III SA/Gl 187/22

III SA/Gl 187/22 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2022-07-13
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-02-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Adam Gołuch /sprawozdawca/
Barbara Orzepowska-Kyć /przewodniczący/
Piotr Pyszny
Symbol z opisem
6040 Wyrób, rozlew i obrót alkoholami
Hasła tematyczne
Przeciwdziałanie alkoholizmowi
Sygn. powiązane
II GSK 2241/22 - Wyrok NSA z 2026-03-26
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2277
art. 1 ust. 1, art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a i pkt 3, art. 43 ust. 1
Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Sędziowie Sędzia WSA Adam Gołuch (spr.), Asesor WSA Piotr Pyszny, Protokolant Katarzyna Czabaj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lipca 2022 r. sprawy ze skargi R. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 3 grudnia 2021 r. nr SKO.A/41.1/34/2021/14882/MM w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 3 grudnia 2021 roku, wydaną w sprawie nr SKO.A/41.1/3/2021/14882/MM, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach ( dalej: organ Ii instancji) - po rozpatrzeniu odwołania Pana R.J. (skarżącego) od decyzji Prezydenta Miasta R. (dalej: organ I instancji) z dnia 9 września 2021 r., nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.) i art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2277 ze zm.) - dalej u.w.t.p.a. - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.
Decyzją z 9 września 2021 r. organ I instancji cofnął zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych o zawartości do 4,5 % alkoholu oraz na piwo i powyżej 18% zawartości alkoholu, przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży w należącym do skarżącego sklepie "T." usytuowanym w R. przy ul. [...], wcześniej organ ten udzielił skarżącemu zezwolenia na sprzedaż danego rodzaju napojów w tym miejscu decyzją z dnia 7 grudnia 2016 r., nr [...].
W uzasadnieniu organ pierwszej instancji powołał się na treść prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w R. z dnia 17 lutego 2020 r., sygnatura akt [...]. Na mocy tego wyroku R.J. został uznany za winnego czynu przewidzianego w art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Czyn skazanego polegał na sprzedaży butelki, zawierającej 0,5 litra wódki, trzynastoletniej E.G. we wspomnianym wyżej sklepie w dniu 11 listopada 2018 roku.
W odwołaniu, datowanym na dzień 7.10.2021 r., skarżący zarzucił:
1) naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 7, art. 77 § 1, art.80 i art. 107 § 3 k.p.a., przez dowolną ocenę materiału dowodowego, prowadzącą w konsekwencji do przyjęcia, jakoby sprzedał butelkę wódki osobie w wieku 13 l
naruszenie przepisów prawa materialnego – artykułu 18 ust. 10 pkt 1 litera a w związku z art. 15 ust. 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i naruszenie obowiązku zgromadzenia kompletnego materiału dowodowego.
Zarzuciwszy powyższe, skarżący wniósł o uchylenie decyzji w całości.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach zaskarżoną decyzją utrzymało powyższą decyzję w mocy.
W uzasadnieniu organ wskazał, że norma prawna wynikająca z art. 18 ust. 10 pkt 1 litera a ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi nie pozostawia żadnych wątpliwości interpretacyjnych. Dla wypełnienia się ustawowych przesłanek cofnięcia zezwolenia wystarcza jednorazowa sprzedaż napoju alkoholowego osobie małoletniej. Co do samego faktu sprzedaży, a więc naruszenia zakazu wynikającego z art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy, wyrok sądu karnego ma szczególną moc dowodową, o której mowa w art. 76 § 1 k.p.a., nie zachodziła więc podnoszona przez skarżącego niekompletność materiału dowodowego. Z tych przyczyn decyzja organu pierwszej instancji została utrzymana w mocy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, datowanej na 20 stycznia 2022 r., skarżący zarzucił:
1) naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art.80 i art. 107 § 3 k.p.a., przez błędne ustalenie, jakoby doszło w jego sklepie do sprzedaży wódki osobie małoletniej,
2) naruszenie przepisów prawa materialnego – artykułu 18 ust. 10 pkt 1 litera a w związku z art. 15 ust. 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w sytuacji naruszenia obowiązku zgromadzenia kompletnego materiału dowodowego.
Skarżący wniósł o uchylenie decyzji, jak również poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, i o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), dalej: p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Przeprowadzona przez Sąd w rozpoznawanej sprawie kontrola we wskazanym wyżej aspekcie nie wykazała, aby zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o cofnięciu zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych, była obciążona naruszeniami prawa materialnego lub procesowego.
Podstawę prawną zaskarżonych decyzji stanowiły przepisy ustawy o wychowaniu w trzeźwości. W myśl art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży podlega cofnięciu w przypadku nieprzestrzegania określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych, a w szczególności sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom nieletnim, nietrzeźwym, na kredyt lub pod zastaw.
W zakresie interpretacji art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, obecnie można mówić o utrwalonej wykładni powołanego przepisu, nadającej mu ustaloną treść normatywną. Zgodnie z dominującym stanowiskiem sądów administracyjnych jedyną przesłanką zastosowania powołanego przepisu jest obiektywne nieprzestrzeganie przez przedsiębiorcę ustawowych zasad sprzedaży napojów alkoholowych, w tym zakazów i ograniczeń tej sprzedaży przewidzianych w ustawie. Ustawodawca nie różnicuje przy tym skutków nieprzestrzegania warunków sprzedaży napojów alkoholowych od stopnia szkodliwości społecznej konkretnego naruszenia ani też od ilości dokonanych naruszeń. Zatem każda, nawet jednorazowa, sprzedaż napoju alkoholowego osobie nieletniej, w miejscu prowadzenia działalności gospodarczej, stanowi nieprzestrzeganie określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych i jest podstawą do cofnięcia zezwolenia na obrót napojami alkoholowymi przez uprawniony organ.
Sąd zauważył, że cofnięcie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych stanowi sankcję administracyjną za naruszenie zakazu sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom do lat 18, ustanowionego w art. 15 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy. W związku z tym dla ustalenia odpowiedzialności administracyjnej przedsiębiorcy nie ma znaczenia wina sprzedawcy, nie jest też ważne, czy przedsiębiorca miał świadomość, że dokonuje sprzedaży napoju alkoholowego osobie nieletniej, jak też, czy dokonał sprzedaży osobiście, czy przez zatrudnionego pracownika, na którego działanie nie miał wpływu w momencie dokonywania sprzedaży i w końcu nie ma znaczenia ewentualny aspekt ekonomiczny. Przeciwdziałanie zjawiskom społecznym, takim jak alkoholizm nie może bowiem podlegać relatywizacji w zderzeniu z interesem ekonomicznym podmiotu gospodarczego. Z treści art. 1 ust. 1 i art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi wynika bowiem, iż nadrzędnym celem powołanej ustawy jest ochrona prawidłowego fizycznego, psychicznego i społecznego rozwoju społeczeństwa. Oznacza to, że celem cofnięcia zezwolenia nie jest tylko spowodowanie dolegliwości dla naruszającego prawo, ale przede wszystkim zapewnienie ochrony (w tym ochrony prewencyjnej) wartości i dóbr, w które godziło naruszanie warunków i zasad sprzedaży napojów alkoholowych. Dlatego też, mimo, że omawiany przepis jakkolwiek zawiera dość restrykcyjne rozwiązanie, to nie narusza konstytucyjnej zasady proporcjonalności, wynikającej z określonej w art. 2 Konstytucji RP zasady demokratycznego państwa prawnego.
Ratio legis art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi jest dążenie do eliminowania z obrotu napojami alkoholowymi tych przedsiębiorców, którzy dopuszczają się naruszeń zasad sprzedaży napojów alkoholowych. Przedsiębiorca, który sprzedał piwo osobie nieletniej, chociażby jednokrotnie, nie daje rękojmi, że nie będzie tak postępował w przyszłości, a tym samym nie daje rękojmi należytej realizacji zadań wynikających z powołanej ustawy. Dlatego też w przypadku stwierdzenia naruszenia zasad obrotem napojami alkoholowymi, można wyciągnąć dalej idące konsekwencje, sprowadzające się w efekcie do cofnięcia nie tylko zezwolenia, z którym związane jest naruszenie, ale także pozostałych zezwoleń udzielonych podmiotowi i dotyczących danego punktu handlowego (por. uchwała NSA z dnia 30 października 2007 r., sygn. akt II GPS 2/07, publ. w Legalis). Tak więc przedsiębiorca z uwagi na rodzaj chronionego dobra, jak też z uwagi na fakt, iż dochowanie ustawowych zasad dystrybuowania napojów alkoholowych w istocie jest uzależnione od sprzedawcy tych napojów, jest zobowiązany zorganizować sprzedaż napojów alkoholowych w taki sposób, aby nie doszło do naruszenia zasad sprzedaży napojów alkoholowych określonych w ustawie. Toteż ryzyko ewentualnej utraty (na jakiś czas) zezwolenia na obrót napojami alkoholowymi obciążą wyłącznie tego przedsiębiorcę. Należy jednak zauważyć, iż przedsiębiorca ma możliwość uniknięcia negatywnych konsekwencji cofnięcia zezwolenia na obrót napojami alkoholowymi. Na mocy art. 15 ust. 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi sprzedawca ma bowiem prawo do wylegitymowania nabywcy napoju alkoholowego. Skorzystanie z tego uprawnienia zależy wyłącznie od woli sprzedawcy i przysługuje bez względu na sposób postrzegania wieku osoby kupującej.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy zauważyć należy, iż prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w R. z dnia 17 lutego 2020 r., sygn.. akt [...], skarżący został uznany za winnego zarzucanego mu czynu, wypełniającego dyspozycję art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, gdyż mw dniu 11 listopada 2019 roku sprzedał napój alkoholowy w postaci wódki małoletniej E.G.
W rozpoznawanej sprawie, w sytuacji gdy Sąd Karny uznał skarżącego za sprawcę zarzucanego mu czynu i stwierdził, że dokonał sprzedaży napoju alkoholowego osobie małoletniej, brak jest podstaw do kwestionowania tych ustaleń przez organ administracji.
Sposób sformułowania przepisu art. 18 ust. 10 pkt 3 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi nie pozostawia organom orzekającym swobody uznania co do konieczności cofnięcia zezwolenia w przypadku wystąpienia przesłanek w nim określonych. W ocenie Sądu, skoro materiał dowodowy pozwalał organom na uznanie, że wystąpiły wszystkie przesłanki obligujące do wydania decyzji o cofnięciu zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych w sklepie prowadzonym przez skarżącego, to zaskarżonej decyzji nie można zarzucić naruszenia przepisu art. 18 ust. 10 pkt 3 ustawy o wychowaniu w trzeźwości.
Podnoszone w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania okazały się nieusprawiedliwione, bowiem nie prowadziły do skutecznego wykazania takich uchybień prawa procesowego, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do przepisu art. 11 p.p.s.a. sąd administracyjny jest bowiem związany ustaleniami wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do faktu popełnienia przestępstwa.
Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.