III SA/GL 246/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2024-04-29
NSAAdministracyjneŚredniawsa
dotacja celowabudżet gminysamorząd gminnyRIORIO Katowiceuchwałacmentarz parafialnykolumbariumpodstawa prawnazadania własne gminy

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę Gminy na uchwałę Regionalnej Izby Obrachunkowej stwierdzającą nieważność uchwały Rady Gminy o przyznaniu dotacji parafii na budowę kolumbarium z powodu braku podstawy prawnej.

Gmina W. zaskarżyła uchwałę Regionalnej Izby Obrachunkowej (RIO) stwierdzającą nieważność uchwały Rady Gminy o przyznaniu dotacji celowej w kwocie 90.000 zł parafii na budowę kolumbarium na cmentarzu parafialnym. RIO uznała, że dotacja została udzielona bez upoważnienia ustawowego, naruszając art. 7 Konstytucji RP, art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy o samorządzie gminnym oraz art. 44 ust. 2 ustawy o finansach publicznych w zw. z art. 2 ustawy o cmentarzach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę Gminy, podzielając stanowisko RIO, że brak było podstawy prawnej do udzielenia dotacji parafii na cmentarz wyznaniowy, gdyż zarządzanie takimi cmentarzami należy do związków wyznaniowych, a nie do zadań własnych gminy.

Sprawa dotyczyła skargi Gminy W. na uchwałę Regionalnej Izby Obrachunkowej (RIO) w Katowicach, która stwierdziła nieważność uchwały Rady Gminy z dnia 29 listopada 2023 r. w sprawie przyznania dotacji celowej z budżetu Gminy dla Parafii p.w. [...] w B. na prace związane z budową kolumbarium na cmentarzu parafialnym. RIO uznała, że dotacja w kwocie 90.000 zł została udzielona bez upoważnienia ustawowego, co stanowi istotne naruszenie prawa, w szczególności art. 7 Konstytucji RP, art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy o samorządzie gminnym oraz art. 44 ust. 2 ustawy o finansach publicznych w związku z art. 2 ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych. Gmina argumentowała, że budowa kolumbarium wpisuje się w zadania własne gminy dotyczące cmentarzy, a dotacja mogła być udzielona na podstawie art. 221 ustawy o finansach publicznych jako dotacja celowa na cele publiczne dla podmiotów niezaliczanych do sektora finansów publicznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę Gminy. Sąd podzielił stanowisko RIO, że wskazanie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy o samorządzie gminnym jako podstawy prawnej uchwały było niewystarczające, ponieważ przepis ten odnosi się do spraw zastrzeżonych ustawami do właściwości rady gminy i wymaga istnienia konkretnego przepisu ustawowego upoważniającego do takiego działania. Sąd podkreślił, że zgodnie z ustawą o cmentarzach i chowaniu zmarłych, utrzymanie i zarządzanie cmentarzami wyznaniowymi należy do związków wyznaniowych, a inwestycje kościelne finansowane są ze środków własnych kościelnych osób prawnych. W związku z tym, udzielenie dotacji parafii na budowę kolumbarium na cmentarzu parafialnym nie mieściło się w zakresie zadań własnych gminy i brakowało podstawy prawnej do takiego wydatku budżetowego. Sąd uznał, że RIO prawidłowo uzasadniła swoje stanowisko, a zarzuty skargi Gminy były niezasadne.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, udzielenie takiej dotacji wymaga istnienia konkretnego przepisu ustawowego, który wyraźnie upoważniałby gminę do takiego działania. Artykuł 18 ust. 2 pkt 15 ustawy o samorządzie gminnym nie stanowi samoistnej podstawy prawnej do udzielenia dotacji.

Uzasadnienie

Sąd podzielił stanowisko RIO, że art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy o samorządzie gminnym nie jest wystarczającą podstawą prawną do udzielenia dotacji celowej parafii na budowę kolumbarium na cmentarzu parafialnym. Brak było konkretnego przepisu ustawowego, który upoważniałby radę gminy do takiego działania. Ponadto, utrzymanie i zarządzanie cmentarzami wyznaniowymi należy do związków wyznaniowych, a inwestycje kościelne finansowane są ze środków własnych kościelnych osób prawnych, co wyklucza takie zadanie z zakresu zadań własnych gminy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (11)

Główne

u.s.g. art. 18 § ust. 2 pkt 15

Ustawa o samorządzie gminnym

Stanowi, że do wyłącznej właściwości rady gminy należy stanowienie w innych sprawachach zastrzeżonych ustawami do kompetencji rady gminy. Nie stanowi samoistnej podstawy prawnej do udzielenia dotacji.

Ustawa o cmentarzach i chowaniu zmarłych art. 2 § ust. 2

Utrzymanie cmentarzy wyznaniowych i zarządzanie nimi należy do związków wyznaniowych.

Pomocnicze

KRP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa.

u.s.g. art. 7 § ust. 1 pkt 13

Ustawa o samorządzie gminnym

Do zadań własnych gminy należą sprawy z zakresu cmentarzy gminnych.

u.f.p. art. 44 § ust. 2

Ustawa o finansach publicznych

Jednostki sektora finansów publicznych dokonują wydatków zgodnie z przepisami dotyczącymi poszczególnych rodzajów wydatków.

u.f.p. art. 221

Ustawa o finansach publicznych

Dopuszcza udzielanie dotacji celowych podmiotom niezaliczanym do sektora finansów publicznych na cele publiczne, ale nie stanowi samoistnej podstawy prawnej w sytuacji braku przypisania zadania gminie.

Ustawa o cmentarzach i chowaniu zmarłych art. 2 § ust. 1

Utrzymanie cmentarzy komunalnych i zarządzanie nimi należy do właściwych wójtów (burmistrzów, prezydentów miast).

Ustawa o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej art. 43

Inwestycje sakralne i kościelne są finansowane ze środków własnych kościelnych osób prawnych.

Ustawa o regionalnych izbach obrachunkowych art. 11 § ust. 1 pkt 4

RIO stwierdza nieważność uchwał organów gminy.

Ustawa o regionalnych izbach obrachunkowych art. 18 § ust. 1 pkt 1

RIO stwierdza nieważność uchwał organów gminy.

u.s.g. art. 91 § ust. 1 i 3

Ustawa o samorządzie gminnym

Uchwała organu gminy sprzeczna z prawem jest nieważna.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak podstawy prawnej do udzielenia dotacji celowej parafii na budowę kolumbarium na cmentarzu parafialnym. Utrzymanie i zarządzanie cmentarzami wyznaniowymi należy do związków wyznaniowych, a nie do zadań własnych gminy. Art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy o samorządzie gminnym nie stanowi samoistnej podstawy prawnej do udzielenia dotacji.

Odrzucone argumenty

Gmina jako jednostka samorządu terytorialnego ma obowiązek zaspokajania zbiorowych potrzeb mieszkańców poprzez realizację zadań publicznych, w tym dotyczących cmentarzy. Ustawa o finansach publicznych dopuszcza udzielanie dotacji celowych podmiotom niezaliczanym do sektora finansów publicznych na cele publiczne związane z realizacją zadań jednostki. Budowa kolumbarium wpisuje się w zakres wykonywania zadań własnych gminy.

Godne uwagi sformułowania

udzielenie dotacji celowej bez upoważnienia ustawowego nie może stanowić samoistnej podstawy prawnej do wydania aktu prawnego wymaga istnienia konkretnego przepisu rangi ustawowej, który wyraźnie upoważniałby ją do wskazanego w nim działania utrzymanie cmentarzy wyznaniowych i zarządzanie nimi należy do związków wyznaniowych inwestycje sakralne i kościelne są finansowane ze środków własnych kościelnych osób prawnych brak było podstawy prawnej do udzielania przez Gminę dotacji na budowę kolumbarium na cmentarzu wyznaniowym

Skład orzekający

Krzysztof Wujek

przewodniczący

Adam Gołuch

sprawozdawca

Magdalena Jankiewicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących podstaw prawnych udzielania dotacji celowych przez jednostki samorządu terytorialnego, zwłaszcza w kontekście zadań własnych gminy i finansowania inwestycji przez związki wyznaniowe."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji udzielenia dotacji parafii na budowę kolumbarium na cmentarzu wyznaniowym. Może być mniej bezpośrednio stosowalna do innych rodzajów dotacji lub innych typów beneficjentów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje kluczowe zasady praworządności i konieczności istnienia podstawy prawnej dla działań organów publicznych, co jest istotne dla prawników samorządowych i administracyjnych. Pokazuje też granice kompetencji gminy w finansowaniu zadań.

