III SA/Gl 236/25

III SA/Gl 236/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-11-06
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-03-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Adam Pawlyta
Dorota Fleszer /sprawozdawca/
Krzysztof Wujek /przewodniczący/
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Drogi publiczne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1842
art. 15 zzzzzn ze zn. 2 ust. 1 pkt 5
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer (spr.), Asesor WSA Adam Pawlyta, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 listopada 2025 r. sprawy ze skargi S Sp. z o.o. w B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 19 grudnia 2024 r. nr SKO.4204.309.2024 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do dokonania zgłoszenia nabycia/zbycia pojazdów oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 19 grudnia 2024 r., nr SKO.4204.309.2024, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie (dalej: organ odwoławczy, SKO), po rozpatrzeniu zażalenia przedsiębiorcy S Sp. z o.o. w B. (dalej: strona skarżąca, Spółka) utrzymało w mocy postanowienie Starosty [...] (dalej: organ I instancji) z 14 sierpnia 2024 r., nr [...], w sprawie odmowy przywrócenia terminu do dokonania zgłoszenia nabycia albo zbycia 100 pojazdów zgodnie z załączonym wykazem, który stanowi załącznik nr 1.
W podstawie prawnej wskazano art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 oraz art. 58 § 1 i art. 59 § 1 k.p.a. oraz art. 15zzzzzn2 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych.
Rozstrzygnięcie to zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Pismem z 29 grudnia 2023 r. organ zawiadomił Spółkę o uchybieniu terminu do dokonania zgłoszenia nabycia szeregu pojazdów. Spółka zwróciła się do organu o przywrócenie terminu przewidzianego w art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, wskazując na pandemię koronawirusa i związane z tym utrudnienia jako przyczynę uchybienia terminu.
W dniu 6 maja 2024 r. Naczelnik Wydziału Komunikacji działający na podstawie upoważnienia Starosty [...] wydał postanowienie nr [...], w którym odmówił Spółce przewrócenia terminu do dokonania zgłoszenia nabycia i zbycia 100 pojazdów, których marka, nr VIN i nr rejestracyjny zostały ujęte w załączniku do tego postanowienia. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazał, że przywrócenie terminu może dotyczyć wyłącznie terminów procesowych, podczas gdy termin na złożenie zawiadomienia o zbyciu bądź nabyciu pojazdu jest terminem materialnoprawnym, który przywróceniu nie podlega. Tym samym niemożliwym jest zastosowanie w tym przypadku normy art. 15 zzzzzn2 ust. 2 ustawy covidowej. Ponadto organ zauważył, że termin do zgłoszenia nabycia/zbycia pojazdu określony w art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym nie należy do żadnej z grup terminów wymienionych w art. 15 zzzzzn2 ust. 2 ustawy covidowej.
Po rozpatrzeniu zażalenia Spółki, w dniu 31 lipca 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie postanowieniem nr [...], uchyliło zaskarżone postanowienie w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Postanowieniem z 14 sierpnia 2024 r. Starosta [...] po ponownym rozpatrzeniu wniosków Spółki odmówił jej przywrócenia terminu do dokonania zgłoszenia nabycia i zbycia pojazdów ujętych w wykazie stanowiącym załącznik nr 1 zawierający wykaz 100 pojazdów. Organ I instancji wskazując na art. 58 § 1 k.p.a. stwierdził, że strona skarżąca nie uprawdopodobniła dostatecznie, że uchybienie nastąpiło bez jej winy.
Zaskarżonym postanowieniem z 19 grudnia 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie, po rozpatrzeniu zażalenia Spółki utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji.
Organ odwoławczy w uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że w dniu 29 grudnia 2023 r. Starosta [...] zawiadomił Spółkę o uchybieniu terminu do dokonania zgłoszenia nabycia i zbycia szeregu pojazdów. Wraz z tą informacją organ wyznaczył stronie 30 dniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania uchybionej czynności. Miało to związek z treścią przepisu art. 15zzzzzn2 ust. 1 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Norma ta przewiduje, że w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego różnych wskazanych tam terminów, nie tylko procesowych, ale także materialnych, które dotąd nie podlegały przywróceniu. W zawiadomieniu tym organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (art. 15 zzzzzn2 ust. 2).
Organ stwierdził, że przepis art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19 zawiera jedynie regulację szczególną w zakresie kategorii możliwych do przywrócenia terminów (poszerzając znacznie ten zakres względem k.p.a.), w zakresie terminu do złożenia wniosku w tym przedmiocie oraz w zakresie spoczywającego na organach administracji obowiązku zawiadomienia strony o uchybieniu terminu. Natomiast co do przyczyn uchybienia terminu należy w ocenie Kolegium stosować regulację zawartą w art. 58 k.p.a., który określa cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą zostać spełnione kumulatywnie. W szczególności: 1. zainteresowany złożył prośbę o przywrócenie terminu; 2. uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie przez niego uprawdopodobniony; 3. prośba o przywrócenie terminu została złożona w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi; 4. zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin, jednocześnie ze złożeniem prośby o przywrócenie terminu.
Dalej organ stwierdził, że Spółka nie spełniła łącznie wymienionych czterech przesłanek, które dawałyby podstawy do przywrócenia terminu do dokonania zawiadomienia o zbyciu/nabyciu pojazdów wymienionych w załączniku do zaskarżonego postanowienia. W szczególności zdaniem organu odwoławczego nie uprawdopodobniła braku winy w przekroczeniu terminu do dokonania czynności, o której mowa powyżej.
SKO wyraziło pogląd, że uznanie pandemii za przypadek wyjątkowy oznaczałoby w istocie obowiązek przywracania terminu do dokonania określonej czynności niemalże w każdym przypadku uchybienia terminu w okresie trwania pandemii, co stałoby w sprzeczności z ideą instytucji przywrócenia terminu. Dlatego powoływanie się na niesprecyzowane trudności organizacyjne spowodowane pandemią bez szczególnego opisu prób podjętych działań nie może skutkować przywróceniem terminu.
Zdaniem Kolegium Spółka nie podała przyczyn, dla których nie mogła w 30 dniowym terminie dokonać zawiadomienia o nabyciu/zbyciu pojazdów czy to osobiście, czy przez pełnomocnika ewentualnie przez inne podmioty np. firmę kurierską, wskazując w zasadzie wyłącznie na bliżej nieokreślone trudności organizacyjne związane z pandemią COVID. Stwierdzić należy, że sytuacja spowodowana pandemią nie była okolicznością o wymiarze indywidualnym, dotyczącym tylko Spółki, ale sytuacją ogólnokrajową. Ponadto inne wskazane w zażaleniu przeszkody, które uniemożliwiły terminowe złożenie zawiadomień, takie jak trudności organizacyjne, braki kadrowe, częsta nieobecność Prezesa Spółki związana z wyjazdami biznesowymi czy wreszcie nieznajomość często zmieniających się przepisów prawa, nie mogą być uznane za podstawę do przywrócenia terminu.
Skarżąca wniosła skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, żądając uchylenia postanowień obu instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania.
W skardze zarzuciła:
1. naruszenie art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie i nieuwzględnienie całokształtu materiału dowodowego w wyniku czego:
a) organ nie przeprowadził dostatecznego postępowania dowodowego, aby w pełni zrozumieć skalę i charakter trudności organizacyjnych powstałych w związku z pandemią COVID-19. na które powoływała się Spółka, oraz ich wpływ na możliwość dochowania terminu;
b) SKO niewłaściwie oceniło okoliczności, na które powoływała się Spółka w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu, w tym dotyczących trudności organizacyjnych związanych z pandemią COVID-19, a które zostało uznane przez organ za niewystarczające w sytuacji, gdy pandemia COVID-19 miała bezprecedensowy wpływ na działalność wielu podmiotów, w tym skarżącej Spółki, która stanowiła infrastrukturę krytyczną, kluczową dla bezpieczeństwa państwa i jego obywateli w obliczu kryzysu wywołanego przez COVID-19:
c) organ w sytuacji nadzwyczajnej, jaką była pandemia COVID-19, powinien szczególnie uwzględniać trudności, z jakimi borykali się obywatele i przedsiębiorcy; odmowa przywrócenia terminu, bez wnikliwego zbadania wpływu pandemii na działalność Spółki oraz zignorowanie powszechnie znanych skutków tej sytuacji, narusza zasadę zaufania uczestników postępowania do organów administracji publicznej;
2. naruszenie art. 58 § 1 k.p.a. w zw. z art. 15zzzzzn2 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, skutkujące odmową przywrócenia terminu do złożenia zawiadomień o nabyciu/zbyciu pojazdów, w sytuacji, gdy w warunkach pandemii, skarżąca Spółka (jak wiele podmiotów gospodarczych) napotkała trudności w organizacji swojej działalności, co było powszechnie znanym faktem. Organ nie uwzględnił wyjątkowych okoliczności wynikających z pandemii, a żądanie bardziej szczegółowego opisu z uwagi na ww. okoliczności było w tym przypadku niemożliwe do zrealizowania z powodu dynamiki sytuacji w tym nieprzewidywalnych okoliczności występujących w okresie trwania COVID-19;
3. naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. i art. 11 k.p.a. poprzez sformułowanie uzasadnienia postanowienia w sposób niepełny, z zaniechaniem odniesienia się do podstawowych okoliczności sprawy i precyzyjnego wyjaśnienia przesłanek, którymi organ kierował się przy wydawaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia, a w szczególności poprzez nieustalenie i niewyjaśnienie stronie, których pojazdów Spółka nie zgłosiła, o ile przekroczyła ustawowy termin, oraz czy dotyczyło to ich zbycia, czy nabycia.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując w pełni dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. 2023r., poz.1047) – dalej powoływana jako P.r.d., właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić starostę w terminie nieprzekraczającym 30 dni o nabyciu lub zbyciu pojazdu.
Termin określony w powołanym przepisie jest terminem zawitym, którego niezachowanie powoduje dla strony ujemne konsekwencje w postaci kary pieniężnej przewidzianej w art. 140mb pkt 2 P.r.d., który stanowi, że kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł.
Z dniem 8 marca 2020 r. weszła w życie ustawa z 2 marca 2020 r. szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1842 z późn. zm.), dalej: ustawa COVID -19, która znajduje zastosowanie w sprawie. Stosownie do art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 5 ustawy COVID-19 w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii, ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W myśl ust. 2 w zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.
W myśl natomiast art. 15zzzzzn2 ust. 3 ustawy COVID-19 w przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 572, dalej: k.p.a.) prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu.
Z powyższego wynika, że z woli ustawodawcy w związku z epidemią COVID nastąpiło rozszerzenie katalogu terminów, które mogą być przywrócone również o terminy materialnoprawne, ale nie doszło do żadnej modyfikacji przesłanek przywrócenia uchybionego terminu w stosunku do przewidzianych w art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. Nie jest zatem tak, że już sam stan epidemii zobowiązywał organ do przywrócenia terminu w każdym przypadku stwierdzenia jego uchybienia.
Podobny pogląd wypowiedział NSA w wyroku z 2 sierpnia 2024r. sygn. akt I OSK 2458/23, gdzie stwierdził, że chociaż ustawodawca wprost tego nie wskazał, to trzeba przyjąć, że rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu w postępowaniu administracyjnym, poprzedzone zawiadomieniem organu w trybie art. 15zzzzzn2 ust. 2 ustawy covid, powinno być prowadzone przez organ w trybie art. 58 i nast. k.p.a. z uwzględnieniem modyfikacji wprowadzonej przez art. 15zzzzzn2 ustawy covid, jedynie w zakresie terminu do złożenia wniosku o przewrócenie terminu.
Stosownie do art. 58 k.p.a.:
§ 1. W razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy.
§ 2. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin.
Z powyższego wynika, że dla przywrócenia terminu konieczne jest łączne spełnienie 4 przesłanek:
1. strona, która uchybiła terminowi złożyła prośbę o przywrócenie terminu,
2. uprawdopodobniła brak swej winy w uchybieniu terminowi,
3. prośba o przywrócenie terminu została złożona w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi,
4. wraz z wnioskiem dopełniła czynności, dla której określony był termin.
W sprawie bezsporne jest, że strona nie złożyła stosownego zawiadomienia w terminie i że złożyła wniosek o jego przywrócenie, a więc, że spełniona została ww. przesłanka 1.
Jednak odnośnie przesłanki drugiej, w ocenie Sądu prawidłowe jest stanowisko organów, że nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu.
Wyjaśniając powyższe wskazać należy, że w orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że za przyczynę uzasadniającą przywrócenie terminu uznać można wystąpienie przeszkody nie do przezwyciężenia, a więc takiej, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Nadto to na stronie spoczywa ciężar uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Przez uprawdopodobnienie należy rozumieć wskazanie okoliczności, których wystąpienie było niezależne od woli strony, co uniemożliwiło dokonanie czynności procesowej w terminie. Chodzi zatem o wskazanie takich przeszkód, których strona nie była w stanie przezwyciężyć nawet przy dochowaniu najwyższej staranności w zakresie prowadzenia swoich spraw.
Przy czym, jako kryterium przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa.
Przenosząc powyższe rozważania na stan faktyczny sprawy zauważyć należy, że strona składając wniosek o przywrócenie terminu nie wykazała braku swej winy. Nie wskazała na żadne szczególne okoliczności (poza epidemią COVID-19), które były przyczyną uchybienia. Zdaniem Sądu, pandemia sama w sobie nie może stanowić okoliczności uzasadniającej niedokonanie zawiadomienia w terminie. W przeciwnym razie należałoby przywracać wszystkie uchybione terminy, bo pandemia była zjawiskiem ogólnokrajowym czy nawet ogólnoświatowym, a więc dotknęła wszystkich polskich obywateli lub przedsiębiorców. Dlatego konieczne jest wykazanie, w jaki sposób w konkretnym przypadku pandemia tak wpłynęła na sytuację strony, że niemożliwym stało się dokonanie czynności w terminie.
Strona wskazała na kwestie takie jak absencja pracowników, problemy z przepływem dokumentów. Zdaniem Sądu okoliczności te nie mogą uzasadniać braku winy w uchybieniu. Trudno założyć, że przez cały czas, kiedy zawiadomienia winny być dokonywane, żaden z pracowników nie mógł tego dokonać z powodu epidemii: ani osobiście, ani korespondencyjnie, ani elektronicznie. Nawet gdyby tak faktycznie było, to skarżąca tego nie wykazała, a to do niej – a nie do organu - należał ten obowiązek.
W zażaleniu strona podniosła także częstą nieobecność Prezesa Spółki związaną z wyjazdami biznesowymi i częstą zmianę przepisów prawa. Również te przyczyny nie mogą stanowić okoliczności uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu. Skarżąca prowadzi działalność profesjonalną, więc musi dbać o to, aby była zgodna z prawem. Nadal w pełni aktualna jest paremia ignorantia iuris nocet czyli nieznajomość prawa szkodzi.
Nieuzasadniony okazał się zatem zarzut naruszenia art. 58 § 1 k.p.a.
Natomiast organ I instancji w swym postanowieniu stwierdził, że "organy rejestrujące od dnia ogłoszenia stanu epidemii do dnia jej zakończenia nieprzerwanie świadczyły usługi na rzecz mieszkańców miast i powiatów, dostosowując tryb pracy do obowiązujących norm sanitarnych i wymogów prawnych. Starostwo Powiatowe w [...] w całym okresie epidemii zapewniało interesantom kilka sposobów załatwienia sprawy, m.in, poprzez pocztę elektroniczną, pocztę tradycyjną osobiście lub poprzez pełnomocnika. Ponadto przed wejściem głównym do urzędu w godzinach otwarcia znajdowała się skrzynia do złożenia (pozostawienia) korespondencji."
Z tego powodu nie uwzględnił Sąd zarzutu naruszenia przepisów k.p.a. i braków w zakresie postępowania dowodowego, gdyż to Spółka winna wykazać, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, czego nie uczyniła.
Odnośnie kwestii, że organ nie wskazał, których pojazdów Spółka nie zgłosiła zauważyć należy, że w załączniku nr 1 do zawiadomienia o wszczęciu postępowań o podanych sygnaturach organ wskazał 405 numerów rejestracyjnych pojazdów, których zawiadomienie dotyczy. W ocenie Sądu numer rejestracyjny identyfikuje pojazd w sposób jednoznaczny. Również postanowienie organu I instancji zawiera zestawienie z szerszym nawet zakresem danych, obejmujących także numery poszczególnych spraw i przypisanych do nich pojazdów, a zaskarżonym rozstrzygnięciem organ odwoławczy utrzymał je w mocy. Sąd nie podzielił więc zarzutu, że strona nie miała świadomości, jakich pojazdów Spółka nie zgłosiła w wyznaczonym przepisami terminie.
W tym stanie rzeczy, Sąd orzekł o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 ppsa.