III SA/Gl 242/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi Wojewody Śląskiego na uchwałę Rady Miejskiej w Dąbrowie Górniczej z dnia 17 października 2018 r. w sprawie wykonywania obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej. Wojewoda zarzucił uchwale szereg istotnych naruszeń prawa, w tym przekroczenie zakresu upoważnienia ustawowego z art. 41a ust. 5 ustawy o samorządzie gminnym. Wśród podniesionych zarzutów znalazły się m.in.: nieprawidłowe odesłanie do Statutu Miasta w kwestii wymogów formalnych projektu uchwały, nakładanie na Prezydenta Miasta obowiązków weryfikacji formalno-prawnej projektu, wymóg podawania numeru PESEL przez członków komitetu i osoby popierające inicjatywę, nieprawidłowe uregulowanie kwestii reprezentacji komitetu oraz nadawanie Przewodniczącemu Rady kompetencji wykraczających poza jego ustawowe zadania. Rada Miejska w odpowiedzi na skargę wniosła o oddalenie skargi, argumentując, że uchwała została podjęta zgodnie z prawem i wzorowana na przepisach dotyczących inicjatywy ustawodawczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał skargę za zasadną i stwierdził nieważność uchwały w całości. Sąd podzielił stanowisko Wojewody, wskazując na liczne istotne naruszenia prawa, w tym przekroczenie delegacji ustawowej, nieprawidłowe uregulowanie wymogów formalnych, obowiązek podawania PESEL, nieuprawnione nakładanie obowiązków na Prezydenta Miasta oraz nieprawidłowe określenie kompetencji Przewodniczącego Rady. Sąd podkreślił, że rada gminy musi działać ściśle w granicach upoważnienia ustawowego i nie może domniemywać swojej kompetencji ani dokonywać wykładni rozszerzającej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej, zakresu delegacji ustawowej dla rad gmin, wymogów formalnych projektów uchwał oraz kompetencji organów samorządowych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji uchwały rady gminy, ale jego zasady dotyczące wykładni przepisów i zakresu delegacji są uniwersalne dla prawa administracyjnego i samorządowego.
Zagadnienia prawne (6)
Czy Rada Gminy może w uchwale dotyczącej obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej odsyłać do Statutu Miasta w kwestii wymogów formalnych projektu uchwały?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wymogi formalne projektu uchwały powinny być uregulowane wyczerpująco w samej uchwale, a nie poprzez odesłanie do innych aktów prawnych, co stanowi istotne naruszenie delegacji ustawowej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że odesłanie do Statutu bez wskazania konkretnych regulacji nie realizuje obowiązku rady do precyzyjnego określenia wymogów formalnych, co jest sprzeczne z zasadami techniki prawodawczej i prowadzi do nieostrości przepisu.
Czy Rada Gminy może nakładać na organ wykonawczy (Prezydenta Miasta) obowiązki weryfikacji formalno-prawnej projektu uchwały zgłoszonego w ramach obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nakładanie takich obowiązków na organ wykonawczy wykracza poza zakres delegacji ustawowej z art. 41a ust. 5 ustawy o samorządzie gminnym.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że przepisy uchwały nakładające na Prezydenta Miasta obowiązek weryfikacji formalnej i merytorycznej projektu uchwały zgłoszonego w ramach inicjatywy obywatelskiej są nieuprawnionym rozszerzeniem kompetencji organu stanowiącego i naruszają delegację ustawową.
Czy wymóg podania numeru PESEL przez osoby popierające obywatelską inicjatywę uchwałodawczą lub tworzące komitet jest zgodny z prawem?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wymóg podania numeru PESEL jest niezgodny z prawem, ponieważ wykracza poza upoważnienie ustawowe i stanowi ograniczenie kręgu mieszkańców.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że numer PESEL nie jest niezbędny do weryfikacji czynnego prawa wyborczego ani miejsca zamieszkania, a jego wymóg stanowi nieuprawnione kryterium i ograniczenie kręgu osób uprawnionych, naruszając art. 41a ust. 1 ustawy.
Czy Rada Gminy może nakładać na komitet inicjatywy uchwałodawczej obowiązek przedłożenia projektu uchwały wraz z zawiadomieniem o utworzeniu komitetu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, taki obowiązek jest niezgodny z prawem, ponieważ narusza sekwencję działań przewidzianą dla obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że projekt uchwały powinien być składany wraz z listą podpisów mieszkańców popierających inicjatywę, a nie na etapie samego zawiadomienia o utworzeniu komitetu, co narusza art. 41a ust. 3 i 5 ustawy.
Czy Przewodniczący Rady Gminy może odmawiać nadania biegu projektowi uchwały zgłoszonemu w ramach obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, takie kompetencje wykraczają poza ustawowe zadania Przewodniczącego Rady i naruszają art. 19 ust. 2 ustawy oraz delegację z art. 41a ust. 5.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że zadaniem Przewodniczącego jest organizowanie pracy rady i prowadzenie obrad, a nie decydowanie o losach inicjatywy uchwałodawczej. Ostateczna decyzja w tej sprawie należy do Rady Gminy.
Czy Rada Gminy może określać zasady reprezentacji komitetu inicjatywy uchwałodawczej, w tym obowiązek wskazania pełnomocnika?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, określenie zasad reprezentacji, w tym obowiązku wskazania pełnomocnika, wykracza poza delegację ustawową z art. 41a ust. 5 ustawy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że art. 41a ust. 4 ustawy przyznaje komitetowi jedynie uprawnienie do wskazania osób reprezentujących, a nie obowiązek, a kwestia ta nie mieści się w 'zasadach tworzenia komitetu'.
