III SA/GL 242/19

III SA/Gl 242/19 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2019-11-20
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2019-03-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Iwona Wiesner /sprawozdawca/
Magdalena Jankiewicz /przewodniczący/
Małgorzata Jużków
Symbol z opisem
6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne
Podatek akcyzowy
Sygn. powiązane
I GSK 917/20 - Wyrok NSA z 2024-02-28
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1114
art. 8, art. 86
Ustawa z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Jużków, Sędzia WSA Iwona Wiesner (spr.), Protokolant St. Sekr. Sąd. Joanna Spadek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2019 r. sprawy ze skargi L. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 4694 zł (słownie: cztery tysiące sześćset dziewięćdziesiąt cztery złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z [...] r. nr [...] określającą L.M. (dalej: strona, skarżący) kwotę zobowiązania w podatku akcyzowym za wrzesień 2012 r. w wysokości [...] zł.
W podstawie prawnej rozstrzygnięcia organ powołał art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 21 § 1 pkt 1 i § 3 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 800 ze zm. – dalej: O.p.), art. 8 ust. 2 pkt 4, art. 10 ust. 1 i ust. 10, art. 13 ust. 1 pkt 1, art. 21 ust. 1 pkt 1 i pkt 2, art. 86 ust. 1 pkt 9 i ust. 2, art. 88 ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 6 ustawy z 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1114 ze zm.).
Natomiast w uzasadnieniu przedstawił następujący stan faktyczny sprawy.
Na podstawie upoważnienia nr [...] oraz [...] funkcjonariusze Urzędu Celnego w K. przeprowadzili kontrolę podatkową u Strony prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą "A". Przedmiotem kontroli był obrót w okresie od 1 stycznia 2008 r. do 30 czerwca 2009 r. olejem napędowym z "B" Sp. z o.o. w T., a także obrót benzynami, olejem napędowym i smarowym za okres od 1 stycznia 2012 r. do dnia wszczęcia kontroli oraz obrót benzynami, olejem napędowym i smarowym za okres od 1 stycznia 2010 r. do 31 grudnia 2011 r. z "C" Sp. z o.o..
W toku kontroli kontrolujący ustalili, że "A" zajmowało się sprzedażą detaliczną paliw do pojazdów silnikowych na stacjach paliw za pomocą odmierzaczy paliw (dystrybutorów), których zakup dokonywany był na terytorium kraju.
Wobec dostawców oleju napędowego i benzyny Pb 95 przeprowadzone zostały czynności sprawdzające mające na celu ustalenie czy zawarte transakcje miały rzeczywisty charakter, jak również czy zakupiony olej napędowy oraz benzyna Pb 95 były wyrobami akcyzowymi, od których została zapłacona akcyza w należnej wysokości.
Ponieważ podjęte czynności ujawniły nieprawidłowości, Naczelnik Urzędu Celnego w K. postanowieniem z [...] r. wszczął z urzędu postępowanie podatkowe w celu określenia L.M. prawidłowej kwoty zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za wrzesień 2012 r. Zebrany w odrębnym postępowaniu materiał dowodowy wykazał, że faktury w których jako wystawca widniał "D" Sp. z o.o. nie odzwierciedlały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, gdyż jedynym dostawcą paliwa dla "D" Sp. z o.o. w okresie od kwietnia 2012 r. był podmiot "E".
Mając na uwadze powyższe decyzją z [...] r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K. określił Stronie kwotę zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za wrzesień 2012 r. w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że w wyniku przeprowadzonej kontroli podatkowej i postępowania podatkowego w grudniu 2012 r. na podstawie faktur VAT nr [...] z [...] r., [...] z [...] r., [...] z [...] r. Strona nabyła olej napędowy niewiadomego pochodzenia od "D" Spółki z o.o. w ilości [...] litrów, od którego nie został zapłacony podatek akcyzowy.
Decyzja ta została doręczona pełnomocnikowi strony 4 października 2017 r.
W wyniku złożonego przez pełnomocnika strony odwołania Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. nie znajdując podstaw do zmiany lub uchylenia zaskarżonej decyzji utrzymał ją w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy w pierwszej kolejności ustosunkował się do kwestii przedawnienia zobowiązania powstałego we wrześniu 2012 r. Wyjaśnił, że Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K. pismem z 16 listopada 2017 r. poinformował podatnika o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za miesiące: wrzesień 2012 r., listopad 2012 r. i grudzień 2012 r. powołując się na art. 70 § 6 pkt 1 O.p. Z akt sprawy wynikało bowiem, że [...] r. wszczęte zostało postępowanie karne skarbowe, mające związek z niewykonaniem zobowiązania w podatku akcyzowym m.in. za te miesiące; o powyższym Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K. powiadomił podatnika przed upływem 5-letniego terminu przedawnienia zobowiązania. Zawiadomienie to Strona odebrała osobiście 5 grudnia 2017 r., o czym świadczy podpis na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Tym samym zobowiązanie podatkowe nie uległo przedawnieniu.
Dalej organ przywołał poczynione w toku kontroli ustalenia faktyczne, z których wynikało, że we wrześniu 2012 r. Strona dokonała zakupu łącznie [...] litrów oleju napędowego od "D" Sp. z o.o. Zgodnie z wpisem nr [...] w Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego w dniu [...] r. Sąd Rejonowy K. w K. [...] Wydział Gospodarczy dokonał rejestracji w KRS: "D" Sp. z o.o. [...] z siedzibą w K. [...], ul. [...]. Wpisem nr [...] dokonanym [...]r. nastąpiła zmiana siedziby Spółki na D., ul. [...]. Natomiast wpisem nr [...] z [...] r. dokonał wykreślenia danych dotyczących zarządu Spółki. Dodatkowo ustalono, że w Rejestrze Przedsiębiorstw Energetycznych w/w Spółka nie posiada i nie posiadała koncesji na obrót paliwami ciekłymi. Z przedłożonych do akt dokumentów źródłowych wynikało, że jedynym dostawcą paliwa do "D" Sp. z o.o. był podmiot "E" w P.. Transakcje handlowe pomiędzy podmiotem "E", a "D" Sp. z o.o. były przedmiotem czynności sprawdzających przeprowadzonych przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W. W ich toku ustalono, że w żadnym rejestrze sprzedaży prowadzonym przez podmiot "E" za okres od lipca do grudnia 2012 r. nie zaewidencjonowano sprzedaży paliwa dla "D" Sp. z o.o. Z kolei J.M. prowadzący "E" oświadczył, że nigdy nie współpracował oraz nigdy nie dokonywał sprzedaży oleju napędowego na rzecz "D" Sp. z o.o.; nie zna spółki "D" z D., ani osób reprezentujących tę Spółkę tj. K.S. i K.S. występujących na pieczątkach okazanych mu faktur, dokumentów KP i WZ wystawionych dla Spółki "D" z D.; nie zna i nie zatrudniał ani nie współpracował z osobą o personaliach J.M. występującą jako reprezentant firmy na dokumentach handlowych i umowie, którymi dysponował "D"; w jego firmie obowiązuje inny układ graficzny faktury oryginalnej, dokumentu WZ i KP; na każdym druku faktury w jego firmie jest nr rachunku firmy i opis licencji: [...]; pieczęć firmowa ma nazwę pisaną łącznie "E" [...] P.; wszystkie dokumenty KP firmowe są wystawiane ręcznie, a firmowe WZ są wystawiane ręcznie i komputerowo; w sprawie posługiwania się pieczęcią i nazwą swojej firmy złożył zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa do prokuratury Rejonowej w K.. Powyższe ustalenia znalazły potwierdzenie w protokole z czynności sprawdzających kontrahenta "E" sporządzonego przez Naczelnika Urzędu Celnego w W. z [...] r. na zlecenie Naczelnika Urzędu Celnego w K.. Wynikało z nich, że na dokumentach przedstawionych przez J.M. w polu "nadawca" oraz na pieczątce, nazwa firmy "E" pisana jest łącznie, a wyraz "[...]" pisany jest przez "x" natomiast na dokumentach posiadanych przez spółkę "D" nazwa firmy "[...]" pisana jest osobno, a wyraz "[...]" przez "ks". Różne są również numery kodów pocztowych.
Ponadto z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynikało, że "D" Sp. z o.o. nie posiadała środków transportowych, nie posiadała zbiorników pozwalających na magazynowanie paliw. W okresie od września 2012 r. do kwietnia 2013 r. zatrudniała tylko jednego pracownika biurowego. Natomiast w okresie od maja do sierpnia 2012 r. dwóch pracowników biurowych. Płatności za towar dokonywała wyłącznie gotówką. Przesłuchane osoby, tj. E.S. (udziałowiec "D"), P.K. (Prezes "D"), M.S. (Prezes "D") oraz K.S. i K.S. (pracownice "D") nie potrafiły wskazać danych osób reprezentujących dostawcę paliwa, tj. firmę "E". Nie znali też nazwisk osób, którym dokonywano zapłaty za dostarczone paliwo, nie wiedzieli skąd pochodziło zakupione paliwo. Płatności dokonywane były w siedzibie "D", na drodze nr [...] w okolicach G. albo na zjeździe z autostrady A-4 na N.. Świadkowie nie znali szczegółów dotyczących środków transportu, którymi przewożone było paliwo. Nie znali kontrahentów ani źródła pochodzenia paliwa.
Z przedłożonych do akt materiałów źródłowych ustalono, że w badanym okresie "D" Sp. z o.o. dokonała zakupu paliwa jedynie od "E". Tymczasem przeprowadzone postępowanie wykazało, że firma "E" nie wystawiała faktur dla "D" i nie uczestniczyła w obrocie handlowym z tą firmą. Czynności sprawdzające przeprowadzone w powyższej firmie wykazały, że w jej ewidencji sprzedaży nie ma faktur dla "D" Sp. z o.o., a osoba podpisana na fakturach, którymi "D" dysponował, tj. J.M. nie jest znany właścicielowi firmy "E".
Wobec powyższego Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. stwierdził, że organ pierwszej instancji prawidłowo określił Stronie kwotę zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za wrzesień 2012 r. kwestionując tym samym faktury, gdzie jako wystawa widniał "D" Sp. z o.o., który w swej dokumentacji posiadał fikcyjne faktury zakupu paliwa, które nie odzwierciedlały rzeczywistego przebiegu operacji gospodarczych. Zatem olej napędowy sprzedany Stronie przez "D" Sp. z o.o. pochodził z nieznanego źródła, albowiem przedłożone do akt sprawozdanie z badań laboratoryjnych, przeprowadzanych przez Laboratorium Produktów Naftowych w D. dotyczyło niezidentyfikowanych próbek paliwa. Strona natomiast nie poczyniła żadnych kroków w celu wyjaśnienia tej kwestii. Ponieważ przeprowadzone postępowanie nie potwierdziło zapłaty akcyzy od zakupionego przez Stronę paliwa. Nie udało się też ustalić źródła pochodzenia paliwa napędowego nabytego przez Stronę od "D" Sp. z o.o., albowiem Strona nie okazała żadnych dowodów świadczących o tym, że podatek akcyzowy został zadeklarowany lub rozliczony we wcześniejszym fazie obrotu. Tym samym faktury, na których jako sprzedawca widnieje "D" Sp. z o.o. nie odzwierciedlały rzeczywistych transakcji, a Strona jako podmiot nabywający wyroby akcyzowe, co do których nie było znane źródło pochodzenia oraz nie mający dowodów na zapłatę należnej akcyzy stał się podatnikiem podatku akcyzowego.
W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej okoliczności nawiązania kontaktów handlowych z dostawcą paliwa oraz okoliczności realizacji dostaw oleju napędowego dowodzą, że podatnik nie zachował należytej staranności w zakresie upewnienia się, że od nabywanego paliwa akcyza została zapłacona. Podatnik nie sprawdził, czy sprzedawca posiada koncesję na obrót paliwami ciekłymi, nie żądał od kontrahenta wskazania źródeł pochodzenia dostarczanego mu paliwa, nie wymagał od dostawcy dowodów potwierdzających zapłatę podatku akcyzowego na wcześniejszym etapie obrotu oraz dokumentów potwierdzających pochodzenie paliwa, nie zlecał badań laboratoryjnych dostarczanego mu wyrobu, stwierdzających ponad wszelką wątpliwość, że zakupiony towar jest olejem napędowym, a nie innym wyrobem ropopochodnym. Ponosi bowiem ryzyko wyboru kontrahenta, od którego kupuje towary, niezależnie od własnej dobrej wiary i jest obowiązany do zachowania należytej staranności przy prowadzeniu swoich spraw. Wystarczy samo posiadanie wyrobów akcyzowych, od których akcyza nie została zapłacona, aby posiadacz tych wyrobów stał się podatnikiem. Tym samym nawet przyjęcie, że dostawcą nabywanego przez stronę paliwa była "D" Sp. z o.o. nie byłoby wystraczające do zwolnienia z zapłaty akcyzy, skoro nie wykazano, że akcyza została zapłacona na wcześniejszym etapie obrotu.
Prawidłowo zatem w ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. organ pierwszej instancji zastosował w sprawie art. 21 § 3 O.p. i określił zobowiązanie w podatku akcyzowym za badany miesiąc. Dokonał jednak błędnej oceny stanu faktycznego, co spowodowało zastosowanie normy prawnej zawartej w art. 89 ust. 1 pkt 6 ustawy o podatku akcyzowym zamiast art. 89 ust. 1 pkt 14, jako że parametry paliwa nie były znane organ I instancji. Tym samym do obliczenia podatku należało zastosować stawkę określoną dla pozostałych paliw silnikowych – 1.822 zł/1.000 litrów. Ponieważ powyższe oznacza, że prawidłowa wysokość zobowiązania powinna wynosić [...] zł, a nie [...] zł, kierując się zasadą zakazu reformationis in peius z art. 234 O.p. poprzestał jedynie na wskazaniu powyższego uchybienia.
Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia przepisów postępowania to jest art. 179 w zw. z art. 178 O.p. oraz art. 120, art. 121 § 1 i 2, art. 122, art. 124, art. 180, art. 181, art. 187, art.191 O.p. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. wyjaśnił, że organy podatkowe były uprawnione do wykorzystania materiałów dowodowych zebranych w innych postępowaniach podatkowych, kontrolnych, czy też prowadzonych przez organy ścigania; strona miała możliwość zapoznania się z nimi zarówno na etapie postępowania prowadzonego przez organ I instancji (z czego skorzystała); dowody znajdujące się w aktach sprawy dawały spójny obraz, co do okoliczności nabywania przez firmę "D" Sp. z o.o. paliwa z nielegalnego źródła, jak i co do braku możliwości ustalenia, czy od powyższego paliwa została zapłacona akcyza na wcześniejszym etapie obrotu.
Kwestionując powyższą decyzję ostateczną Strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach domagając się jej uchylenia. Zzarzuciła jej naruszenie:
- art. 120 O.p. w związku z błędnym zastosowaniem w stosunku do skarżącego treści art. 8 ust. 2 pkt 4, art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku akcyzowym (t.j.: Dz.U. z 2017 r., poz. 43 ze zm.), poprzez przyjęcie za udowodnione faktu nabycia paliwa przez skarżącego od którego nie dokonano zapłaty podatku akcyzowego, podczas gdy, w świetle poczynionych ustaleń faktycznych na podstawie zebranego materiału organ faktycznie tej okoliczności nie wykazał,
- art. 2a, art. 120, art. 121 § 1 i 2, art. 122, art. 124, art. 180, art. 181, art. 187, art. 191 O.p. polegające na dokonywaniu przez organ podatkowy dowolnych ustaleń odnoszących się do stanu faktycznego w odrębnych sprawach podatkowych osób trzecich (dostawców paliwa), gdzie skarżący nie mając statusu strony, nie mógł skutecznie weryfikować ustaleń stanu faktycznego - co w konsekwencji skutkowało niewłaściwym zastosowaniem przepisów prawa materialnego w podatku akcyzowym,
- art. 120 i art. 121 § 1 w związku z art. 178 § 1 O.p. i art. 124 O.p. poprzez odmowę zapoznania się z dokumentami wyłączonymi z akt sprawy podatkowej, w tym decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W. nr [...] z [...] r.;
- art. 178 § 1 O.p. poprzez niezastosowanie tego przepisu w związku z żądaniem strony o dostęp do informacji wyłączonych z akt i naruszenie tym samym art. 179 § 1 O.p.;
- art. 179 § 1 O.p. poprzez błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że anonimizacja wnioskowanych materiałów dowodowych w postaci decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W nr [...] z [...]r. dotycząca akt wyłączonych z jawności ze względu na podnoszoną "tajemnicę skarbową" jest wykluczona w zakresie przedmiotowego dokumentu;
- art. 200 § 1 w zw. z art. 123 § 1 O.p. poprzez wydanie decyzji w przedmiotowej sprawie przed wydaniem postanowienia odmawiającego możliwość zapoznania się z materiałem dowodowym w postaci decyzji Dyrektora Urzędu kontroli Skarbowej we W. nr [...] z [...] r., a w konsekwencji odebranie stronie prawa do czynnego udziału w toczącym się postępowaniu;
- naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.
- art. 13 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 8 ust. 2 pkt 4 i art. 21 ust. 1 pkt 2, art. 88 ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 6 ustawy o podatku akcyzowym, poprzez przyjęcie, że na skarżącym ciąży obowiązek zapłaty podatku akcyzowego pomimo, że możliwe jest ustalenie osób, od których paliwo zostało nabyte i określone w stosunku do nich zobowiązania w podatku akcyzowym,
- art. 13 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 8 ust. 2 pkt 4 ustawy o podatku akcyzowym, poprzez błędną wykładnię, bowiem normy o podatku akcyzowym nie mogą być interpretowane w taki sposób, iż na nabywającym lub posiadającym wyroby akcyzowe (skarżącym, działającym w dobrej wierze) ciąży obowiązek zapłaty podatku akcyzowego, pomimo dołożenia należytej staranności w doborze kontrahenta oraz uznaniu, iż skarżący ma obowiązek zapłaty podatku akcyzowego, podczas gdy zgodnie z przepisami prawa i zasadą jednofazowości decyzji należało uznać, że podatek akcyzowy powinien być zapłacony przez podmiot, który dokonywał transakcji na pierwszym szczeblu obrotu, a ewentualne problemy z wyegzekwowaniem kwoty akcyzy od niego, nie powinny skutkować wymagalnością akcyzy od nabywcy wyrobu akcyzowego, który nabył ten wyrób w dobrej wierze.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017r., poz. 2188 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje, między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c ustawy). Sąd uwzględniając skargę stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Natomiast przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało konieczność jej uchylenia z powodu niewłaściwie ustalonej kwestii przedawnienia spornego zobowiązania, które w tej sprawie następowało z dniem 31 grudnia 2017 r., a zaskarżona decyzja wydana została [...] r.
Przede wszystkim wskazać należy na uchwałę o sygn. akt I FPS 3/18 podjętą 18 marca 2019 w składzie 7 sędziów NSA, na skutek zagadnienia prawnego przekazanego przez Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 2 p.p.s.a., w brzmieniu: "1. Dla skuteczności zrealizowania obowiązku wynikającego z art. 70c ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613 ze zm., dalej: Ordynacja podatkowa) zawiadomienie, o którym mowa w tym przepisie należy doręczyć pełnomocnikowi, który został ustanowiony w postępowaniu kontrolnym lub podatkowym, nawet jeżeli zawiadomienia tego dokonuje organ podatkowy, przed którym nie toczy się żadne postępowanie z udziałem pełnomocnika strony. 2. Uchybienie w realizacji powyższego obowiązku winno być traktowane jako brak ziszczenia się materialnoprawnego skutku przewidzianego w art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej".
W uzasadnieniu uchwały NSA stwierdził, że zawiadomienie w trybie art. 70c O.p. jest pewnego rodzaju oświadczeniem wiedzy organu, który w oparciu o posiadane dane informuje podatnika, że z określonym co do daty dniem, na skutek przesłanki z art. 70 § 6 pkt 1 O.p., nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego podatnika za wskazany okres rozliczeniowy. Doręczenie tego zawiadomienia jest swoistą czynnością materialno-techniczną, oczywiście o daleko idących skutkach materialnoprawnych. Obowiązek informacyjny występuje względem podatnika bez względu na to, czy w stosunku do niego toczy się jakiekolwiek postępowanie. Oczywiście w sytuacji, gdy nie ma takiego postępowania, zawiadamia się podatnika bezpośrednio, za wyjątkiem sytuacji, gdy w stanie prawnym obowiązującym po 1 lipca 2016 r. podatnik udzielił pełnomocnictwa ogólnego.
Natomiast jeśli się toczy postępowanie to dokonane w jego toku doręczenie zawiadomienia stanowi czynność procesową tego postępowania. Czynność doręczenia zawiadomienia w sposób istotny wpływa na wynik sprawy, wręcz determinuje dalszy jego bieg. Jest to jeden z istotnych elementów wpływających na treść decyzji kończącej postępowanie. Kluczową kwestią dla ustalenia, czy zobowiązanie podatkowe, które jest przedmiotem tego postępowania, wygasło na skutek przedawnienia, bądź też nadal istnieje, będzie stwierdzenie prawidłowości przeprowadzenia czynności zawiadomienia w trybie art. 70c O.p., zarówno w aspekcie jego treści, jak i spełnienia wymogów formalnych w zakresie doręczenia. Nie sposób więc zasadnie twierdzić, że jest to czynność procesowa podejmowana poza toczącym się postępowaniem. Zwłaszcza, że potwierdzenie dokonania tych czynności musi się znaleźć w aktach administracyjnych toczącej się sprawy. Umożliwia to bowiem prawidłową weryfikację tego zdarzenia w toku postępowania administracyjnego, jak i jego późniejszą kontrolę sądową.
Dalej NSA zauważył, że powstaje zagadnienie, jaką pozycję procesową posiada organ dokonujący zawiadomienia w sytuacji, gdy nie jest organem prowadzącym postępowanie. Niewątpliwie w toku każdego postępowania mamy jeden organ prowadzący postępowanie, stronę lub strony, uczestników postępowania oraz inne podmioty postępowania administracyjnego. Organu zawiadamiającego w trybie art. 70c O.p. nie można zakwalifikować do żadnej z tych grup. Nie jest przecież organem prowadzącym postępowanie, bo taki organ jest zawsze jeden. Rola tego organu sprowadza się do pewnego rodzaju współdziałania przy wydawaniu decyzji. Ta kooperacja nie jest jednak taka, jak współdziałanie przewidziane i ściśle uregulowane w art. 209 O.p. Organ ten bowiem nie zajmuje merytorycznego stanowiska. Wykonuje jedynie względem podatnika obowiązek informacyjny. Skutki tych działań wywołują jednak istotne konsekwencje materialnoprawne w zakresie biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych. Zatem można uznać, że organ zawiadamiający występuje w tym postępowaniu w charakterze quasi organu współdziałającego.
Konkludując swe rozważania NSA podkreślił, że dla skuteczności zrealizowania obowiązku wynikającego z art. 70c O.p. zawiadomienie, o którym mowa w tym przepisie należy doręczyć pełnomocnikowi, który został ustanowiony w postępowaniu kontrolnym lub podatkowym, nawet jeżeli zawiadomienia tego dokonuje organ podatkowy, przed którym nie toczy się żadne postępowanie z udziałem pełnomocnika strony.
Nadto podkreślił, że przepisy dotyczące doręczeń mają m. in. funkcje gwarancyjne dla strony. Tak je należy postrzegać. Strona po to ustanawia pełnomocnika, aby ten prowadził jej sprawę. Jest to wyraz staranności w zakresie prowadzenia swych spraw. To pełnomocnik procesowy ma w sposób profesjonalny pilnować w toku postępowania interesów podatnika. Strona może nie mieć świadomości, a przede wszystkim wiedzy w zakresie skutków prawnych otrzymanej informacji, że z określonym co do daty dniem, na skutek przesłanki z art. 70 § 6 pkt 1 O.p., nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego podatnika za wskazany okres rozliczeniowy. Stąd też wszelkie pisma kierowane przez organ podatkowy powinny być kierowane do pełnomocnika. Doręczenie wprawdzie jest czynnością materialno-techniczną, regulowaną przez przepisy procesowe. Wywołuje jednak daleko idące skutki materialnoprawne. W przypadku bowiem doręczenia zawiadomienia o prawidłowej treści, które spełnia przesłanki formalne oraz przesłanki materialnoprawne, co do rzeczywistego przebiegu zdarzeń, przed upływem terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, dochodzi do zawieszenia biegu terminu przedawnienia. W żaden sposób zatem nie można uchybienia w zakresie naruszenia art. 145 § 2 O.p. oceniać w charakterze wpływu na wynik sprawy. Brak prawidłowego doręczenia zawsze w sposób istotny rzutuje na rozstrzygnięcie. Przyjęcie zaś odmiennej tezy, że naruszenie tego przepisu w określonym stanie faktycznym może nie mieć wpływu na wynik sprawy, niweczyłoby funkcje gwarancyjne art. 145 § 2 O.p.
Stąd też uchybienie w realizacji powyższego obowiązku winno być traktowane jako brak ziszczenia się materialnoprawnego skutku przewidzianego w art. 70 § 6 pkt 1 O.p.
Przenosząc powyższe rozważania na niwę rozpoznawanej sprawy należy przed oceną poczynionych przez organy ustaleń dowodowych i analizą merytoryczną rozstrzygnięcia w pierwszej kolejności wyjaśnić kwestię doręczenia zawiadomienia – pisma z 16 listopada 2017 r. o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia - bezpośrednio podatnikowi (pismo doręczono 5 grudnia 2017 r.), podczas gdy miał w tym czasie ustanowionego pełnomocnika w osobie radcy prawnego P.W.. Pełnomocnictwo to bowiem zostało przedłożone w NUC w dniu [...] r.; odwołane zawiadomieniem z [...] r., nadanym w placówce pocztowej 5 grudnia 2017r., wpłynęło do organu 6 grudnia 2017r.
Zatem w świetle przywołanej uchwały nie budzi wątpliwości, że zaskarżona decyzja musiała zostać uchylona. Wiążąca bowiem moc uchwały odnosi się do każdej sprawy, w której występuje zagadnienie prawne objęte tą uchwałą. Wskazuje na to art. 269 p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu, jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby, albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Przepis art. 187 § 1 i 2 stosuje się odpowiednio. Ogólna moc wiążąca uchwały powoduje, że wiąże ona sądy administracyjne we wszystkich sprawach, w których miałby być stosowany interpretowany przepis (por. A. Skoczylas, "Działalność uchwałodawcza Naczelnego Sądu Administracyjnego", C. H. Beck, Warszawa 2004, s. 221 i nast.). Pogląd wyrażony w konkretnej uchwale NSA może zostać zmieniony tylko stosowaną uchwałą takiego samego składu NSA.
Natomiast Sąd orzekający w pełni podzielił pogląd zaprezentowany w uchwale i nie przedstawił w tej sprawie zagadnienia prawnego do rozstrzygnięcia w drodze kolejnej uchwały składowi siedmiu sędziów. Zatem jest związany poglądem wyrażonym w powyższej uchwale, a powołany już art. 269 § 1 p.p.s.a. nie pozwala żadnemu składowi sądu administracyjnego rozstrzygnąć sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale i przyjmować wykładni prawa odmiennej od tej, która została przyjęta przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego. Dopóki zatem nie nastąpi zmiana tego stanowiska, dopóty sądy administracyjne powinny je respektować.
W tej sytuacji Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. uchylił zaskarżona decyzję. O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200, art. 205 p.p.s.a. w zw. z § 14 oraz § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokacie (Dz.U.2015.1800).