III SA/Gl 199/25

III SA/Gl 199/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-10-22
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-02-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Barbara Brandys-Kmiecik /przewodniczący sprawozdawca/
Dorota Fleszer
Magdalena Jankiewicz
Symbol z opisem
6030 Dopuszczenie pojazdu do ruchu
Hasła tematyczne
Drogi publiczne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1251
art. 66a ust. 2
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.), Sędzia WSA Dorota Fleszer, Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 października 2025 r. sprawy ze skargi B sp. z o.o. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 3 stycznia 2025 r. nr SKO.K/41.3/1860/2024/14459/ŁZ w przedmiocie odmowy nadania nowych cech identyfikacyjnych pojazdu 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 3 stycznia 2025r., nr SKO.K/41.3/1860/2024/14459/ŁZ, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: SKO, Kolegium) - po rozpatrzeniu odwołania B. sp. z o.o. w W. (dalej: Spółka, strona, skarżąca) od decyzji Starosty M. z 12 lipca 2024 r., nr [...], odmawiającej nadania nowych cech identyfikacyjnych pojazdu - utrzymało w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie.
W podstawie prawnej powołano, m.in. art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 527; dalej jako "k.p.a.") oraz art. 66a ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2024 r., poz. 1251; zwanej dalej "p.r.d.").
W uzasadnieniu podkreślono, że decyzją z 12 lipca 2024 r. Starosta M. odmówił Spółce nadania nowych cech identyfikacyjnych pojazdu marki BMW o nr rej. [...] (VIN:[...]). Organ pierwszej instancji wskazał, że brak jest dowodów na spełnienie przesłanek z art. 66a ust. 2 pkt 3 p.r.d. umożliwiających wydanie decyzji o nadaniu cech identyfikacyjnych pojazdu. W szczególności Strona
nie udowodniła aby ten pojazd został odzyskany po jego kradzieży.
W odwołaniu od tej decyzji strona zawnioskowała o jej uchylenie i zarzuciła naruszenie art. 66a ust. 2 pkt. 3 p.r.d. i art. 11 k.p.a. Podniosła, że z przepisów nie wynika aby wymagane było wykazanie zaistnienia przestępstwa prawomocny wyrokiem sądu czy też zgłoszeniem popełnienia przestępstwa do organów ścigania. Przedłożyła opinię mechanoskopijną, z której wynikało, że cechy identyfikacyjne tego pojazdu zostały przerobione poprzez usunięcie pierwotnych cech identyfikacyjnych i wstawienie w to miejsce elementu nadwozia z pozafabrycznie naniesionym innym oznaczeniem identyfikacyjnym VIN.
Rozpoznając sprawę w trybie odwoławczym SKO nie znalazło podstaw do uwzględnienia zarzutów. Przedstawiając regulacje ustawy Prawo o ruchu drogowym wyjaśniło, że sporny pojazd marki BMW M4 był przedmiotem umowy leasingu operacyjnego nr [...], zawartej przez Stronę (Leasingodawcę) a [...] A. J. we W. (Leasingobiorcą). Do wniosku o nadanie cech identyfikacyjnych załączono oświadczenie Strony z 29 grudnia 2022 r. o wypowiedzeniu umowy leasingu oraz wezwanie do wydania tego pojazdu z 3 stycznia 2023 r. kierowane do leasingobiorcy. Brak jest jednak dowodów nadania czy też doręczeń ww. pism. Strona w treści wniosku oświadczyła, że Leasingodawca wypowiedział umowę leasingu tego pojazdu; Leasingobiorca pojazdu nie wydał, nie wskazał też miejsca jego postoju; pojazd został odzyskany w toku działań windykacyjnych przez spółkę G. S.A. Do wniosku załączona została ekspertyza z zakresu badań mechanoskopijnych, z której wynikało, że cechy identyfikacyjne ww. pojazdu zostały przerobione poprzez usunięcie pierwotnych cech identyfikacyjnych i wstawienie w to miejsce elementu nadwozia z pozafabrycznie naniesionym innym oznaczeniem identyfikacyjnym. Na wezwanie organu I instancji strona, w piśmie z 1 lipca 2024 r. podała, że złożyła zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa odnośnie tego pojazd marki BMW M4 do Prokuratury Rejonowej W. [...]; przedłożyła kopię "Protokołu z przejęcia i zabezpieczenia ruchomości" z 9 lutego 2023 r. na dowód odzyskania tego pojazdu w toku działań windykacyjnych.
SKO opierając się o normę art. 66a ust.2 pkt 3 p.r.d. wskazało, że aby nadać w trybie tego przepisu nowe cechy identyfikacyjne pojazdu niezbędne jest wykazanie, iż do przestępstwa doszło. Strona winna więc zaoferować dowody na okoliczność, że pojazd był przedmiotem przestępstwa kradzieży/przywłaszczenia i po popełnieniu tego przestępstwa został przez Stronę odzyskany. Podkreślono, że Strona na wezwanie przedstawiła protokół "Protokołu z przejęcia i zabezpieczenia ruchomości", z którego w żaden sposób nie wynika ustawowa przesłanka odzyskania pojazdu po kradzieży (przywłaszczeniu). Protokół poświadcza jedynie, że pojazd został przyjęty przez stronę od firmy G. S.A. zajmującej się windykacją. W toku postępowania w Il instancji Kolegium przeprowadziło uzupełniające postępowanie dowodowe wzywając stronę do przedłożenia dokumentu zawiadomienia w Prokuraturze Rejonowej, ale Strona przedstawiła kopię zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa przywłaszczenia innego pojazdu; następnie wyjaśniła, że zostało załączone omyłkowo. Kolegium zwróciło się również do Prokuratury Rejonowej W. [...] o udzielenie informacji czy toczyło się (lub toczy) postępowanie karne w sprawie spornego samochodu osobowego. W odpowiedzi uzyskano informację, że nie było prowadzone postępowanie przygotowawcze w sprawie przywłaszczenia ww. pojazdu.
Reasumując SKO uznało, że sprawa wydania Stronie (Leasingodawcy) przez Leasingobiorcę pojazdu BMW M4 nie stała się nigdy przedmiotem postępowania karnego, w którym mogłoby dojść do stwierdzenia popełnienia przestępstwa kradzieży czy przywłaszczenia przez byłego Leasingobiorcę czy inną osobę, a organy administracji w żaden sposób nie są uprawnione do samodzielnego stwierdzania popełnienia przestępstwa kradzieży lub przywłaszczenia pojazdu, a do tego sprowadza się stanowisko Strony.
Kwestionując zasadność powyższej decyzji ostatecznej strona wniosła skargę żądając jej uchylenia. Zarzuciła naruszenie:
1. Przepisów prawa materialnego:
- art. 66a ust. 2 pkt. 3 - prawo o ruchu drogowym, poprzez błędną wykładnię i uznanie, że na gruncie przedmiotowej sprawy nie wystąpiły przesłanki, które umożliwiają wydanie decyzji administracyjnej o nadaniu cech identyfikacyjnych do pojazdu marki BMW o nr rej. [...]; nr. [...], pomimo faktu, że wymieniony pojazd został odzyskany po kradzieży i zostało stwierdzone poprzez biegłego, że cecha identyfikacyjna pojazdu uległa zatarciu;
- art. 66a - prawa o ruchu drogowym, poprzez jego nie zastosowanie i uznanie, że na gruncie przedmiotowej sprawy nie wystąpiły przesłanki, które umożliwiają wydanie decyzji administracyjnej o nadaniu cech identyfikacyjnych do pojazdu marki BMW o nr rej. [...]; nr. [...]
2. Przepisów prawa procesowego - art. 11 k.p.a. poprzez niezastosowanie i odstąpienie od jednej z zasad naczelnych postępowania administracyjnego i niewyjaśnienie stronie zasadności przesłanek którymi Organ kierował się przy załatwieniu sprawy, w sytuacji gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz ustalony stan faktyczny nie dają podstaw do stwierdzenia, że wystąpiły przesłanki, które uniemożliwiałyby organowi wydanie decyzji nadającej nowe cechy identyfikacyjne pojazdowi marki BMW.
Powołano się na orzecznictwo i zaakcentowano, że w przepisach prawa o ruchu drogowym nie ma nałożonego obowiązku udowadniania przed organem kradzieży/przywłaszczenia pojazdu, a tym bardziej udowadniania zgłoszenia tego faktu do organów ścigania. Co więcej, z przepisów prawa o ruchu drogowym w ogóle nie wynika, że wnioskodawca ma obowiązek zgłaszania kradzieży/przywłaszczenia pojazdu do organów ścigania, zważywszy na to, że przywłaszczony pojazd został odzyskany wskutek czynności windykacyjnych.
W odpowiedzi Kolegium wniosło o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Sąd administracyjny zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tego artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem rozstrzygniętą sprawę z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonego aktu w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przeprowadzone, w określonych na wstępie ramach, badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Jako podstawę faktyczną orzekania Sąd przyjął ustalenia co do stanu faktycznego przedstawione w zaskarżonej decyzji, gdyż uznał, że zostały poczynione prawidłowo.
Istotą sporu w niniejszej sprawie jest kwestia zasadności odmowy nadania nowych cech identyfikacji pojazdu wobec – jak twierdzi SKO - nieudokumentowania, że ​​pojazd został odebrany po kradzieży lub przywłaszczeniu. Natomiast Spółka wskazuje, że organ odmówił nadania cech identyfikacyjnych pojazdu bez powodu i wykreował przesłanki, które nie wynikają z przepisów, a strona skarżąca przedstawiła wszystkie wymagane przepisami prawa dokumenty koniecznie do nadania nowych cech identyfikacyjnych pojazdu.
Rozstrzygając tak zarysowany spór stwierdzić należy, że zgodnie z art. 66a ust. 2 pkt 3 p.r.d. starosta właściwy w sprawach rejestracji pojazdu wydaje decyzję o nadaniu cech identyfikacyjnych w przypadku pojazdu – pkt. 3 odzyskanego po kradzieży, w którym cecha identyfikacyjna uległa zatarciu lub sfałszowaniu.
Z okoliczności sprawy wynika, że pojazd był oddany w leasing na podstawie umowy leasingu nr [...], zawartej między stroną skarżącą a leasingobiorcą.​ Umowa ta została wypowiedziana poprzez oświadczenie Spółki z 29 grudnia 2022 r.; Leasingobiorca został wezwany 3 stycznia 2023 r. do zwrotu samochodu, ale pojazd nie został zwrócony. W konsekwencji pojazd został odebrany w toku działań windykacyjnych, co zostało potwierdzone protokołem przejęcia i zabezpieczenia ruchomości z 9 lutego 2023 r.​
Nadto 16 maja 2024 r. przeprowadzona została ekspertyza mechanoskopijna przez dr. J. S. potwierdzająca przerobienie oznaczenia VIN w tym samochodzie.
Wobec tak ustalonego stanu faktycznego sprawy na wstępie zauważyć należy, że naprawienie lub przywrócenie cech identyfikacyjnych pojazdu (np. numeru VIN) zgodnie z przepisami prawa ma na celu zapewnienie legalności obrotu pojazdami i jest dopuszczalne, m.in. w przypadku pojazdów odzyskanych po kradzieży. Sądy podkreślają, że decyzja starosty powinna być poprzedzona odpowiednią dokumentacją (np. opinią rzeczoznawcy, orzeczeniem sądu o prawie własności pojazdu) oraz że celem jest wykluczenie możliwości ingerencji w cechy identyfikacyjne w sposób je zafałszowujący. Najważniejsze orzeczenia sądowe dotyczące nadania cech identyfikacyjnych pojazdu, m.in. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 czerwca 2023 r. (sygn. I OSK 382/20), który wskazuje na konieczność przestrzegania procedur nadawania cech identyfikacyjnych i potwierdza, że przerobienie numerów VIN oraz podrobienie tabliczki znamionowej dyskwalifikuje pojazd z legalnej identyfikacji. NSA podkreślił, że organ musi opierać się na rzetelnych opiniach biegłych i dokumentacji. Każda zmiana numeru VIN lub znaków identyfikacyjnych powinna być zgodna z przepisami i wymaga zgody odpowiednich instytucji.
Artykuł 66a ustawy Prawo o ruchu drogowym przewiduje możliwość nadawania cech identyfikacyjnych pojazdom w różnych sytuacjach, w tym m.in. pojazdom odzyskanym po kradzieży, w których cecha identyfikacyjna uległa zatarciu lub sfałszowaniu. Jednakże ustawa nie wymienia bezpośrednio sytuacji pojazdu odzyskanego w trybie windykacji od leasingobiorcy, który go przywłaszczył po zakończeniu umowy leasingu.
Zauważyć należy, że w przepisie art. 66a ust. 2 pkt 3 p.r.d. muszą być spełnione dwie okoliczności – odzyskanie pojazdu po kradzieży i uległa zatarciu lub sfałszowaniu cecha identyfikacyjna VIN. Ta druga przesłanka w sprawie jest bezsporna – potwierdzona opinią rzeczoznawcy.
Natomiast analizując pierwszą przesłankę wskazać należy, że pod pojęciem kradzieży należy rozumieć także przywłaszczenie kierując się wykładnią językową i celowościową tak żeby dojść do ustalenia prawidłowego zakresu znaczenia tej normy prawnej. Skoro pojęcie kradzieży obejmuje pozbawienie prawa własności właściciela pojazdu w sposób sprzeczny z prawem i stanowi czyn zabroniony skierowany przeciwko mieniu, to w efekcie należało przyjąć, że wykładnia art. 66a powinna obejmować także przywłaszczenie – czyli nieoddanie pojazdu po zakończeniu umowy warunkującej jego użytkowanie. Tym samym sporny pojazd winien kwalifikować się jako odzyskany po kradzieży – tu: przywłaszczeniu, gdy istnieje prawnie potwierdzone jego prawo własności na rzecz wnioskodawcy – czyli potwierdzenie, że leasingodawca, który jest właścicielem odzyskał pojazd.
Konkludując zatem - w niniejszej sprawie brak jest przeszkód aby sporny pojazd miał status odzyskanego w drodze windykacji leasingowej; tym samym formalnie znowu stał się własnością leasingodawcy, po ustaniu umowy leasingu i zwróceniu pojazdu po przywłaszczeniu prawowitemu właścicielowi. Jeśli bowiem w trakcie użytkowania pojazdu w czasie leasingu cechy identyfikacyjne pojazdu zostały utracone lub sfałszowane – co wykazała opinia rzeczoznawcy - leasingodawca może wystąpić do właściwego organu o nadanie cech identyfikacyjnych zgodnie z art. 66a p.r.d.
Podstawą takiego żądania jest formalne potwierdzenie prawa własności tego pojazdu, a nie kwestia sposobu czy trybu odzyskania pojazdu. Z żadnego przepisu nie wynika, że konieczne jest prawomocne orzeczenie sądowe czy prowadzenie postępowania karnego, przygotowawczego przez organy prokuratury czy policji w zakresie popełnienia czynu kradzieży lub przywłaszczenia pojazdu.
Za powyższą konstatacją przemawia także fakt, że ustawodawca jedynie w dwóch z siedmiu przypadków z art. 66a ust. 2 p.r.d. nakazał uprzednie posiadanie orzeczenia sądowego w kwestii pojazdu – tj. w pkt :
4) nabytego na licytacji publicznej lub od podmiotu wykonującego orzeczenie o przepadku pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, w którym cecha identyfikacyjna uległa zatarciu lub sfałszowaniu;
5) w którym cecha identyfikacyjna uległa zatarciu lub sfałszowaniu, a prawomocnym orzeczeniem sądu zostało ustalone prawo własności pojazdu.
Wymogu takiego nie zawarł wobec przesłanki z pkt 3. Zatem skoro w rozpatrywanej sprawie właściciel odzyskał pojazd oddany uprzednio do użytkowania innemu podmiotowi i po jego wymuszonym zwrocie samochód nie nadaje się do użytku z uwagi na sfałszowany czy zatarty nr VIN to tym samym spełnia przesłankę do nadania nowej cechy identyfikacyjnej.
Podsumowując stwierdzić należy, że pkt 3 z ust. 2 art. 66a p.r.d. stosuje się do pojazdów odzyskanych także w wyniku windykacji leasingowej, pod warunkiem, że zachodzi potrzeba nadania lub przywrócenia cech identyfikacyjnych, a leasingodawca nadal formalnie jest właścicielem pojazdu. Powyższe okoliczności zobligowany jest wykazać wnioskodawca. Odmienna ocena skutkowałaby nadmiernym i nieuzasadnionym obciążaniem organów podejmowania czynności wobec mienia, o którego zwrot postarał się już sam właściciel, czego nie wymagają przepisy prawa i nie nakładają na właściciela takiego obligu.
Zatem konkludując skład orzekający tut. Sądu, uwzględniając powyższe okoliczności stwierdził naruszenie przepisów postępowania w takim stopniu, że mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji organ przy ponownym rozpatrywaniu sprawy przeanalizuje wszystkie wskazywane okoliczności sprawy. Przeanalizuje umowę leasingu pojazdu, jej skuteczność wypowiedzenia, korespondencję, dokumentację dotyczącą windykacji, opinię biegłego i dokona ich właściwej oceny, a następnie podejmie stosowne do tych ustaleń rozstrzygnięcie.
Z przedstawionych wyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono stosownie do art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a.