III SA/GL 247/20

III SA/Gl 247/20 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2020-08-20
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2020-04-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Beata Kozicka /sprawozdawca/
Iwona Wiesner /przewodniczący/
Małgorzata Jużków
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Oświata
Sygn. powiązane
III OSK 7051/21 - Wyrok NSA z 2023-03-07
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1668
art. 86 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 i 3
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Wiesner, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Jużków, Sędzia WSA Beata Kozicka (spr.), Protokolant Starszy referent Małgorzata Wasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi W.M. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej A w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium dla osoby niepełnosprawnej oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] r. nr [...] Odwoławcza Komisja Stypendialna A w B., działając na podstawie art. 86 ust. 1 pkt. 2 oraz ust. 2 i 3 ustawy z 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 1668 ze zm., dalej także ustawa), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej: Kpa), Regulaminu świadczeń dla studentów A, wprowadzonego Zarządzeniem Nr [...] Rektora A z dnia [...] r. oraz Zarządzenia z dnia [...] r. Nr [...] Rektora A w sprawie świadczeń wypłacanych z Funduszu Stypendialnego dla studentów i doktorantów A w roku akademickim 2019/2020, po rozpatrzeniu odwołania W. M. (dalej: student, wnioskodawca, strona) od decyzji z [...] r. nr [...] Komisji Stypendialnej A w B. odmawiającej przyznania stronie stypendium dla osób niepełnosprawnych na rok akademicki 2019/2020
— utrzymała w mocy decyzję pierwszoinstancyjną.
Argumentując podjęte rozstrzygnięcie, organ odwoławczy — po zaakceptowaniu ustaleń i wywodów organu pierwszej instancji — przybliżył dotychczasowy przebieg postępowania, według chronologii zdarzeń, wskazując przy tym prawne regulacje przedmiotu. W tych ramach wskazał, że zgodnie z art. 86 ust. 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce Rektor przekazał uprawnienia w sprawie przyznawania świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-3 tej ustawy, w tym stypendium dla osób niepełnosprawnych Komisji Stypendialnej. Przekazanie nastąpiło poprzez powołanie 15-osobowej Komisji Stypendialnej A w B. na podstawie pism z dnia 8 października 2019 r.
Następnie przypomniał, że wnioskiem z dnia 18 października 2019 r. student zwrócił się o przyznanie stypendium dla osób niepełnosprawnych na rok akademicki 2019/2020 na podstawie dołączonego do wniosku orzeczenia o stopniu niepełnosprawności nr [...]. Komisja Stypendialna w dniu 14 listopada 2019 r. rozpoznała złożony wniosek wraz z dokumentacją i przytoczona na wstępie decyzją nr [...] odmówiła przyznania Wnioskodawcy stypendium dla osób niepełnosprawnych na rok akademicki 2019/2020. W uzasadnieniu wskazała, że Wnioskodawca nie spełnia warunków wskazanych w paragrafie 1 ust. 5 pkt 1 i pkt 2 Regulaminu świadczeń dla studentów A, wprowadzonego Zarządzeniem Nr [...] Rektora A z dnia [...] r. Wyjaśniając przy tym, że zgodnie z dyspozycją tego przepisu, stypendium dla osób niepełnosprawnych przysługuje na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat. Oznacza to, że łączny okres, w którym dana osoba może otrzymywać świadczenia w ramach studiów -niezależnie od ich rodzaju i długości trwania, jak też uczelni, na których są odbywane - nie może przekroczyć 6 lat, tj. 72 miesięcy. Termin ten biegnie również wówczas, gdy dana osoba znajduje się na urlopie od zajęć, ale pozostaje na studiach. W przypadku przerwania studiów i ponownego ich podjęcia, liczenie wskazanego okresu jest kontynuowane, a nie rozpoczyna się od nowa. Ponieważ Wnioskodawca przekroczył maksymalny czas ubiegania się o przyznanie świadczenia, nie nabył zatem prawa do jego otrzymania. Podnosząc także, że pomimo, iż Wnioskodawca posiada ważne orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, to z uwagi na przekroczenie przez niego łącznego okresu studiowania wynoszącego 72 miesiące, o 28 miesięcy Komisja Stypendialna odmówiła przyznania stypendium dla osób niepełnosprawnych w roku akademickim 2019/2020.
Następnie organ drugoinstancyjny wskazał, że od tej decyzji student złożył odwołanie. Jego zdaniem nie ma uzasadnienia w przepisach powszechnie obowiązujących, by terminy określone w wydawanych na podstawie takich przepisów, brały pod uwagę okresy sprzed ich wejścia w życie. Jego zdaniem oznacza to, że okres niepełnosprawności należy liczyć od wejścia w życie w 2019 r. regulaminu, co oznacza, że nie przekroczono określony tymi przepisami limit bycia niepełnosprawnym. Przytaczając na potwierdzenie prezentowanego stanowiska komentarz do ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, zawartego w książce "Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce Komentarz" wydanej przez Wolters Kluwer, gdzie autorzy podnoszą wątpliwość co do prawidłowości konstrukcji art. 93 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz kwestionują stosowaną w nim technikę legislacyjną. Wyraził w nim również swoje wątpliwości czy 6-letni okres przysługiwania stypendium dla osób niepełnosprawnych został w jego przypadku poprawnie obliczony. Podniósł, że nawet gdyby zarzut o błędach w treści uczelnianych przepisów regulujących przyznanie stypendium dla osób niepełnosprawnych oraz nieprawidłowości w obliczaniu 6-letniego okresu przysługiwania stypendium z tytułu niepełnosprawności były chybione, to należy się mu stypendium zgodnie z zapisem art. 93 ust. 4 ustawy, ponieważ w jego przypadku niepełnosprawność powstała w takcie studiów. Jego zdaniem w światłe art. 86 ust. 2 ustawy ma prawo pobierać świadczenie do 6 lat. Na dowód swojego twierdzenia przedstawił Zaświadczenie o stanie odbytych studiów wyższych z dnia 13 listopada 2007 r. Przedstawił także orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.
W ocenie organu drugoinstancyjnego Komisja Stypendialna prawidłowo zastosowała w przedmiotowym stanie faktycznym art. 93 ust. 2 pkt 1 Ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, w związku z par 1 ust. 5 pkt 1 i pkt 2 Regulaminu świadczeń dla studentów A, wprowadzonego Zarządzeniem z dnia [...] r nr [...] Rektora A (dalej: regulamin). Wyjaśnił, że świadczenia z funduszu stypendialnego zgodnie z powyższymi przepisami nie przysługują studentom, którzy przekroczyli 6 letni okres studiowania. Zdaniem Odwoławczej Komisji Stypendialnej zarzut Wnioskodawcy o błędach w Uczelnianych przepisach dotyczących stypendium dla osób niepełnosprawnych jest bezzasadny, albowiem Regulamin jest zgodny z zapisami ustawy Prawo o szkolnictwem wyższym i nauce, w tym z art. 86 i dalszymi. Odnosząc się także do zarzutu w kwestii nieprawidłowych technik legislacyjnych przywołanych w zacytowanym komentarzu, wskazał, że kieruje się wykładnią funkcjonalną, celowościową i gramatyczną odnoszącą się do przepisów ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, pierwszeństwo w stosowaniu posiadają przepisy obowiązującej aktualnie ustawy, a komentarze stosowane są uzupełniająco.
Zaznaczył także, że zgodnie ze stanowiskiem Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, wyrażonym na stronie internetowej ministerstwa (https://www.gov.pl/web/nauka), świadczenia przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat. Zdaniem ministerstwa oznacza to: "łączny okres (nie przekraczający 6 lat kalendarzowych, tj. 72 miesięcy) w którym danej osobie przysługuje możliwość ubiegania się o świadczenia w ramach studiów - niezależnie od ich rodzaju i długości trwania, jak też uczelni, na których są odbywane. Tym samym dla biegu tego okresu nie ma znaczenia, czy student występuje o świadczenia oraz czyje pobiera. 6-letni okres przysługiwania świadczeń rozpoczyna się w momencie podjęcia studiów i nabycia praw studenta po raz pierwszy (na pierwszym kierunku studiów), co następuje z chwilą złożenia ślubowania. Termin ten biegnie również wówczas, gdy osoba znajduje się na urlopie od zajęć, ale pozostaje na studiach. W przypadku przerwania studiów (skreślenia z listy studentów) i ponownego ich podjęcia, liczenie wskazanego okresu powinno być kontynuowane, a nie rozpoczynać się od nowa. Do 6-cio letniego okresu przysługiwania świadczeń wlicza się także okresy studiowania sprzed wejścia w życie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (tj. sprzed 1 października 2018 r.).
Od powyższych zasad, na co zwrócił uwagę, został ustanowiony wyjątek dotyczący prawa do stypendium dla osób niepełnosprawnych. W przypadku, gdy niepełnosprawność powstała w trakcie studiów lub po uzyskaniu tytułu zawodowego, student może otrzymać stypendium dla osób niepełnosprawnych jeszcze na jednym kolejnym kierunku studiów przez okres nieprzekraczający 6 lat. Przy ocenie prawa do stypendium dla osób niepełnosprawnych na kolejnym kierunku studiów istotny jest moment powstania niepełnosprawności, a nie data wydania orzeczenia potwierdzającego powyższy fakt. Datę lub okres powstania niepełnosprawności można określić np. na podstawie treści w/w orzeczenia.
W tych realiach organ odwoławczy uznał, że w przypadku Wnioskodawcy 6-letni okres studiów, w czasie, którego przysługuje prawo do stypendium należy liczyć według danych zawartych w systemie POLON, tj. od dnia 01 października 2009r. Zaznaczył, że w okresie od dnia 01 października 2009 r. do dnia składania wniosku o przyznanie świadczenia tj. do dnia 18 października 2019 r. łączny okres studiowania Wnioskodawcy wyniósł 120 miesięcy (tj. 10 lat), na 27 różnych kierunkach studiów, wliczając w to okresy studiowania sprzed wejścia w życie ustawy Prawo o szkolnictwie i nauce.
W dalszych motywach stwierdził, że nie mógł przyjąć wyłącznie art. 93 ust. 4 ustawy jako podstawy okresu liczenia niepełnosprawności Wnioskodawcy do otrzymania świadczenia, ponieważ przepis uzależnia otrzymanie świadczenia, od zaistnienia niepełnosprawności w trakcie studiów lub po uzyskaniu tytułu zawodowego tylko na jednym kolejnym kierunku studiów, do 6 lat. Wnioskodawca w analizowanym okresie tj. od roku 1998 oraz od dnia powstania niepełnosprawności tj. 06 kwietnia 2005 r. do dnia złożenia wniosku, tj. 18 października 2019 r. nie spełnił tego warunku. Wnioskodawca w analizowanym okresie studiował na wielu kierunkach studiów (27 kierunków studiów od dnia 01 października 2009 r. do dnia złożenia wniosku o przyznanie świadczenia).
W skardze na powyższą decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach strona skarżąca, analogicznie jak w odwołaniu, wyraziła niezadowolenie z rozstrzygnięcia, a także sposobu procedowania orzekających w sprawie organów. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów tak prawa materialnego jak i procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 86 ust 1 pkt 2., art. 93 ust 4 i art. 95 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji uchwalenie przed dniem wejścia w życie powyższych przepisów - obowiązujących od dnia 1 października 2019r - Regulaminu świadczeń dla studentów A, wprowadzonego Zarządzeniem Nr [...] Rektora A z dnia [...] r., jak również poprzez obliczanie terminów uprawniających do nabycia stypendium dla osób niepełnosprawnych z datą wsteczną tj. przed dniem 1 października 2019 r., co w konsekwencji doprowadziło do wydania niekorzystnej decyzji w przedmiocie przyznania W. M. stypendium dla osób niepełnosprawnych na rok akademicki 2019/2020,
2. art. 156 §1 pkt. 2 kpa poprzez wydanie zaskarżonej decyzji bez podstawy prawnej tj. w oparciu o Regulamin świadczeń dla studentów A, który został wprowadzony Zarządzeniem Nr [...] Rektora A z dnia [...]r., a zatem przed wejściem w życie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, określającą warunki i sposób jego uchwalenia.
Formułując powyższe zarzuty i podniesione na ich uzasadnienie argumenty autor skargi wniósł o:
uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie niniejszej sprawy do ponownego rozpoznania,
rozpatrzenie sprawy na rozprawie,
zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych, w tym kosztów procesowych ustanowionego pełnomocnika.
W motywach skargi zakwestionował w całości zasadność zaskarżonego rozstrzygnięcia przytaczając rozwinięte argumenty przedstawione w jej petitum. Zaprezentował ocenę prawną podstawy działania organu, podnosząc analogicznie jak w odwołaniu, że regulamin wprowadzony na podstawie Zarządzenia Nr [...] Rektora A został uchwalony przed dniem wejścia w życie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Wskazał, że art. 95 ustawy prawo o szkolnictwie wyższym odnoszący się do regulaminu świadczeń dla studentów w ust. 1 ust 2 określa szczegółowe kryteria i tryb przyznawania świadczeń, o których mowa w art. 86 ust 1 pkt 1-4, oraz zakwaterowania i wyżywienia o których mowa w art. 104, oraz sposób wypłacania świadczeń, o których mowa w art. 86 ust .1 pkt 1-4. W art. 95 ust 2 zdanie pierwsze cytowanej ustawy wskazano, iż regulamin świadczeń dla studentów ustala rektor w porozumieniu z samorządem studenckim. Regulamin świadczeń dla studentów jest podstawowym wewnętrznym aktem normującym (z zastrzeżeniem stosownych przepisów ustawy) sprawy świadczeń pomocy materialnej dla studentów. Tym samym jest aktem, którego naruszenie będzie brane pod uwagę w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W jego ocenie skoro przepisy ustawy zaczęły obowiązywać z dniem 1 października 2019 r., to Rektor A w B., nie mógł zgodnie z prawem wprowadzić Regulamin świadczeń dla studentów A przed tym dniem. Powyższe oznacza, iż regulamin wydany na podstawie Zarządzenia Nr [...] Rektora jest nieważny z mocy prawa, albowiem został uchwalony przed dniem wejścia w życie ustawy. Analogiczna sytuacja, jego zdaniem, występuję w stosunku do interpretacji przepisów zawartych w art. 86 ust 1 pk2 , art. 93 ust 4, i art. 95 ustawy, które zaczęły obowiązywać 1 października 2019 r. Tym samym skoro art. 93 ust 2 pkt 1 i pkt 4 ustawy określa komu i przez jaki okres czasu przysługują świadczenia o których mowa w art. 86 ust 1 pkt 4 i art. 359ust 1. ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, to terminów zawartych w tych przepisach nie można obliczać wstecz, zgodnie z zasadą lex retro non agit.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko prezentowane w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga okazała się niezasadna.
Na wstępie wskazania wymaga, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm., dalej: pusa) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.
Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej ppsa). Zgodnie z art. 134 § 1 ppsa, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną z zastrzeżeniem jej art. 57 a. W świetle art. 134 § 1 ppsa, Sąd nie ma obowiązku, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak: NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt FSK 2326/04). Orzekanie – na podstawie art. 135 ppsa – następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty bowiem kontroli wynika, że zasadność zaskarżonego rozstrzygnięcia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego podejmowania. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej. Prawo do rzetelnej i sprawiedliwej procedury, ze względu na jego istotne znaczenie w procesie urzeczywistniania praw i wolności obywatelskich, mieści się w treści zasady państwa prawnego (art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Obowiązkiem organów orzekających jest zatem kierowanie się w toku postępowania zasadami wynikającymi z przepisów prawa proceduralnego.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, powołane regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa administracyjnego i toczącego się przed nim postępowania, którą jest sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie bada celowości, czy też słuszności zaskarżonej decyzji. Nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją wówczas, gdy wiąże się ona z negatywnymi skutkami dla niej, bowiem związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa.
Tym samym kontrola sądowa zaskarżonych decyzji sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) ppsa).
W toku przeprowadzonej sądowej kontroli zaskarżonej decyzji, na podstawie kryterium jej zgodności z prawem i w kontekście zarzutów sformułowanych w skardze, Sąd uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Zdaniem Sądu nietrafione są sformułowane w niej wnioski i zarzuty oraz motywy przytoczone na ich poparcie.
Stan faktyczny w sprawie jest bezsporny sporna pozostaje kwestia zastosowanych w sprawie przepisów prawa i ich wykładnia. Tym samym istota sporu dotyczy rozstrzygnięcia, czy prawidłowo organy, w realiach przedmiotowej sprawy, odmówiły stronie prawa do stypendium dla osób niepełnosprawnych w roku akademickim 2019/2020. Wskazując na wykreowany w sprawie spór zauważenia wymaga, że kwestie dotyczące przyznawania świadczeń dla studentów regulują przepisy:
po pierwsze – art. 86 - 95 przywoływanej powyżej ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce,
po drugie – ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 2220, z późn. zm.) – w zakresie zasad ustalania wysokości miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie, a także
po trzecie – regulaminu świadczeń dla studentów ustalany przez rektora w porozumieniu z samorządem studenckim oraz
po czwarte – ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, do prowadzenia postępowań administracyjnych w sprawach przyznawania świadczeń.
Równocześnie mając na uwadze zarzuty skargi dotyczące podstaw zastosowanych regulacji prawnych i sformułowanym w związku z tym zarzutem nieważności zaskarżonej decyzji Sąd zwraca uwagę, że ustawa z dnia 20 lipca 2018r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, zgodnie z art. 470, weszła w życie z dniem 1 października 2018 r., natomiast artykuły 86-95 weszły w życie z dniem 1 października 2019 r., co jest zgodne z dyspozycją przepisów ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. 2018r. poz. 1669). Zgodnie z art. 270 ustawy wprowadzającej studenci do roku akademickiego 2018/2019 ubiegali się o świadczenia (pomoc materialną) na zasadach dotychczasowych. Także zgodnie z treścią art. 273 ust. 1 ustawy wprowadzającej w roku akademickim 2018/2019 pomoc materialna, zakwaterowanie i wyżywienie, o których mowa w art. 173 i art. 199 ustawy uchylanej w art. 169 pkt. 3, przyznawało się na zasadach dotychczasowych i w trybie dotychczasowym. Stosownie do art. 275 ust. 1 ustawy wprowadzającej regulaminy ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, o których mowa w art. 186 ust. 1 ustawy uchylanej w art. 169 pkt 3, przyjęte przed dniem wejścia w życie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce , zachowywały moc do dnia 30 września 2019 r.
W realiach przedmiotowej sprawy strona skarżąca ubiegała się o przyznanie świadczenia (stypendium dla osób niepełnosprawnych) na rok akademicki 2019/2020. Mając na uwadze przytoczone powyżej regulacje prawne rozpatrzenie jej wniosku odbyło się na podstawie obowiązującego od 1 października 2019 r. Regulaminu świadczeń dla studentów A w B., wprowadzonego Zarządzeniem z dnia [...] r. nr [...] Rektora A.
Ponieważ od 1 października 2019 r. obowiązywały nowe zasady przyznania pomocy materialnej, gdyż dotychczasowe zasady zgodnie z przywołanym powyżej przepisami ustawy obowiązywały do końca roku akademickiego 2018/2019 (czyli do 30 września 2019 r.), Rektor zarządzeniem z [...] r. nr [...] wprowadził Regulamin z mocą obowiązywania od 1 października 2019 r. Zarządzenie to zasadnie zatem weszło w życie 1 października 2019 r., a zatem w dacie, kiedy obowiązywały już artykuły 86-95 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. W tym stanie rzeczy Sąd nie podzielił stanowiska strony skarżącej i za chybione uznał sformułowane w skardze zarzuty.
Wskazując na sposób obliczania terminów okresu studiowania będącego podstawą przyznania świadczenia (stypendium dla osób niepełnosprawnych), który, zgodnie z dyspozycją art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, nie może przekraczać okresu 6 lat należy podnieść, że okres niepełnosprawności skarżącego datuje się od dnia 6 kwietnia 2005 r. i trwa do nadal. Zgodnie z danymi zawartymi w systemie POLON od dnia 01 października 2009 r. do dnia składania wniosku o przyznanie świadczenia tj. do dnia 18 października 2019 r. łączny okres studiowania skarżącego wyniósł 120 miesięcy (tj. 10 lat), na 27 różnych kierunkach studiów, wliczając w to okresy studiowania sprzed wejścia w życie ustawy Prawo o szkolnictwie i nauce. W tym stanie rzeczy na dzień składania wniosku tj. 18 października 2019 r. okres pobierania świadczenia przekroczył okres 6 lat.
Prawo do świadczeń, co wymaga podniesienia, przysługuje studentom uczelni publicznych i niepublicznych, a także uczelni i wyższych seminariów duchownych prowadzonych przez kościoły i inne związki wyznaniowe, o ile ustawa lub umowa tak stanowi. Świadczenia mogą otrzymywać studenci studiów stacjonarnych i niestacjonarnych, niezależnie od wieku, kształcący się na studiach pierwszego i drugiego stopnia oraz na jednolitych studiach magisterskich.
Świadczenia przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat. Zdaniem Ministerstwa, oznacza to łączny okres (nieprzekraczający 6 lat kalendarzowych, tj. 72 miesięcy), w którym danej osobie przysługuje możliwość ubiegania się o świadczenia w ramach studiów – niezależnie od ich rodzaju i długości trwania, jak też uczelni, na których są odbywane. Tym samym dla biegu tego okresu nie ma znaczenia, czy student występuje o świadczenia oraz czy je pobiera. Okres 6-letni przysługiwania świadczeń rozpoczyna się w momencie podjęcia studiów i nabycia praw studenta – co wymaga podkreślenia – po raz pierwszy (na pierwszym kierunku studiów), co następuje z chwilą złożenia ślubowania. Termin ten biegnie również wówczas, gdy osoba znajduje się na urlopie od zajęć, ale pozostaje na studiach. W przypadku przerwania studiów (skreślenia z listy studentów) i ponownego ich podjęcia, liczenie wskazanego okresu powinno być kontynuowane, a nie rozpoczynać się od nowa. Podobnie w przypadku ukończenia studiów pierwszego stopnia i podjęcia studiów drugiego stopnia lub jednolitych studiów magisterskich, sumują się wyłącznie okresy studiowania na tych studiach, natomiast przerwę pomiędzy tymi studiami wyłącza się.
W ocenie Sądu rację mają organy uznając, że do 6-cio letniego okresu przysługiwania świadczeń wlicza się także okresy studiowania sprzed wejścia w życie ustawy (tj. sprzed 1 października 2018 r.). Ustanowiony wyjątek w nabywaniu prawa do świadczeń dotyczący prawa do stypendium dla osób niepełnosprawnych. W przypadku gdy niepełnosprawność powstała w trakcie studiów lub po uzyskaniu tytułu zawodowego, student może otrzymać stypendium dla osób niepełnosprawnych jeszcze na jednym kolejnym kierunku studiów przez okres nieprzekraczający 6 lat. Przy ocenie prawa do stypendium dla osób niepełnosprawnych na kolejnym kierunku studiów istotny jest moment powstania niepełnosprawności, a nie data wydania orzeczenia potwierdzającego ten fakt. Student, który kształci się jednocześnie na kilku kierunkach studiów, może otrzymać świadczenie danego rodzaju (np. stypendium socjalne), tylko na jednym, wskazanym przez niego kierunku studiów. Student może otrzymać dane świadczenie (np. stypendium socjalne) na jednym kierunku, a inne świadczenie (np. stypendium rektora) na drugim kierunku, w tym także w innej uczelni. Przy czym może on otrzymywać równocześnie stypendium socjalne, stypendium rektora, stypendium dla osób niepełnosprawnych lub zapomogę, o ile spełnia kryteria przewidziane dla każdego ze świadczeń, z tym że łączna miesięczna kwota stypendium socjalnego oraz stypendium rektora otrzymanych przez studenta nie może przekroczyć 38% wynagrodzenia profesora, tj. kwoty 2435,80 zł (wynagrodzenie to wynosi od 2019 r. – 6410,00 zł).
Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że zarzuty skargi nie są zasadne, gdyż organy dokonały prawidłowej wykładni powoływanych w sprawie przepisów szczegółowo uzasadniając podstawy działania. Z tych też względów Sąd uznał zaskarżoną decyzję za odpowiadającą prawu i na podstawie art. 151 ppsa oddalił skargę.