozwiązać z ostatecznym odbiorcą wsparcia umowę w ramach Programu, gdy w stosunku do wnioskodawcy/ostatecznego odbiorcy wsparcia została wydana decyzja ostateczna w sprawie zwrotu środków dofinansowania otrzymanych przez niego w poprzednich edycjach Programu "MALUCH" lub w Programie "Aktywny Maluch" 2022-2029, niezależnie od województwa, i wnioskodawca/ostateczny odbiorca wsparcia nie dokonał we wskazanym terminie zwrotu należności wraz z odsetkami, również jeśli w Programie "Aktywny Maluch" 2022-2029 występuje jako inny podmiot lub członek innego podmiotu (zgodnie z przypisem nr 23) dotyczy to sytuacji, w których w stosunku do wnioskodawcy/ostatecznego odbiorcy wsparcia lub w stosunku do osoby fizycznej będącej wspólnikiem, członkiem organu zarządzającego podmiotu będącego wnioskodawcą/ostatecznym odbiorcą wsparcia, wydano ostateczną decyzję w sprawie zwrotu środków dofinansowania z poprzednich edycji Programu "MALUCH" lub z Programu "Aktywny Maluch" 2022-2029 i wnioskodawca/ostateczny odbiorca wsparcia nie dokonał w terminie zwrotu należności wraz z odsetkami, a w Programie "Aktywny Maluch" 2022-2029 występuje jako inny wnioskodawca/ostateczny odbiorca wsparcia lub wspólnik, członek organu zarządzającego, przy czym do czasu uregulowania całości zobowiązań) albo jeśli zachodzi sukcesja między beneficjentem/ostatecznym odbiorcą wsparcia, który nie dokonał zwrotu należności wraz z odsetkami w poprzednich edycjach Programu "MALUCH" lub w Programie "Aktywny Maluch" 2022-2029 a wnioskodawcą/ostatecznym odbiorcą wsparcia.
Organ zauważył, iż w poprzedniej edycji Programu "MALUCH", tj. w ramach Resortowego programu rozwoju instytucji opieki nad dziećmi wieku do lat trzech "MALUCH+" 2021, [...] sp. z o.o. z siedzibą w K., obecnie Z sp. z o.o. zawarła z Wojewodą Śląskim umowę nr [...] z 24 września 2021 r. na obniżenie miesięcznych opłat (bez wyżywienia) za pobyt dziecka z grupy docelowej, którą stanowią dzieci w wieku do ukończenia 3. roku życia (lub 4. roku życia, w przypadku gdy niemożliwe lub utrudnione jest objęcie dziecka wychowaniem przedszkolnym), w tym dzieci niepełnosprawne lub wymagające szczególnej opieki, ponoszonych przez rodziców/opiekunów prawnych (umowa dotyczyła pięciu instytucji opieki). Zgodnie z § 6 ust. 1 umowy okres realizacji zadania określony został od 1 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2021 r. Spółka, w której członkiem Zarządu oraz wspólnikiem w okresie od 22 grudnia 2015 r. do 14 lipca 2022 r. była A. J. (zgodnie z informacją upublicznioną w KRS), nie rozliczyła otrzymanej dotacji w sposób określony w umowie z wojewodą i nie dokonała zwrotu niewykorzystanej części środków. W sprawie zostało wszczęte postępowanie administracyjne w celu wyegzekwowania należności Skarbu Państwa. Minister Finansów w swojej decyzji z 29 listopada 2023 r. nr [...] działając jako organ drugiej instancji w postępowaniu administracyjnym, po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez Z sp. z o.o., utrzymał zaskarżoną decyzję Wojewody Śląskiego w mocy. Decyzja Ministra Finansów z 29 listopada 2023 r. jest ostateczna w postępowaniu administracyjnym. Spółka, w której A. J. w okresie do 14 lipca 2022 r. była członkiem Zarządu oraz wspólnikiem (zgodnie z informacją upublicznioną w KRS) ma określone do zwrotu środki dotacji celowej budżetu państwa w wysokości 61 280,00 zł wraz z odsetkami.
Nadto organ zauważył, że zgodnie z punktem 8.1.8.4 Programu wojewoda może odstąpić od podpisania umowy z wnioskodawcą bądź rozwiązać z ostatecznym odbiorcą wsparcia umowę w ramach Programu, gdy w stosunku do wnioskodawcy/ostatecznego odbiorcy wsparcia toczy się postępowanie administracyjne w sprawie określenia zaległości w ramach poprzednich edycji Programu "MALUCH" lub z Programu "Aktywny Maluch" 2022-2029 (jeszcze nie została wydana decyzja), niezależnie od województwa, również jeśli w Programie "Aktywny Maluch" 2022-2029 występuje jako inny podmiot lub członek innego podmiotu (zgodnie z przypisem nr 26 dotyczy to sytuacji, w których w stosunku do wnioskodawcy/ostatecznego odbiorcy wsparcia lub w stosunku do osoby fizycznej będącej wspólnikiem, członkiem organu zarządzającego podmiotu będącego wnioskodawcą/ostatecznym odbiorcą wsparcia, wydano ostateczną decyzję w sprawie zwrotu środków dofinansowania z poprzednich edycji Programu "MALUCH" lub z Programu "Aktywny Maluch" 2022-2029 i wnioskodawca/ostateczny odbiorca wsparcia nie dokonał w terminie zwrotu należności wraz z odsetkami, a w Programie "Aktywny Maluch"2022-2029 występuje jako inny wnioskodawca/ostateczny odbiorca wsparcia lub wspólnik, członek organu zarządzającego, przy czym do czasu uregulowania całości zobowiązań) albo jeśli zachodzi sukcesja między beneficjentem/ostatecznym odbiorcą wsparcia, w stosunku do którego toczy się postępowanie administracyjne w sprawie określenia zaległości w ramach poprzednich edycji Programu "MALUCH" lub Programu "Aktywny Maluch" 2022-2029 (jeszcze nie została wydana decyzja) a wnioskodawcą/ostatecznym odbiorcą wsparcia.
Ponadto organ nadmienił, że w poprzedniej edycji Programu "MALUCH", tj. w ramach Resortowego programu rozwoju instytucji opieki nad dziećmi wieku do lat trzech "MALUCH+" 2021, [...] sp. z o.o. z siedzibą w K., obecnie Z sp. z o.o. zawarła z Wojewodą Śląskim umowę nr [...] z 24 września 2021 r. na utworzenie nowych miejsc opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 oraz na obniżenie miesięcznych opłat za pobyt (bez wyżywienia) ponoszonych przez rodziców/opiekunów prawnych (umowa dotyczyła trzech instytucji opieki). Zgodnie z § 6 ust, 1 umowy okres realizacji zadania określony został od 1 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2021 r. Spółka, w której członkiem Zarządu oraz wspólnikiem w okresie od 22 grudnia 2015 r. do 14 lipca 2022 r. była A. J. (zgodnie z informacją upublicznioną w KRS), nie rozliczyła otrzymanej dotacji w sposób określony w umowie z Wojewodą i nie dokonała zwrotu niewykorzystanej części. W sprawie zostało wszczęte postępowanie administracyjne celem wyegzekwowania należności Skarbu Państwa pochodzących ze środków Funduszu Pracy w kwocie 612 029,58 zł wraz z odsetkami. Minister Finansów w swojej decyzji z 21 grudnia 2023 r. nr [...] działając jako organ drugiej instancji w postępowaniu administracyjnym, po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez Z sp. z o.o., umorzył decyzję wojewody nr [...] z 6 lipca 2023 r. i nakazał przeprowadzenie ponownego postępowania z uwzględnieniem badania faktur pod kątem prawdopodobieństwa wystąpienia nadużyć skarbowych i podatkowych, a postępowanie administracyjne trwa nadal.
Organ wskazał, iż zgodnie z punktem 8.1.8.5 Programu Wojewoda może odstąpić od podpisania umowy z wnioskodawcą bądź rozwiązać z ostatecznym odbiorcą wsparcia umowę w ramach Programu, gdy wnioskodawca/ostateczny odbiorca wsparcia nie dochował okresu trwałości przewidywanego przez poprzednie edycje Programu "MALUCH" lub Program "Aktywny Maluch" 2022-2029, w ramach których otrzymał dofinansowanie i nie dokonał zwrotu ewentualnych należności wraz z odsetkami, niezależnie od województwa, na terenie którego powstała/funkcjonowała instytucja opieki, również jeśli w Programie "Aktywny Maluch" 2022-2029 występuje jako inny podmiot lub członek innego podmiotu (zgodnie z przypisem nr 27) dotyczy to sytuacji, w których w stosunku do wnioskodawcy/ostatecznego odbiorcy wsparcia lub w stosunku do osoby fizycznej będącej wspólnikiem, członkiem organu zarządzającego podmiotu będącego wnioskodawcą/ostatecznym odbiorcą wsparcia, wydano ostateczną decyzję w sprawie zwrotu środków dofinansowania z poprzednich edycji Programu "MALUCH" lub z Programu "Aktywny Maluch" 2022-2029 i wnioskodawca/ostateczny odbiorca wsparcia nie dokonał w terminie zwrotu należności wraz z odsetkami, a w Programie "Aktywny Maluch"2022-2029 występuje jako inny wnioskodawca/ostateczny odbiorca wsparcia lub wspólnik, członek organu zarządzającego, przy czym do czasu uregulowania całości zobowiązań) albo jeśli zachodzi sukcesja między beneficjentem/ostatecznym odbiorcą wsparcia, który nie dochował okresu trwałości przewidywanego przez poprzednie edycje Programu "MALUCH" lub Program Aktywny Maluch 2022-2029, w ramach których otrzymał dofinansowanie i nie dokonał zwrotu ewentualnych należności wraz z odsetkami a wnioskodawcą/ostatecznym odbiorcą wsparcia.
