III SA/Gl 227/24

III SA/Gl 227/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2024-10-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-03-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Adam Gołuch /sprawozdawca/
Barbara Brandys-Kmiecik /przewodniczący/
Magdalena Jankiewicz
Symbol z opisem
652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne
Ochrona zdrowia
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2561
art. 54 § 3
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędziowie Sędzia WSA Adam Gołuch (spr.), Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 października 2024 r. sprawy ze skargi B.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 9 stycznia 2024 r. nr SKO.PS/41.5/1393/2023/25465 w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oddala skargę.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Katowicach (dalej: SKO, Kolegium, organ II instancji) decyzją z dnia 9 stycznia 2024 r. nr SKO.PS/41.5/1393/2023/25465 działając na podstawie art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 roku o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 570 ze zm.,), oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.,- dalej: k.p.a.) i § 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 roku w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta G. (dalej: organ II instancji, Prezydent) nr [...] z dnia 6 listopada 2023 r. w sprawie odmowy potwierdzenia prawa B.K. (dalej: skarżąca, strona), do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
W uzasadnieniu SKO wskazało na obowiązujące normy prawne oraz ustalenia stanu faktycznego.
Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu 4 września 2023 r. skarżąca wystąpiła do organu I instancji z wnioskiem o potwierdzenie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Organ wyznaczył termin wywiadu na dzień 12 września 2023 r. Następnie organ ustalił, że dochód rodziny skarżącej uzyskany z świadczeń wypłacanych w miesiącu poprzedzającym złożenie prośby o pomoc tj. VlIl/2023 r. wynosi 1033,58 zł (zaś. rodzinny 124,00 zł, fundusz alimentacyjny 500,00 zł, dod. mieszkaniowy 409,58 zł.) przy kryterium dochodowym w wysokości 1200,00 zł. Jednocześnie organ ustalił, iż strona otrzymuje wsparcie finansowe w postaci regulowania należności od K zgodnie z ustaleniami dokonanymi w VIII/2023 w wysokości 250,53 zł oraz we wrześniu w kwocie 170,63 zł. Ponadto zgodnie z oświadczeniem strony złożonym w trakcie zapoznania z zebranym materiałem dowodowym ustalono, że strona otrzymuje również pomoc finansową w opłaceniu energii elektrycznej której wysokości nie wskazała (strona posiada licznik przedpłatowy). Pomimo wcześniejszych wezwań do podania informacji i przedstawienia dokumentacji faktycznego dochodu rodziny nie udało się ustalić. W 2021 r. strona zakupiła samochód Daewoo Matiz zgodnie z jej oświadczeniem majątkowym jest to darowizna od przyjaciela o wartości 1800,00 zł. Jednakże w oświadczeniu z dnia 10 stycznia 2022 r. strona podała samochód Matiz rocznik [...] r. wartości 1000,00 zł również jako darowizna. Z umowy kupna sprzedaży wynikało, iż strona zakupiła samochód Daewoo Matiz w dniu 29 sierpnia 2021 r. w W. za kwotę 1800,00 zł co strona potwierdziła własnoręcznym podpisem umieszonym na umowie. Z umowy darowizny wynikało, iż strona 2 czerwca 2022 r. przekazała strona 50% wartości samochodu w formie darowizny dla syna. W umowie darowizny strona wskazała wartość samochodu na kwotę 500,00 zł. W dniu 30 października 2023 r. w trakcie zapoznania z materiałem dowodowym złożyła strona oświadczenie, iż to jej znajomy przekazał jej synowi połowę wartości samochodu co również było sprzeczne z zebraną w sprawie dokumentacją ponieważ składane wcześniej oświadczenia dotyczące zakazu sprzedaży samochodu oraz użytkowania samochodu kolidują z dokonanymi ustaleniami, bowiem na umowie darowizny jako darczyńca widnieje strona. W analizie budżetu strona nie deklarowała wydatków związanych z użytkowaniem samochodów (paliwo, naprawy, ubezpieczenie) jednocześnie strona oświadczyła, iż wydatki te pokrywa jej (znajomy/ przyjaciel) bądź poprzedni właściciel lub syn a strona jest użytkownikiem samochodu. Organ I instancji zauważył, że w myśl wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 września 2021 r. sygn. akt II SA/GI 370/21 wydanego w sprawie strony jest ona w stanie samodzielnie podejmować działania zmierzające do przezwyciężenia trudnej sytuacji, w której się znajduje. W odniesieniu do sytuacji strony zachodzi wskazana w art. 12 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (dalej: u.o.p.s.) dysproporcja między udokumentowaną wysokością dochodu a sytuacją majątkową. W świetle dokonanych ustaleń organ stwierdził iż nadal jest ona w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową wykorzystując własne środki, możliwości, zasoby. Nie ma przy tym znaczenia, że zasoby te, jak twierdzi strona pozostają do jej dyspozycji dzięki wsparciu ze strony osób trzecich np. poprzez sfinansowanie zakupu samochodu osobowego, jego utrzymania czy wyjazdów. Otrzymywane od osób znajomych, przyjaciół wsparcie należy traktować równoznacznie z udostępnianiem stronie określonych zasobów majątkowych. Sytuacja majątkowa, o której mowa w art. 12 u.o.p.s. obejmuje także wartość sfinansowanych przez osoby trzecie świadczeń czy przedmiotów przekazanych wnioskodawcy. Zgodnie z wyżej wskazanym wyrokiem WSA w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, w dołączonej umowie dotyczącej zakupu pojazdu, jego nabywcą jest strona ponieważ ona dokonała zapłaty ceny za ten pojazd. Zdaniem organu nawet gdyby dać wiarę stronie, że środki na zakup pojazdu pochodziły od osoby trzeciej, to poprzez oddanie tych środków do dyspozycji w celu dokonania zakupu pojazdu, stały się one składnikiem majątku jej rodziny. Następnie zaś składnikiem tego majątku stał się też nabyty pojazd. Na sytuację majątkową wpływa także to, że według deklaracji, koszty utrzymania i eksploatacji pojazdu (naprawy i paliwo) są ponoszone przez osoby trzecie. Wartość otrzymanych w ten sposób przysporzeń zwiększa wartość zasobów majątkowych, którymi w istocie dysponuje rodzina. Jak stwierdzono bowiem na wstępie istotą wykazania występowania dysproporcji jest to, że osoba ubiegająca się o przyznanie świadczenia jest w stanie samodzielnie zaspokajać swoje niezbędne potrzeby, pomimo spełnienia formalnych wymogów do otrzymania wnioskowanego świadczenia.
W związku z powyższym organ I instancji decyzją z dnia 6 listopada 2023 r. na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 7 ust. 2 i 3 oraz art. 54 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U z 2022 r. poz. 2561 z późn. zm,), art. 8, art. 12 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. (tj. Dz.U.2023 poz. 901 z późn.zm.) oraz Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2021 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2021 r., poz. 1296) art. 41, art. 104, art, 110, art. 127, art. 127a k.p.a. odmówił potwierdzenia prawa skarżącej do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
Organ I instancji w uzasadnieniu ww. decyzji wskazał m.in., że na podstawie art. 54 ust. 3 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (wójt burmistrz, prezydent) może wydać decyzję potwierdzającą prawo do świadczeń opieki zdrowotnej, finansowanych ze środków publicznych, a mianowicie stwierdzeniu spełniania kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 u.o.p.s. stwierdzeniu braku okoliczności, o której mowa w art. 12 u.o.p.s. W przypadku strony zachodzi okoliczność, o której mowa w art. 12 u.o.p.s. Ponadto organ podkreślił, iż dziecko pobierające naukę zgłasza do ubezpieczenia zdrowotnego szkoła (zgodnie z art. 66 o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych). Zatem w przypadku ubezpieczenia córki skarżącej przez nową placówkę oświatową strona ma możliwość zgłoszenia do ubezpieczenia jako członek rodziny.
Skarżąca nie zgodziła się z powyższą decyzją i wniosła w dniu 27 listopada 2023 r., odwołanie do SKO. W odwołaniu m.in. opisała sytuację dochodową, materialną, zdrowotną i osobistą członków rodziny, oraz zakwestionowała ustalenia pracownika socjalnego. Stwierdziła, że są to kłamstwa o jej rodzinie. Wyjaśniła, że w żadnym miesiącu nie przekroczyła dochodu warunkującego przyznanie pomocy. Stwierdziła, że psychicznie nie jest w stanie wytrzymać presji ze strony pracowników socjalnych, którzy ją lekceważą i wmawiają rzeczy, które nie miały miejsca. Wyjaśniła, że wyjazdy opłacone były przez znajomego i miały pomóc zregenerowaniu sił. Podkreśliła, iż choruje i nie jest w stanie samodzielnie się utrzymać, a działania organu to zwykłe nękanie i narażanie na dalszą utratę zdrowia.
Nadto strona wskazała w szczególności, że znajduje się w trudnej sytuacji. Zdaniem strony kłamstwem jest twierdzenie organu, że nie współpracuje z pracownikiem socjalnym. Ponadto strona oświadczyła, że nie ma żadnych dysproporcji w dochodach, a twierdzenia, że w jej sytuacji występuje dysproporcja jest kłamstwem. Strona twierdziła, że ma ograniczoną zdolność do pracy co wynika z orzeczenia o niepełnosprawności i co jest przedmiotem toczącej się sprawy sądowej. Strona oświadczyła także, że córka nie posiada zimowej odzieży od 3 lat tj. kurtki, butów.
Odwołanie nie przyniosło jednak oczekiwanego przez skarżącą skutku, gdyż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, zaskarżoną obecnie decyzją z dnia 9 stycznia 2024 roku Nr SKO.PS/41.5/1393/2023/25465 utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium nakreśliło najpierw przebieg dotychczasowego postępowania oraz przywołało zastosowane w sprawie przepisy prawa.
Kolegium wskazało, że art. 54 ust. 3 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (dalej: u.o.ś.z.) wskazuje na konieczność spełnienia przesłanek aby strona mogła otrzymać decyzję o potwierdzeniu prawa do świadczeń z opieki zdrowotnej. Nie spełnienie któregoś z warunków powinno powodować wydanie decyzji odmownej. SKO wskazało, iż ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych nie przewiduje możliwości odmówienia potwierdzenia prawa do świadczeń zdrowotnych z powodu trudności czy niemożności przeprowadzenia wywiadu środowiskowego a jedynie w przypadkach które wskazał ustawodawca. Wójt burmistrz, prezydent może odmówić potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych tylko w sytuacji niespełnienia przez danego świadczeniobiorcę warunków określonych w art. 54 ust. 3 u.o.ś.z., czyli np. wtedy, gdy dochód świadczeniobiorcy przekracza obowiązujące kryterium dochodowe, świadczeniobiorca nie posiada obywatelstwa polskiego lub wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 12 u.o.p.s. Jednocześnie zgodnie z art. 54 ust 7 u.o.ś.z. prawo do świadczeń opieki zdrowotnej na podstawie decyzji, o której mowa w ust. 1, przysługuje przez okres 90 dni (chyba ze organ ustali, że strona zmarła lub nabyła uprawnienia na mocy innych norm prawnych - wtedy jest to okres krótszy). Decyzję, wydaje się na wniosek świadczeniobiorcy, a w przypadku stanu nagłego - na wniosek świadczeniodawcy udzielającego świadczenia opieki zdrowotnej, złożony niezwłocznie po udzieleniu świadczenia. Nadto Wójt (burmistrz, prezydent) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy może wszcząć postępowanie w celu wydania decyzji, również z urzędu lub na wniosek Funduszu. Prawo do świadczeń opieki zdrowotnej, przysługuje przez okres 90 dni od dnia określonego w decyzji. Jednocześnie zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91, przysługuje: 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 776 zł (tzw. kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej), 2) osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 600 zł. (tzw. kryterium dochodowe na osobę w rodzinie), 3) rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (tzw. kryterium dochodowe rodziny), - przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej.
SKO zauważyło, że na podstawie orzeczenia MZON z dnia 14 września 2021 r. strona została zaliczona do lekkiego stopnia niepełnosprawności na okres do 30 września 2024 r. Natomiast Wojewódzki Zespół Orzekania o Niepełnosprawności podtrzymał zaskarżone orzeczenie MZON z dnia 14 września 2021 r.
Kolegium wskazało, że 28 września 2023 r. strona złożyła pisemne wyjaśnienia, w których wskazała m.in., że ubezpieczenie jej samochodu płacone jest przez znajomego, ona się tym nie zajmuje. Strona wyjaśniła, że nie spłaciła debetu, płaci odsetki 50 zł co miesiąc ( bo nie ma z czego). Nie posiada karty kredytowej. Nie płaci jeszcze rat za zakup łóżka dla córki bo nie ma z czego. Strona zakwestionowała konieczność podania adresów osób, które jej pomagają. Strona podała, że córka od kilku lat nie ma kurtki, od 3 lat nie mają z córką obuwia zimowego. Zaś wysokość pomocy na ten cel wg. uznania tak jak wszyscy dostają strona nie wie ile to będzie kosztować. Strona podała, że nie ma opieki lekarskiej, brak ubezpieczenia zdrowotnego, do końca ubezpieczenia miała niezdolność do pracy a w Sądzie trwa sprawa o stopień niepełnosprawności i sfałszowanie jej stopnia. Jest alergikiem i przedstawiała cały czas zaświadczenie w tej sprawie. Strona stwierdziła, że jej stan zdrowia nie pozwala na udział w jakiś zespołach pracy socjalnej, które ją poniżają.
SKO wskazało, iż w III/2023 r. strona wpłaciła na konto szkoły córki kwotę 240,00 zł tytułem wycieczki dla dziecka organizowanej w terminie 17-21 kwietnia 2023 r. W analizie budżetu sporządzonej za miesiąc llI/2023 r. strona nie wykazała takich wydatków jednocześnie nie wykazała nadwyżki w domowym budżecie pozwalającej na sfinansowanie takiej potrzeby. Zatem w ocenie SKO w miesiącu III/2023 r. strona wydatkowała więcej środków niż było w posiadaniu rodziny.
Nadto zdaniem SKO strona nie wyraziła chęci skorzystania z żadnej z form zaproponowanej pomocy niefinansowej.
W świetle powyższych okoliczności Kolegium stwierdziło, że nie jest możliwe ustalenie faktycznej, rzeczywistej sytuacji materialne - bytowej strony, a organ I instancji mimo usilnych prób nie zdołał ustalić sytuacji materialno-bytowej skarżącej w związku z jej postawą roszczeniową. Strona konsekwentnie odmawiała podania pełnych danych osobowych i adresu zamieszkania, które udzielały jej wsparcia. W ocenie Kolegium strona jest osobą zaradną wykazującą się dużą kreatywnością w prowadzeniu gospodarstwa domowego, dbająca o dobrobyt córki. Strona nie podała wszystkich informacji o źródłach swych dochodów (pożyczki wykazywane w analizach budżetu, pożyczka na zakup mebli). Składane przez stronę oświadczenia wzajemnie się wykluczają albo zawierają rozbieżne informacje. Dane dotyczące np. odszkodowań, wpłat na konto debetowe, regulowania należności strony, sprzedaży/ kupna samochodów, otrzymywanego wsparcia z innych instytucji nie są podawane przez stronę pracownikowi socjalnemu a ustalane w ramach prowadzącego postępowania.
Powyższe zdaniem SKO świadczy jednoznacznie o występowaniu w przypadku strony przesłanki negatywnej z art. 12 u.o.p.s. tj. dysproporcji pomiędzy udokumentowaną wysokością dochodu a sytuacją majątkową osoby lub rodziny. Zgodnie z art. 12 u.o.p.s. : w przypadku stwierdzonych przez pracownika socjalnego dysproporcji między udokumentowaną wysokością dochodu a sytuacją majątkową osoby lub rodziny, wskazującą że osoba ta lub rodzina jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową wykorzystując własne zasoby majątkowe, w szczególności w przypadku posiadania znacznych zasobów finansowych, wartościowych przedmiotów majątkowych lub nieruchomości, można odmówić przyznania świadczenia.
W ocenie SKO strona jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową wykorzystując własne środki, możliwości, zasoby. Nie ma przy tym znaczenia, że zasoby te, jak twierdzi strona pozostają do jej dyspozycji dzięki wsparciu ze strony osób trzecich np. poprzez sfinansowanie zakupu samochodu osobowego, jego utrzymania czy wyjazdów. Otrzymywane od osób znajomych, przyjaciół wsparcie należy traktować równoznacznie z udostępnianiem stronie określonych zasobów majątkowych. Sytuacja majątkowa, o której mowa w art. 12 u.o.p.s. obejmuje także wartość sfinansowanych przez osoby trzecie świadczeń czy przedmiotów przekazanych wnioskodawcy.
SKO podkreśliło, że niewątpliwie trudna sytuacja strony nie jest przesłanką do uwzględnienia złożonego przez nią wniosku i nie powoduje iż świadczenie może być przyznane. Biorąc pod uwagę powyższe Kolegium stwierdziło, że organ pierwszej instancji poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne. Organ II instancji podzielił słuszność tych ustaleń, a stronie zapewniono wszelkie prawa i uprawnienia. Zastosował właściwe przepisy prawa i uzasadnił swoje stanowisko. Biorąc pod uwagę powyższe Kolegium stwierdziło, iż działania organu pierwszej instancji były wystarczające, przeprowadzone zgodnie z obowiązującymi przepisami i są prawidłowo udokumentowane w zgromadzonym materiale dowodowym. Kolegium zaakcentowało, iż bezspornie środki budżetowe na świadczenia zdrowotne w tym potwierdzenie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej muszą zostać zabezpieczone w ilości pozwalającej na korzystanie z nich przez wszystkich uprawnionych, Jednakże społeczeństwo i jego obywatele muszą żyć w przekonaniu, że organy Państwa dbają o to, aby pieniądze publiczne były wykorzystywane w sposób zgodny z ich przeznaczeniem i otrzymywały je wyłącznie osoby uprawnione.
W ocenie organu II instancji strona wykazuje dużą kreatywność, zaradność życiową w załatwianiu spraw urzędowych prowadzeniu gospodarstwa domowego czy w kwestiach ochrony zdrowotnej. Strona utrzymuje się ze środków publicznych, a jej sytuacja jest monitorowana. Organ odwoławczy stwierdził, iż okoliczności stanu faktycznego przywołane w tezach uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji są udokumentowane w ramach przedłożonego materiału dowodowego i w tym zakresie przyznał im moc dowodową.
Z powyższych względów Kolegium podzieliło stanowisko i ustalenia organu pierwszej instancji o występowaniu dysproporcji między udokumentowaną sytuacją materialną a wydatkami strony, w tym na utrzymanie samochodu i występujące potrzeby bytowe.
W skardze z dnia 8 lutego 2024 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca odniosła się do ustaleń stanu faktycznego przywołanego w tezach uzasadnienia decyzji organów i załączyła dodatkowe dowody w sprawie.
Nadto przedstawiła w niej okoliczności mające według niej świadczyć o jej trudnej sytuacji życiowej, zdrowotnej związanej z niepełnosprawnością i materialnej. Podkreśliła, iż z uwagi na stan zdrowia, nie jest w stanie podjąć zatrudnienia, a wobec odmowy przyznania jej pomocy wraz z córką przebywała w zimnym nieogrzanym mieszkaniu. Strona wskazała, że ma ograniczoną zdolność do pracy co wynika z orzeczenia o niepełnosprawności i co jest przedmiotem toczącej się sprawy sądowej. Zarzuciła SKO brak analizy przedstawionych przez nią dowodów
Skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem organów, co do występowania dysproporcji pomiędzy udokumentowaną wysokością dochodu a jej sytuacją majątkową. Zarzuciła błędne ustalenia faktyczne, pomijanie jej trudnej sytuacji i podkreśliła pomoc bliskich.
Wyjaśniła, że znajduje się w trudnej sytuacji i nie żyje ponad stan.
Ponadto strona oświadczyła, że nie ma żadnych dysproporcji w dochodach, a twierdzenia, że w jej sytuacji występuje dysproporcja jest kłamstwem.
Niezależnie od powyższego pismem z dnia 25 czerwca 2024 r. pełnomocnik strony działający w ramach prawa pomocy z urzędu, wskazał na następujące naruszenia praw skarżącej:
1. Naruszenie art. 7 k.p.a. tj. zasady dążenia organu do wyjaśnienia prawdy materialnej poprzez podejmowanie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes skarżącej jako obywatelki, podczas gdy organ pominął wszelkie twierdzenia skarżącej, doprowadzając do zaniechania zbadania czy pracownicy Ośrodka Pomocy Społecznej dokonali właściwych ustaleń w zakresie istnienia i wnikliwego zbadania sytuacji materialnej i socjalnej przesłanek do udzielenia skarżącej pomocy w postaci potwierdzenia prawa do ubezpieczenia społecznego finansowanego ze środków publicznych oraz stanu jej zdrowia i niepełnosprawności;
2. Naruszenie art. 7b kpa tj. zasady adekwatności nakazującej organom podjęcie współpracy w ramach prowadzonego postępowania na korzyść skarżącego, w tym zakresie, iż organ nie podjął żadnego działania zmierzającego do wyjaśnienia
istotnych, zgłaszanych przez skarżącą naruszeń jakie pojawiły się w wyniku złożenia odwołania od decyzji Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w G.;
3. Naruszenie art. 9 kpa poprzez zaniechanie należytego i wyczerpującego informowania skarżącej o spoczywających na niej obowiązkach w szczególności poprzez zaniechanie organu ustalenia intencji i uszczegółowienia przez skarżącą wniesionego odwołania.
W uzasadnieniu pisma pełnomocnik strony wskazał m.in., że organ zobowiązany jest prowadzić postępowanie w sposób wyczerpujący i zmierzający do dostatecznego wyjaśnienia stanu faktycznego, a ponadto pomocy w uzyskaniu koniecznych świadczeń, w razie gdy obywatel korzysta z przysługującego mu prawa.
Nadto wskazała, że organ winien wziąć pod uwagę sytuację i relacje panujące między skarżącą, a pracownikami OPS w G., gdyż osobiste nastawienie pracowników do skarżącej winno podlegać analizie i ocenie organu pod względem ewentualnego wpływu na podejmowane w tym zakresie decyzje. Skarżąca od wielu lat korzysta z pomocy socjalnej, jest osobą schorowaną z orzeczonym stopniem niepełnosprawności, samotną matką zmagającą się z trudami wychowania i utrzymania dzieci. Zaś podstawowym założeniem pomocy społecznej jest wsparcie osób i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienia im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka.
Wobec powyższego wniósł o :
1. uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do organu z wytycznymi przeprowadzenia wnikliwego postępowania dowodowego;
2. podtrzymał w całości osobistą skargę strony z dnia 8 lutego 2024r.
3. zasądzenie na rzecz pełnomocnika skarżącej kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu nieopłaconej w całości, ani w części.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną.
Z brzmienia art. 145 § 1p.p.s.a., wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas -w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2561 ze zm.). Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 u.o.ś.z., do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na zasadach określonych w ustawie mają prawo inne niż ubezpieczeni osoby posiadające miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, które posiadają obywatelstwo polskie lub uzyskały w Rzeczypospolitej Polskiej status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą, lub zezwolenie na pobyt czasowy udzielone w związku z okolicznością, o której mowa w art. 159 ust. 1 pkt 1 lit. c lub d ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2021 r. poz. 2354, z późn. zm.), spełniające kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2021 r. poz. 2268, z późn. zm.), co do których nie stwierdzono okoliczności, o której mowa w art. 12 tej ustawy, na zasadach i w zakresie określonych dla ubezpieczonych.
Dokumentem potwierdzającym prawo do świadczeń opieki zdrowotnej świadczeniobiorcy, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 u.o.ś.z., jest decyzja wójta (burmistrza, prezydenta) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszka-nia świadczeniobiorcy, potwierdzająca to prawo (art. 54 ust. 1 u.o.ś.z.). Decyzja ta ma charakter deklaratoryjny. W myśl art. 54 ust. 3 u.o.ś.z., decyzję, o której mowa w art. 54 ust. 1, wydaje się po:
1) przedłożeniu przez świadczeniobiorcę, o którym mowa w ust. 1, dokumentów potwierdzających zamieszkiwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz dokumentów potwierdzających:
a) posiadanie obywatelstwa polskiego lub
b) posiadanie statusu uchodźcy, lub
c) objęcie ochroną uzupełniającą, lub
d) posiadanie zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego w związku z okolicznością, o której mowa w art. 159 ust. 1 pkt 1 lit. c lub d ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach;
2) przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego;
3) stwierdzeniu spełniania kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej;
4) stwierdzeniu braku okoliczności, o której mowa w art. 12 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w wyniku przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w pkt 2.
Powyższe przepisy jednoznacznie wskazują jakie przesłanki muszą być przez skarżącą spełnione, aby mogła ona otrzymać decyzję przyznającą jej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej. Treść przywołanego art. 54 ust. 3 pkt 3 u.o.ś.z. nie pozostawia wątpliwości, że organy przy podejmowaniu decyzji w trybie art. 54u.o.ś.z. ustawy mają obowiązek ustalić, czy strona spełnia warunki w przepisie tym określone i jedynie w takiej sytuacji wydać decyzję zgodną z wnioskiem. Organy orzekające w tym przedmiocie nie mogą działać na zasadzie uznania administracyjnego bowiem decyzja ta ma charakter tzw. decyzji związanej, a norma wynikająca z treści art. 54 u.o.ś.z. ma charakter bezwzględnie obowiązujący (por. Wyrok NSA z dnia 26 lutego 2020 r. sygn. akt II GSK 1494/19, CBOSA; Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2019 r. sygn. akt II SA/Gl 411/19, CBOSA). Gdyby organy orzekły wbrew przepisom ustawy rażąco naruszyłyby prawo.
Należy stwierdzić, że organy orzekające w niniejszej sprawie, w celu ustalenia, czy skarżącej należy wydać decyzję potwierdzającą jej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej, zebrały materiał dowodowy w stopniu umożliwiającym podjęcie prawidłowego rozstrzygnięcia, właściwie go oceniły i wydały decyzje zgodne z obowiązującym porządkiem prawnym. W aktach administracyjnych sprawy znalazły się dokumenty związane z przeprowadzonym wywiadem środowiskowym, oświadczenia skarżącej o jej stanie majątkowym, zeznania świadka-strony. Na podstawie dokumentów ustalono, że skarżąca nie jest objęta ubezpieczeniem zdrowotnym na zasadach określonych w ustawie o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Stwierdzono również, że strona skarżąca nie pracuje, ani nie jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna. Skarżąca nie posiada ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu. Strona prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z niepełnoletnią córką. Jest osobą bierną zawodowo, nieposiadającą własnego źródła utrzymania.
Dochód rodziny uzyskany z świadczeń wypłacanych przez tut. Ośrodek w miesiącu poprzedzającym złożenie prośby o pomoc tj. VIII/2023; r, wynosi 1033,58 zł (zaś. rodzinny 124,00 zł, fundusz alimentacyjny 500,00 zł, dod. mieszkaniowy 409,58) przy kryterium dochodowym w wysokości 1200,00 zł. Nadto ustalono, iż strona otrzymuje wsparcie finansowe w postaci regulowania należności od K w 10/2023 w wysokości 250,53 zł oraz we wrześniu w kwocie 170,63 zł.
W ocenie sądu, ustalenie stanu faktycznego sprawy nastąpiło w sposób prawidłowy.
Ponadto, jak wskazała skarżąca otrzymuje również pomoc finansową w opłaceniu energii elektrycznej wysokości nie wskazała (posiada licznik przedpłatowy). Pomimo wcześniejszych wezwań do podania informacji i przedstawienia dokumentacji faktycznego dochodu rodziny nie udało się ustalić.
Strona zakupiła samochód Daewoo Matiz o wartości 1800,00 zł. który 2 czerwca 2022 r. przekazała w formie darowizny dla syna (50% jego wartości).
W związku z treścią art. 54 ust. 3 pkt 4 u.o.ś.z., organ, przed wydaniem decyzji, musi stwierdzić brak okoliczności kierując się treścią art. 12 u.o.p.s. ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej.
W oparciu o powyższe przepisy oraz o ustalenia organ prawidłowo ustalił, że podane przez skarżącą wydatki przewyższają deklarowane przez nią dochody ze względu na dysproporcję między udokumentowaną wysokością dochodu rodziny a sytuacją majątkową rodziny.
Nadto Sąd podzielił stanowisko organów, że skarżąca wykazuje dużą kreatywność i zaradność życiową. W rozpoznawanej organy ustaliły sytuację bytową skarżącej i jej rodziny. Skarżąca prowadzi dwuosobowe gospodarstwo domowe z córką (według stanu na dzień wydania zaskarżonej decyzji Kolegium), jest osobą niepełnosprawną z orzeczonym umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. Rodzina skarżącej otrzymuje nadal świadczenia rodzinne, świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Skarżąca posiada samochód osobowy Daewoo Matiz, który jest ubezpieczony.
Wskazane powyżej ustalenia, szczegółowo opisane w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji oraz przywołane przez organ odwoławczy, świadczą, w ocenie Sądu, o tym, że w odniesieniu do skarżącej zachodzi wskazana w art. 12 u.o.p.s. ustawy o pomocy społecznej dysproporcja między udokumentowaną wysokością dochodu a sytuacją majątkową. Sąd podzielił stanowisko orzekających w sprawie organów, że skarżąca jest bardzo zaradna życiowo, wykazuje dużą kreatywność i samodzielność i że skarżąca jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, wykorzystując własne środki, możliwości i zasoby majątkowe. Nie ma przy tym znaczenia, że zasoby te, jak twierdzi skarżąca, pozostają do jej dyspozycji dzięki wsparciu ze strony osób trzecich. Otrzymane od osób znajomych, przyjaciół wsparcie należy traktować równoznacznie z udostępnieniem skarżącej określonych zasobów majątkowych
W rezultacie w przypadku skarżącej nie została spełniona przesłanka do wydania decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej, określona w art. 54 ust. 3 pkt 4 u.o.ś.z. To zaś obligowało organ do wydania decyzji o odmowie potwierdzenia prawa skarżącej do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
Odnosząc się do podnoszonej i podkreślanej przez pełnomocnika skarżącej kwestii naruszenia przez organy art. 7 k.p.a. Sąd uznał, że organ dokonał właściwych ustaleń w zakresie istnienia i wnikliwego zbadania sytuacji materialnej i socjalnej strony oraz stanu jej zdrowia i niepełnosprawności, co znajduje odzwierciedlenie w zebranym materiale dowodowym zamieszczonym w aktach sprawy. Podobnie w kwestii naruszenie art. 7b k.p.a. zdaniem Sądu organy wyjaśniły zgłaszane przez skarżącą naruszenia w działaniach poszczególnych podmiotów w sprawie.
Sąd nie podzielił stanowiska pełnomocnika skarżącej w kwestii naruszenia przez organy art. 9 kpa poprzez zaniechanie należytego i wyczerpującego informowania skarżącej o spoczywających na niej obowiązkach ponieważ czynne uczestnictwo strony w sprawie oraz ustalenia organu wraz z jego działaniami względem strony znajdują swoje potwierdzenie w aktach sprawy.
Mając na względzie dotychczasowe rozważania, a także uwzględniając to, że żaden z podniesionych przez skarżącą zarzutów nie okazał się zasadnym, jak i również to, że działając z urzędu Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ani przepisów prawa materialnego, które miało taki wpływ, Sąd działając na podstawie art. 151p.p.s.a., oddalił skargę.