III SA/Gl 257/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2024-05-17
NSAAdministracyjneWysokawsa
dotacja celowaopieka nad dziećmiklub dziecięcyfinanse publicznesamorząd terytorialnyczynność faktycznaprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził bezskuteczność czynności Prezydenta Miasta J. polegającej na odmowie wypłaty dotacji celowej dla klubu dziecięcego, uznając, że rozwiązanie umowy nie było podstawą do odmowy przyznania dotacji za wnioskowany okres.

Skarżący R.S., prowadzący klub dziecięcy, domagał się wypłaty dotacji celowej za czerwiec-sierpień 2021 r. Prezydent Miasta J. odmówił wypłaty, powołując się na wcześniejsze wypowiedzenie umowy dotacyjnej. WSA w Gliwicach, działając na podstawie wytycznych NSA, stwierdził bezskuteczność tej czynności. Sąd uznał, że rozwiązanie umowy nie stanowiło prawnej podstawy do odmowy przyznania dotacji, a wnioski skarżącego spełniały wymogi formalne.

Sprawa dotyczyła skargi R.S. na czynność Prezydenta Miasta J. z dnia 16 września 2021 r., polegającą na odmowie wypłaty dotacji celowej za czerwiec-sierpień 2021 r. dla Prywatnego Klubu Dziecięcego "[...]". Prezydent uzasadnił odmowę wcześniejszym wypowiedzeniem umowy dotacyjnej z dnia 4 stycznia 2021 r. Skarżący złożył skargę do WSA w Gliwicach, który pierwotnie wyrok z dnia 5 lipca 2022 r. (sygn. akt III SA/Gl 183/22) oddalił skargę. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 23 stycznia 2024 r. (sygn. akt I GSK 7/23) uchylił ten wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na wadliwe zastosowanie przez Sąd I instancji art. 221 u.f.p. oraz błędne uzależnienie prawa do dotacji od istnienia umowy. WSA w Gliwicach, rozpoznając sprawę ponownie i związany wykładnią NSA, stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności. Sąd podkreślił, że rozwiązanie umowy nie było przesłanką do odmowy wypłaty dotacji, a wnioski skarżącego spełniały wymogi formalne określone w uchwale Rady Miejskiej. W konsekwencji Sąd uwzględnił skargę, stwierdzając bezskuteczność czynności Prezydenta i zasądzając zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, rozwiązanie umowy nie jest prawną podstawą do odmowy wypłaty dotacji, jeśli wnioski spełniają wymogi formalne i merytoryczne określone w przepisach prawa i uchwale rady gminy.

Uzasadnienie

Sąd, opierając się na wytycznych NSA, uznał, że odmowa wypłaty dotacji z powodu rozwiązania umowy jest niedopuszczalna. Wnioski skarżącego zawierały wszystkie wymagane elementy, a Prezydent Miasta nie odniósł się do ich treści, opierając odmowę na nieprawidłowej przesłance.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (14)

Główne

u.o.d. art. 60 § 1 i 2

Ustawa o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3

Przepis ten stanowi podstawę do przyznawania dotacji celowej na dziecko objęte opieką w żłobku lub klubie dziecięcym. Użyty zwrot "mogą otrzymać" wskazuje na uznaniowy charakter przyznawania dotacji, jednakże zasady jej ustalania i rozliczania określa rada gminy w drodze uchwały.

p.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 4

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przepis ten określa właściwość sądów administracyjnych do orzekania w sprawach skarg na czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, w tym czynności faktycznych.

p.p.s.a. art. 146 § 1 pkt 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przepis ten stanowi podstawę do stwierdzenia bezskuteczności zaskarżonej czynności w przypadku uwzględnienia skargi.

p.p.s.a. art. 135

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przepis ten stanowi podstawę do orzekania co do istoty sprawy przez sąd administracyjny.

p.p.s.a. art. 190

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wojewódzki sąd administracyjny jest związany wykładnią prawa dokonaną w sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Uchwała Rady Miejskiej w J. art. 1 § 1 i 2

Określa zasady ubiegania się o dotację celową dla podmiotów prowadzących żłobki i kluby dziecięce oraz warunek zamieszkania dziecka na terenie Miasta J.

Uchwała Rady Miejskiej w J. art. 2 § 5

Określa warunek udzielenia dotacji związany z wysokością opłaty pobieranej od rodziców.

Uchwała Rady Miejskiej w J. art. 4 § 3

Określa elementy wniosku o dotację oraz wymagane załączniki.

Uchwała Rady Miejskiej w J. art. 3 § 1

Określa termin i sposób przekazywania dotacji (z dołu).

Pomocnicze

u.f.p. art. 221

Ustawa o finansach publicznych

Sąd uznał, że przepis ten został wadliwie zastosowany przez Sąd I instancji, ponieważ nie odnosił się do stanu faktycznego sprawy, a umowa o dotację nie była umową o zlecenie zadania publicznego.

u.o.d. art. 8 § 1

Ustawa o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3

Wskazuje podmioty, które mogą otrzymać dotację celową.

u.o.d. art. 36 § 1 pkt 1

Ustawa o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3

Wskazuje podmioty, które mogą otrzymać dotację celową.

u.o.d. art. 2 § 1

Ustawa o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3

Określa formy organizacji opieki nad dziećmi do lat 3.

Konstytucja art. 32

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zarzut naruszenia zasady równości wobec prawa.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Rozwiązanie umowy dotacyjnej nie stanowi prawnej podstawy do odmowy wypłaty dotacji za okres późniejszy, jeśli wnioski spełniają wymogi formalne. Wnioski skarżącego o dotację zawierały wszystkie wymagane elementy zgodnie z uchwałą rady gminy. Czynność faktyczna odmowy wypłaty dotacji jest objęta kognicją sądu administracyjnego.

Odrzucone argumenty

Argumentacja Prezydenta Miasta opierająca odmowę wypłaty dotacji na fakcie rozwiązania umowy. Pierwotne stanowisko WSA w Gliwicach o oddaleniu skargi.

Godne uwagi sformułowania

brak jest możliwości podpisania kolejnej umowy na rok bieżący, a także wypłaty dotacji za miesiące czerwiec-sierpień odmowa wypłacenia dotacji celowej jest czynnością faktyczną, dokonaną bez wydawania postanowienia lub decyzji zwrot "mogą otrzymać" oznacza, że świadczenie to ma charakter uznaniowy ocena zasadności jej wypowiedzenia, nie podlega kognicji sądu administracyjnego uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania wojewódzki sąd administracyjny związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelnego Sąd Administracyjny odmowa wypłaty dotacji z tego powodu jest niedopuszczalna

Skład orzekający

Barbara Brandys-Kmiecik

przewodniczący

Dorota Fleszer

sprawozdawca

Adam Pawlyta

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących dotacji celowych dla klubów dziecięcych, charakteru czynności faktycznych w postępowaniu administracyjnym oraz związania sądu pierwszej instancji wykładnią NSA."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odmowy wypłaty dotacji po rozwiązaniu umowy, w kontekście przepisów o opiece nad dziećmi do lat 3 i uchwały rady gminy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe stosowanie przepisów proceduralnych i materialnych, nawet w przypadku uznaniowych świadczeń. Pokazuje też, jak istotna jest rola sądu kasacyjnego w kształtowaniu wykładni prawa.