Organ zaakcentował, iż w poprzedniej edycji Programu "MALUCH", tj. w ramach Resortowego programu rozwoju instytucji opieki nad dziećmi wieku do lat trzech "MALUCH+" 2019 [...] sp. z o.o. z siedzibą w K., obecnie Z sp. z o.o. zawarła z Wojewodą Śląskim umowę nr [...] z 26 września 2019 r. na utworzenie nowych miejsc opieki nad dziećmi w wieku do lat 3. Zgodnie z § 11 umowy [...] spółka zobowiązana była do zapewnienia po 2019 r. funkcjonowania miejsc opieki nad dziećmi powstałych z udziałem środków Programu przez minimalny okres trwałości do 31 grudnia 2024 r., wynoszący 5 lat, a więc powinny być one dostępne dla dzieci w roku 2020, 2021, 2022, 2023 oraz 2024. Spółka, w której członkiem Zarządu oraz wspólnikiem w okresie od 22 grudnia 2015 r. do 14 lipca 2022 r. była A. J. (zgodnie z informacją upublicznioną w KRS), nie dochowała tego obowiązku. Spółka nie złożyła sprawozdania z zachowania trwałości projektu za rok 2022, 2023 i 2024, a dodatkowo instytucja opieki (umowa dotyczyła utworzenia jednej instytucji, tj. żłobka "[...]" przy ul. [...] w G.) została wykreślona z Rejestru żłobków i klubów dziecięcych 4 lipca 2023 r. Niedochowanie minimalnego okresu trwałości dotyczy okresu od 1 stycznia 2022 r. do 31 grudnia 2024 roku (36 miesięcy), a Wojewoda Śląski wszczął z tego tytułu postępowanie administracyjne.26 lipca 2024 r. została wydana decyzja wojewody nr [...], określająca do zwrotu środki dotacji celowej budżetu państwa w wysokości 336 292,92 zł wraz z odsetkami. Decyzja stała się ostateczna 17 sierpnia 2024 r.
Według organu w ramach resortowego programu rozwoju instytucji opieki nad dziećmi wieku do lat trzech "MALUCH+" 2021 [...] sp. z o.o. z siedzibą w K., obecnie Z sp. z o.o. zawarła z Wojewodą Śląskim umowę nr [...] z 24 września 2021 r. na utworzenie nowych miejsc opieki nad dziećmi w wieku do lat 3. Zgodnie z § 11 umowy [...] spółka zobowiązana była do zapewnienia po 2021 r. funkcjonowania miejsc opieki nad dziećmi powstałych z udziałem środków Programu przez minimalny okres trwałości do 31 grudnia 2026 r., wynoszący 5 lat, a więc powinny być dostępne dla dzieci w roku: 2022, 2023, 2024, 2025 oraz 2026. Spółka, w której członkiem Zarządu oraz wspólnikiem w okresie od 22 grudnia 2015 r. do 14 lipca 2022 r. była A. J. (zgodnie z informacją upublicznioną w KRS), nie dochowała tego obowiązku. Spółka nie złożyła sprawozdania z zachowania trwałości projektu za rok 2022, 2023, 2024 a dodatkowo instytucje opieki utworzone w ramach umowy (umowa dotyczyła utworzenia trzech instytucji opieki, tj. Niepublicznego Żłobka [...] przy al. [...] w K., Niepublicznego Żłobka [...] przy ul. [...] w K., zwiększenia liczby miejsc opieki w Żłobku [...] przy ul. [...] w G.,), zostały wykreślone z Rejestru żłobków i klubów dziecięcych. Daty wykreślenia z Rejestru Żłobków to odpowiednio 17 października 2022 r., 20 października 2022 r. oraz 4 lipca 2023 r. Niedochowanie minimalnego okresu trwałości dotyczy okresu od 1 stycznia 2022 r. do 31 grudnia 2026 roku (60 miesięcy), a kwota środków z Funduszu Pracy podlegająca zwrotowi z tytułu niezachowania trwałości wynosi 1 077 970,42 zł wraz z odsetkami. Nadto zostało wydane zawiadomienie o wszczęciu postępowania z 27 września 2023 r. nr [...]. z uwagi na konieczność rozliczenia w pierwszej kolejności środków z Funduszu Pracy w sprawie wszczętej pod nr [...] (dotyczy decyzji Wojewody Śląskiego nr [...] z 6 lipca 2023 r.), określenie ostatecznej kwoty podlegającej zwrotowi w ramach niniejszego postępowania oraz wydanie decyzji jest w toku. W tej sprawie toczy się także postępowanie karne (sygn. akt [...]) w związku m. in z podejrzeniem popełnienia czynu z art. 286 § 1 Kodeksu karnego, w którym pokrzywdzonym, oprócz Wojewody Śląskiego, jest miasto K. i województwo śląskie. O prowadzonym postępowaniu w sprawie podmiotu G z siedzibą w K. oraz w sprawie podmiotu [...] sp. z o.o. (obecnie Z sp. z o.o.) Wojewoda Śląski powziął ostateczną informację 5 stycznia 