III SA/Gl 266/25

III SA/Gl 266/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-11-06
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-03-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Adam Pawlyta
Dorota Fleszer /sprawozdawca/
Krzysztof Wujek /przewodniczący/
Symbol z opisem
6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Oświata
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Stwierdzono bezskuteczność zaskarżonej czynności
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 439
art. 34 ust. 1 i 3
Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer (spr.), Asesor WSA Adam Pawlyta, , , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 listopada 2025 r. sprawy ze skargi C Sp. z o.o. w L. na czynność Prezydenta Miasta G. w przedmiocie wypłaty zaniżonej kwoty dotacji oświatowej za styczeń 2025 r. 1) stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności, 2) zasądza od Prezydenta Miasta G. na rzecz strony skarżącej 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Pismem z 17 lutego 2025r. (data wpływu 18 lutego 2025r.) C sp. z o.o. z siedzibą w L. (dalej: Spółka) złożyła skargę na czynność Prezydenta Miasta G. (dalej: Prezydent) w postaci wypłaty zaniżonej kwoty dotacji oświatowej za miesiąc styczeń 2025 r. dla Liceum [...] na kwotę 395,85 zł., Szkoły Policealna O na kwotę 25172,55 zł., Szkoły Policealna M na kwotę 7099,95 zł., Szkoły Policealna A na kwotę 6924,85 zł.
Według Spółki poprzez dokonaną czynność doszło do naruszenia art. 34 ust. 1 w zw. z art. 26 ust. 2 ustawie z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (tekst jedn. Dz.U. z 2025 poz.439; dalej: u.f.z.o.) poprzez nieprzekazanie w miesiącu styczniu 2025 r. dotacji w pełnej wysokości, tj. wysokości równej kwocie przewidzianej na jednego ucznia w części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostki samorządu terytorialnego na ilość słuchaczy wskazanych przez szkoły, w terminie do 20 stycznia 2025 r. na rachunki bankowe szkół, podczas gdy zostały spełnione wymagane przepisami prawa przesłanki do otrzymania dotacji, a tym samym brak było podstaw do zaniżenia kwoty jej wypłacenia.
Wobec powyższego Spółka wniosła o stwierdzenie bezskuteczności wypłaty zaniżonej dotacji oświatowej w miesiącu styczniu 2025r. oraz uznanie obowiązku wypłaty przez organ na rzecz Spółki dotacji we właściwej kwocie; zasądzenie od organu na rzecz Spółki kosztów postępowania sądowego wedle norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego w sprawie.
W uzasadnieniu skargi Spółka podniosła, że jest organem prowadzącym szkoły niepubliczne dla których wypłacana jest dotacja oświatowa, o której mowa w art. 26 ust. 2 u.f.z.o. Zgodnie z art. 34 u.f.z.o. dotacja wypłacana jest do ostatniego dnia danego miesiąca z tym że części za styczeń i za grudzień są przekazywane w terminie odpowiednio do dnia 20 stycznia oraz do dnia 15 grudnia roku budżetowego, zatem dotacja za miesiąc styczeń 2025 r. winna zostać wypłacona w całości do 20 stycznia 2025 r., co oznacza, iż skargę należy uznać za złożoną w terminie.
Wskazała także na właściwość sądów administracyjnych w sprawach ustalenia wysokości lub przekazania dotacji, ponieważ stanowią one czynność z zakresu administracji publicznej.
W sprawie Prezydent wypłacił dotację za styczeń 2025r. w zaniżonej kwocie, nie wskazując jednocześnie z jakich powodów dokonuje tego zaniżenia dotacji.
Tymczasem szkoły prowadzone przez Spółkę przekazały w miesiącu styczniu 2025r. organowi dotującemu informację o liczbie słuchaczy, na których dotacja winna zostać przekazana do 20 stycznia 2025 r. w oparciu o stawkę wynikającą z przepisów prawa. Dotacja nie została jednak w tym terminie wypłacona w pełnej wysokości. W ocenie Spółki takie działanie organu jest niezgodne z obowiązującymi przepisami.
Wypłacenie dotacji w zaniżonej kwocie, bez wcześniejszego wskazania z jakich powodów do takiego zaniżenia dojdzie pozbawia Spółkę możliwości złożenia jakichkolwiek wyjaśnień oraz ustosunkowania się do zarzutów organu administracji.
Dodatkowo Spółka podniosła, że gmina/powiat bez wydania decyzji nie może samodzielnie dokonać potrącenia z kolejnej transzy dotacji, a zwrot kwot dotacji następuje w drodze decyzji, za wyjątkiem art. 34 ust. 3 u.f.z.o., ale ten nie znajduje w sprawie zastosowania.
W odpowiedzi na skargę Prezydent wniósł o oddalenie skargi w całości.
Podkreślił, że w skardze nie podano żadnych konkretnych okoliczności faktycznych, z których wynikałyby podane na wstępie skargi kwoty, o które wypłacona kwota dotacji miałaby być zaniżona.
Spółka miała obowiązek składania dwóch informacji miesięcznych, zgodnie z Uchwałą nr [...] Rady Miasta G. z dnia 18 listopada 2021 r. (z późn. zm.) w sprawie trybu udzielania dotacji dla szkół i placówek oświatowych prowadzonych na terenie miasta G. przez inne niż miasto G. osoby prawne i osoby fizyczne, a także trybu przeprowadzania kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania. Zgodnie z § 5 ust. 3 uchwały "Do 10. dnia każdego miesiąca, z tym że za grudzień do 5. dnia miesiąca, organ prowadzący, o którym mowa w ust. 1, składa w Wydziale Edukacji Urzędu Miejskiego w G. informację o faktycznej liczbie uczniów, sporządzoną na podstawie dokumentacji przebiegu nauczania, działalności wychowawczej i opiekuńczej odpowiedniej dla danego typu szkoły łub placówki oświatowej, według stanu na pierwszy roboczy dzień miesiąca, za który udzielana jest część dotacji przypadająca na dany miesiąc." Natomiast według § 5 ust. 5 uchwały: Do 10. dnia każdego miesiąca, z tym że za grudzień do 5. dnia miesiąca, organ prowadzący niepubliczną szkołę, w której nie jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, składa w Wydziale Edukacji Urzędu Miejskiego w G. oprócz informacji, o której mowa w ust. 4, informację o faktycznym uczestnictwie uczniów w obowiązkowych zajęciach edukacyjnych, sporządzoną na podstawie dokumentacji przebiegu nauczania, działalności wychowawczej opiekuńczej, według stanu na miesiąc poprzedzający ten, w którym następuje przekazanie części dotacji przypadającej na dany miesiąc".
Wbrew zarzutom skargi wypłaty dotacji zostały dokonane w pełnej wysokości w oparciu o złożone w styczniu 2025 r. przez organ prowadzący informacje, o których mowa w § 5 ust. 3 i ust. 5 uchwały oraz z uwzględnieniem art. 34 ust. 3 ustawy, tj. informacje o liczbie uczniów na pierwszy dzień roboczy stycznia 2025 r. oraz informacje o liczbie uczniów, którzy nie osiągnęli 50% frekwencji w grudniu 2024 r. Nie doszło zatem do zaniżenia kwoty dotacji, a jedynie do korekty części dotacji na następny miesiąc, która została przekazana na liczbę uczniów skorygowaną o różnicę między liczbą uczniów, na których zgodnie z ust. 2 przekazano część dotacji na dany miesiąc, a faktyczną liczbą uczniów szkoły, o której mowa w art. 26 ust. 2, spełniających warunek uczestniczenia w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w danym miesiącu - zgodnie z art. 34 ust. 3 u.f.z.o.
W replice do odpowiedzi na skargę Spółka zarzuciła Prezydentowi błędny sposób interpretacji meritum skargi, wymijająco odnosząc się do konkretnych kwot, jakie zostały wypłacone i jakie powinny zostać wypłacone na słuchaczy szkół prowadzonych przez Spółkę. Nie odniósł się do dopuszczalności dokonania wyrównania dotacji oświatowej pobranej w ocenie Prezydenta w sposób nadmierny z dotacją pobraną za rok poprzedzający rok wyrównania.
Spółka zaznaczyła, ze przedmiotowe wyrównanie dotyczy dwóch osobnych lat dotacyjnych, to jest roku 2024 i 2025. Dotacja przyznawana placówkom oświatowym jest dotacją roczną. Zatem Prezydent w błędny sposób rozumie naturę art. 34 ust. 3 u.f.z.o., stosując go do dwóch oddzielnych lat na które przyznana została dotacja oświatowa, w sytuacji gdy przepis ten umożliwia jedynie wyrównanie co do poszczególnych części dotacji, wypłaconych w ramach następujących po sobie miesięcy tego samego roku dotacyjnego. Stanowisko takie znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych. Nieuprawnionym są potrącenia przez Prezydenta z dotacji należnej za miesiąc styczeń 2025r, kwot wynikających z braku frekwencji słuchaczy w grudniu 2024 r. Dotacja za rok 2024 została rozliczona przez Spółkę, a zwroty wynikające ze sporządzonego rozliczenia zostały przekazane organowi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej.
