III SA/Gl 191/25

III SA/Gl 191/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-04-14
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-02-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Adam Pawlyta /sprawozdawca/
Małgorzata Herman
Marzanna Sałuda /przewodniczący/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I GSK 1179/25 - Wyrok NSA z 2025-12-03
Skarżony organ
Zarząd Województwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 190 p.p.s.a.; art. 153 p.p.s.a.
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman, Asesor WSA Adam Pawlyta (spr.), Protokolant Ewelina Cyroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi W. Sp. z o.o. w J. na decyzję Zarządu Województwa Śląskiego z dnia 24 czerwca 2020 r. nr 1592/FS/2020 w przedmiocie zwrotu części dofinansowania przyznanego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020 oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 24 czerwca 2020 r. o nr 1592/FS/2020, Zarząd Województwa Śląskiego (dalej również jako: organ; Zarząd) zobowiązał Spółkę z o.o. "W." z siedzibą w J. (dalej: strona; skarżący; Beneficjent) do zwrotu 27.781,21 zł dofinansowania wykorzystanego z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. w Dz.U. z 2019 r., poz. 869 ze zm.), wraz z należnymi odsetkami, otrzymanego na podstawie umowy z 24 maja 2018 r. nr [...] o dofinansowanie projektu pod nazwą "Utworzenie nowych miejsc w Przedszkolu »W.« w ramach Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020".
Jako podstawę prawna swego rozstrzygnięcia Zarząd Województwa Śląskiego wskazał przepisy: art. 41 ust. 1 i ust. 2 pkt 4 oraz art. 46 ust. 2a ustawy z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (aktualny tekst jedn. z 24 marca 2025 r., Dz.U. z 2025 r. poz. 581), art. 207 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 9 pkt 1, art. 60 pkt 6 w zw. z art. 61 ust. 1 pkt 2 lit. a) oraz w zw. z art. 67 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (aktualny tekst jedn. z 11 września 2024 r., Dz.U. z 2024 r. poz. 1530 ze zm.; dalej: u.f.p.), art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (aktualny tekst jedn. z 2 kwietnia 2024 r., Dz.U. z 2024 r. poz. 572; dalej: k.p.a), art. 9 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 9 lit. a) ustawy z 11 lipca 2014 r., o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (tekst jedn. z 16 kwietnia 2020 r., Dz.U. z 2020 r. poz. 818; dalej ustawa wdrożeniowa) oraz § 15 umowy z 24 maja 2018 r. o dofinansowanie projektu.
Z uzasadnienia tej decyzji wynika, że na podstawie umowy z 24 maja 2018 r. przyznane zostało Beneficjentowi dofinansowanie na realizację projektu w kwocie nieprzekraczającej 433.425,62 zł. Przyczyną zobowiązania beneficjenta do zwrotu 27.781,21 zł było uznanie dwóch wydatków za niekwalifikowalne. Chodzi o wydatki na zakup i montaż placu zabaw oraz na zakup książek.
W przypadku placu zabaw niekwalifikowalność wydatku wynika z faktu, iż zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie projektu zakup i montaż placu zabaw został zaplanowany do realizacji w czasie od kwietnia do końca czerwca 2018 r. Tymczasem realizacja tego zadania trwała do końca czerwca 2019 r. Poniesienie tych wydatków na tak późnym etapie realizacji projektu było nieefektywne, nieracjonalne i niezasadne, ponieważ biorące udział w projekcie dzieci nie mogły z niego skorzystać. Zgodnie z § 4 umowy Beneficjent zobowiązał się do realizacji projektu z należytą starannością, w szczególności ponosząc wydatki celowo, rzetelnie, racjonalnie i oszczędnie z zachowaniem zasady uzyskiwania najlepszych efektów. Zgodnie z kolei z postanowieniami podrozdziału 6.2 pkt 3 lit. g) Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020 (dalej w skrócie jako: "Wytyczne"), wydanych przez Ministra Rozwoju i Finansów na podstawie art. 5 ust. 5 pkt 2 ustawy z 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (Dz. U. z 2016 r. poz. 217 i 1579), wydatkiem kwalifikowalnym jest wydatek, który jest niezbędny do realizacji celów projektu i został poniesiony w związku z jego realizacją oraz został dokonany w sposób przejrzysty, racjonalny i efektywny z zachowaniem zasady uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów.
Analogicznie rzecz ma się z wydatkiem na zakup książek, który został zaplanowany w okresie od kwietnia do końca czerwca 2018 r., a zrealizowany w ostatnim dniu realizacji projektu 28 czerwca 2019 r., a częściowo później, bo 11 lipca 2019 r. Biorąc pod uwagę fakt, że zajęcia odbywały się w przedszkolu w oparciu o materiały, którymi Beneficjent dysponował zarząd uznał, że zakup książek na tak późnym etapie realizacji projektu był nieefektywny, nieracjonalny i uniemożliwia racjonalne i efektywne wykorzystanie książek w czasie trwania projektu, był zatem nieuzasadniony, co przesądza o tym, że był niekwalifikowalny w ujęciu Wytycznych.
Na ww. decyzję z 24 czerwca 2020 r. skargę do Sądu administracyjnego złożył Beneficjent podnosząc zarzuty związane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynika sprawy, tj. art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. przez przeprowadzenie dowolnej, a nie swobodnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, jak również podnoszono naruszenie przepisów prawa materialnego art. 207 ust. 9 i art. 207 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 184 u.f.p. przez uznanie, że Skarżąca wykorzystała środki z naruszeniem procedur. Zakwestionowano okoliczność, że w sprawie doszło do wystąpienia ,,nieprawidłowości indywidualnej'', co w konsekwencji – w ocenie strony skarżącej – powodowało oczywiście niezasadne wszczęcie procedury odzyskiwania środków uregulowanej w art. 207 u.f.p. Tymczasem skarżąca poniosła określone wydatki na zakup i montaż placu zabaw (faktura nr [...] z 4 czerwca 2019 r.) oraz na zakup książek/książeczek (faktury [...] z 28 czerwca 2019 r. i [...] z 11 lipca 2019 r.), które, jej zdaniem, spełniają wszystkie wymogi określone w Wytycznych i w związku z tym są wydatkami kwalifikowalnymi podlegającymi zwrotowi, a nie jak błędnie wskazał organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji – wydatkami niekwalifikowanymi (w petitum skargi wskazano na zarzut naruszenia § 4 ust. 1 umowy o dofinansowanie projektu z 24 maja 2018 r. w zw. z punktem 3 Podrozdziału 6.2. Wytycznych). W konsekwencji strona wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Natomiast w odpowiedzi na skargę wnoszono o jej oddalenie i zwrot kosztów postępowania od strony skarżącej.
Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (WSA w Gliwicach) uznał, że skarga podlega uwzględnieniu o czym orzekł wyrokiem z 13 stycznia 2021 r., III SA/Gl 566/20, uchylając zaskarżoną decyzję.
WSA w Gliwicach nie podzieliło twierdzenia organu, jakoby sporne wydatki poniesiono zbyt późno, a to skutkowało ich niecelowością, nieracjonalnością i pogwałceniem zasady uzyskiwania najlepszych efektów. W ocenie Sądu, celem umowy zawartej z Beneficjentem była realizacja "Projektu", który zakładał utworzenie nowych miejsc w Przedszkolu "W." w J.. Tak sformułowany cel projektu, jak dalej argumentowano w uzasadnieniu ww. wyroku z 13 stycznia 2021 r., nie pozwala na ograniczenie jego znaczenia i funkcjonowania wyłącznie do okresu jego realizacji. Cel miał być w pełni osiągnięty w czasie od 1 kwietnia 2018 r. do 30 czerwca 2019 r., ale jego realizacja nie może być ograniczona do tego czasu. Następnie zaznaczono, że fakt, że sporne wydatki zrealizowano z przekroczeniem terminu wskazanego w pkt C1 wniosku o dofinansowanie, czyli po 30 czerwca 2018 r. nie czyni ich niecelowymi i nieuzasadnionymi. Modernizacja placu zabaw i uzupełnienie wyposażenia o nowe książeczki, jako zadania przewidziane w projekcie, zostały zaakceptowane przez organ, co oznacza, że były to zamierzenia słuszne z punktu widzenia realizacji wychowania przedszkolnego, poprawy jego jakości i nie przestały takimi być po 30 czerwca 2018 r. Ważne, że zostały zrealizowane w okresie wskazanym w pkt VIII wniosku "Okres Realizacji Projektu", czyli do 30 czerwca 2019 r. Poza tym WSA w Gliwicach stwierdził, że nie było też podstaw do zastosowania w sprawie przepisu art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., ponieważ środki przeznaczone na realizację programu finansowanego z udziałem środków europejskich nie zostały wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 tej ustawy ani przepisu art. 24 ust. 9 pkt 2 w zw. z art. 2 pkt 14 ustawy z 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020.
Skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia wniósł Zarząd Województwa Śląskiego, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi Beneficjenta, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach, a także zasądzenia kosztów postępowania.
Według Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) skarga kasacyjna była uzasadniona o czym orzekł w wyroku z 6 listopada 2024 r., I GSK 567/21 na mocy którego uchylono zaskarżony wyrok WSA w Gliwicach z 13 stycznia 2021 r., III SA/Gl 566/20 w całości i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach. W jego uzasadnieniu NSA:
1. określiło, że przedmiotem sporu między skarżącą i organami jest kwestia uznania za wydatki kwalifikowane wydatków poniesionych w związku z budową i montażem placu zabaw oraz zakupem książek dla przedszkolaków;
2. ustaliło, że doszło do wykorzystania przez Beneficjenta środków europejskich wypłaconych na podstawie umowy o dofinansowanie z 24 maja 2018 r. z naruszeniem procedur (uwzględniono zarzut naruszenia art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. w zw. z art. 184 ust. 1 u.f.p. w zw. art. 4 umowy o dofinansowanie z dnia 24 maja 2018 r. oraz art. 2 pkt 9 rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady NR 1303/2013 z 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006; Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz. 320; dalej: rozporządzenie ogólne);
3. wskazało, że zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie realizacji projektu okres realizacji został ustalony na okres od 1 kwietnia 2018 r. do 30 czerwca 2019 r. (15 miesięcy), przy czym skarżąca jako strona umowy z 24 maja 2018 r. o dofinansowanie projektu, zgodnie z § 4 ust. 1 tejże umowy zobowiązała się do realizacji projektu z należytą starannością, w szczególności ponosząc wydatki celowo, rzetelnie, racjonalnie i oszczędnie, z zachowaniem zasady uzyskiwania najlepszych efektów, zgodnie z obowiązującymi regułami, zasadami i postanowieniami wynikającymi z programu, uszczegółowienia, obowiązujących procedur, wytycznych oraz właściwych przepisów prawa krajowego oraz prawa unijnego;
4. argumentowało, że Beneficjent przewidział zrealizowanie zadania nr 1 - "dostosowanie i adaptacja pomieszczeń oraz zakup wyposażenia", w ramach którego założono m. in. wydatki na "zakup i montaż placu zabaw" oraz "zakup książek" - w okresie od 1 kwietnia 2018 r. do 30 czerwca 2018 r., a przy tym zwrócono uwagę, że przewidywany okres realizacji zadania 2 i 3 został określony od 1 lipca 2018 r. do 30 czerwca 2019 r.;
5. przyznało rację organowi administracji, co do poglądu, że aby efektywnie i maksymalnie realizować Zadanie nr 2 ("Działalność bieżąca nowo utworzonych miejsc przedszkolnych") i Zadanie nr 3 ("Organizacja zajęć dodatkowych") w ramach projektu koniecznym było zakończenie działań w ramach Zadania nr 1, którego celem było stworzenie właściwych warunków podczas pobytu dzieci w przedszkolu. Zaznaczono, że kluczowe znaczenie dla projektu ma realizacja zadań zgodnie z przyjętą chronologią w sposób terminowy. Natomiast nie wystąpiła żadna okoliczność nadzwyczajna wpływająca na prace dotyczące powstania placu zabaw, czy też zakupu książek. W związku z czym uznano, że opóźnienie wynikało wyłącznie z decyzji podejmowanych przez Beneficjenta;
6. zwróciło uwagę, że argumentacja WSA w Gliwicach przedstawiona w uzasadnieniu wyroku z 13 stycznia 2021 r., III SA/Gl 566/20, iż wydatki dotyczące zakupu i montażu placu zabaw oraz książek zostały poniesione w okresie realizacji projektu, a więc jako takie winny zostać uznane za kwalifikowalne jest niezasadna, ze względu na przyjęty we wniosku o dofinansowanie układ zadań w projekcie, polegający najpierw na przygotowaniu pomieszczeń, placu zabaw i zakupu nowego wyposażenia, a następnie rocznej bieżącej działalności nowych miejsc przedszkolnych.
W konsekwencji ww. ustaleń NSA przedstawił następującą wykładnię prawa, oraz wyjaśnił przyczyny, które zdecydowały o uchyleniu wyroku WSA w Gliwicach z 13 stycznia 2021 r., a mianowicie:
1. organ prawidłowo uznał, iż wydatki poniesione w związku z budową i montażem placu zabaw oraz zakupem książek dla przedszkolaków nie mogły zostać uznane za wydatki kwalifikowalne, spełniające wymogi wynikające z podrozdziału 6.2 Wytycznych. Jak bowiem wskazują Wytyczne, wydatkiem kwalifikowalnym jest m. in. wydatek poniesiony zgodnie z postanowieniami umowy o dofinansowanie, niezbędny do realizacji celów projektu oraz dokonany w sposób przejrzysty, racjonalny i efektywny (ppkt e, fi g podrozdziału 6.2 Wytycznych);
2. sporne wydatki nie zostały dokonane zgodnie z postanowieniami umowy o dofinansowanie, bowiem nie są zgodnie z treścią zatwierdzonego wniosku o dofinansowanie realizowanego projektu; skoro projekt został de facto zakończony bez zakupu książeczek, trudno ponadto uznać, że był to wydatek niezbędny do realizacji celów projektu;
3. WSA w Gliwicach w wyroku z 13 stycznia 2021 r. nie oceniał prawidłowości stanowiska organu, iż w rozpatrywanej sprawie w przypadku poniesienia przez Beneficjenta wydatków związanych z realizacją Zadania nr 1 po zakończeniu okresu realizacji projektu, jak również tuż przed jego zakończeniem, wystąpiła szkoda realna. Nie dokonywał również w żaden sposób wykładni art. 2 pkt 36 rozporządzenia ogólnego, który definiuje nieprawidłowość jako jakiekolwiek naruszenie przepisu prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego, które ma lub może mieć szkodliwy wpływ na budżet Unii poprzez obciążenie budżetu Unii nieuzasadnionym wydatkiem.
W związku z powyższym NSA nakazał, aby przy ponownym rozpoznaniu sprawy WSA w Gliwicach wziął pod uwagę (A) wykładnię prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny, a następnie oceni, (B) czy organ wypełnił obowiązek prawidłowego wykazania spełnienia przesłanki wystąpienia szkody realnej w budżecie Unii Europejskiej.
Pismem z 26 marca 2025 r. skarżąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika zaznaczyła, że stoi na stanowisku, że pomimo tego, iż NSA uznał, ze wydatki na zakup i montaż placu zabaw oraz na zakup książek zostały poniesione po terminie ustalonym we wniosku o dofinansowanie, to jednak nie można ich kwalifikować jako nieprawidłowości w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia ogólnego. Zdaniem strony takie jej działanie (tj. zakup książek i montaż placu zabaw po terminie) nie miało, ani nawet nie mogło mieć szkodliwego wpływu na budżet Unii Europejskiej (UE) i nie doprowadziło do poniesienia nieuzasadnionych wydatków z budżetu UE. Dalej zaznaczono, że działanie skarżącej nie spowodowało zawyżenia kosztów oraz poniesienia nieuzasadnionych wydatków.
Na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2025 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymał stanowisko zajmowane w skardze oraz w piśmie z 26 marca 2025 r. Przekonywał, że organy nie wykazały zaistnienia szkody, a szkoda ta nawet nie zaistniała w sposób potencjalny. Natomiast pełnomocnik organu wskazywał, że w sprawie doszło do naruszenia harmonogramu realizacji projektu, który strona sama określiła, czyli doszło do naruszenia umowy o dofinansowanie. Poza tym, jak dalej argumentowano, w sprawie wykazano, iż doszło do zaistnienia szkody realnej (karta nr 291 akt sądowych).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje:
Skarga okazała się nieuzasadniona.
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: z 28 października 2022 r., Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. z 23 maja 2024 r., Dz.U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Uchylenie zaskarżonego wyroku przez NSA i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania skutkuje powrotem do sytuacji, która istniała przed wydaniem wyroku przez sąd I instancji. Ponadto, zgodnie z art. 190 p.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez NSA. Przy czym, jak stanowi art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba, że przepisy prawa uległy zmianie.
NSA w wyroku z 6 listopada 2024 r. wyraźnie wskazał, że obowiązkiem WSA w Gliwicach ponownie rozpoznającego sprawę będzie ocena czy organ wypełnił obowiązek prawidłowego wykazania spełnienia przesłanki wystąpienia szkody realnej w budżecie Unii Europejskiej. Należy zatem zbadać poprawność stanowiska organu administracji przedstawionej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, czy w przypadku poniesienia przez Beneficjenta wydatków związanych z realizacją zadania nr 1 po zakończeniu okresu realizacji projektu, jak również tuż przed jego zakończeniem, to wystąpiła szkoda realna. Kolejnym obowiązkiem jakie NSA nałożył na WSA w Gliwicach ponownie rozpoznającego sprawę jest dokonanie wykładni art. 2 pkt 36 rozporządzenia ogólnego, który definiuje nieprawidłowość jako "jakiekolwiek naruszenie przepisu prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego, które ma lub może mieć szkodliwy wpływ na budżet Unii poprzez obciążenie budżetu Unii nieuzasadnionym wydatkiem". NSA zwróciło uwagę na konieczność uwzględnienia wykładni prawa dokonaną w uzasadnieniu wyroku z 6 listopada 2024 r.
Przy tym wyżej przedstawioną ocenę należy dokonać z uwzględnieniem stanowiska stron sporu, a w szczególności strony skarżącej jakie ta zawarła w uzasadnieniu skargi, w piśmie procesowym z 26 marca 2025 r. oraz dodatkowo prezentowanego na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2025 r., w którym negowała istnienie szkody realnej jak również szkody hipotetycznej. Zdaniem pełnomocnika organu w niniejszej sprawie wystąpiła natomiast szkoda realna, którą należycie wykazano w ten sposób, że stwierdzono naruszenie harmonogramu realizacji projektu, który strona sama określiła, a zatem doszło do naruszenia umowy o dofinansowanie (nieprawidłowość).
Zgodnie z treścią art. 207 ust. 1 u.f.p. w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są:
1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem,
2) wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184,
3) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości - podlegają zwrotowi przez beneficjenta wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy, z zastrzeżeniem ust. 8 i 10.
Przepis art. 184 ust. 1 u.f.p. stanowi zaś, że wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3, są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu. Chodzi – wypada wskazać – o środki pochodzące z budżetu Unii Europejskiej (art. 5 ust. 1 pkt 2 u.f.p.).
Z treści art. 207 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 184 ust. 1 u.f.p. wynika zatem, że wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 tej ustawy (tj. m.in. pochodzących z budżetu UE) są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu.
Ugruntowanym już w orzecznictwie stanowiskiem jest, że poprzez inne procedury w rozumieniu art. 184 ust. 1 u.f.p. należy rozumieć nie tylko przepisy prawa powszechnego krajowego i unijnego, ale również procedury, o jakich jest mowa w umowie o dofinansowanie ustanowione w dokumentach programowych, jak i samą umowę (np. wyroki NSA: z 14 września 2023 r., I GSK 1283/22, Legalis nr 3036347; z 13 kwietnia 2023 r., I GSK 173/19, Legalis nr 2916748; z 11 października 2018 r., I GSK 931/18, Legalis nr 1849910; z 12 października 2018 r., I GSK 1076/18, Legalis nr 1849758; z 11 lipca 2018 r., I GSK 712/18, Legalis nr 1811957; wyroki: WSA w Warszawie z 13 października 2017 r., V SA/Wa 1316/17, Legalis nr 1724237; WSA w Gliwicach z 12 marca 2018 r., IV SA/Gl 815/17, Legalis nr 1760850).
Dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu rozumie się nie tylko normy proceduralne, lecz także i inne regulacje wynikające z prawa ustrojowego, czy prawa materialnego. Wyrażenie to obejmuje swym zakresem również wytyczne do poszczególnych programów wydawane przez właściwego ministra do spraw rozwoju regionalnego. Z kolei w umowach o dofinansowanie projektów ze środków europejskich umieszczane są postanowienia obligujące beneficjentów do przestrzegania tych wytycznych, na co wprost wskazuje art. 206 ust. 2 pkt 4a u.f.p. I choć wytyczne posiadają odmienny charakter prawny od ustaw i rozporządzeń, nie stanowią bowiem źródeł prawa powszechnie obowiązującego w świetle art. 87 Konstytucji RP, to należy je zaliczyć do przepisów (procedur) obowiązujących przy wykorzystaniu środków z budżetu UE, które w głównej mierze kierowane są do podmiotów zaangażowanych w realizację określonego programu, w szczególności do jego beneficjentów (por. wyrok WSA w Poznaniu z 12 kwietnia 2024 r., III SA/Po 72/24, Legalis nr 3070068; wyrok NSA z 13 kwietnia 2023 r., I GSK 173/19, Legalis nr 2916748).
W przedmiotowej sprawie do obowiązujących procedur zalicza się w szczególności: umowę nr [...] z 24 maja 2018 r. o dofinansowanie projektu pn. "Utworzenie nowych miejsc w Przedszkolu »W.« w ramach Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020" oraz Wytyczne.
Dodatkowo należy uwzględnić, że zgodnie z art. 52 ust. 1 ustawy wdrożeniowej podstawę dofinansowania projektu stanowi umowa o dofinansowanie projektu albo decyzja o dofinansowaniu projektu. Umowa taka określa warunki dofinansowania projektu, a także prawa i obowiązki beneficjenta z tym związane i stanowi istotny podstawę realizacji projektu.
Wskazać także należy, że samo naruszenie procedur obowiązujących przy wykorzystaniu środków pochodzących z budżetu UE nie oznacza automatycznie obowiązku stosowania korekt i zwrotu środków unijnych. Konieczna jest bowiem ocena skutków tego naruszenia w kontekście uregulowań określonych w art. 2 pkt 36 rozporządzenia ogólnego. Środki unijne podlegają zatem zwrotowi tylko wówczas, gdy wykorzystano je z naruszeniem procedur, które to naruszenie stanowi "nieprawidłowość" w rozumieniu art. 2 pkt 36 cytowanego rozporządzenia. Wymieniona "nieprawidłowość" ma natomiast miejsce w sytuacji, gdy wskutek naruszenia procedur doszło do powstania szkody lub mogłoby dojść do jej powstania w budżecie ogólnym UE. Możliwość powstania szkody należy rozumieć jako możliwość uszczuplenia środków unijnych. Dla uznania zatem, że doszło do powstania "nieprawidłowości" w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia ogólnego wystarczy ustalenie, że wskutek naruszenia procedur obowiązujących przy wydatkowaniu środków unijnych powstała hipotetyczna możliwość powstania szkody w budżecie ogólnym UE.
Stwierdzenie nieprawidłowości nakłada na państwo członkowskie - zgodnie z art. 143 ust. 2 tego rozporządzenia - obowiązek dokonania korekt finansowych.
Korekty finansowe polegają na anulowaniu w całości lub części wkładu publicznego w ramach operacji lub programu operacyjnego. W konsekwencji, wykrycie naruszenia czy to prawa unijnego, czy też prawa krajowego dotyczącego stosowania prawa unijnego i uznanie go za nieprawidłowość w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia ogólnego rodzi obowiązek odzyskania przez państwo członkowskie kwot wydatkowanych nieprawidłowo - poprzez nałożenie korekty finansowej. Dla zaistnienia obowiązku stosowania korekt i zwrotu środków unijnych muszą zostać spełnione dwie następujące przesłanki:
a) po pierwsze musi mieć miejsce naruszenie procedur obowiązujących przy wykorzystaniu środków unijnych (określonych m.in. w umowie o dofinansowanie lub/i wytycznych);
b) po drugie naruszenie to spowodowało lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym UE (por. wyrok NSA z 20 listopada 2014 r., II GSK 917/13, Legalis nr 1328294).
Z regulacji powyższych wynika, że wydanie decyzji o zwrocie dofinansowania jest możliwe po uprzednim ustaleniu przez organ, że stwierdzone naruszenie procedur ma charakter nieprawidłowości w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia ogólnego. Ocena nieprawidłowości, jakich dopuścił się beneficjent jest najistotniejszym elementem stanu faktycznego stanowiącym przesłankę rozstrzygnięcia w sprawie zwrotu dofinansowania. Zatem rozstrzygnięcie sporu między stronami wymaga przesądzenia, czy wskazywane przez organ uchybienia mieszczą się w pojęciu "nieprawidłowości" w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia ogólnego i w konsekwencji musiały skutkować nałożeniem określonych w zaskarżonej decyzji korekt finansowych.
Szczegółowe zasady dofinansowania projektu (czyli przedsięwzięcia realizowanego w ramach programu operacyjnego - art. 5 pkt 9 ustawy wdrożeniowej), a także prawa i obowiązki beneficjenta z tym związane, regulowane są w formie umowy zawieranej między beneficjentem, którego projekt został wybrany do dofinansowania, a instytucją zarządzającą albo działającą w jej imieniu instytucją pośredniczącą lub instytucją wdrażającą. Jak stanowi art. 52 ust. 1 ustawy wdrożeniowej umowa o dofinansowanie projektu stanowi podstawę dofinansowania projektu. Umowa ta określa warunki dofinansowania projektu, a także prawa i obowiązki beneficjenta z tym związane, w czym mieszczą się także zasady zwrotu otrzymanych środków w przypadku ich nieprawidłowego wykorzystania.
W niniejszej sprawie, na co trzeba zwrócić uwagę również w kontekście argumentacji pełnomocnika strony skarżącej prezentowanej w piśmie z 26 marca 2025 r. oraz na rozprawie 14 kwietnia 2025 r., zostało już przesądzone w wyroku NSA z 6 listopada 2024 r., że skarżąca jako strona umowy z 24 maja 2018 r. o dofinansowanie projektu, zgodnie z § 4 ust. 1 tejże umowy zobowiązała się do realizacji projektu z należytą starannością, w szczególności ponosząc wydatki celowo, rzetelnie, racjonalnie i oszczędnie, z zachowaniem zasady uzyskiwania najlepszych efektów, zgodnie z obowiązującymi regułami, zasadami i postanowieniami wynikającymi z programu, uszczegółowienia, obowiązujących procedur, wytycznych oraz właściwych przepisów prawa krajowego oraz prawa unijnego. Ponadto w § 4 ust. 4 ww. umowy Beneficjent zobowiązał się stosować przy wydatkowaniu środków przyznanych w ramach projektu przepisy prawa unijnego i krajowego oraz Wytyczne, o których mowa w § 1 pkt 25 m.in. Wytyczne w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020 z 19 lipca 2017 r. Ponadto w § 3 ust. 4 umowy o dofinansowanie Beneficjent zobowiązał się do realizacji projektu w zakresie określonym i zatwierdzonym we wniosku, w sposób, który zapewni osiągnięcie i utrzymanie celów, w tym wskaźników produktu i rezultatu zakładanych we wniosku w trakcie realizacji oraz w okresie trwałości projektu.
W tym kontekście NSA zwrócił uwagę na pewnego rodzaju sekwencję czynności, których prawidłowe wykonanie deklarowała strona skarżąca w harmonogramie (do tej kwestii odnosił się również pełnomocnik organu na rozprawie 14 kwietnia 2025 r. definiując szkodę realną). Mianowicie zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie realizacji projektu okres realizacji został ustalony na okres od 1 kwietnia 2018 r. do 30 czerwca 2019 r. (15 miesięcy). Beneficjent przewidział zrealizowanie zadania nr 1 - "dostosowanie i adaptacja pomieszczeń oraz zakup wyposażenia", w ramach którego założono m. in. wydatki na "zakup i montaż placu zabaw" oraz "zakup książek" - w okresie od 1 kwietnia 2018 r. do 30 czerwca 2018 r. Natomiast przewidywany okres realizacji zadania 2 i 3 ustalono: od 1 lipca 2018 r. do 30 czerwca 2019 r. NSA przyznał rację organowi co do tego, iż aby efektywnie i maksymalnie realizować zadania nr 2 i 3 w ramach projektu koniecznym było zakończenie działań w ramach Zadania nr 1, którego celem było stworzenie właściwych warunków podczas pobytu dzieci w przedszkolu.
NSA nie miał przy tym wątpliwości, że "kluczowe znaczenie dla projektu ma realizacja zadań zgodnie z przyjętą chronologią w sposób terminowy", a przy tym wskazał, że "opóźnienie wynikało wyłącznie z decyzji podejmowanych przez Beneficjenta". W tym zakresie NSA podzielił zresztą argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jako prawidłową (por. str. 25 uzasadnienia zaskarżonej decyzji). Wyżej wymienioną wykładnią prawa oraz ich oceną jest obecnie związany WSA w Gliwicach (argument z art. 170 p.p.s.a. i art. 190 p.p.s.a).
Pozostaje zatem ocena czy tego typu uchybienie (nieprawidłowość) po stronie Beneficjenta, tj. opóźnienie realizacji wykonania zadania należy łączyć ze szkodą realną, oraz – jak wynika ze wskazań NSA – czy organ wypełnił obowiązek prawidłowego wykazania spełnienia przesłanki wystąpienia szkody realnej w budżecie Unii Europejskiej.
Organ w uzasadnieniu decyzji wskazał, że nieprawidłowość w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia ogólnego jako działanie lub zaniechanie podmiotu gospodarczego zaangażowanego we wdrażanie EFSI. Następnie w uzasadnieniu kontrolowanej decyzji organ uznał, że szkoda realna to konkretny uszczerbek, który można zmierzyć i określić jego wysokość natomiast szkoda potencjalna ma miejsce wtedy, gdy wydatek poniesiony przez Beneficjenta z naruszeniem prawa zostałby sfinansowany ze środków unijnych, co mogłoby, ale nie musiałoby doprowadzić do powstania szkody.
Dalej organ zwrócił uwagę, że obowiązek stosowania wytycznych z 19 lipca 2017 r. wynika z zapisów umowy o dofinansowanie projektu. Natomiast odsunięcie w czasie prac z utworzeniem placu zabaw w ramach projektu daje podstawy do poddania pod wątpliwość celowości i racjonalności jego powstania, skoro na etapie wnioskowania o dofinansowanie Beneficjent wskazał, że "obecnie posiadany plac zabaw jest niewystarczający w zakresie spełnienia oczekiwań dzieci i rodziców". W konsekwencji wydatek poniesiony na zakup i montaż placu zabaw poniesiony niezgodnie z zapisami wniosku o dofinansowanie realizacji projektu, gdyż okres realizacji zadania nr 1 zakończył się 11 miesięcy przed odbiorem placu zabaw. Organ zaznaczył, że brak placu zabaw w okresie realizacji zadania nr 2 "Działalność bieżąca nowo utworzonych miejsc przedszkolnych" wpłynął na stopień realizacji projektu i jego jakość. W konkluzjach organ wskazał, że: (1) termin oddania do użytku placu zabaw daje podstawy do stwierdzenia, że wydatek poniesiony na ten cel nie był niezbędny dla realizacji projektu, oraz (2) sfinansowanie tego wydatku jest niemożliwe z uwagi na to, że nie spełnia wymogu racjonalności i efektywności. Organ wyjaśnił, że za racjonalne działanie można by było uznać tylko takie działanie Beneficjenta, które można by było jak najszybciej zastosować.
Podobną ocenę organ zawarł również co do zakupu książek. Mianowicie zaznaczono, że z zakupionych książek uczestnicy projektu nie mogli skorzystać w okresie jego realizacji, tj. do 30 czerwca 2019 r. Zatem wydatki te zostały poniesione niezgodnie z zapisami wniosku (okres realizacji zadania zakończył się przed ich zakupem). Ustalono w oparciu o oświadczenie Beneficjenta, że dzieci w okresie realizacji projektu korzystały z innych książek. Argumentowano przy tym, że organ nie miał żadnych wątpliwości, że wydatki poniesione na ten cel nie były związane z realizacją celu projektu. Poza tym sfinansowanie wydatków poniesionych na zakup książek ze środków UE jest niemożliwe, bowiem nie spełnia wymogu racjonalności i efektywności.
Organ wskazał, że naruszenie wytycznych stanowi naruszenie zapisu § 4 ust. 1 i 4 i § 3 ust. 4 umowy z 24 maja 2018 r. o dofinansowanie projektu. Konsekwencją tego stanu rzeczy jest fakt wystąpienia w niniejszej sprawie nieprawidłowości, bowiem Beneficjent nie dochował wymogów realizacji projektu. Zdaniem organu opisane wyżej działania przedkłada się na szkodę w budżecie ogólnym UE poprzez sfinansowanie nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego. Organ stwierdził, że Beneficjent poprzez swoje zaniechanie naruszył procedury, o których mowa w art. 184 u.f.p. i tym samym jest zobowiązany do zwrotu otrzymanych środków.
Odnosząc się do wysokości nieprawidłowości organ wskazał, że konsekwencją naruszenia przepisów prawa i postanowień umowy o dofinansowanie było to, że Beneficjent wydatkował środki niezgodnie z procedurami, wypełniając przesłankę wskazaną w art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. Z treści art. 184 u.f.p. wynika, że wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 u.f.p., są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu. Natomiast kwotę nieprawidłowo rozliczonej dotacji w ramach projektu organ uznał za nieprawidłowość w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia ogólnego.
NSA w wyroku z 6 listopada 2024 r. przesądził również, że wydatki poniesione w związku z budową i montażem placu zabaw oraz zakupem książek dla przedszkolaków nie mogły zostać uznane za wydatki kwalifikowalne, spełniające wymogi wynikające z podrozdziału 6.2 Wytycznych. Jak bowiem wskazują Wytyczne, wydatkiem kwalifikowalnym jest m. in. wydatek poniesiony zgodnie z postanowieniami umowy o dofinansowanie, niezbędny do realizacji celów projektu oraz dokonany w sposób przejrzysty, racjonalny i efektywny (ppkt e, fi g podrozdziału 6.2 Wytycznych).
W takiej sytuacji skoro sporne wydatki nie zostały dokonane zgodnie z postanowieniami umowy o dofinansowanie, bowiem nie są zgodnie z treścią zatwierdzonego wniosku o dofinansowanie realizowanego projektu to także z punktu widzenia racjonalności zakup książeczek w ostatnich dniach projektu oraz budowy i montażu placu zabaw na miesiąc przed zakończeniem realizacji projektu nie mogą zostać uznane za spełniające ten wymóg. Skoro projekt został de facto zakończony bez zakupu książeczek, trudno ponadto uznać, że był to wydatek niezbędny do realizacji celów projektu.
Nieprawidłowość w postaci naruszenie przez skarżącą procedur co do terminowości podejmowanych czynności spowodowało powstanie szkody w budżecie UE, gdyż projekt nie został wykony w całości, tj. w sposób objęty postanowieniami umowy z 24 maja 2018 r. o dofinansowanie projektu oraz pozostającymi z nią w związku wytycznymi.
W ocenie Sądu organ prawidłowo ustalił, że skarżąca w ramach projektu współfinansowanego z RPO Województwa Śląskiego 2014-2020 naruszyła postanowienia umowy o dofinansowanie zawartej 24 maja 2018 r. oraz wskazane regulacje Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków. Wykazane naruszenia stanowią nieprawidłowość, o której mowa w art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013 i wpisują się w hipotezę normy prawnej przepisu art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. jako wykorzystanie środków z naruszeniem procedur (tu: umowy o dofinansowanie w zw. z wytycznymi). Zgodnie z dyspozycją ww. normy w takiej sytuacji środki podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji.
Nie można również zgodzić się ze stanowiskiem skarżącej (por. pismo skarżącej z 26 marca 2025 r.), że naruszenie procedur nie spowodowało jakiejkolwiek szkody w budżecie UE, projekt bowiem został wykonany. Słusznie wskazał organ, że w sprawie mamy do czynienia ze szkodą rzeczywistą (szkodą realną), gdyż budżet ogólny Unii Europejskiej poniósł uszczerbek powodowany nieprawidłowym wydatkiem i doszło do realnego uszczuplenia tego budżetu, gdyż sam projekt nie został w całości wykonany. Beneficjent otrzymał środki przeznaczone na wydatki związane z realizacją ściśle określonego projektu, polegającego na prowadzeniu przedszkola. Beneficjent deklarował w jego ramach m.in. zakup i montaż placu zabaw i zakup książek oraz wykonanie tego zadania w określonym terminie. W tym zakresie tego przedsięwzięcia nie zrealizował. Zatem wymiar szkody rzeczywistej stanowi część przekazanego Beneficjentowi dofinansowania, tj. w zakresie odnoszącym się do zakupu i montażu placu zabaw oraz książek.
Tym samym niezasadny okazał się zarzut naruszenia art. 207 ust. 1 u.f.p. oraz zapisów umowy o dofinansowanie z 26 maja 2017 r.
Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów procesowych wskazanych w skardze, a to: art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., oraz art. 80 k.p.a. Stosownie do treści art. 77 § 1 K.p.a. organy wyczerpująco zebrały rozpatrzyły cały materiał dowodowy, tj.: wniosek o dofinansowanie realizacji projektu, wytyczne, faktury [...] z 28 czerwca 2019 r. i [...] z 11 lipca 2019 r. oraz fakturę nr [...] z 4 czerwca 2019 r., wyjaśnienia Beneficjenta. Na ich podstawie wyprowadziły poprawne wnioski, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera adekwatną (logiczną) ich analizę. Dodać trzeba, że organ przedstawił obszerne uzasadnienie faktyczne oraz prawne związane z wykładnią szkody realnej oraz pojęcia nieprawidłowości w kontekście przesłanek z art. 2 pkt 36 rozporządzenia ogólnego.
Nieprawidłowość to również nieracjonalność lub nieefektywność w realizacji projektu, a z nią mamy do czynienia także wówczas, gdy Beneficjent realizuje dane zadanie w sposób nieterminowy, a zatem opóźnia się z wykonaniem zadania w taki sposób, że nie jest możliwe jego wykorzystanie przez osoby, dla których dedykowane było przedsięwzięcie. Skoro dzieci korzystały z innych książek to prawidłowo argumentowano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że tego typu wydatek nie był celowy, a zatem nie był po prostu potrzebny. W tym też zakresie organ prawidłowo dostrzegał istnienie szkody realnej (skoro skutecznie wykorzystywano inne książki, którymi dysponował Beneficjent).
Uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji co do zaistnienia szkody w budżecie ogólnym UE poprzez sfinansowanie nieuzasadnionego wydatku (por. strony od 14 do 29 uzasadnienia zaskarżonej decyzji) jest sporządzone poprawnie i nie narusza art. 107 § 3 k.p.a. Organ wyjaśnił w jaki sposób rozumie przesłankę nieprawidłowości oraz w powiązaniu z ustalonym stanem faktycznym sprawy je omówił z uwzględnieniem art. 2 pkt 36 rozporządzenia ogólnego.
Dowody mające znaczenie w sprawie, zostały przeanalizowane zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia oraz ocenione w świetle obowiązków wynikających z realizacji zawartej umowy o dofinansowanie projektu oraz obowiązków wynikających z przepisów prawa. Słusznie też organy doszły do przekonania, że posiadane dowody są wystarczające dla oceny, że wystąpiła nieprawidłowość powodująca szkodę w budżecie UE.
Mając na uwadze powyższe w oparciu o art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę