III SA/GL 23/25

III SA/Gl 23/25 - Postanowienie WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-07-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Adam Gołuch /sprawozdawca/
Magdalena Jankiewicz
Małgorzata Herman /przewodniczący/
Symbol z opisem
645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 58 § 1 pkt 5
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędziowie Sędzia WSA Adam Gołuch (spr.), Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lipca 2025 r. sprawy ze skargi E. B. na uchwałę Rady Miejskiej w O. z dnia 18 listopada 2024 r. nr [...] w przedmiocie ochrony dóbr osobistych gminy postanawia: 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić skarżącemu kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem uiszczonego wpisu od skargi.
Uzasadnienie
E. B. (dalej skarżący, strona) zaskarżył uchwałę Rady Miejskiej Nr [...] z 18 listopada 2024 r, w sprawie ochrony dóbr osobistych Gminy O. (dalej: Rada, Gmina).
Z akt administracyjnych stan sprawy przedstawia się następująco:
W dniu 18 listopada 2024 r. Rada Miasta w O. podjęła uchwałę Nr [...] (zwanej dalej w skrócie: "uchwałą") w sprawie ochrony dóbr osobistych Gminy O.
W podstawie prawnej Gmina powołała art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym ( tj. Dz.U z 2024r. poz. 1465 ) oraz art. 43 w związku z art.24 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1061 z późn. zm.).
W uchwale Rada Miejska w O. postanowiła:
"1. Zobowiązać Burmistrza Miasta i Gminy O. do zapewnienia sądowej ochrony dóbr osobistych Gminy O., które zostały naruszone poprzez korespondencję kierowaną do Urzędu i publikację materiałów godzących w dobre imię, wiarygodność i wizerunek Gminy O. i jej organów.
2, Wykonanie uchwały powierza się Burmistrzowi Miasta i Gminy O.
3. Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia".
W uzasadnieniu uchwały Rada wskazała, że w związku z otrzymaną przez Radę Miejską korespondencją mającą charakter pomówienia osób wchodzących w skład rady i pojawiających się w mediach społecznościowych publikacjach materiałów naruszających dobra osobiste Gminy O., (w szczególności jej wiarygodność, wizerunek i dobre imię), koniecznym stało się zapewnienie ochrony prawnej wobec rozpowszechniania nieprawdziwych informacji, szkalujących organy gminy i osoby w nich zasiadające.
Skarżący pismem z dnia 2 grudnia 2024 r. wystąpił z wnioskiem do Wojewody Śląskiego o stwierdzenie nieważności przedmiotowej uchwały na który to wniosek Wojewoda odpowiedział pismem z dnia 19 grudnia 2024 r., z którego wynika, że organ ten dokonał szczegółowej analizy prawnej uchwały i nie znalazł podstaw do uznania iż, zaskarżona uchwała istotnie narusza prawo.
Skarżący w dniu 30 grudnia 2024r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach opisaną na wstępie skargę w której wnosił o uchylenie zaskarżonej uchwały w całości oraz o zwrot kosztów postępowania na jego rzecz, bo uchwała w jego ocenie jest niezgodna z prawem.
Skarżący zarzucił uchwale, że została podjęta bez właściwej podstawy prawnej i wprowadzona do porządku obrad na sesji bez osobistego głosowania zmiany porządku obrad.
Zdaniem skarżącego art. 18 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym nie daje Radzie samodzielnej podstawy do podjęcia uchwały ponieważ potrzebny jest odrębny przepis prawa materialnego, który upoważnia Radę do podjęcia tej konkretnej uchwały.
Nadto według skarżącego treść uchwały narusza uprawnienia Burmistrza do samodzielnego podejmowania decyzji ponieważ Burmistrz posiada możliwość działania jako samodzielny organ gminy, a więc po co jest uchwała Rady. Projekt uchwały przygotował Burmistrz, Rada przyjęła uchwałę i wykonanie powierzyła Burmistrzowi, czyli jest to inicjatywa Burmistrza, a nie Rady Miejska.
Ponadto wskazał, że Rada Miejska podjęła uchwałę w sprawie ochrony dóbr osobistych Gminy O., a mieszkańcy obawiają się takiej uchwały. Skarżący zapytuje: czy wolno teraz krytykować władze gminy? Czy zgłoszenie usterki drogi, chodnika nie będzie potraktowane jako naruszające wizerunek gminy?
Skarżący nadmienił, iż jest już DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO 1 RADY (UE) 2024/1069 z dnia 11 kwietnia 2024 r. w sprawie ochrony osób, które angażują się w debatę publiczną, przed oczywiście bezzasadnymi roszczeniami lub stanowiącymi nadużycie postępowaniami sądowymi ("strategiczne powództwa zmierzające do stłumienia debaty publicznej"). Jest to dyrektywa przeciwko SLAPP, czyli przeciwko ograniczeniu krytyki władzy.
W związku z powyższym zdaniem skarżącego Rada Miejska powinna wprost wymienić podstawę podjęcia uchwały, a nie powoływać się na ogólny przepis. Jeżeli Rada zobowiązuje Burmistrza do działania, to inicjatywa uchwały powinna pochodzić od Rady, a nie od samego Burmistrza.
Skarżący zaakcentował, ze projektu uchwały w sprawie ochrony dóbr osobistych Gminy O. nie było w pierwotnym porządku obrad sesji zwołanej na 18 listopada 2024 r. Dopiero na samej sesji na wniosek Burmistrza wprowadzono do porządku obrad ten punkt, ale radni nie głosowali odrębnie wprowadzenia tego punktu, ale razem z 10 innymi punktami. Natomiast zmiana porządku obrad powinna być głosowana odrębnie dla każdego punktu porządku obrad.
Ponadto skarżący zaznaczył, że sprawie zaskarżonej uchwały nie przeprowadzono konsultacji społecznej.
W odpowiedzi na skargę Rada wniosła o oddalenie jej w całości.
W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę Rada opisała stan sprawy i wskazała,
że Gmina jako osoba prawna ma prawo do ochrony przysługujących jej dóbr osobistych. Prawo to Gmina może wykonywać w sposób jaki uzna za właściwy z uwagi na powagę i rangę naruszeń. Temu też celowi służy zaskarżona uchwala. Obowiązujący porządek prawny zapewnia Gminie jako jednostce samorządu terytorialnego i jednocześnie osobie prawnej ochronę prawną przed naruszeniami jej dóbr.
Nadto zdaniem Gminy zaskarżona uchwała nie narusza zarówno interesu prawnego jak i uprawnień strony skarżącej. Jej przedmiot stanowi dyrektywa adresowana do organu wykonawczego Gminy polegająca na zapewnieniu ochrony dóbr osobistych Gminy. Uchwała ta nie ingeruje w prawa czy obowiązki jakichkolwiek podmiotów trzecich, a jedynie wskazuje kierunek działania dla organu wykonawczego. Tym samym uchwała nie wywiera jakiegokolwiek wpływu na treść uprawnień i obowiązków jakichkolwiek innych podmiotów poza Burmistrzem Gminy.
Ponadto w ocenie Gminy skarżący nie wywiódł w złożonej skardze w jaki sposób zaskarżona uchwała narusza jego interes prawny lub uprawnienie, gdyż treść uchwały nie odnosi się do materii obejmującej prawa i obowiązki osób trzecich a czynienie zarzutu, iż Gmina jako osoba prawna może chcieć korzystać z, ochrony prawnej jest zupełnie nielogiczne i nieuprawnione.
Podsumowując Gmina wskazała, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi naruszenie interesu prawnego skarżącego, a sam skarżący w żaden sposób nie wykazał by doszło do jego naruszenia ani na czym jego interes prawny miałby polegać. Tym samym wniesioną skargę uznać należy za bezprzedmiotową w kontekście regulacji zawartej w art. 101 u.s.g.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest uzasadniona i nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. w Dz.U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2).
Zakres kontroli działalności administracji publicznej sprawowanej przez sądy administracyjne obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej oraz akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej (art. 3 § 2 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. w Dz.U. z 2024 r. poz. 935 – zwanej dalej w skrócie: p.p.s.a.).
Podnieść również należy, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem zaskarżenia jest uchwała Rady Miejskiej Nr [...] z 18 listopada 2024 r, w sprawie ochrony dóbr osobistych Gminy O.
W konsekwencji, jako kwestia zasadnicza w niniejszej sprawie jawi się stwierdzenie, czy skarżący jako osoba fizyczna może zaskarżyć ww. uchwałę.
Zgodnie zaś z art. 101 ust. 1u.s.g., każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.
Z ww. przepisu wynika, że warunkiem formalnym skutecznego zaskarżenia uchwały rady gminy jest wykazanie, że zaskarżona uchwała jest uchwałą z zakresu administracji publicznej.
Podmiot, który zaskarża uchwałę do sądu i domaga się stwierdzenia jej nieważności, musi wykazać interes prawny, który został naruszony określoną uchwałą, co wynika z powołanego wyżej art. 101 ust. 1 u.s.g. Skargę na uchwałę organu gminy może wnieść tylko ten, kto zgodnie z normą prawa materialnego ma interes prawny lub uprawnienie. Przez pojęcie interesu prawnego należy rozumieć interes zgodny z prawem i interes chroniony przez prawo. Istotą interesu prawnego jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego, tzn. taką normą, którą można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje. Interes prawny i uprawnienie powinny wynikać z przepisów prawa materialnego, te bowiem przepisy są źródłem uprawnień i interesów prawnych (zob. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 1992 r. sygn. akt I SA 1355/91, Lex nr 26058).
Zatem skargę w oparciu o ten przepis szczególny może wnieść ten, kto wykaże, że jego indywidualny interes prawny znajduje ochronę w aktualnie funkcjonującym porządku prawnym i został naruszony kwestionowaną uchwałą rady gminy. Interes prawny osoby, która wnosi skargę w tym trybie wynikać niewątpliwie musi z przepisu prawa materialnego kształtującego sytuację prawną osoby skarżącej. Interes prawny takiej osoby uwidacznia się w tym, że osoba ta działa bezpośrednio, we własnym imieniu i posiada roszczenie o przyznanie uprawnienia lub zwolnienie z nałożonego obowiązku. Kryterium "interesu prawnego" posiada więc charakter materialnoprawny i wymaga stwierdzenia, czy zachodzi związek między strefą indywidualnych praw i obowiązków skarżącego, a kwestionowanym w skardze aktem lub czynnością organu administracji.
Naruszenie tak rozumianego interesu prawnego w przypadku ww. uchwały rady gminy zdaniem Sądu skarżący nie wykazał ponieważ skoncentrował się tylko na wykazaniu naruszenia prawa zapisami tejże uchwały. Jednakże Sąd nie podzielił tego poglądu skarżącego.
W badanej sprawie zdaniem Sądu skarżąca nie wykazał naruszenia interesu prawnego.
Z naruszeniem interesu prawnego mamy do czynienia wówczas, gdy zaskarżonym aktem zostanie, w sferze prawnej, odebrane lub ograniczone jakiekolwiek prawo skarżącego wynikające z przepisów prawa, bądź też zostanie nałożony na niego nowy obowiązek lub zmieniony obowiązek dotychczasowy. Związek między własną, indywidualną sytuacją prawną strony skarżącej, a zaskarżoną uchwałą musi istnieć obecnie, a nie w przyszłości oraz powodować następstwo w postaci ograniczenia lub pozbawienia konkretnych uprawnień albo nałożenia obowiązków. Podmiot wnoszący skargę powinien zatem wykazać, w jaki sposób doszło do naruszenia jego prawem chronionego interesu lub uprawnienia, polegającego na istnieniu bezpośredniego związku pomiędzy zaskarżoną uchwałą, a własną, indywidualną i prawnie (a nie tylko faktycznie) gwarantowaną sytuacją. Nie jest zatem wystarczające wykazanie samej potencjalnej możliwości naruszenia interesu prawnego w przyszłości, ani tym nawet, że zaskarżony akt narusza prawo. Związek ten powinien mieć charakter aktualny, realny i indywidualny. Wymogu tego nie spełnia zatem hipotetyczne oddziaływanie normy prawnej na sytuację prawną danego podmiotu albo wnoszenie skargi w interesie innego podmiotu niż skarżący, lub w interesie ogólnym. W szczególności interesem prawnym nie legitymuje się podmiot jedynie zainteresowany uchyleniem określonego aktu, który nie oddziałuje bezpośrednio na jego sferę prawną. Podmiot ten dysponuje bowiem jedynie interesem faktycznym. O istnieniu interesu prawnego decyduje przepis prawa materialnego, wobec czego w danej sprawie należy wykazać naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego, które wpływa negatywnie na sytuację prawną skarżącego.
W świetle powyższego jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a., nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego (jak w przedmiotowej sprawie) Sąd odrzuca skargę.
W konsekwencji Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a., odrzucił skargę.