Natomiast według art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że czynności polegające na ustaleniu wysokości i przekazaniu dotacji stanowią czynności z zakresu administracji publicznej, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.,poddane są kognicji sądów administracyjnych (por. postanowienie NSA z 18 listopada 2021 r. sygn. akt I GSK 1414/20, wyrok NSA z dnia 19 marca 2021 r. sygn. akt I GSK 1713/20; wyrok NSA z 27 stycznia 2023 r., sygn. akt I GSK 1518/22). ).
Przedmiotem skargi jest czynność Prezydenta w postaci wypłaty zaniżonej kwoty dotacji oświatowej za miesiąc styczeń 2025 r.
Natomiast istota sporu w sprawie sprowadza się do tego, czy Prezydent mógł wypłacić Spółce dotację za miesiąc styczeń 2025r. skorygowaną o liczbę uczniów, którzy nie osiągnęli 50% frekwencji w grudniu 2024 r.
Zasady udzielanie dotacji na ucznia w przypadku szkół niepublicznych wyznaczone zostały w art. 26 u.f.z.o. I tak według jego ust. 1 niepubliczne szkoły, w których jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, otrzymują na każdego ucznia dotację z budżetu jednostki samorządu terytorialnego będącej dla tych szkół organem rejestrującym, w wysokości równej przewidzianej kwocie potrzeb oświatowych na takiego ucznia dla jednostki samorządu terytorialnego. Wpływ na wysokość udzielanej dotacji ma regulacja art. 26 ust. 2 u.f.z.o. Stanowi ona, że niepubliczne szkoły, w których nie jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, otrzymują na każdego ucznia uczestniczącego w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w danym miesiącu, z których uczeń nie został zwolniony na podstawie przepisów wydanych na podstawie art. 44zb ustawy o systemie oświaty, dotację z budżetu jednostki samorządu terytorialnego będącej dla tych szkół organem rejestrującym, w wysokości równej przewidzianej kwocie potrzeb oświatowych na takiego ucznia dla jednostki samorządu terytorialnego.
Natomiast sposób przekazywania dotacji oświatowych jest określony w art. 34 u.f.z.o. Dotacje, o których mowa w art. 15-21, art. 25 ust. 1-4 i 8, art. 26 ust. 1, 2 i 8, art. 28-30 oraz 31 ust. 1 - o czym stanowi art. 34 ust. 1 u.f.z.o. - są przekazywane na rachunek bankowy przedszkola, innej formy wychowania przedszkolnego, szkoły, branżowego centrum umiejętności lub placówki, o której mowa w art. 2 pkt 6-8 ustawy - Prawo oświatowe, lub zespołu szkół lub placówek, w 12 częściach w terminie do ostatniego dnia każdego miesiąca, z tym że części za styczeń i za grudzień są przekazywane w terminie odpowiednio do dnia 20 stycznia oraz do dnia 15 grudnia roku budżetowego; w przypadku dotacji, o której mowa w art. 31 ust. 1, liczba części należnej dotacji jest równa liczbie miesięcy, w których prowadzony jest dany kwalifikacyjny kurs zawodowy.
Jednakże jeżeli– co z kolei wynika z treści art. 34 ust. 3 u.f.z.o. - faktyczna liczba uczniów szkoły, o której mowa w art. 26 ust. 2, spełniających warunek uczestniczenia w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w danym miesiącu, z których uczeń nie został zwolniony na podstawie przepisów wydanych na podstawie art. 44zb ustawy o systemie oświaty, jest inna niż liczba uczniów, na których zgodnie z ust. 2 przekazano część dotacji na dany miesiąc, część dotacji na następny miesiąc jest przekazywana na liczbę uczniów skorygowaną o różnicę między liczbą uczniów, na których zgodnie z ust. 2 przekazano część dotacji na dany miesiąc, a faktyczną liczbą uczniów szkoły, o której mowa w art. 26 ust. 2, spełniających warunek uczestniczenia w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w danym miesiącu, z których uczeń nie został zwolniony na podstawie przepisów wydanych na podstawie art. 44zb ustawy o systemie oświaty.
W przedmiotowej sprawie nie może zostać pominięta kwestia roczności dotacji oświatowej. Zgodnie bowiem z art. 126 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2025 poz.1483 z późn. zm.; dalej: u.f.p.) dotacje to podlegające szczególnym zasadom rozliczania środki z budżetu państwa, budżetu jednostek samorządu terytorialnego oraz z państwowych funduszy celowych przeznaczone na podstawie niniejszej ustawy, odrębnych ustaw lub umów międzynarodowych, na finansowanie lub dofinansowanie realizacji zadań publicznych. O rocznym charakterze dotacji stanowi art. 211 u.f.p. Budżet jednostki samorządu terytorialnego jest rocznym planem dochodów i wydatków oraz przychodów i rozchodów tej jednostki. (ust. 1) Budżet jednostki samorządu terytorialnego jest uchwalany na rok budżetowy. (ust.2) Rokiem budżetowym jest rok kalendarzowy. (ust.3) Zasada roczności dotacji jest potwierdzona w orzecznictwie NSA i doktrynie (por. wyrok NSA z 24 września 2014 r., sygn. akt II GSK 1147/13, wyrok NSA z 3 września 2015 r., sygn. akt II GSK 1593/14). Oznacza to więc, że ze względu na roczny charakter dotacji oświatowych nie jest możliwe zaliczenie nadpłaconej kwoty dotacji w poprzednim roku budżetowym na poczet dotacji udzielonej w bieżącym roku, takie działanie w szczególności narusza zasadę roczności dotacji (por. wyrok NSA z dnia 27 stycznia 2023 r., sygn. akt I GSK 1518/22).
W oparciu o przytoczone przepisy prawne NSA sformułował stanowisko, według którego właściwa jednostka samorządu terytorialnego, z której budżetu wypłacane są dotacje ma prawo - a nawet obowiązek, kontrolowania prawidłowości korzystania z dopłat przez uprawnione podmioty. Ustanowiony przez jednostkę samorządową system kontroli musi skutecznie realizować cel ustawy. Właściwym jest uznanie, że skoro dotacja ma charakter roczny a jej wypłata następuje - zgodnie z art. 34 ust. 1 u.f.z.o. - w 12 miesięcznych ratach, to znaczy, że przyjęcie takiego modelu wypłaty ma na celu umożliwienie organowi samorządowemu weryfikacji przyznawanych dotacji - na bieżąco. Ponieważ zasadą jest, że podstawą obliczania dotacji jest rzeczywista i aktualna, nie zaś deklarowana liczba uczniów, a ustawa określa cele na jakie przeznaczone mogą być dotacje, to zasadne jest ustanawianie mechanizmów takich jak m.in. w art. 34 ust. 3 u.f.z.o., pozwalających - w razie różnicy między zadeklarowanym a rzeczywistym stanem osobowym - na takie rozliczanie dotacji, by kolejna rata była odpowiednio powiększona lub pomniejszona. Z uwagi na fakt, że w świetle art. 126 u.f.p. dotacje podlegają szczególnym zasadom rozliczania, należy odróżnić rozliczanie dotacji na bieżąco, przy okazji wypłat poszczególnych prawem przewidzianych rat w ciągu roku, w którym udzielono dotacji (tryb, o którym mowa w art. 34 ust. 3 u.f.z.o.) od rozliczeń po zakończeniu roku, w którym dotacji udzielono - takich jak obowiązek zwrotu dotacji niewykorzystanej do końca roku budżetowego (art. 251 ust. 1 u.f.p.) czy też obowiązek zwrotu dotacji, wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem lub pobranej nienależnie, na zasadach określonych art. 252 u.f.p. Co najistotniejsze w tej sprawie to to, że w myśl art. 211 u.f.p. dotacja ma charakter roczny. Roczny charakter dotacji oświatowych uniemożliwia zaliczenie nadpłaconej kwoty dotacji w poprzednim roku budżetowym na poczet dotacji udzielonej w bieżącym roku, takie działanie w szczególności narusza zasadę roczności dotacji. Skoro dotacja jest przyznawana tylko w danym roku, to w tym roku powinna być przez beneficjentów wykorzystana. (wyrok NSA z 27 stycznia 2023 r., sygn. akt I GSK 1518/22).
Z wyżej wskazanych względów Sąd, w oparciu o art. 146 § 1 p.p.s.a., orzekł o bezskuteczności czynności Prezydenta dotyczącej wypłaty zaniżonej dotacji za styczeń 2025 r. W tym zakresie Prezydent powinien ustalić prawidłową wysokość dotacji z zastosowaniem wyżej wskazanej wykładni przepisów art. 34 ust. 1 i 3 w zw. z art. 126 i art. 211 ust. 1 u.f.p.
Na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jedn. Dz. U. z 2023r. poz. 1964 ze zm.). Sąd zasądził na rzecz Spółki kwotę 680 zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania, na którą składa się zwrot uiszczonego wpisu od skargi w wysokości 200 zł oraz zwrot kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 480 zł.
-----------------------
strona # z 4