Przepisy (15)
Główne
u.s.g. art. 41a § ust. 1-5
Ustawa o samorządzie gminnym
Przepisy te określają zasady obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej, w tym upoważnienie dla rady gminy do określenia szczegółowych zasad wnoszenia inicjatyw, tworzenia komitetów, promocji oraz formalnych wymogów projektów.
Pomocnicze
u.s.g. art. 91 § ust. 1 i 4
Ustawa o samorządzie gminnym
Określają nieważność uchwały lub zarządzenia organu gminy sprzecznego z prawem, z rozróżnieniem na istotne i nieistotne naruszenia.
u.s.g. art. 93 § ust. 1
Ustawa o samorządzie gminnym
Reguluje możliwość zaskarżenia uchwały lub zarządzenia organu gminy do sądu administracyjnego przez organ nadzoru po upływie terminu do samodzielnego stwierdzenia nieważności.
u.s.g. art. 94 § ust. 1
Ustawa o samorządzie gminnym
Dotyczy stwierdzenia nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy po upływie jednego roku od dnia ich podjęcia, z wyłączeniem aktów prawa miejscowego.
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 5 i 6
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne, w tym orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego.
p.p.s.a. art. 147 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Reguluje skutki uwzględnienia skargi na uchwałę lub akt, polegające na stwierdzeniu nieważności w całości lub w części albo stwierdzeniu wydania z naruszeniem prawa.
Konstytucja RP art. 94
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Stanowi, że akty prawa miejscowego mogą być stanowione przez organy samorządu terytorialnego na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie.
Konstytucja RP art. 165 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Gwarantuje samodzielność jednostek samorządu terytorialnego, przy jednoczesnym tworzeniu prawa miejscowego w granicach wskazanych w ustawie.
ZTP art. 143 § w zw. z § 115
Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów w sprawie Zasad techniki prawodawczej
Określa, że w akcie prawa miejscowego zamieszcza się tylko przepisy regulujące sprawy przekazane do unormowania w przepisie upoważniającym.
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1
Określa, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.
u.o.d.o. art. 1 § ust. 1
Ustawa o ochronie danych osobowych
Stosuje się do ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych zgodnie z rozporządzeniem UE 2016/679.
RODO art. 4 § pkt 1
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679
Definicja danych osobowych i osoby, której dane dotyczą.
Ustawa o ewidencji ludności art. 15 § ust. 2
Definicja numeru PESEL i jego zawartość.
u.s.g. art. 19 § ust. 2
Ustawa o samorządzie gminnym
Określa zadania przewodniczącego rady gminy, polegające wyłącznie na organizowaniu pracy rady i prowadzeniu obrad.
u.s.g. art. 40 § ust. 1
Ustawa o samorządzie gminnym
Gmina stanowi akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze gminy na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawach.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Uchwała narusza delegację ustawową z art. 41a ust. 5 ustawy o samorządzie gminnym poprzez wprowadzanie nieprawidłowych odesłań i rozszerzanie zakresu kompetencji. • Wymóg podawania numeru PESEL jest nieuzasadniony i stanowi ograniczenie kręgu mieszkańców. • Nakładanie na Prezydenta Miasta obowiązków weryfikacji projektu uchwały wykracza poza delegację ustawową. • Nieprawidłowe uregulowanie etapu składania projektu uchwały i tworzenia komitetu. • Przewodniczący Rady nie posiada kompetencji do odmawiania nadania biegu projektowi uchwały. • Określenie zasad reprezentacji komitetu wykracza poza delegację ustawową.
Odrzucone argumenty
Argumentacja Rady Miejskiej, że uchwała jest zgodna z prawem, ponieważ wzorowana jest na ustawie o inicjatywie ustawodawczej. • Argumentacja Rady Miejskiej, że wymóg podania PESEL jest uzasadniony potrzebą weryfikacji czynnego prawa wyborczego. • Argumentacja Rady Miejskiej, że Przewodniczący Rady ma prawo odmawiać nadania biegu projektowi uchwały w celu zapewnienia formalnej zgodności działań rady.
Godne uwagi sformułowania
Rada gminy musi ściśle uwzględniać wytyczne zawarte w upoważnieniu ustawowym, nie może domniemywać swej kompetencji, dokonywać wykładni rozszerzającej czy wyprowadzać kompetencji w drodze analogii. • Wprowadzenie takiego unormowania jest nie tylko nieuprawnionym tworzeniem przez organ stanowiący dodatkowych, nieprzewidzianych ustawowo kryteriów niesłużących określeniu 'mieszkańca gminy', ale stanowi także ograniczenie kręgu 'mieszkańców gminy' do osób legitymujących się numerem PESEL. • Zadaniem przewodniczącego jest wyłącznie organizowanie pracy rady gminy oraz prowadzenie obrad rady.
Skład orzekający
Marzanna Sałuda
sprawozdawca
Małgorzata Herman
przewodniczący
Beata Machcińska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej, zakresu delegacji ustawowej dla rad gmin, wymogów formalnych projektów uchwał oraz kompetencji organów samorządowych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji uchwały rady gminy, ale jego zasady dotyczące wykładni przepisów i zakresu delegacji są uniwersalne dla prawa administracyjnego i samorządowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego mechanizmu demokracji lokalnej – obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej – i pokazuje, jak istotne jest przestrzeganie procedur i zakresu upoważnień ustawowych przez organy samorządowe.
“Sąd unieważnił uchwałę o obywatelskiej inicjatywie. Czy samorządy nadużywają władzy?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.