Gmina nie może dotować budowy kolumbarium na cmentarzu parafialnym – sąd wyjaśnia granice prawa.

Dane finansowe

WPS: 90 000 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Gl 246/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2024-04-29
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-03-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Adam Gołuch /sprawozdawca/
Krzysztof Wujek /przewodniczący/
Magdalena Jankiewicz
Symbol z opisem
6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Regionalna Izba Obrachunkowa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Dz.U. 2023 poz 40
art. 18 ust. 2 pkt 15
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1270
art. 44 ust. 2
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędziowie Sędzia WSA Adam Gołuch (spr.), Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi Gminy W. na uchwałę Regionalnej Izby Obrachunkowej w Katowicach z dnia 4 stycznia 2024 r. nr [...] w przedmiocie dotacji celowej z budżetu tejże gminy oddala skargę.
Uzasadnienie
Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Katowicach, (zwane dalej: RIO, organ nadzoru) podjęło w dniu 4 stycznia 2024 r. uchwałę nr [...] w sprawie uchwały Nr [...] Rady Gminy W. (dalej: Gmina, skarżąca) z dnia 29 listopada 2023 r. w sprawie: przyznania dotacji celowej z budżetu Gminy dla Parafii p.w. [...] w B..
RIO na podstawie art. 11 ust. 1 pkt 4 oraz art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 października 1992 r. o regionalnych izbach obrachunkowych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1325) w związku z art. 91 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023 r. poz. 40 z późn. zm.) stwierdziło nieważność ww. uchwały Nr [...] Rady Gminy W. z dnia 29 listopada 2023 r. w sprawie przyznania dotacji celowej z budżetu Gminy dla Parafii p.w. [...] w B. (dalej: Uchwała RG) z powodu istotnego naruszenia art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78 poz. 483 z późn. zm.), art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (dz. U. Nr 40 z późn. zm.) oraz art. 44 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1270 z późn. zm.) w zw. z art. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych (Dz. U. Nr 887 z 2023 r. z późn. zm.) polegającego na udzieleniu dotacji celowej bez upoważnienia ustawowego.
RIO w uzasadnieniu swojej uchwały (dalej: Uchwała RIO) podała, że przekazano jej ww. Uchwałę RG w dniu 6 grudnia 2023 roku. Natomiast w dniu 28 grudnia 2023 roku Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Katowicach wszczęło postępowanie nadzorcze w sprawie stwierdzenia nieważności tej Uchwały RG. Powiadomiono także organy Gminy o terminie posiedzenia, z pouczeniem że w posiedzeniu ma prawo uczestniczyć przedstawiciel podmiotu, którego sprawa jest rozpatrywana, (co wynika z art. 18 ust. 3 powołanej na wstępie ustawy z dnia 7 października 1992 r. o regionalnych izbach obrachunkowych). W postępowaniu uczestniczyli przedstawiciele Gminy.
Prowadząc postępowanie nadzorcze Kolegium Izby stwierdziło w badanej Uchwale RG istotne naruszenie prawa, określone w § 1 Uchwały. Przedmiotowe rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego i prawnego sprawy.
W § 1 badanej Uchwały RG, Gmina udzieliła dotacji w kwocie 90.000 zł dla Parafii p.w. [...] w B. z przeznaczeniem na prace związane z budową kolumbarium na cmentarzu parafialnym. W § 2 Uchwały RG wskazuje ujęcie środków w planie wydatków budżetu Gminy W. na 2023 rok w pozycji: Dział 710 - Działalność usługowa Rozdział 71035 -Cmentarze Paragraf 6230 -Dotacja celowa z budżetu na finansowanie lub dofinansowanie kosztów realizacji inwestycji i zakupów inwestycyjnych jednostek niezaliczanych do sektora finansów publicznych. Kolejny paragraf ustala, że szczegółowe warunki udzielenia dotacji celowej i zasady rozliczenia środków określone zostaną w umowie zawartej pomiędzy Gminą W. a beneficjentem. Paragrafy 3 i 4 powierzają wykonanie uchwały Wójtowi Gminy i ustalają jej wejście w życie z dniem podjęcia.
RIO stwierdziła, że mając na względzie zasadę praworządności określoną w art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, co oznacza m.in., że wszelkie działania administracji muszą mieć swoją podstawę prawną. Jako podstawę podjęcia uchwały Rada Gminy W. wskazała tylko przepis art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023 r. poz. 40 z późn. zm. dalej: u.s.g.), zgodnie z którym do wyłącznej właściwości rady gminy należy stanowienie w innych sprawach zastrzeżonych ustawami do kompetencji rady gminy. Z przepisu tego jednoznacznie wynika, iż zawarte w nim upoważnienie dla rady gminy odnosi się do spraw zastrzeżonych ustawami do jej właściwości, a więc nie może stanowić samoistnej podstawy prawnej do wydania aktu prawnego lecz wymaga istnienia konkretnego przepisu rangi ustawowej, który wyraźnie upoważniałby ją do wskazanego w nim działania. W badanej uchwale byłby to przepis, który pozwalałby na udzielenie przez radę gminy dotacji związkowi wyznaniowemu na zarządzany przez niego cmentarz. Ponadto dokonywanie wydatków budżetowych uzależnione jest od wyraźnej regulacji danej materii przepisami prawa, albowiem w myśl art. 44 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1270 z późn. zm.) jednostki sektora finansów publicznych dokonują wydatków zgodnie z przepisami dotyczącymi poszczególnych rodzajów wydatków. W myśl art. 7 ust. 1 pkt 13 u.s.g. do zadań własnych gminy należą sprawy z zakresu cmentarzy gminnych. Utrzymanie cmentarzy, uregulowane jest zaś ustawą z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych (Dz. U. Nr 887 z 2023 r. z późn. zm.). W myśl art. 2 ust. 1 tej ustawy utrzymanie cmentarzy komunalnych i zarządzanie nimi należy do właściwych wójtów (burmistrzów, prezydentów miast), na których terenie cmentarz jest położony, natomiast ust. 2 tego przepisu mówi, że utrzymanie cmentarzy wyznaniowych i zarządzanie nimi należy do związków wyznaniowych. Ponadto zgodnie z art. 43 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 1966 z 2023 r. z późn. zm.) inwestycje sakralne i kościelne są finansowane ze środków własnych kościelnych osób prawnych. Z przepisów tych wynika, że utrzymanie cmentarzy wyznaniowych, zarządzanie nimi, jak również inwestycje kościelne nie mieszczą się w zakresie zadań własnych gminy oraz że brak było podstawy prawnej do udzielania przez Gminę dotacji na budowę kolumbarium na cmentarzu wyznaniowym.
RIO podkreśliła, że w trakcie badania nadzorczego przedstawiciele Gminy W. udzielali wyjaśnień, jednakże nie wskazali przepisu ustawowego, innego aniżeli art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy o finansach publicznych, zgodnie z którym mogli przekazać dotację na budowę kolumbarium parafii katolickiej. Poinformowali oni także, że nie podjęto uchwały Rady Gminy o której mowa w art. 221 ustawy o finansach publicznych, na podstawie której mogłaby zostać udzielona dotacja na cele publiczne dla podmiotów niezaliczanych do sektora finansów publicznych.
W związku z powyższym Kolegium Izby stwierdziło nieważność badanej Uchwały.
Gmina W. złożyła skargę na powyższą uchwałę nr [...] Kolegium RIO do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach i wniosła o jej uchylenie.
Zarzuciła organowi nadzoru naruszenie:
1) art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy o samorządzie gminnym, art. 44 ust. 2 i art. 221 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1270 z późn. zm., dalej: u.f.p.) w zw. z art. 2 ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych, polegające na błędnym uznaniu, że przedmiotowa uchwała Rady Gminy W. jest sprzeczna z prawem, a Gmina miałaby udzielać dotacji celowej bez upoważnienia ustawowego, podczas gdy Gmina jako jednostka samorządu terytorialnego ma obowiązek zaspokajania zbiorowych potrzeb mieszkańców poprzez realizację zadań publicznych, wśród których znajdują się zadania dotyczące cmentarzy. Nadto ustawa o finansach publicznych dopuszcza, aby podmioty niezaliczane do sektora finansów publicznych i niedziałające w celu osiągnięcia zysku mogły otrzymywać z budżetu jednostki samorządu terytorialnego dotacje celowe na cele publiczne, związane z realizacją zadań tej jednostki, a także na dofinansowanie inwestycji związanych z realizacją tych zadań.
W związku z powyższym Gmina wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej uchwały oraz o obciążenie RIO kosztami postępowania w sprawie.
W uzasadnieniu skargi Gmina m.in. wskazała, że przedmiotowa dotacja celowa miała zostać udzielona ze środków budżetu Gminy W. na rok 2023 i została ujęta w planie wydatków w pozycji: Dział 710 - Działalność usługowa Rozdział 71035 - Cmentarze Paragraf 6230 - Dotacja celowa z budżetu na finansowanie lub dofinansowanie kosztów realizacji inwestycji i zakupów inwestycyjnych jednostek niezaliczanych do sektora finansów publicznych. Szczegółowe warunki udzielenia dotacji celowej i zasady rozliczania środków miały zostać określone w umowie zawartej pomiędzy Gminą W., a Parafią.
W ocenie skarżącej stanowisko organu nadzoru jest błędne i winno podlegać uchyleniu, ponieważ zgodnie z art. 7 u.s.g. zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty należy do zadań własnych gminy. Artykuł ten wskazuje otwarty katalog zadań własnych Gminy, identyfikując w ich ramach m.in. kwestie cmentarzy. Zadania z tego zakresu Gmina zamierzała realizować m.in. w drodze porozumień z parafią znajdującą się na terenie Gminy, budowa zaś kolumbarium wpisuje się wprost w zakres wykonywania tych zadań. Środki zamierzano przeznaczyć zatem w całości na realizację zadań własnych Gminy.
Ponadto Gmina wskazała, że treść Uchwały RG wprost wpisuje się w zakres dyspozycji art. 221 ustawy o finansach publicznych, zgodnie z którym podmioty niezaliczane do sektora finansów publicznych i niedziałające w celu osiągnięcia zysku mogą otrzymywać z budżetu jednostki samorządu terytorialnego dotacje celowe na cele publiczne, związane z realizacją zadań tej jednostki, a także na dofinansowanie inwestycji związanych z realizacją tych zadań. Analiza ww. art. 221 ustawy o finansach publicznych wskazuje, że należy go uznać za generalny tytuł dotacyjny do udzielania z budżetu jednostek samorządu terytorialnego dotacji celowych podmiotom niezaliczanym do sektora finansów publicznych i niedziałającym w celu osiągnięcia zysku. Przepis ten nie wprowadza żadnych ograniczeń co do formy organizacyjno-prawnej podmiotów objętych dotowaniem.
W ocenie Gminy miała ona podstawę prawną do zlecania zadań publicznych do wykonania innym podmiotom nienależącym do sektora finansów publicznych i niedziałającym w celu osiągnięcia zysku i przekazywania na wykonanie zleconego zadania środków pieniężnych. Z regulacji przepisu wynika, że przedmiotem finansowania w formie dotacji celowej mogą być cele publiczne związane z realizacją zadań danej jednostki samorządu terytorialnego, a więc takich, które zostały przypisane tej jednostce do wykonania konkretnymi przepisami prawa lub określone w programach przyjętych przez organ stanowiący.
RIO w odpowiedzi na skargę wniosła o oddalenie skargi i podtrzymała argumentację jak w zaskarżonej uchwale. W uzasadnieniu RIO podtrzymała swoje stanowisko z dnia 4 stycznia 2024r., zawarte w uchwale nr [...], w sprawie stwierdzenia nieważności Uchwały RG.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach z w a ż y ł, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności aktów prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego administracji pod względem zgodności z prawem, która sprowadza się do oceny, czy dany akt wydany został z obrazą obowiązujących przepisów, gdyż zaistnienie takiej sytuacji powoduje konieczność stwierdzenia jego nieważności albo stwierdzenia, że wydany został z naruszeniem prawa – stosownie do treści art. 147 § 1 p.p.s.a. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych aktów administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, sąd nie jest jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Kontrola zgodności z prawem uchwał jednostek samorządu terytorialnego obejmuje w pierwszym rzędzie kontrolę poprawności trybu podjęcia zaskarżonej uchwały (por. wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2005r., sygn. akt II OSK 431/05, Lex nr 190951).
Zgodnie z art. 91 u.s.g. uchwała organu gminy sprzeczna z prawem jest nieważna (ust. 1), przy czym w przypadku nieistotnego naruszenia prawa nie stwierdza się nieważności uchwały, ograniczając się do wskazania, że uchwałę wydano z naruszeniem prawa (ust. 4).
Ustawa o samorządzie gminnym wyróżnia zatem dwie kategorie wad uchwał organów gminy: istotne naruszenie prawa oraz nieistotne naruszenie prawa. To rozgraniczenie kategorii wad uchwał organów gminy ma znaczenie prawne, jednak ustawa o samorządzie gminnym nie określa rodzaju naruszenia prawa, które należy zakwalifikować do istotnego naruszenia prawa. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że są to takiego rodzaju naruszenia prawa, jak: podjęcie uchwały przez organ niewłaściwy, brak podstawy do podjęcia uchwały określonej treści, niewłaściwe zastosowanie przepisu prawnego będącego podstawą podjęcia uchwały, naruszenie procedury podjęcia uchwały.
Spór w niniejszej sprawie koncentruje się wokół legalności uchwały Nr [...] Rady Gminy W. z dnia 29 listopada 2023 r. w sprawie przyznania dotacji celowej z budżetu Gminy dla Parafii p.w. [...] w B. na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 u.s.g.
RIO stwierdziła nieważność ww. Uchwały RG z powodu istotnego naruszenia art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78 poz. 483 z późn. zm.), art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (dz. U. Nr 40 z późn. zm.) oraz art. 44 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1270 z późn. zm.) w zw. z art. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych (Dz. U. Nr 887 z 2023 r. z późn. zm.) polegającego na udzieleniu dotacji celowej bez upoważnienia ustawowego.
Zdaniem Sądu, zgodnie z art. 221 u.f.p. gmina może udzielać dotacji celowych podmiotom niezaliczanym do sektora finansów publicznych i niedziałającym w celu osiągnięcia zysku z budżetu jednostki samorządu terytorialnego na cele publiczne, związane z realizacją zadań tej jednostki, a także na dofinansowanie inwestycji związanych z realizacją tych zadań. Natomiast zgodnie z art. 44 ust. 2 u.f.p. jednostki sektora finansów publicznych dokonują wydatków zgodnie z przepisami dotyczącymi poszczególnych rodzajów wydatków.
Sąd podzielił stanowisko RIO, że zakwestionowaną Uchwałą Gmina udzieliła Parafii dotacji celowej bez upoważnienia ustawowego, ponieważ przywołanie w preambule zaskarżonej Uchwały RG tylko przepisu art. 18 ust. 2 pkt 15 u.s.g., jest niewystarczające z następujących względów:
Jako podstawa prawna ww. przepis art. 18 ust. 2 pkt 15 u.s.g. stanowi, że do wyłącznej właściwości rady gminy należy stanowienie winnych sprawach zastrzeżonych ustawami do kompetencji rady gminy. Z przepisu tego jednoznacznie wynika, iż zawarte w nim upoważnienie dla rady gminy odnosi się do spraw zastrzeżonych ustawami do jej właściwości rzeczowej, a więc nie może stanowić samoistnej podstawy prawnej do podjęcia uchwały, lecz wymaga istnienia konkretnego przepisu rangi ustawowej, który wyraźnie upoważniałby Gminę do wskazanego w nim działania. Zatem wskazana podstawa prawna nie była wystarczająca dla udzielenia dotacji celowej z budżetu Gminy dla Parafii p.w. [...] w B. w kwocie 90. 000, 00 zł. z przeznaczeniem na prace związane z budową kolumbarium na cmentarzu parafialnym ze środków budżetu Gminy na rok 2023 i ujętej w planie wydatków w pozycji: Dział 710- Działalność usługowa Rozdział 71035-Cmentarze Paragraf 6230 - Dotacja celowa z budżetu na finansowanie lub dofinansowanie kosztów realizacji inwestycji i zakupów inwestycyjnych jednostek niezaliczanych do sektora finansów publicznych.
Sąd zauważył, że możliwe byłoby udzielenie dotacji w sposób, w jaki zrobiła to Rada Gminy W., jednakże w przedmiotowej uchwale musiałby się znaleźć przepis, który pozwalałby na udzielenie przez radę gminy dotacji związkowi wyznaniowemu na zarządzany przez niego cmentarz. Ponadto dokonywanie wydatków budżetowych uzależnione jest od wyraźnej regulacji danej materii przepisami prawa, albowiem w myśl art. 44 ust. 2 ustawy o finansach publicznych: jednostki sektora finansów publicznych dokonują wydatków zgodnie z przepisami dotyczącymi poszczególnych rodzajów wydatków. Z kolei w myśl art. 7 ust. 1 pkt 13 ustawy o samorządzie gminnym do zadań własnych gminy należą sprawy z zakresu cmentarzy gminnych. Utrzymanie cmentarzy uregulowane jest zaś ustawą z dnia 31 stycznia 1959r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych (Dz.U. Nr 887 z 2023 r. z późn. zm.). Nie ma zatem tu luki prawnej, którą by Rada Gminy musiała wypełnić swoimi regulacjami w uchwale. Przepisy tej ustawy precyzyjnie regulują podział kompetencji w zakresie cmentarzy, ponieważ w myśl art. 2 ust. 1 tej ustawy utrzymanie cmentarzy komunalnych i zarządzanie nimi należy do właściwych wójtów (burmistrzów, prezydentów miast), na których terenie cmentarz jest położony, natomiast ust. 2 tego przepisu mówi, że utrzymanie cmentarzy wyznaniowych i zarządzanie nimi należy do związków wyznaniowych. Ponadto zgodnie z art. 43 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej, Polskiej (Dz.U. Nr 1966 z 2023 r. z późn. zm.) inwestycje sakralne i kościelne są finansowane ze środków własnych kościelnych osób prawnych. Z przepisów tych wynika, że utrzymanie cmentarzy wyznaniowych, zarządzanie nimi, jak również inwestycje kościelne nie mieszczą się w zakresie zadań własnych gminy oraz że brak było podstawy prawnej do udzielania przez Gminę dotacji na budową kolumbarium na cmentarzu wyznaniowym.
Z powyższego powodu ww. Uchwała RG naruszyła art. 2. ust 2. ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych (Dz. U. Nr 887 z 2023 r. z późn. zm.), zgodnie z którym utrzymanie cmentarzy wyznaniowych i zarządzanie nimi należy do związków wyznaniowych.
W ocenie Sądu organ prawidłowo uzasadnił swoje stanowisko w zaskarżonej uchwale RIO. Okoliczność, że skarżąca ma na ten temat inne zdanie, nie przemawia za przyjęciem, iż organ naruszył przepisy prawa materialnego i procesowego.
Zdaniem Sądu, zarzut skargi związany z naruszeniem przepisów prawa materialnego art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy o samorządzie gminnym art. 44 ust. 2 i art. 221 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 o finansach publicznych poprzez niewłaściwą interpretację i zastosowanie jest niezasadny ponieważ RIO działając zgodnie z art. 11 ust. 1 pkt 4 oraz art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 października 1992 r. o regionalnych izbach obrachunkowych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1325) w związku z art. 91 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023 r. poz. 40 z późn. zm.) nie naruszyła art. 7 KRP poprzez zakwestionowanie wskazanego w przedmiotowej Uchwale RG przepisu art. 18 ust. 2 pkt 15 u.s.g. który nie pozwalał na udzielenie przez radę gminy dotacji związkowi wyznaniowemu na zarządzany przez niego cmentarz.
W ocenie Sądu RIO nie naruszyła art. 44 ust. 2 i art. 221 u.f.p. ponieważ nie jest wystarczającą podstawą prawną do przekazania środków pieniężnych przez Gminę na rzecz Związku wyznaniowego.
Końcowo Sąd uznał, że brak wskazania w przedmiotowej Uchwale RG podstawy prawnej dla udzielonej dotacji celowej dla Parafii (Związku wyznaniowego) z przeznaczeniem na prace związane z budową kolumbarium na cmentarzu parafialnym ponieważ zgodnie z art. 2 ust.2 ustawy z dnia 31 stycznia 1959r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych, utrzymanie cmentarzy wyznaniowych i zarządzanie nimi należy do związków wyznaniowych. Zatem nie należy do zadań własnych Gminy prowadzenie cmentarza wyznaniowego. W związku z czym wskazany w przedmiotowej Uchwale RG przepis art. 18 ust. 2 pkt 15 u.s.g. nie pozwalał na udzielenie przez radę gminy dotacji związkowi wyznaniowemu na zarządzany przez niego cmentarz i tym samym było to naruszenie prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie.
Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI