III SA/Gl 22/05

III SA/Gl 22/05 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2006-07-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-01-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Anna Apollo /sprawozdawca/
Barbara Orzepowska-Kyć
Henryk Wach /przewodniczący/
Symbol z opisem
6040 Wyrób, rozlew i obrót alkoholami
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia NSA Henryk Wach Sędziowie : NSA Anna Apollo ( spr.) Asesor WSA Barbara Orzepowska - Kyć Protokolant : st. sekretarz sądowy Ewa Olender po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2006 r., na rozprawie przy udziale - sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych 1/ uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzje Wójta Gminy M. z dnia [...] r. nr [...], 2/ zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wójt Gminy M. decyzją z [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 18 ust. 10 pkt 2 i ust. 11 w związku z art. 18 ust. 1 , 3 i 14 ustawy z dnia 26 października 1982r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi ( tekst jednolity Dz. U. z 2002r. nr 147, poz. 1231 ze zm. ) cofnął zezwolenia nr [...] z [...] r. na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających do 4,5% alkoholu oraz piwa i zezwolenie nr [...] z [...] r. na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających powyżej 4,5 % do 18 % alkoholu – przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży w "X" w M. przy ul. [...].
W uzasadnieniu decyzji Wójta ustalił, iż oba zezwolenia wydano p. K. K.. Ustalono dalej, że zgodnie z protokołem Urzędu Celnego po kontroli przeprowadzonej w "X" w dniu [...] 2004r. p. K. sprzedawał w swoim lokalu gastronomicznym mieszaniny napojów wytworzonych z użyciem napojów alkoholowych o zawartości powyżej 18 % alkoholu, na sprzedaż których nie posiadała zezwolenia.
W konkluzji potraktował taką sprzedaż za naruszającą warunki sprzedaży napojów alkoholowych, co stanowi podstawę do cofnięcia zezwolenia.
W odwołaniu od decyzji p. K. K. domagała się uchylenia decyzji organu I instancji. Zarzuciła, iż ze zgromadzonego w sprawie materiału nie wynikało, iż sprzedawała napoje alkoholowe o zawartości powyżej 18 % alkoholu. W protokole, na którym oparł się organ I instancji mowa jest jedynie o tym, iż receptura drinków wypisana była na cenówkach butelek. Nie wiadomo dokładnie, jaki alkohol znajdował się na półkach i w jakich ilościach. Kiedy i komu go sprzedano. Wreszcie w dniu. W którym przeprowadzono kontrolę nie prowadzono sprzedaży, bowiem bufet był zamknięty.
Na końcu odwołująca się zakwestionowała cofnięcie jej zezwoleń jedną decyzją w sytuacji, gdy zezwoleń udzielono jej dwoma odrębnymi decyzjami. W ten sposób uniemożliwiono jej właściwe wypowiedzenie się w sprawie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. zaskarżoną decyzją z [...]r. nr [...] wydana z powołaniem się na art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Odnosząc się do zarzutów odwołania stwierdziło, iż sprzedaż alkoholu możliwa jest tylko na podstawie udzielonych zezwoleń. Udzielane one są odrębnie dla napojów alkoholowych zawierających: do 4,5% alkoholu oraz piwa; zawierających powyżej 4,5% alkoholu do 18 % i zawierających ponad 18 % alkoholu. Odwołująca się nie posiadała zezwolenia na sprzedaż napojów zawierających powyżej 18% alkoholu.
Dalej organ odwoławczy za nie budzący wątpliwości uznał stan faktyczny ustalony przez Wójta Gminy M.. Wskazano, iż także p. K. w piśmie z [...] 2004r. przyznała, iż drinki z zawartością alkoholu powyżej 18 % były sprzedawane w jej lokalu. Lecz nie czyniono tego masowo. Ponadto wskazał, iż z zasad doświadczenia życiowego można wysnuć wniosek, ze skoro na półce stały butelko z alkoholem i recepturą drinków, to przedsiębiorca naruszył warunki sprzedaży alkoholu. W tej sytuacji i wobec kategorycznego brzmienia art. 18 ust. 10 pkt 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi należało cofnąć p. K. udzielone jej zezwolenia.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego p. K. K. domagała się uchylenia decyzji organu odwoławczego. Podobnie jak w odwołaniu zarzuciła organowi administracji publicznej niedostateczne wyjaśnienie sprawy. Wyciąganie wniosków z faktów, których nie stwierdzono, ale które, według organu odwoławczego, w świetle niedookreślonych zasad doświadczenia życiowego, przesądzały o złamaniu zasad sprzedaży alkoholu. Sprzedaży, której nie udowodniono. Za taki dowód nie może być uznane pismo skarżącej, w którym nie wskazuje ona w jakim okresie sprzedawano napoje o zawartości powyżej 18% alkoholu. Zarzuciła także błędy proceduralne polegające na cofnięciu jedną decyzją dwóch zezwoleń.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie. Podtrzymało w całości swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz przytoczone w niej argumenty. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 7 kpa poprzez powołanie się na zasady doświadczenia życiowego stwierdziło iż wspomniane zasady nie są elementem prawdy obiektywnej lecz są związane z zasadą swobodnej oceny dowodów. Na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ administracji publicznej ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona, czy też nie. W tych kategoriach oceniono także pismo skarżącej z [...] r., a nie z [...] 2004r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c tej ustawy).
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 18 ust. 10 ustawy z dnia 26 października 1982r o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi ( tekst jednolity Dz. Z 2002r. nr 147, poz. 1231 ze zm. ) zezwolenie, na sprzedaż napojów alkoholowych organ zezwalający cofa w przypadku:
1) nieprzestrzegania określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych, a w szczególności:
a) sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom nieletnim, nietrzeźwym, na kredyt lub pod zastaw,
b) sprzedaży i podawania napojów alkoholowych z naruszeniem zakazów określonych w art. 14 ust. 3 i 4,
2) nieprzestrzegania określonych w ustawie warunków sprzedaży napojów alkoholowych,
3) powtarzającego się co najmniej dwukrotnie w okresie 6 miesięcy, w miejscu sprzedaży lub najbliższej okolicy, zakłócania porządku publicznego w związku ze sprzedażą napojów alkoholowych przez dany punkt sprzedaży, gdy prowadzący ten punkt nie powiadamia organów powołanych do ochrony porządku publicznego,
4) wprowadzenia do sprzedaży napojów alkoholowych pochodzących z nielegalnych źródeł,
5) przedstawienia fałszywych danych w oświadczeniu, o którym mowa w art. 111 ust. 4,
6) popełnienia przestępstwa w celu osiągnięcia korzyści majątkowej przez osobę odpowiedzialną za działalność przedsiębiorcy posiadającego zezwolenie,
7) orzeczenia, wobec przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną albo wobec osoby odpowiedzialnej za działalność przedsiębiorcy posiadającego zezwolenie, zakazu prowadzenia działalności gospodarczej objętej zezwoleniem.
Organy administracji publicznej obu instancji jako podstawę cofnięcia skarżącej dwóch zezwoleń na sprzedaż napojów o zawartości alkoholu do 4,55 oraz piwa i powyżej 4,5% do 18% powołały się na złamanie przez nią warunków sprzedaży napojów alkoholowych. Te ostatnie zostały określone w ust. 7 art. 18 cytowanej ustawy. I tak warunkiem prowadzenia sprzedaży napojów alkoholowych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży jest:
1) posiadanie zezwolenia, o którym mowa w ust. 1,
2) wniesienie opłaty, o której mowa w art. 111,
3) zaopatrywanie się w napoje alkoholowe u producentów i przedsiębiorców posiadających odpowiednie zezwolenie na sprzedaż hurtową napojów alkoholowych,
4) w terminach do dnia 1 lutego, 1 czerwca, 1 października każdego roku kalendarzowego objętego zezwoleniem, okazanie przedsiębiorcy zaopatrującemu dany punkt sprzedaży napojów alkoholowych odpowiedniego zaświadczenia potwierdzającego dokonanie opłaty, o której mowa w art. 111, wydanego przez gminę,
5) posiadanie tytułu prawnego do korzystania z lokalu, stanowiącego punkt sprzedaży,
6) wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie objętym zezwoleniem tylko przez przedsiębiorcę w nim oznaczonego i wyłącznie w miejscu wymienionym w zezwoleniu,
7) zgłaszanie organowi zezwalającemu zmian stanu faktycznego i prawnego, w stosunku do danych zawartych w zezwoleniu, w terminie 14 dni od dnia powstania zmiany,
8) prowadzenie sprzedaży w punkcie sprzedaży spełniającym wymogi określone przez radę gminy, na podstawie art. 12 ust. 1 i 2,
8) przestrzeganie innych zasad i warunków określonych przepisami prawa.
Z przytoczonych regulacji wynika, iż sprzedaż napojów alkoholowych bez odpowiedniego zezwolenia jest naruszeniem warunków sprzedaży. Zatem dla przypisania skarżącej tego naruszenia istotnym było ustalenie, iż sprzedała ona alkohol bez właściwego zezwolenia.
Niespornym jest fakt posiadania przez nią dwóch zezwoleń, jednego na sprzedaż piwa i napojów o zawartości alkoholu do 4,5% alkoholu oraz drugiego o zawartości powyżej 4,5% do 18% alkoholu. Nie posiadała ona, co także nie jest sporne, zezwolenia na sprzedaż napojów o zawartości powyżej 18% alkoholu. Zgodzić się natomiast przyjdzie z zarzutami skargi, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie podstaw do przypisania jej złamania wskazanych już warunków sprzedaży napojów alkoholowych. Z protokołu kontroli stosowania znaków skarbowych akcyzy przeprowadzonej przez funkcjonariuszy celnych w dniu [...] 2004r. wynika, że na półkach bufetu lokalu gastronomicznego "X" znajdował się "alkohol powyżej 18%, podawany formie drinków. Receptura drinków wypisana była na cenówkach butelek z alkoholem".
Niewątpliwie nawet jednorazowa sprzedaż napojów alkoholowych bez odpowiedniego zezwolenia stanowi naruszenie warunków obrotu napojami alkoholowymi zawartych w ustawie, ale czy wypełnia już wszystkie przesłanki z art. 18 ust. 10 pkt 2 ustawy i powinna spowodować obligatoryjne cofnięcie koncesji to - zdaniem Sądu - nie jest pewne. Obligatoryjność cofnięcia koncesji wyrażona w tym przepisie przez użycie sformułowania "cofa się" ,a nie jak w przypadku fakultatywności (uznaniowości), gdy ustawodawca używa słowa "może" cofnąć, oznacza jedynie to, że w przypadku stwierdzenia spełnienia wszystkich przesłanek z tego przepisu, organ winien podjąć decyzję o cofnięciu zezwolenia.
Wykładnia celowościowa, logiczna, a także gramatyczna przepisu art. 18 ust. 10 pkt 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi prowadzi do wniosku, że ustawodawca, mówiąc o nieprzestrzeganiu warunków sprzedaży napojami alkoholowymi zawartych w ustawie, miał na myśli nie jednorazowe działanie, ale powtarzające się zdarzenia. W tej sytuacji trudno się zgodzić z dokonaną przez organ koncesyjny oceną zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i to przez pryzmat wykładni semantycznej powyższego przepisu art. 18 ust. 10 pkt 2 ustawy, a w szczególności słowa "nieprzestrzeganie" użytego w tym przepisie. Bowiem z protokołu nie wynika, w jaki sposób ustalono zawartość alkoholu w stojących na półkach bufetu butelkach, ile było tych butelek, ewentualnie jakiej marki był to alkohol. Nie wiadomo, w jaki sposób stwierdzono, iż sprzedawano go w formie "drinków", nie wynika sam fakt sprzedaży. Pismo skarżącej z [...] 2004r. zawiera jej twierdzenie, iż sprzedawała drinki, nie wiedząc o zmianie stanu prawnego. Nie wiadomo jednak, kiedy miały miejsce fakty sprzedaży drinków. Oparcie decyzji cofającej zezwolenia wyłącznie na zapisach protokołu było wadliwe. Sprawa nie została należycie wyjaśniona do rozstrzygnięcia. Dokonana przez organ odwoławczy ocena materiału dowodowego w świetle zasad doświadczenia życiowego, co do zasady dopuszczalna, w tym przypadku przekroczyła granice swobodnej oceny dowodów. Po pierwsze odwołując się do zasad doświadczenia życiowego należy określić, zdefiniować zasadę, która stanowi podstawę oceny dowodu. Tego nie uczyniono. Po drugie, przy niepełnych danych zawartych w protokole, zbyt pochopnie wyciągnięto końcowe wnioski. Należy pamiętać, iż cofniecie zezwolenia rodzi dla przedsiębiorcy daleko idące skutki w sferze przysługujących mu uprawnień, możliwości ponownego ubiegania się o zezwolenia i bezpośrednio rzutuje na prowadzoną przez niego działalność gospodarczą. Zatem postępowania administracyjne winno być prowadzone starannie w celu wszechstronnego wyjaśnienia sprawy. Tak się w niniejszej sprawie nie stało. Ograniczono się jedynie do oceny protokołu kontroli, który co prawda skarżąca podpisała bez zastrzeżeń, lecz nie wiadomo, czy pouczono ją skutkach zapisu o butelkach w bufecie. Nadto nie miała ona powodu, by kwestionować korzystne dla niej wyniki kontroli znaków skarbowych akcyzy, czyli podstawowego przedmiotu przeprowadzonej kontroli. Nie stwierdzono bowiem w tym zakresie żadnych uchybień.
Wobec powyższego, skoro sąd stwierdził naruszenia art.7, art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1"c" i art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylono zaskarżoną decyzje oraz, z uwagi na fakt, iż postępowanie dowodowe należy uzupełnić w znacznej części i ponownie ocenić, decyzję organu I instancji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ostatnio powołanej ustawy. Jednocześnie sąd nie wstrzymał wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie znajdując dostatecznych przesłanek przemawiających za zastosowaniem tej instytucji..
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy przesłuchać skarżącą, ewentualnie jej pracowników i ustalić dokładnie, czy i jaki napój o zawartości powyżej 18 % alkoholu znajdował się w lokalu skarżącej, czy i kiedy go sprzedano, ewentualnie zgromadzić dokumenty finansowe potwierdzające fakt zakupu przez skarżącą do jej lokalu takie napoje alkoholowe i sposób ich wykorzystania. Dopiero tak uzupełniony materiał dowodowy ponownie ocenić i rozstrzygnąć sprawę.