2024 r. Prowadzone postępowanie w sprawie [...] sp. z o.o. (obecnie Z sp. z o.o.) dotyczy okresu od 24 września 2021 r, do 15 września 2023 r., dotyczy także okresu, kiedy spółką zarządzała A. J. (jako członek Zarządu) oraz kiedy A. J. była wspólnikiem spółki. Postępowanie przygotowawcze w sprawie podmiotu G było prowadzone już od 2022 r. G. J. prowadził działalność gospodarczą pod firmą G oraz do 14 lipca 2022 r. pozostawał prezesem oraz wspólnikiem K sp. z o.o. (obecnie Z sp. z o.o.). Postępowanie o sygnaturze [...], [...] postanowieniem Prokuratora Prokuratury Rejonowej K. z dnia 14 marca 2024 r. zostało umorzone w całości. Postanowienie to wpłynęło do Wojewody Śląskiego 8 listopada 2024 r., 15 listopada 2024 r pełnomocnik Wojewody wniósł za pośrednictwem Prokuratury Rejonowej K. w K. do Sądu Rejonowego K. w K. zażalenie na postanowienie o umorzeniu śledztwa. Do dnia sporządzenia niniejszego pisma sąd nie rozstrzygnął sprawy.
Wojewoda wskazał, że konsekwencją prowadzonych postępowań administracyjnych oraz karnego było wykluczenie podmiotu [...] sp. z o.o., obecnie Z sp. z o.o. (numer KRS; bez zmian) z Programu i wpisanie go na listę podmiotów wykluczonych. W spółce tej członkiem Zarządu oraz wspólnikiem w okresie od 22 grudnia 2015 r. do 14 lipca 2022 r. była A. J. (zgodnie z informacją upublicznioną w KRS).
Podsumowując odpowiedź na skargę Wojewoda stwierdził, że miał prawo odstąpić od podpisania umowy ze skarżącą, a dodatkowo w związku z przesłanką zaistnienia obawy wyrządzenia szkody w mieniu publicznym, o której mowa w art. 61 ust. 4 ustawy o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027, odmówić zawarcia ze skarżącą umowy o dofinansowanie.
W piśmie z 22 października 2025 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i rozszerzył stanowisko zajmowane w skardze.
Pełnomocnik skarżącej wskazał dodatkowe zarzuty:
1. naruszenie art. 62 ust. 6 ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 - poprzez odmowę zawarcia przez Wojewodę Śląskiego umowy o dofinansowanie, mimo że przepis ten przewiduje wyłącznie obowiązek zawarcia takiej umowy w przypadku pozytywnej kwalifikacji wniosku. Ustawa nie przyznaje organowi kompetencji do arbitralnego odstąpienia od podpisania umowy, a jedyną ustawową przesłanką odmowy przyznania wsparcia jest figurowanie w rejestrze podmiotów wykluczonych z możliwości otrzymania środków publicznych, o którym mowa w art. 62 ust. 4a ustawy;
2. naruszenie art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego - poprzez działanie przez Wojewodę Śląskiego poza granicami ustawowego upoważnienia. Odmowa zawarcia umowy, pomimo braku podstawy ustawowej, stanowi przejaw dowolności i arbitralności władzy, sprzeczny z zasadą legalizmu oraz obowiązkiem działania na podstawie i w granicach prawa;
3. błędne zastosowanie art. 61 ustawy z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie 2021- 2027 - poprzez przyjęcie, że przepis ten stanowi podstawę do odmowy zawarcia umowy. Przepis ten odnosi się wyłącznie do instytucji wchodzących w skład systemu wdrażania funduszy polityki spójności - instytucji zarządzających, pośredniczących lub wdrażających - działających w ramach krajowych, regionalnych lub transgranicznych programów operacyjnych. Wojewoda nie jest żadną z tych instytucji i nie posiada kompetencji do jego stosowania wobec wnioskodawców programu "Aktywny Maluch 2022- 2029", przez co działał w tym zakresie bez podstawy prawnej;
4. naruszenie podstawowych zasad konstytucyjnych i proceduralnych - w
szczególności zasady praworządności wyrażonej w art. 7 Konstytucji RP oraz zasady zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa wynikającej z art, 2 Konstytucji RP, a także zasad określonych w art. 6, 7 i 8 KPA. Działanie Wojewody Śląskiego jest sprzeczne z zasadą pewności prawa i równego traktowania podmiotów ubiegających się o środki publiczne, a w konsekwencji stanowi przykład rażącego naruszenia prawa materialnego i procesowego.
Nadto pełnomocnik strony zaznaczył, że organ bezzasadnie uchyla się od zawarcia umowy, co w ocenie skarżącej, narusza zasady legalizmu i hierarchii źródeł prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.), stosownie do art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a). Przy czym, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, czy zaistniały przesłanki odstąpienia od zawarcia umowy ws. przekazania dofinansowania, o których mowa w pkt 8.1.8.2, 8.1.8.4 i 8.1.8.5 oraz przesłanki uzasadniające odmowę zawarcia umowy z obawy wyrządzenia szkody w mieniu publicznym, o której mowa w art. 61 ust. 4 ustawy z 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027 (Dz.U. z 2022 r. poz. 1079 ze zm.).
Na wstępie wskazać należy, iż z zapisów powołanego przez organ w podstawie odstąpienia od podpisania umowy (pismo z 29 stycznia 2025 r.), tj.:
a) pkt 8.1.8.2 Programu wynika m.in., że wojewoda może odstąpić od podpisania umowy z wnioskodawcą bądź rozwiązać z ostatecznym odbiorcą wsparcia umowę w ramach Programu, gdy w stosunku do wnioskodawcy/ostatecznego odbiorcy wsparcia została wydana decyzja ostateczna w sprawie zwrotu środków dofinansowania otrzymanych przez niego w poprzednich edycjach Programu "MALUCH" lub w Programie Aktywny Maluch 2022–2029, niezależnie od województwa, i wnioskodawca/ostateczny odbiorca wsparcia nie dokonał we wskazanym terminie zwrotu należności wraz z odsetkami, również jeśli w Programie Aktywny Maluch 2022–2029 występuje jako inny podmiot lub członek innego podmiotu, albo jeśli zachodzi sukcesja między beneficjentem/ostatecznym odbiorcą wsparcia, który nie dokonał zwrotu należności wraz z odsetkami w poprzednich edycjach Programu "MALUCH" lub w Programie Aktywny Maluch 2022 -2029, a wnioskodawcą/ostatecznym odbiorcą wsparcia;
b) pkt 8.1.8.4 Programu wynika m.in., że wojewoda może odstąpić od podpisania umowy z wnioskodawcą bądź rozwiązać z ostatecznym odbiorcą wsparcia umowę w ramach Programu, gdy w stosunku do wnioskodawcy/ostatecznego odbiorcy wsparcia toczy się postępowanie administracyjne w sprawie określenia zaległości w ramach poprzednich edycji Programu "MALUCH" lub Programu "Aktywny Maluch" 2022–2029 (jeszcze nie została wydana decyzja), niezależnie od województwa, również jeśli w Programie Aktywny Maluch 2022–2029 występuje jako inny podmiot lub członek innego podmiotu), albo jeśli zachodzi sukcesja między beneficjentem/ostatecznym odbiorcą wsparcia, w stosunku do którego toczy się postępowanie administracyjne w sprawie określenia zaległości w ramach poprzednich edycji Programu "MALUCH" lub Programu Aktywny Maluch 2022–2029 (jeszcze nie została wydana decyzja), a wnioskodawcą/ostatecznym odbiorcą wsparcia;
c) pkt 8.1.8.5 Programu wynika m.in., że wojewoda może odstąpić od podpisania umowy z wnioskodawcą bądź rozwiązać z ostatecznym odbiorcą wsparcia umowę w ramach Programu, gdy nie dochował okresu trwałości przewidywanego przez poprzednie edycje Programu "MALUCH" lub Program Aktywny Maluch 2022–2029, w ramach których otrzymał dofinansowanie i nie dokonał zwrotu ewentualnych należności wraz z odsetkami, niezależnie od województwa, na terenie którego powstała/funkcjonowała instytucja opieki, również jeśli w Programie Aktywny Maluch 2022–2029 występuje jako inny podmiot lub członek innego podmiotu albo jeśli zachodzi sukcesja między beneficjentem/ostatecznym odbiorcą wsparcia, który nie dochował okresu trwałości przewidywanego przez poprzednie edycje Programu "MALUCH" lub Program Aktywny Maluch 2022–2029, w ramach których otrzymał dofinansowanie i nie dokonał zwrotu ewentualnych należności wraz z odsetkami, a wnioskodawcą/ostatecznym odbiorcą wsparcia.
W kontekście zarzutów skargi i stanowiska skarżącej prezentowanego przez jej pełnomocnika w piśmie z 22 października 2025 r. zwrócić należy szczególną uwagę, że wszystkie ww. podpunkty Programu stanowiące odrębną podstawę do odstąpienia od zawarcia umowy są sformułowane - pod względem podmiotowym – szeroko, a mianowicie odnoszą się wprost do odbiorcy wsparcia (tzn. gdy jest on bezpośrednim beneficjentem pomocy), albo też pośrednio gdy tylko "występuje jako inny podmiot lub członek innego podmiotu" (zgodnie z przypisem nr 24: Dotyczy to sytuacji, w których w stosunku do wnioskodawcy/ostatecznego odbiorcy wsparcia lub w stosunku do osoby fizycznej będącej wspólnikiem, członkiem organu zarządzającego podmiotu będącego wnioskodawcą/ostatecznym odbiorcą wsparcia, wydano ostateczną decyzję w sprawie zwrotu środków dofinansowania z poprzednich edycji Programu "MALUCH" lub z Programu Aktywny Maluch 2022-2029 i wnioskodawca/ostateczny odbiorca wsparcia nie dokonał w terminie zwrotu należności wraz z odsetkami, a w programie Aktywny Maluch 2022–2029 występuje jako inny wnioskodawca/ostateczny odbiorca wsparcia lub wspólnik, członek organu zarządzającego, przy czym do czasu uregulowania całości zobowiązań).
Tymczasem z danych KRS wynika, że skarżąca pełniła funkcję członka zarządu oraz wspólnika spółki K sp. z o.o. w K. (obecnie: Z sp. z o.o.), co do których prowadzone są postępowania administracyjne dotyczące niedokonania rozliczenia dofinansowania oraz braku zwrotu środków, niedochowania okresu trwałości projektu, a przy tym wg. stanu na dzień 29 stycznia 2025 r. dwa z tych postępowań zakończyły się wydaniem decyzji ostatecznych.
Zwrócić przy tym należy uwagę, że ww. okoliczności nie są kwestionowane przez stronę, która w rozpatrywanej sprawie argumentuje jednak, że: "nie zachodzi sukcesja między podmiotem, w stosunku do którego toczy się postępowanie administracyjne w sprawie określenia zaległości w ramach tej lub poprzednich edycji Programu Maluch a A. J.. Od 2018 r. nie jest członkiem zarządu [...] Sp. z o.o.". Do skargi dołączono kserokopię dokumentu opatrzonego datą 5 marca 2018 r. i zatytułowanego jako: "Rezygnacja z funkcji członka zarządu" podpisanego przez skarżącą i przez G. J. – prezesa zarządu z adnotacją, że rezygnację przyjmuje. Natomiast zmiana danych spółki w Krajowym Rejestrze Sądowym nastąpiła dopiero 25 lipca 2022 r., co zostało upublicznione odpowiednim wpisem w rejestrze. Sąd zwraca uwagę, że skarżąca w żaden sposób nie uwiarygodniła innymi dokumentami, bądź twierdzeniami, że ww. fakt skutecznego ustąpienia z funkcji członka zarządu spółki kapitałowej rzeczywiście nastąpił w dacie wskazanej w jej oświadczeniu. Skarżąca również nie wskazała przyczyn, dla których ujawnienie jej rezygnacji w KRS nastąpiło dopiero w lipcu 2022 r. i że rezygnacja skarżącej z 5 marca 2018 r. nie została ujawniona.
Trzeba również dostrzec, że z art. 22 ustawy z 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 979 ze zm.; dalej: u.k.r.s.) wynika, że wniosek o wpis do rejestru powinien być złożony nie później niż w terminie 7 dni od dnia zdarzenia uzasadniającego dokonanie wpisu, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Natomiast kwestie skutków braku realizacji przedmiotowego obowiązku są regulowane w art. 14 u.k.r.s., z którego wynika, że podmiot obowiązany do złożenia wniosku o wpis do rejestru nie może powoływać się wobec osób trzecich działających w dobrej wierze na dane, które nie zostały wpisane do rejestru lub uległy wykreśleniu z rejestru, a przy tym domniemywa się, że dane zawarte w rejestrze są prawdziwe (art. 17 ust. 1 u.k.r.s.).
Organ zatem prawidłowo ustalił fakt powiązania skarżącej ze spółką, wobec której są lub były prowadzone postępowania administracyjne dotyczące niedokonania rozliczenia dofinansowania oraz braku zwrotu środków. Wskazana przyczyna odstąpienia od umowy jest zatem rzeczywista, a przy tym trzeba zauważyć, że skarżąca w żaden sposób nie zdołała uwiarygodnić swojego twierdzenia o ustąpieniu z funkcji już w 2018 r.
W uzupełnieniu do wskazanej argumentacji można jeszcze dodać, że mając na względzie fakt istnienia domniemania prawnego odnośnie prawdziwości danych uwidocznionych w rejestrach KRS, chcąc należycie zabezpieczyć swoje interesy, osoba składająca rezygnację z funkcji członka zarządu, między innymi spółki prawa handlowego, we własnym interesie winna dochować należytej staranności w tym zakresie i zapewnić sobie możliwość wiarygodnego wykazania samego faktu złożenia rezygnacji z funkcji członka zarządu (por. wyrok NSA z 11 grudnia 2024 r., I GSK 1546/21, Legalis nr 3158313).
Z wyżej wskazanych przyczyn Sąd zatem nie uznał zarzutu skargi sformułowanego w jej pkt 2 (drugim), w szczególności co do niewłaściwego zastosowana przez organ pkt 8.1.8.2, 8.1.8.4 i 8.1.8.5 Programu, co do tego, że nie zachodzą przesłanki do odstąpienia od zawarcia umowy.
Wojewoda zgodnie z zasadami ustalonymi przez organ dotujący był uprawniony do weryfikacji wniosku, w tym także poprzez możliwość odstąpienia od zawarcia umowy ws. przekazania dofinansowania.
Okoliczność ta została powołana w przedmiotowym piśmie z 29 stycznia 2025 r. wraz z uzasadnieniem, że do odbiorcy wsparcia spółki [...] sp. z o.o. (obecnie: Z sp. z o.o.) toczą się postępowania administracyjne dotyczące niedokonania rozliczenia dofinansowania oraz braku zwrotu środków lub niedochowania okresu trwałości projektu. Nie zaszły zatem okoliczności, jak argumentowała strona w skardze, do wydania aktu bez precyzyjnego uzasadnienia (bez podania motywów), które uniemożliwia zrozumienie przyjętego przez organ stanowiska.
Dlatego też Sąd nie uwzględnił zarzutu naruszenia art. 7 k.p.a., ani też art. 107 k.p.a. Niewątpliwie pismo organu z 29 stycznia 2025 r. stanowiące informację o odstąpieniu od zawarcia umowy, nie stanowi decyzji administracyjnej. Organ nie musiał zatem uzasadniać swojego stanowisko w sposób przyjęty dla tego typu form działania administracji publicznej. Nie oznacza to jednak, że był w ogóle zwolniony od przedstawienia podstawy swojego stanowiska, co wynika z prawa strony do rzetelnej i sprawiedliwej procedury, która mieści się w treści zasady państwa prawnego (art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, ww. standard został zachowany, a pismo z 29 stycznia 2025 r. odwołuje się do rzeczywiście istniejącej podstawy prawnej odstąpienia od zawarcia umowy oraz odmowy zawarcia umowy ws. przekazania dofinansowania. Został zatem przedstawiony motyw jakim kierował się organ, podejmując takie, a nie inne rozstrzygnięcie, które jest weryfikowalne również na etapie aktualnie podejmowanej kontroli sądowoadministracyjnej (por. wyrok WSA w Gliwicach z 23 października 2024 r., III SA/Gl 469/24 – opublikowano w: centralna baza orzeczeń sądów administracyjnych).
Ponadto zdaniem Sądu nie doszło do naruszenie art. 62 ust. 6 ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 - ponieważ odmowa zawarcia przez Wojewodę Śląskiego umowy o dofinansowanie miała swoje podstawy w regulacjach programu oraz we wspomnianym art. 61 ust. 4 ustawy z 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027 (Dz.U. z 2022 r. poz. 1079 ze zm.).
Należy także zauważyć, że niewątpliwie pismo organu z 29 stycznia 2024 r. stanowiące informację o odstąpieniu od zawarcia umowy, nie stanowi decyzji administracyjnej. Organ nie musiał zatem uzasadniać swojego stanowiska w sposób przyjęty dla tego typu form działania administracji publicznej, a jednak to uczynił, co realizuje prawo strony do rzetelnej i sprawiedliwej procedury, która mieści się w treści zasady państwa prawnego (art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, ww. standard został zachowany, a pismo z 29 stycznia 2025 r. odwołuje się do rzeczywiście istniejącej podstawy prawnej odstąpienia od zawarcia umowy. Został zatem przedstawiony motyw jakim kierował się organ podejmując takie, a nie inne rozstrzygnięcie, które jest weryfikowalne również na etapie aktualnie podejmowanej kontroli sądowoadministracyjnej.
Nie zaszły zatem okoliczności, jak argumentowała strona w skardze, potwierdzające, że doszło do wydania aktu bez ustalenia stanu faktycznego i precyzyjnego uzasadnienia (bez podania motywów), co uniemożliwia zrozumienie przyjętego przez organ stanowiska, ani do przekroczenia granic uznania administracyjnego, skoro organ przedstawił przesłanki, jakimi się kierował wydając akt i są to okoliczności rzeczywiste i przewidziane w regulacjach Programu. Dlatego też Sąd nie uwzględnił zarzutów naruszenia art. 7 KRP, oraz art. 6 k.p.a., jak również przekroczenia granic uznania administracyjnego.
W tym miejscu należy się jeszcze odnieść do zarzutu nieuprawnionego zastosowania art. 61 ust. 4 ustawy z 28 kwietna 2022r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021 – 2027 (Dz. U. z 2022, poz. 1079) tj. tzw. ustawy wdrożeniowej.
Stosownie do powołanego przepisu, w uzasadnionych przypadkach właściwa instytucja może odmówić zawarcia umowy o dofinansowanie projektu albo odmówić podjęcia decyzji o dofinansowaniu projektu, jeżeli zachodzi obawa wyrządzenia szkody w mieniu publicznym w następstwie zawarcia umowy o dofinansowanie projektu albo podjęcia decyzji o dofinansowaniu projektu, w szczególności gdy w stosunku do wnioskodawcy będącego osobą fizyczną lub członka organów zarządzających wnioskodawcy niebędącego osobą fizyczną toczy się postępowanie karne lub karne skarbowe za przestępstwo składania fałszywych zeznań, przekupstwa, przeciwko mieniu, wiarygodności dokumentów, obrotowi pieniędzmi i papierami wartościowymi, obrotowi gospodarczemu, systemowi bankowemu albo inne związane z wykonywaniem działalności gospodarczej lub popełnione w celu osiągnięcia korzyści majątkowych, w związku z dofinansowaniem, które zostało udzielone ze środków publicznych na realizację projektu temu wnioskodawcy, podmiotowi powiązanemu z nim osobowo lub kapitałowo lub członkowi organów zarządzających tego wnioskodawcy lub podmiotu.
Z powyższego wynika, że skoro właściwa instytucja może odmówić zawarcia umowy, jeśli zachodzi obawa wyrządzenia szkody w mieniu publicznym, to oznacza to, że ustawodawca pozostawił organowi swobodę oceny sytuacji i decyzji w tym przedmiocie. Po wtóre, katalog przesłanek uzasadniających odmowę jest otwarty (w szczególności, gdy ...), co oznacza, że także inne fakty organ może uznać za uzasadniające obawę wyrządzenia szkody w mieniu publicznym.
Sytuacja, gdy szkoda w mieniu publicznym została już wyrządzona (jedna z decyzji zobowiązujących do zwrotu jest ostateczna) przez spółkę, na działania której skarżąca miała bezpośredni wpływ jako jej wspólnik i członek władz – zdaniem Sądu - w pełni taką obawę uzasadnia i sprawia, że stanowisko organu o odmowie zawarcia umowy o dofinansowanie nie jest dowolne.
Odnośnie zarzutu naruszenia podstawowych zasad konstytucyjnych i proceduralnych – w szczególności zasady praworządności wyrażonej w art. 7 Konstytucji RP oraz zasady zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa wynikającej z art, 2 Konstytucji RP, a także zasad określonych w art. 6, 7 i 8 KPA. Zdaniem Sadu działanie Wojewody Śląskiego nie naruszyło ww. przepisów prawa, a ponadto nie było to działanie sprzeczne z zasadą pewności prawa i równego traktowania podmiotów ubiegających się o środki publiczne, a tym samym nie naruszało prawa materialnego i procesowego.
Końcowo należy przypomnieć to, co zostało już wyżej wskazane; tj. że w sprawie nie toczyło się postępowanie administracyjne, nie można więc stawiać organowi zarzutu, że nie przestrzegał zasad, jakie nim rządzą.
Podsumowując, Sąd w składzie orzekającym nie stwierdził w przedmiotowej sprawie naruszenia zasad postępowania, które miałoby istotny wpływ na wynik sprawy jak również przepisów prawa materialnego, które miałoby wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Żaden z zarzutów skargi nie zasługiwał na uwzględnienie.
W takim zaś wypadku, skoro zarzuty skargi okazały się nieuzasadnione, a czynność organu nie naruszała prawa, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.