Czy rozwiązanie umowy z urzędem oznacza koniec dotacji? Sąd wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Gl 257/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2024-05-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-03-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Adam Pawlyta
Barbara Brandys-Kmiecik /przewodniczący/
Dorota Fleszer /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Finanse publiczne
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Stwierdzono bezskuteczność zaskarżonej czynności
Powołane przepisy
Dz.U. 2011 nr 45 poz 235
art. 60 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer (spr.), Asesor WSA Adam Pawlyta, Protokolant Referent-stażysta Weronika Leśniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2024 r. sprawy ze skargi R.S. na czynność Prezydenta Miasta J. z dnia 16 września 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia dotacji celowej za czerwiec-sierpień 2021 1) stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności; 2) zasądza od Prezydenta Miasta J. na rzecz strony skarżącej kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżoną czynnością z 16 września 2021 r. Prezydent Miasta J. (dalej: Prezydent) w odpowiedzi na wniosek R. S. prowadzącego Prywatny Klub Dziecięcy "[...]" (dalej: Skarżący) o wypłatę dotacji za miesiące czerwiec-sierpień 2021 r. poinformował, że wniosek o dotację na 2021 r. został złożony w dniu 9 listopada 2020 r. Na jego podstawie została zawarta umowa nr [...] z 4 stycznia 2021 r. o udzielenie dotacji celowej z budżetu miasta na dofinansowanie pokrycia kosztów zapewnienia dziecku opieki w klubie, którą wypowiedziano 29 kwietnia 2021 r. W świetle powyższego brak jest możliwości podpisania kolejnej umowy na rok bieżący, a także wypłaty dotacji za miesiące czerwiec-sierpień.
Na tą czynność Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który wyrokiem z dnia 5 lipca 2022 r., sygn. akt III SA/Gl 183/22 ją oddalił.
Uzasadniając oddalenie skargi Sąd I instancji stwierdził, że odmowa wypłacenia dotacji celowej jest czynnością faktyczną, dokonaną bez wydawania postanowienia lub decyzji, skierowaną do skarżącego, dotyczącą prawa do dotacji przeznaczonej dla podmiotów prowadzących działalność polegającą na opiece nad dziećmi do lat 3, przewidzianego w art. 60 ust. 1 ustawy z 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (Dz. U. z 2022 r., poz. [...]; dalej: ustawa o opiece) oraz w postanowieniach uchwały nr [...] Rady Miejskiej w J. z 27 marca 2018 r. w sprawie wysokości, zasad ustalania i rozliczania dotacji celowej dla podmiotów prowadzących żłobki oraz kluby dziecięce na terenie Miasta J. (Dz. Urzęd. Województwa [...] z 2018 r. poz. [...] ze zm.; dalej: uchwała). Jest więc objęta kognicją sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o posęepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.).
Jednocześnie w ocenie WSA, zgodnie z art. 60 ust. 1 ustawy o opiece podmioty, prowadzące żłobek lub klub dziecięcy lub zatrudniające dziennych opiekunów, mogą otrzymać na dziecko objęte opieką w żłobku lub klubie dziecięcym lub przez opiekuna dotację celową z budżetu gminy. Użyty w tym przepisie zwrot "mogą otrzymać" oznacza, że świadczenie to ma charakter uznaniowy, czyli że decyzja o przyznaniu lub odmowie przyznania dotacji należy do gminy. Przepis ten nie gwarantuje wymienionym w nim podmiotom otrzymania dotacji. Podobny zapis znajduje się w uchwale , w której postanowiono, że podmioty prowadzące na terenie miasta kluby dziecięce mogą ubiegać się o przyznanie dotacji. Art. 221 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2021 r., poz. 305 ze zm., dalej: u.f.p.) wymaga w takim przypadku zawarcia umowy z beneficjentem, która powinna określać: szczegółowy opis zadania, w tym cel, na jaki dotacja została przyznana i termin jego wykonania, wysokość dotacji udzielanej podmiotowi wykonującemu zadanie i tryb płatności, termin wykorzystania dotacji, tryb kontroli wykonywania zadania, termin i sposób rozliczenia udzielonej dotacji oraz zwrotu niewykorzystanej części dotacji.
Umowa tego rodzaju została zawarta ze Skarżącym, jej przedmiotem jest udzielenie dotacji celowej z budżetu miasta na dofinansowanie kosztów opieki nad dziećmi w klubie. Umowa ta regulowała wysokość dotacji, okres jej obowiązywania, zasady przekazywania dotacji oraz jej rozliczania, kontrolę realizacji zadania, rozwiązanie i odstąpienie od umowy.
Przystępując do umowy Skarżący zaakceptował jej postanowienia. Jedno z nich polegało na tym, że Miasto mogło rozwiązać umowę w przypadku odmowy poddania się przez dotowanego kontroli. Taki przypadek miał miejsce i to stało się powodem skutecznego wypowiedzenia umowy przez Miasto. Umowa ta nie jest aktem administracyjnym, będącym wyrazem władczej pozycji organu administracyjnego, regulującego w sposób jednostronny uprawnienia lub obowiązki podmiotu, do którego jest skierowany. Jest wyrazem woli umawiających się stron i jej ocena, w tym ocena zasadności jej wypowiedzenia, nie podlega kognicji sądu administracyjnego. Jest natomiast przesłanką podjęcia czynności faktycznej, jaką jest wypłata lub odmowa wypłaty dotacji celowej. Fakt rozwiązania umowy uzasadniał odmowę wypłacenia dotacji Skarżącemu.
Od wyroku WSA w Gliwicach z 5 lipca 2022 r. Skarżący wniósł skargę kasacyjną, w której zaskarżył to orzeczenie w całości.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie prawa materialnego przez dokonanie błędnej wykładni i błędne zastosowanie następujących przepisów oraz naruszenie normy konstytucyjnej, a to:
a) art. 60 ustawy o opiece poprzez błędne przyjęcie, że wskazany w ustawie zwrot, że podmioty określone w art. 8 ust. 1 ustawy "mogą" otrzymywać dotacje celowe jest podstawą do uznaniowego rozstrzygania wniosków składanych o dotację, mimo że zasady udzielania dotacji określa uchwała rady gminy, czego wymaga ustawa, a w konsekwencji przyjęcie, że organ w rozstrzyganej sytuacji miał prawo do uznaniowego udzielania dotacji, nawet jeśli wnioskodawca spełnia warunki podmiotowe do jej otrzymania określone w uchwale, podjętej na podstawie delegacji ustawowej;
b) art. 221 u.f.p.poprzez jego błędne zastosowanie, podczas gdy nie odnosi się on do stanu faktycznego w rozstrzyganej sprawie, albowiem zawierana przez organ z dotowanymi umowa nie dotyczyła zlecania i finansowania zleconego zadania należącego do samorządu i nie była wymogiem ani ustawowym, ani wynikającym z uchwały organu gminy, zaś sąd w niniejszej sprawie przyjął, że wymóg jej zawarcia warunkuje otrzymanie dotacji, który to wniosek wywiódł z przytoczonego przepisu;
c) § 1 uchwały poprzez przyjęcie, że na podstawie jej uregulowań zawarcie umowy stanowi warunek otrzymania dotacji, co nie wynika z uchwały, albowiem określa ona jedynie kryteria podmiotowe oraz warunki formalne i przedmiotowe (o czym mowa w § 1 uchwały), jakie winien spełnić podmiot ubiegający się o dotację, co ma znaczenie pierwszorzędne i prawotwórcze, zaś zawarcie umowy nie jest elementem koniecznym dla realizacji postanowień uchwały i nie zostało w umowie wymienione jako jedno z kryteriów umożliwiających otrzymanie dotacji;
d) art. 32 Konstytucji poprzez przyjęcie, że władze publiczne (tut. Prezydent) mogą traktować podmioty w sposób wykluczający ich równość wobec prawa, a to poprzez uznaniową ocenę właściwości podmiotowych dotowanego, pomijanie przy tym norm ustawowych, jak również wskazywanie na warunki, które powinien spełniać podmiot, mimo, że nie wynikają one z przepisów prawa, co w konsekwencji stanowi naruszenie konstytucyjnej zasady równości wobec prawa, której naruszenie przez organ WSA w Gliwicach uznał za dopuszczalne i prawidłowe postępowanie organu.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Skarżący przedstawił uzasadnienie wniesionych zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 23 stycznia 2024 r., sygn. akt I GSK 7/23 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania oraz zasądził od Prezydenta na rzecz Skarżącego 560 (pięćset sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634; dalej: p.p.s.a.) do właściwości sądów administracyjnych należy orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Chodzi tu zatem o akty lub czynności, które nie są decyzją lub postanowieniem, bo te są wymienione w pkt od 1 do 3, a więc są czynnościami faktycznymi (materialno-technicznymi), skierowanymi do indywidualnego podmiotu, dotyczącymi jego praw lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Odmowa wypłacenia dotacji celowej jest taką czynnością faktyczną, dokonaną bez wydawania postanowienia lub decyzji, skierowaną do skarżącego, dotyczącą prawa do dotacji przeznaczonej dla podmiotów prowadzących działalność polegającą na opiece nad dziećmi do lat 3, przewidzianego w art. 60 ust. 1 ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 oraz w postanowieniach uchwały, a zatem w przepisach prawa. Jest to czynność objęta kognicją sądu administracyjnego i z tego powodu skarga nie została odrzucona z zastosowaniem przepisu art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., jako nie należąca do właściwości sądu administracyjnego.
Na wstępie należy wskazać, że niniejsza sprawa była przedmiotem rozstrzygnięcia Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyniku złożonej przez Skarżącego skargi kasacyjnej wyrokiem z 23 stycznia 2024 r., sygn. akt I GSK 7/23 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 lipca 2022 r., sygn. akt III SA/Gl 183/22 i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu Sądowi
Podkreślenia wymaga, że uchylenie zaskarżonego wyroku przez NSA i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania skutkuje powrotem do sytuacji, która istniała przed wydaniem wyroku przez sąd pierwszej instancji. Stosownie bowiem do treści art. 190 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zaznaczyć przy tym należy, że rozpatrując ponownie sprawę wojewódzki sąd administracyjny związany jest nie tylko wykładnią prawa dokonaną przez sąd kasacyjny, ale również wyrażonymi w orzeczeniu tego sądu ocenami prawnymi i wskazaniami co do dalszego postępowania.
Związanie sądu administracyjnego pierwszej instancji wykładnią prawa dokonaną w sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie, nawet wówczas, gdy nie podziela wyrażonych w tym wyroku ocen (wyrok NSA z 24 listopada 2022r., sygn. akt I FSK 1346/22).
W przywołanym wcześniej wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że sformułowane przez Skarżącego zarzuty nie są precyzyjne, dlatego że każdy z przywołanych w skardze kasacyjnej artykułów ustaw składa się z mniejszych jednostek redakcyjnych (ustępów). Skarga kasacyjna należy do środków prawnych sformalizowanych, których sporządzenie polega na starannym określeniu jednostek redakcyjnych aktów prawnych, których naruszenie autor pisma zarzuca wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu. Niemniej jednak, z uwagi na to, że w skardze kasacyjnej częściowo zacytowano treść regulacji prawnej, której naruszenia upatruje w zaskarżonym wyroku autor skargi kasacyjnej, a częściowo zarzut dotyczył wadliwego zastosowania całego artykułu (wszystkich ustępów) ustawy o finansach publicznych, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w tym zakresie zarzuty te poddają się merytorycznej ocenie.
Naczelny Sąd Administracyjny za zasadne uznał stanowisko Skarżącego o wadliwym zastosowaniu przez Sąd pierwszej instancji art. 221 ust. 1 i 2 u.f.p. Z ustaleń Sądu pierwszej instancji nie wynika to, by Skarżący prowadził działalność opisaną w poszczególnych ustępach tego artykułu, to jest by stanowił podmiot niezaliczany do sektora finansów publicznych i niedziałający w celu osiągnięcia zysku. Z tego względu zastosowanie względem Skarżącego przepisu regulującego przyznawanie dotacji tego rodzaju podmiotom było nieuzasadnione. Wywodzenie z tego przepisu obowiązku zawarcia przez Skarżącego umowy w przedmiocie dotacji było zatem bezzasadne. Powinność ta nie wynika także z żadnego z ustępów art. 60 ustawy o opiece ani z postanowień uchwały. Zatem stanowisko uzależniające prawo Skarżącego do wypłaty dotacji od obowiązywania zawartej z Miastem J. umowy nie znajduje oparcia w przepisach prawa. W konsekwencji rozpoznając sprawę ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odstąpi od stawiania Skarżącemu takiego wymagania i oceni skargę z wyłączeniem powinności zawarcia umowy. Wbrew stanowisku Skarżącego, powołane przez niego przepisy prawa nie gwarantują otrzymania dotacji, żądanie to podlega ocenie uprawnionego do tego organu. Zaproponowana w skardze kasacyjnej wykładnia art. 60 ust. 1 ustawy o opiece nad dziećmi do lat trzech jest w tej części błędna.
Ponownie rozpoznając skargę i mając na uwadze ocenę prawną wyrażoną przez Naczelny Sąd Administracyjny Sąd uznał, że w sprawie zaistniały okoliczności uzasadniające stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności.
Materialnoprawne podstawy rozpatrywanej sprawy zawarte są w art. 60 ustawy o opiece nad dziećmi do lat 3. I tak, według jego ust. 1 podmioty, o których mowa w art. 8 ust. 1, prowadzące żłobek lub klub dziecięcy lub zatrudniające dziennych opiekunów oraz osoby, o których mowa w art. 36 ust. 1 pkt 1, mogą otrzymać na dziecko objęte opieką w żłobku lub klubie dziecięcym, lub przez dziennego opiekuna dotację celową z budżetu gminy (por. art. 60 ust. 1 ustawy o opiece nad dziećmi do lat 3). Natomiast wysokość i zasady ustalania oraz rozliczania dotacji celowej, o której mowa w ust. 1, w tym kategorie dzieci, na które przyznawana jest dotacja, określa rada gminy w drodze uchwały (por. art. 60 ust. 2 w/w ustawy). W uchwale, o której mowa w ust. 2, może zostać określone, że dotacja, o której mowa w ust. 1, może zostać przyznana również na dzieci zamieszkałe na terenie innej gminy niż gmina przyznająca dotację (por. art. 60 ust. 3 w/w ustawy).
Przystępując do rozstrzygnięcia powstałego sporu zaznaczyć należy po pierwsze, że podjęcie przez radę gminy na podstawie art. 60 ust. 2 ustawy o opiece nad dziećmi do lat 3 uchwały w sprawie wysokości i zasad ustalania oraz rozliczania dotacji nie jest - na co wskazuje zwrot "mogą otrzymać" użyty w art. 60 ust. 1 ustawy o opiece nad dziećmi do lat 3 - obligatoryjne. Jest to wyłącznie uprawnienie rady i to od niej zależy, czy uzna za celowe przyznanie dotacji (por. wyrok WSA w Poznaniu z 13 października 2011 r. sygn. akt I SA/Po 613/11; wyrok WSA w Gliwicach z 26 stycznia 2023 r., sygn. akt III SA/Gl 860/22). Gmina nie ma zatem prawnego obowiązku dotowania opieki nad dziećmi w wieku do lat 3, która zgodnie z art. 2 ust. 1 u.o.d. może być organizowana w formie żłobka lub klubu dziecięcego, a także sprawowana przez dziennego opiekuna oraz nianię. Podjęcie uchwały w tym przedmiocie należy zatem do uprawnień dyskrecjonalnych gminy (por. wyrok NSA z 14 listopada 2017 r., II GSK 2071/17). To rada gminy rozstrzyga o tym czy w ogóle wprowadzi wskazany system dotacji celowych (wyrok WSA we Wrocławiu z 20 stycznia 2021 r., sygn. akt III SA/Wr 272/20).
Po drugie, nie budzi też wątpliwości, że uchwała w tym przedmiocie ma charakter aktu prawa miejscowego, podlegającego publikacji w wojewódzkim dzienniku urzędowym. Jest adresowana do podmiotów prowadzących działalność w zakresie opieki nad dziećmi do 3 lat i ubiegającymi się o przyznanie dotacji z tego tytułu (por. wyrok NSA z 22 marca 2017 r., sygn. akt II GSK 1673/15).
Po trzecie, w przypadku dotacji swoboda prawotwórcza organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego jest ograniczona przez wykonawczy charakter aktu prawa miejscowego oraz cele i sens upoważnienia ustawowego (por. wyrok NSA z 22 marca 2017 r., sygn. II GSK 1673/15; wyrok WSA w Poznaniu z 11 czerwca 2019 r., sygn. akt III SA/Po 142/19). W sytuacji bowiem podejmowania uchwały na podstawie art. 60 ust. 2 ustawy o opiece nad dziećmi do lat 3 rada gminy (miasta) jest obowiązana działać ściśle w granicach upoważnienia ustawowego, obejmującego zgodnie z art. 60 ust. 2 w/w ustawy wyłącznie określenie wysokości dotacji i zasad ustalania oraz rozliczania dotacji, w tym kategorie dzieci, na które przyznawana jest dotacja, a przy ustalaniu wysokości dotacji kierować się określonym w art. 60 ust. 1 ustawy zwrotem "dziecko objęte opieką". (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2017 r., sygn. II GSK 1673/15; wyrok WSA w Lublinie z 8 lipca 2022 r., sygn. akt III SA/Lu 222/22). Zatem ustawowe określenia zasady ustalania i rozliczania dotacji oznacza wskazanie reguł, którymi należy się kierować przy ustalaniu i rozliczaniu dotacji. Pojęcia te - interpretowane w kontekście celu i założeń ustawowych przyznawania dotacji celowych z tytułu opieki nad dziećmi - obejmują zatem takie reguły postępowania jak określenie sposobu, w jaki dotacja dla beneficjenta będzie ustalana, na podstawie jakich dokumentów dotacja będzie przyznawana (np. na podstawie złożonego oświadczenia o liczbie dzieci czy wykazu dzieci), w jaki sposób będzie regulowana dotacja na rzecz danego beneficjenta itp. (por. wyrok NSA z 22 marca 2017 r., sygn. akt II GSK 1673/15; wyrok WSA w Poznaniu z 11 czerwca 2019 r., sygn. akt III SA/Po 142/190; wyrok WSA w Gliwicach z 24 stycznia 2019 r., sygn. akt I SA/Gl 1270/18; wyrok WSA w Gliwicach z 20 grudnia 2023 r., sygn. akt III SA/Gl 853/23).
Po czwarte, ustawa o opiece nad dziećmi nie wprowadza jako warunku przyznania dotacji terminu złożenia wniosku o dotację, co wynika z faktu, iż dotacja ta jest dotacją celową, nie zaś podmiotową (przyznawaną na sfinansowanie działalności bieżącej określonych w ustawie podmiotów sprawujących opiekę nad dziećmi). Podmioty te nie są obowiązane do wyprzedzającego rok budżetowy planowania liczby dzieci, które mają być objęte opieką, lecz mogą ubiegać się o dotację w każdym czasie w ciągu roku budżetowego, jeśli realizują zadania, na które dotacja jest przyznawana (por. wyrok NSA z 22 marca 2017 r., sygn. akt II GSK 1673/15).
Przenosząc powyższe do badanej sprawy wskazać należy, w dniu 27 marca 2018 r. Rada Miejska w J. podejmując uchwałę nr [...] w sprawie wysokości, zasad ustalania i rozliczania dotacji celowej dla podmiotów prowadzących żłobki oraz kluby dziecięce na terenie Miasta J. (Dz. Urz. Woj. [...] z 2018 r. poz. [...] ze zm.) w jej § 1 określiła reguły ustalania dotacji. Według § 1 ust. 1 osoby fizyczne lub osoby prawne i jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej, prowadzące na terenie Miasta J. żłobki lub kluby dziecięce posiadające wpis do Rejestru żłobków i klubów dziecięcych prowadzonego przez Prezydenta Miasta J., zwane dalej podmiotami prowadzącymi żłobki lub kluby dziecięce, mogą ubiegać się o przyznanie dotacji celowej z budżetu miasta J., zwanej dalej dotacją. Natomiast § 1 ust. 2 stanowi, że podmioty prowadzące żłobki lub kluby dziecięce, mogą otrzymać dotację na dziecko objęte opieką pod warunkiem, że dziecko zamieszkuje na terenie Miasta J. Kolejny warunek udzielenia dotacji przewidziany został w § 2 ust. 5 w/w uchwały, a mianowicie cyt. Dotacja udzielana będzie pod warunkiem ustalenia przez podmiot prowadzący żłobek lub klub dziecięcy opłaty za pobyt dziecka, pobieranej od rodziców/opiekunów prawnych w wysokości nie przekraczającej 900 zł miesięcznie (nie wliczając opłaty za wyżywienie).
Dodać należy, że zgodnie z § 4 ust. 3 uchwały dotacji udziela się na wniosek zawierający: 1) nazwę lub imię i nazwisko oraz siedzibę lub adres podmiotu prowadzącego żłobek lub klub dziecięcy, 2) miejsce prowadzonego żłobka lub klubu dziecięcego, 3) numer i datę wpisu do Rejestru żłobków i klubów dziecięcych prowadzonego przez Prezydenta Miasta J., 4) nazwę banku i numer rachunku bankowego, na który przekazywana będzie dotacja celowa. Do wniosku – według § 4 ust. 3 uchwały – należy dołączyć: 1) statut żłobka lub klubu dziecięcego; 2) regulamin organizacyjny żłobka lub klubu dziecięcego; oświadczenie podmiotu prowadzącego żłobek o zobowiązaniu do informowania organu dotującego o zmianach danych, o których mowa w ust. 3 pkt 1-4.
Dotacja będzie przekazywana z dołu – co wynika z § 3 ust. 1 uchwały - w miesięcznych transzach, w terminie do 15 dnia następnego miesiąca za miesiąc poprzedni, w zależności od liczby dzieci objętych opieką w żłobku lub klubie dziecięcym w miesiącu poprzedzającym przekazanie transzy.
Z akt administracyjnych wynika, że Skarżący zwrócił do Prezydenta J. odrębnymi wnioskami o udzielenie dotacji za miesiąc czerwiec, lipiec i sierpień 2021r.
W przedmiotowych wnioskach zawarł dane, o których mowa w § 4 ust. 3 uchwały. Dołączył do nich dokumenty, o których mowa w § 4 ust. 3 uchwały. Podał także dane o których mowa § 3 ust. 1 uchwały. Po ich rozpatrzeniu Prezydent J. w piśmie z 16 września 2021 r. poinformował, że umowa nr. [...] z dnia 4 stycznia 2021 r. o udzielenie dotacji celowej budżetu Miasta J. na dofinansowanie pokrycia kosztów zapewnienia dziecku opieki w klubie dziecięcym "[...]" została wypowiedziana 29 kwietnia 2021 r. W świetle powyższego brak jest możliwości wypłaty dotacji za miesiące czerwiec-sierpień.
W ocenie Sądu stanowisko Prezydenta J. nie jest prawidłowe. Pomimo nadanej przez Skarżącego wnioskom nazwy, sugerującej że chodzi o wypłatę dotacji za miesiąc czerwiec, lipiec i sierpień, to zawierają one wszystkie elementy wniosku o dotację, o których mowa w § 4 ust. 3 i 4 uchwały. Prezydent w żaden sposób się do tej okoliczności nie odniósł. Uzasadnił natomiast odmowę wypłaty dotacji od spełnienia innych warunków niż wynikające z ustawy lub uchwały jaką było rozwiązanie umowy z 4 stycznia 2021 r. o udzielenie dotacji celowej z budżetu miasta na dofinansowanie pokrycia kosztów zapewnienia dziecku opieki w klubie z dniem 29 kwietnia 2021r. Odmowa wypłaty dotacji z tego powodu jest niedopuszczalna, co stwierdził NSA w wyroku z 23 stycznia 2024 r., sygn. akt I GSK 12/23.
Ponownie rozpatrując sprawę organ administracji zastosuje się do oceny prawnej zawartej w niniejszym uzasadnieniu i wynikającej z niej wskazań do dalszego postępowania.
Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 146 § 1 pkt 1 w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w pkt I sentencji wyroku.
O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 tej ustawy, uwzględniając wpis w wysokości 200 zł, kwotę 480 zł stanowiącą wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej będącego radcą prawnym, ustaloną wg stawki minimalnej na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 265 z późn. zm.) oraz 17 zł. opłaty skarbowej za udzielone pełnomocnictwo.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI