III SA/Gl 193/25

III SA/Gl 193/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-10-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-02-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Barbara Brandys-Kmiecik
Dorota Fleszer /sprawozdawca/
Krzysztof Wujek /przewodniczący/
Symbol z opisem
6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Oświata
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1270
art. 251 ust. 1 ust. 4 i ust. 5
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer (spr.), Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Protokolant Specjalista Izabela Maj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2025 r. sprawy ze skargi Fundacji [...] w J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 30 grudnia 2024 r. nr SKO.FD/41.4/210/2024/16014 w przedmiocie zwrotu części dotacji oświatowej oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 30 grudnia 2024r. nr Nr SKO.FD/41.4/210/2024/16014 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: SKO) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta J. (dalej: Prezydent) z dnia 29 lipca 2024 r. Nr [...] w sprawie określenia kwoty części dotacji na dofinansowanie realizacji zadań szkoły w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej przypadającej do zwrotu do budżetu Miasta J. z tytułu dotacji niewykorzystanej w 2021 r. przez Niepubliczną szkołę Podstawową "[...]" w J., prowadzoną przez Fundację "[...]" z siedzibą w J. (dalej: Fundacja), określenia terminu naliczania odsetek i terminu zwrotu dotacji niewykorzystanej.
Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Pracownicy Wydziału Kontroli Wewnętrznej i Audytu Urzędu Miejskiego w J. przeprowadzili kontrolę pobrania i wydatkowania dotacji przyznanej dla Niepublicznej Szkole Podstawowej "[...]" w J. na rok 2021 (dalej: dotacja).
W jej trakcie stwierdzono, że w rozliczeniu dotacji wykazano wydatki, na które podczas trwania czynności kontrolnych nie przedstawiono dokumentów potwierdzających ich poniesienie, a mianowicie:
1.Fakturę [...] (poz. 4) z dnia 30.11.2021 r. - umowa zlecenia [...] - 2000zł.,
2.Fakturę [...] (poz. 4) z dnia 30.11.2021 r.- umowa zlecenie [...]- 1663 zł.,
3.Fakturę [...] (poz. 40) z dnia 2 sierpnia 2021r. - zakup pieczątek, tuszy, poduszek- 12 zł.,
4.Fakturę [...] oraz [...] (poz. 59) z dnia 6.10.2021- prowadzenie zajęć specjalistycznych - 120 zł.,
5.Fakturę [...] (poz. 96) z dnia 16.10.2024 r. - zakup materiałów biurowych- 99,71 zł.,
6.Fakturę [...] (poz. 156) z dnia 16.12.2021 r.- terapia ręki- 280 zł.,
7. Fakturę [...] (poz. 157) z dnia 30.12.2021 - terapia ręki 350 zł.
Razem stanowiły to wydatki o wysokości 4524,71 zł.
Ponadto dwa wydatki na łączną kwotę 1 189,52 zł zostały poniesione po roku budżetowym, na który została udzielona dotacja tj.:
1.Faktura [...] (poz. 141) z dnia 31 grudnia 2021 r.- dodatkowe zajęcia z języka angielskiego - 360 zł.,
2.Faktura [...] (poz. 159) z dnia 31 grudnia 2021 r. - terapia indywidualna - 829,52 zł.
Razem stanowiło to wydatek 1189,52 zł.
Ustalenia poczynione w trakcie kontroli zostały zawarte w protokole Nr [...]. Łączna kwota dotacji niewykorzystanej wykazanej w protokole z kontroli wyniosła 5 714,23 zł.
W dniu 15 lutego 2024r. Prezydent wszczął postępowanie administracyjne. W jego trakcie pismem nr [...] z 5 kwietnia 2024 r. zwrócono się do pełnomocnika Fundacji o dostarczenie dokumentów księgowych wraz z potwierdzeniem ich zapłaty. Pismem z 25 kwietnia 2024 r. pełnomocnik Fundacji przesłał faktury nr [...] na kwotę 99,71 zł; [...] na kwotę 280,00 zł oraz [...] na kwotę 350,00 zł wraz z potwierdzeniem ich płatności w łącznej wysokości 729,71 zł oraz potwierdzenie dopłaty kwoty 12,00 zł do faktury [...]. Wobec tego zmniejszono wysokość dotacji niewykorzystanej, określonej w trakcie kontroli i wyniosła ona 4 972,52 zł.
Następnie w piśmie z 14 maja 2024r. zobowiązano pełnomocnika Fundacji o przesłanie potwierdzeń zapłaty za rachunki [...] i [...] oraz poinformowano o braku potwierdzeń zapłaty za fakturę Nr [...]. W odpowiedzi pismem z 26 czerwca 2024 r. pełnomocnik Fundacji przesłał pismo, w załączeniu którego miały znajdować się załączniki z potwierdzeniami zapłaty do rachunku Nr [...], rachunku Nr [...] oraz potwierdzenie zapłaty faktury [...]. W zamian owych potwierdzeń załączone było zduplikowane potwierdzenie wypłaty zaliczki w kwocie 6 000 zł. Wobec powyższego Prezydent nie przyjął przesłanych wyjaśnień.
W dniu 29 lipca 2024r. Prezydent wydał decyzje, w której określił kwotę części dotacji w wysokości 4973,32 zł przypadającej do zwrotu do budżetu Miasta J. z tytułu dotacji niewykorzystanej w 2021 r. przez Niepubliczną Szkołę Podstawową "[...]" w J., prowadzoną przez Fundację, określił termin naliczania odsetek należnych od kwoty z pkt 1 - naliczanych jak od zaległości podatkowych od 1 lutego 2022 r., oraz określił termin zwrotu dotacji niewykorzystanej zgodnie z art. 251 ust. 5 ustawy o finansach publicznych.
Od tej decyzji pełnomocnik Fundacji wniósł odwołanie.
Po ponownym przeanalizowaniu zebranego w sprawie materiału dowodowego SKO utrzymało w mocy decyzję Prezydenta.
W uzasadnieniu decyzji przedstawiło mające zastosowanie w sprawie przepisy prawne.
W ocenie SKO słusznie Prezydent nie przyjął przesłanych przez pełnomocnika Fundacji wyjaśnień co do zapłaty za rachunki i faktury. Wskazał, że czym innym jest niewykorzystana dotacja, a czym innym dotacja wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem lub dotacja pobrana w nadmiernej wysokości. Zgodnie z art. 168 ust 4 ustawy o finansach publicznych wykorzystanie dotacji następuje przez zapłatę za zrealizowane zadania, na które dotacja była udzielona. Przekazanie środków na rachunek beneficjenta nie oznacza wykorzystania dotacji. Przez wykorzystanie dotacji rozumieć należy zapłatę za zadanie, na które dotacja została udzielona. Ustawowy zwrot wykorzystanie dotacji określony został w sposób kategoryczny, przepisy nie przewidują innego wykorzystania dotacji niż faktyczna zapłata. Natomiast w przypadku, gdy odrębne przepisy stanowią o sposobie udzielenia i rozliczenia dotacji, wykorzystanie następuje przez realizację celów wskazanych w tych przepisach. Regułą ogólną jest wykorzystanie dotacji udzielonych z budżetu państwa do końca roku budżetowego, w którym zostały udzielone.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach pełnomocnik Fundacji zaskarżył w całości decyzję SKO, zarzucając jej:
1.Naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez błędną ocenę całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego w postaci przedłożonych faktur i umów zlecenie oraz wyjaśnień Fundacji, co doprowadziło do poczynienia błędnych ustaleń, że Fundacja nie wykorzystała dotacji oświatowej w 2021 r., podczas gdy wszelkie wydatki zostały rzeczywiście poniesione i wydatkowane zgodnie z przeznaczeniem i służyły realizacji zadań własnych placówki w 2021 r.
2.Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 252 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o finansach publicznych poprzez jednoczesne orzeczenie o obowiązku zwrotu niewykorzystanej dotacji (decyzja z dnia 29 lipca 2024 r. o nr [...]) oraz dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem lub pobranej w nadmiernej wysokości (tj. decyzje z dnia 29 lipca 2024 r. o nr [...] oraz [...] za 2021 r. przez placówkę, podczas gdy nastąpiło wzajemne wykluczenie się przesłanek stanowiących podstawę zwrotu dotacji oświatowej w przedmiotowej sprawie.
3. Naruszenie art. 35 ust. 1 i 3 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych w zw. z art. 251 ust. 4 w zw. z art. 252 ust. 1 pkt 1 ustawy o finansach publicznych poprzez nałożenie na Fundację obowiązku zwrotu dotacji oświatowej w sytuacji, w której skarżąca pobrała i wydatkowała dotację oświatową na realizację zadań własnych w danym roku, na który dotacja oświatowa została przydzielona.
Wobec tak określonych zarzutów wniósł uchylenie decyzji SKO oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania, a także zasądzenie na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania wg. norm przypisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu pełnomocnik Fundacji podniósł, że organy zakwestionowały łączną kwotę 1.189,52 zł jako poniesioną po okresie, na który została dotacja przyznana. Płatności faktycznie dokonane zostały już po dniu 31 grudnia 2021r., a miały na celu uregulowanie zobowiązań powstałych jeszcze w 2021 r. i faktur wystawionych w 2021 r.
Wskazała także, że zgodnie z art. 251 ust. 4 ustawy o finansach publicznych wykorzystanie dotacji następuje nie wyłącznie, a w szczególności poprzez zapłatę za zrealizowane zadania, w okresie, na który została udzielona. Organy przy tym nie kwestionują tych wydatków jako niedopuszczalnych, a ograniczając się wyłącznie do terminu jego wydatkowania. Jeżeli zrealizowano w terminie zadanie publiczne, na które udzielona była dotacja i w tym terminie powstało zobowiązanie do zapłaty, to uznać należy, że dotacja została wykorzystana w terminie. Niewątpliwie przedmiot opłaconej w tym zakresie dotacji oświatowej został zrealizowany w grudniu, tym samym zaś istniała możliwość opłacenia kosztów z nią związanych w miesiącu następnym.
Ponadto pełnomocnik Fundacji podkreślił, że faktury przedłożone przez Skarżącą w toku postępowania administracyjnego potwierdzały dokonanie określonych wydatków na realizację zadań własnych placówki. Wraz z umowami stanowiły potwierdzenie ich poniesienia przez placówkę w 2021 r. Skoro organ z niezasadnych względów kwestionuje jednak wiarygodność przedłożonych dokumentów, to winien był chociażby przesłuchać strony umowy zlecenia na okoliczność faktycznego zawarcia umowy i poniesienia w tym zakresie wydatków. Zgodnie bowiem z art. 6 k.p.a., który wprowadza i określa zasadę praworządności w postępowaniu administracyjnym organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Naruszenie przez organ zasady praworządności wynikającej z art. 6 k.p.a. nastąpiło poprzez naruszenie zasad postępowania administracyjnego i nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego w sposób zgodny z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. oraz z naruszeniem art. 75 § 1 k.p.a., co w efekcie naruszyło także wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania oraz rozstrzygnięcia sprawy.
Niezależnie od powyższego pełnomocnik Fundacji podniósł, że w sprawie należało dokonać przede wszystkim pomniejszenia dotacji podlegającej rozliczeniu o kwotę dotacji uznanej za pobraną w nadmiernej wysokości oraz niewykorzystaną. Organ I i II instancji niezasadnie zaniechał powyższego.
W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymując swoje stanowisko w sprawie wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Skarga jest niezasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.) który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem kontroli w badanej sprawie jest decyzja SKO z 30 grudnia 2024r. nr SKO.FD/41.4/210/2024/16014 SKO utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta z dnia 29 lipca 2024 r. Nr [...] w sprawie określenia kwoty części dotacji na dofinansowanie realizacji zadań szkoły w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej przypadającej do zwrotu do budżetu Miasta J. z tytułu dotacji niewykorzystanej w 2021 r. przez Niepubliczną Szkołę Podstawową "[...]" w J., prowadzoną przez Fundację, określenia terminu naliczania odsetek i terminu zwrotu dotacji niewykorzystanej.
Istotą sporu nie jest prawidłowość wydatkowania dotacji ale po pierwsze, czy wydatkować można dotację w roku następnym, po drugie zaś określenie sposobu potwierdzenia poniesionych wydatków sfinansowanych środkami z dotacji oświatowej.
Odnosząc się do kwestii pierwszej według Fundacji skoro płatności faktycznie dokonane zostały już po dniu 31 grudnia 2021r., ale miały na celu uregulowanie zobowiązań powstałych jeszcze w 2021 r. i faktur wystawionych w 2021 r. to nie może być mowy o nie wydatkowaniu dotacji. Odmienne stanowisko zajmują orzekające w sprawie organy przyjmując, że skoro dotacja udzielona była na 2021r., to powinna być ona również wydana w tym roku. W sporze o tak zarysowanych granicach Fundacja nie ma racji.
Kluczowe znaczenie ma jednak wykładnia art. 35 ust. 3 u.f.z.o. Z jego treści wynika, że dotacja może być wykorzystana wyłącznie na pokrycie wydatków związanych z realizacją określonych zadań, poniesionych w roku budżetowym, na który dotacja została udzielona. Jak stwierdził NSA ustawodawca jasno powiązał finansowanie wydatku bieżącego z dotacji z rokiem budżetowym, na który to wsparcie finansowe zostaje przekazane. (por. wyrok NSA z 3 listopada 2021 r., sygn. akt I GSK 448/21). Oznacza to zatem, że dotacja otrzymana na rok 2021r. może być wydatkowana wyłącznie na pokrycie wydatków związanych z realizacją zadań określonych w ust. 1, poniesionych w tym samym roku. Zawarte w art. 35 ust. 3 u.f.z.o. zastrzeżenie "niezależnie od tego, którego roku dotyczą te zadania" oznacza, że możliwe jest finansowanie z dotacji na 2021r. wydatku poniesionego w tym samym roku, nawet jeżeli dotyczył on innego roku budżetowego. Sąd podkreślił przy tym, że art. 35 ust. 3 u.f.z.o. ma zastosowanie w przypadku, gdy w roku następnym po roku budżetowym nastąpiło wyrównanie dotacji za rok poprzedni. Dzięki tej regulacji wyrównanie dotacji dokonane w roku następnym po roku budżetowym, którego ta dotacja dotyczy powinno być traktowane tak jak dotacja rozliczana w ramach roku, w którym została faktycznie wypłacona, chociaż dotyczyła zadań roku poprzedniego.
Drugą sporną kwestią stał się sposób potwierdzenia dokonanych wydatków poniesionych z dotacji oświatowej. W sprawie ma znaczenie to, że dotacja oświatowa to środki publiczne. Wobec tego korzystający z niej podmiot nie tylko jest zobowiązany przeznaczyć je na realizację zadań określonych w art. 35 ust. 1 u.f.z.o., ale także dołożyć nadzwyczajnej staranności celem wiarygodnego ich udokumentowania. Utrwalony jest w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd, według którego po stronie organu prowadzącego placówkę oświatową istnieje obowiązek rozliczenia się ze środków otrzymanej dotacji, w tym przedstawienia odpowiednim organom podmiotu dotującego dokumentów źródłowych umożliwiających ocenę prawidłowości wykorzystania otrzymanej dotacji. Nie może dojść do sytuacji aby beneficjent miał otrzymywać dotację bez żadnych obowiązków po jego stronie, a w szczególności w zakresie wykazania faktu wydatkowania dotacji zgodnie z jej celami (por. wyrok NSA z 6 czerwca 2017 r., II GSK 5746/16). Przy rozliczaniu otrzymanej dotacji na beneficjencie ciąży obowiązek wykazania posiadanej dokumentacji na potwierdzenie, że dotacja została wykorzystana zgodnie z przeznaczeniem, pobrana należnie i nie w nadmiernej wysokości (zob. wyrok NSA z 15 marca 2024 r., I GSK 387/20).
Zatem obowiązkiem organu prowadzącego jest dokonanie rozliczenia wykorzystania dotacji w oparciu o posiadane dowody księgowe np. faktury, rachunki, listy płac, wyciągi bankowe obrazujące poniesione wydatki. Nie można zastąpić innymi dowodami, jak zeznania świadków. Dowód w postaci zeznań świadków nie może zastępować dokumentów, lecz służyć ewentualnie weryfikacji ich wiarygodności. Sąd podziela w tym zakresie pogląd WSA w Rzeszowie, zawarty w wyroku z 16 maja 2024 r., sygn. akt I SA/Rz 107/24.
Nieuzasadnione są także zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania. Z akt sprawy wynika jednoznacznie, że materiał dowodowy został zebrany przez organy w sposób rzetelny i skrupulatny. Był on przy tym kompletny i wystarczający dla podjęcia rozstrzygnięcia, a jego spójna, logiczna i kompleksowa ocena nie naruszyła granic swobodnej oceny dowodów. Lektura uzasadnień decyzji organów obu instancji prowadzi do wniosku, iż w wystarczający sposób ustosunkowały się do zarzutów artykułowanych przez Skarżącą i przedstawiły stanowisko w kwestii zasadności zwrotu dotacji. Z kolei zarzuty dotyczące wadliwej oceny dowodów są tylko wówczas słuszne, gdy zasadność ocen i wniosków, wyprowadzonych przez organ wydający rozstrzygnięcie nie odpowiada wymogom logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego. Zarzut nie może jednak sprowadzać się do samej tylko polemiki z ustaleniami poczynionymi w uzasadnieniu rozstrzygnięcia organu, czy do odmiennej oceny materiału dowodowego, lecz winien polegać na wykazaniu, jakich uchybień w świetle norm prawnych, wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego dopuściły się orzekające w sprawie organy.
Zauważyć trzeba, że w realiach rozpoznawanej sprawy sposób Skarżąca nie neguje dowodów, ale kwestionuje wywiedzione z nich przez organy wnioski. Tymczasem w dokonanych ustaleniach Sąd nie dopatrzył się uchybień i uznaje je za prawidłowe.
W tym stanie rzeczy skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest zarzutów, które należałoby wziąć pod uwagę z urzędu, skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.