III SA/Gl 237/25

III SA/Gl 237/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-10-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-03-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Beata Machcińska
Małgorzata Herman /sprawozdawca/
Marzanna Sałuda /przewodniczący/
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1842
art. 15 zzzzzn2
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
Dz.U. 2024 poz 572
art. 58 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2023 poz 1047
art. 78 ust. 2 pkt 1
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman (spr.), Sędzia WSA Beata Machcińska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 października 2025 r. sprawy ze skargi S sp. z o.o. w B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 19 grudnia 2024 r, nr SKO.4204.310.2024 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do dokonania zgłoszenia nabycia/zbycia pojazdów 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Starosty C. z dnia 14 sierpnia 2024 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie na rzecz strony skarżącej 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 19 grudnia 2024 r., nr SKO.4204.310.2024, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie (dalej: organ odwoławczy, SKO), po rozpatrzeniu zażalenia przedsiębiorcy S. w B. (dalej: strona skarżąca, Spółka) utrzymało w mocy postanowienie Starosty [...] (dalej: organ I instancji) z 14 sierpnia 2024 r., nr [...], w sprawie przywrócenia terminu do dokonania zgłoszenia nabycia/zbycia pojazdów zgodnie z załączonym wykazem, który stanowi załącznik nr 1 zawierający 100 pojazdów.
W podstawie prawnej wskazano art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 oraz art. 58 § 1 i art. 59 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572, dalej: k.p.a.) oraz art. 15zzzzzn2 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem zwalczaniem C0VID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1842 z późn. zm., dalej: ustawa COVID -19)
Rozstrzygnięcie to zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu 29 lipca 2021 r. Spółka zawiadomiła organ o zbyciu wykazanych pojazdów w dniu 11 czerwca 2021r.
W dniu 29 grudnia 2023 r. organ zawiadomił Spółkę o uchybieniu terminu do dokonania zgłoszenia nabycia i zbycia szeregu pojazdów.
Pismami z 12 stycznia 2024 r. Spółka zwróciła się do organu o przywrócenie terminu przewidzianego w art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. 2023r., poz. 1047, dalej p.r.d.), wskazując na pandemię koronawirusa i związane z tym utrudnienia jako przyczynę uchybienia terminu.
W dniu 6 maja 2024 r. Naczelnik Wydziału Komunikacji z upoważnienia Starosty [...] wydał postanowienie, nr [...], w którym odmówiono Spółce przewrócenia terminu do dokonania zgłoszenia nabycia i zbycia 100 pojazdów, których marka, nr VIN i nr rejestracyjny zostały ujęte w załączniku do tego postanowienia. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazał, że przywrócenie terminu może dotyczyć wyłącznie terminów procesowych, podczas gdy termin na złożenie zawiadomienia o zbyciu bądź nabyciu pojazdu jest terminem materialnoprawnym, który przywróceniu nie podlega. Tym samym niemożliwym jest zastosowanie w tym przypadku normy art. 15 zzzzzn2 ust. 2 ustawy covidowej. Ponadto organ zauważył, że termin do zgłoszenia nabycia/zbycia pojazdu określony w art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym nie należy do żadnej z grup terminów wymienionych w art. 15 zzzzzn2 ust. 2 ustawy covidowej.
Po rozpatrzeniu zażalenia Spółki, w dniu 31 lipca 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie postanowieniem, nr [...], uchyliło zaskarżone postanowienie w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Postanowieniem z 14 sierpnia 2024 r. Starosta [...] po ponownym rozpatrzeniu wniosków Spółki z 12 stycznia 2024 r. odmówił jej przywrócenia terminu do dokonania zgłoszenia nabycia/zbycia pojazdów ujętych w wykazie stanowiącym Załącznik nr 1 zawierający 100 pojazdów. Organ I instancji wskazując na art. 58 § 1 k.p.a. stwierdził, że strona skarżąca nie uprawdopodobniła dostatecznie, że uchybienie nastąpiło bez jej winy.
Zaskarżonym postanowieniem z 19 grudnia 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie, po rozpatrzeniu zażalenia Spółki utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji.
Organ odwoławczy w uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że w dniu 29 grudnia 2023 r. Starosta [...] zawiadomił Spółkę o uchybieniu terminu do dokonania zgłoszenia nabycia i zbycia szeregu pojazdów. Wraz z tą informacją organ wyznaczył stronie 30 dniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania uchybionej czynności. Miało to związek z treścią przepisu art. 15zzzzzn2 ust. 1 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem C0VID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Norma ta przewiduje, że w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu C0VID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu tym organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (art. 15 zzzzzn2 ust.2).
Organ stwierdził, że przepis art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19 zawiera jedynie regulację szczególną w zakresie kategorii możliwych do przywrócenia terminów (poszerzając znacznie ten zakres względem k.p.a.), w zakresie terminu do złożenia wniosku w tym przedmiocie oraz w zakresie spoczywającego na organach administracji obowiązku zawiadomienia strony o uchybieniu terminu. Natomiast co do przyczyn uchybienia terminu należy w ocenie Kolegium stosować regulację zawartą w art. 58 k.p.a., który określa cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą zostać spełnione kumulatywnie. W szczególności: 1. zainteresowany złożył prośbę o przywrócenie terminu; 2. uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie przez niego uprawdopodobniony; 3. prośba o przywrócenie terminu została złożona w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi; 4. zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin, jednocześnie ze złożeniem prośby o przywrócenie terminu.
Dalej organ stwierdził, że Spółka nie spełniła łącznie wymienionych czterech przesłanek, które dawałyby podstawy do przywrócenia terminu do dokonania zawiadomienia o zbyciu/nabyciu pojazdów wymienionych w załączniku do zaskarżonego postanowienia. W szczególności zdaniem organu odwoławczego nie uprawdopodobniła braku winy za przekroczenie terminu do dokonania czynności, o której mowa powyżej.
SKO wyraziło poggląd, że uznanie pandemii za przypadek wyjątkowy oznaczałoby w istocie obowiązek przywracania terminu do dokonania określonej czynności niemalże w każdym przypadku uchybienia terminu w okresie trwania pandemii, co stałoby w sprzeczności z ideą instytucji przywrócenia terminu. Dlatego powoływanie się na niesprecyzowane trudności organizacyjne spowodowane pandemią bez szczególnego opisu prób podjętych działań nie może skutkować przywróceniem terminu.
Zdaniem Kolegium Spółka nie podała przyczyn, dla których nie mogła w 30 dniowym terminie dokonać zawiadomienia o nabyciu/zbyciu pojazdów czy to osobiście, czy przez pełnomocnika ewentualnie przez inne podmioty np. firmę kurierską, wskazując w zasadzie wyłącznie na bliżej nieokreślone trudności organizacyjne związane z pandemią COVID. Stwierdzić należy, że sytuacja spowodowana pandemią nie była okolicznością o wymiarze indywidualnym, dotyczącym tylko Spółki, ale sytuacją ogólnokrajową. Ponadto inne wskazane w zażaleniu przeszkody, które uniemożliwiły terminowe złożenie zawiadomień takie jak trudności organizacyjne, braki kadrowe, częsta nieobecność Prezesa Spółki związana z wyjazdami biznesowymi czy wreszcie nieznajomość często zmieniających się przepisów prawa, nie mogą być uznane za podstawę do przywrócenia terminu.
Skarżąca wniosła skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, żądając uchylenia postanowień obu instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania.
W skardze zarzuciła:
1. naruszenie art. 7 k.p.a., art.8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie i nieuwzględnienie całokształtu materiału dowodowego w wyniku czego:
a) Organ nie przeprowadził dostatecznego postępowania dowodowego, aby w pełni zrozumieć skalę i charakter trudności organizacyjnych powstałych w związku z pandemią C0VID-19. na które powoływała się Spółka, oraz ich wpływ na możliwość dochowania terminu;
b) SKO niewłaściwie oceniło okoliczności, na które powoływała się Spółka w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu, w tym dotyczących trudności organizacyjnych związanych z pandemią C0VID-19, a które zostało uznane przez Organ za niewystarczające, w sytuacji, gdy pandemia COViD-19 miała bezprecedensowy wpływ na działalność wielu podmiotów, w tym skarżącej Spółki, która stanowiła infrastrukturę krytyczną, kluczową dla bezpieczeństwa państwa i jego obywateli w obliczu kryzysu wywołanego przez COVID-19:
c) Organ w sytuacji nadzwyczajnej, jaką była pandemia COVID-19, powinien szczególnie uwzględniać trudności, z jakimi borykali się obywatele i przedsiębiorcy; odmowa przywrócenia terminu, bez wnikliwego zbadania wpływu pandemii na działalność Spółki oraz zignorowanie powszechnie znanych skutków tej sytuacji, narusza zasadę zaufania uczestników postępowania do organów administracji publicznej;
2. naruszenie art. 58 § 1 k.p,a. w zw. z art. 15zzzzzn2 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, skutkujące odmową przywrócenia terminu do złożenia zawiadomień o nabyciu/zbyciu pojazdów, w sytuacji, gdy w warunkach pandemii, skarżąca Spółka (jak wiele podmiotów gospodarczych) napotkała trudności w organizacji swojej działalności, co było powszechnie znanym faktem. Organ nie uwzględnił wyjątkowych okoliczności wynikających z pandemii, a żądanie bardziej szczegółowego opisu z uwagi na ww. okoliczności było w tym przypadku niemożliwe do zrealizowania z powodu dynamiki sytuacji w tym nieprzewidywalnych okoliczności występujących w okresię trwania C0ViD-19;
3. naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 8 k,p.a. i art. 11 k.p.a. poprzez sformułowanie uzasadnienia postanowienia w sposób niepełny, z zaniechaniem odniesienia się do podstawowych okoliczności sprawy i precyzyjnego wyjaśnienia przesłanek, którymi organ kierował się przy wydawania zaskarżonego rozstrzygnięcia, a w szczególności poprzez nieustalenie i niewyjaśnienie stronie, których pojazdów Spółka nie dokonała zgłoszenia, o ile przekroczyła ustawowy termin, oraz czy dotyczyło to ich zbycia, czy nabycia.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej p.p.s.a.) wynika, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną.
Sąd dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia uznał, że zachodzą podstawy do uchylenia postanowienia organu II instancji, jak również poprzedzającego go postanowienia Starosty [...].
Przepis art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d., nakłada na właściciela pojazdu zarejestrowanego obowiązek zawiadomienia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu w terminie nieprzekraczającym 30 dni.
Należy przy tym zauważyć, że w sprawie znajduje zastosowanie ww. przepis w ww. brzmieniu tj. przed nowelizacją przepisów P.r.d., która nastąpiła z dniem 1 stycznia 2024 r. (ustawą z 7 lipca 2023 r. - Dz.U. z 2023, poz. 1394). Na mocy ww. nowelizacji uległ zmianie przepis art. 78 ust. 2 pkt, w którym ustawodawca zrezygnował z obciążenia właściciela pojazdu obowiązkiem zgłoszenia nabycia pojazdu, przyjmując za wystarczające z punktu widzenia realizacji celów ustawy nałożenie tego obowiązku w związku wyłącznie ze zbyciem pojazdu.
Słusznie podnosi strona skarżąca, że organ w uzasadnieniu rozstrzygnięcia nie ustalił i nie wyjaśnił stronie, których pojazdów dotyczy brak lub zgłoszenie zbycia/nabycia pojazdów po terminie. Z zestawienia określonego jako Załącznik nr 1 nic bowiem nie wynika, poza numerami rejestracyjnymi pojazdów. Z kolei, z przedłożonych akt można jedynie przykładowo stwierdzić, że strona zbyła pojazd o nr rej. [...] w dniu 11 czerwca 2021 r., o czym zawiadomiła organ 27 lipca 2021 r. Należy przy tym zauważyć, że wymienione czynności miały miejsce w czasie pandemii COVID-19.
W związku z tym trzeba przypomnieć, że z dniem 8 marca 2020 r. weszła w życie ustawa COVID-19, która wprowadziła instytucję przywrócenia terminu przepisem art. 15zzzzzn² ustawy COVID-19, zgodnie z którym w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii, ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju – organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. Zgodnie z przepisem art. 15zzzzzn² ust. 2 ustawy COVID-19 w zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. W myśl natomiast art. 15zzzzzn² ust. 3 ustawy COVID-19 w przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a. prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu.
Uchybienie przez stronę ustawowego terminu nastąpiło w czasie epidemii. Stan epidemii został ogłoszony 20 marca 2020 r. na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz.U. z 2020, poz. 491 ze zm.) i trwał do 16 maja 2022 r., w związku z jego odwołaniem, na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2022 r. poz. 1027). Ponadto na mocy postanowień ustawy w okresie stanu epidemii bieg terminów procesowych i sądowych w enumeratywnie wymienionych rodzajach postępowań nie rozpoczynał się, a rozpoczęty ulegał zawieszeniu na ten okres. Jednak w wydanych rozstrzygnięciach organy całkowicie pominęły zarówno dokonanie ustaleń faktycznych (co do poszczególnych pojazdów) i jak prawnych, skupiając się wyłącznie na stwierdzeniu braku jednej z przesłanek z art. 58 §1 k.p.a. tj. braku uprawdopodobnienia, że uchybienie nastąpiło bez winy zainteresowanego.
SKO wskazuje, że dopiero 29 grudnia 2023 r. organ I instancji zawiadomił Spółkę o uchybieniu terminu i wyznaczył stronie 30- dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Ten fakt nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy, natomiast Sąd przykładowo w odniesieniu do ww. pojazdu o nr rej. [...] stwierdził, że zbycie miało miejsce w dniu 11 czerwca 2021 r., o czym Spółka zawiadomiła organ 27 lipca 2021 r.
Wówczas strona nie została zawiadomiona o uchybieniu terminu i możliwości złożenia wniosku o jego przywrócenie. Organ nie wypowiedział się również czy i w jakim czasie oraz z jakim skutkiem termin do zgłoszenia zbycia pojazdu został zawieszony.
A zatem organ zawiadomił skarżącą o uchybieniu terminu dopiero po upływie 2,5 roku, co mogło mieć wpływ na wskazane przez skarżącą okoliczności uchybienia terminu i tym samym istotny wpływ na wynik sprawy.
W efekcie doszło do istotnego naruszenia przepisów postępowania tj. art. 7, art. 8 § 1 oraz art. 9 k.p.a. Wskazane powyżej mankamenty postępowania organów, nie tylko stanowią uchybienie spoczywającego na nich obowiązku należytego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania (art. 9 zd. 1 k.p.a.), ale również jest to naruszenie obowiązku prowadzenia postępowania administracyjnego w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.). Ewentualne przywrócenie wskazanego terminu spowoduje bowiem, że stronie skarżącej nie będzie można przypisać naruszenia art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. Ponadto uzasadnienia postanowień w kontrolowanej sprawie nie spełniają wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Brak ustaleń faktycznych co do poszczególnych pojazdów i pełnego uzasadnienia prawnego powodują, że rozstrzygnięcie organu odwoławczego i organu I instancji wymyka się spod kontroli. Wobec powyższego zarzuty skargi naruszenia przepisów postępowania art. 15 zzzzzn2 ust. 1 i ust. 2 ustawy COVID-19 oraz art. 7, art. 8 § 1 oraz art. 9 i art. 107 § 3 k.p.a. zasługują na uwzględnienie.
Ponownie rozpatrując sprawę organ administracji zastosuje się do oceny prawnej zawartej w niniejszym uzasadnieniu i wynikającej z niej wskazań do dalszego postępowania.
Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania, obejmujących wpis od skargi w kwocie 100 zł oraz koszty zastępstwa procesowego pełnomocnika strony skarżącej w kwocie 480 zł wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł, Sąd orzekł w pkt 2 sentencji wyroku zgodnie z art. 200 p.p.s.a. oraz z art. 205 § 2 p.p.s.a.