I SA/BD 135/23

I SA/Bd 135/23 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2023-09-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Jarosław Szulc /przewodniczący/
Joanna Ziołek /sprawozdawca/
Leszek Kleczkowski
Symbol z opisem
6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne
Zatrudnienie
Inne
Skarżony organ
Inspektor Pracy
Treść wyniku
uchylono zaskarżony akt
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1842
art. 15gga, art. 15 ggb
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Szulc Sędziowie sędzia WSA Leszek Kleczkowski asesor WSA Joanna Ziołek (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 26 września 2023 r. sprawy ze skargi M. G., G. G. na akt Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Toruniu z dnia 14 czerwca 2021 r. nr RFG.PŁ.4103.24442726.21 w przedmiocie odmowy przyznania środków na ochronę miejsc pracy 1. uchyla zaskarżony akt, 2. nakazuje ściągnąć od Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Toruniu na rzecz Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem nieuiszczonej przez skarżących opłaty sądowej - wpisu od skargi, 3. zasądza od Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Toruniu na rzecz M. G. i G. G. solidarnie kwotę 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
W dniu [...] kwietnia 2021 r. G. G. działając na rzecz Przedsiębiorstwo Usługowo-Handlowe "[...]" s.c. K. G. M., G. G. (dalej: strona, skarżący, spółka) złożył wniosek o przyznanie świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (dalej: FGŚP) na dofinansowanie wynagrodzenia pracowników.
Inspektor Pracy (dalej: WUP) pismem z dnia [...] czerwca 2021 r. poinformował skarżących, że wniosek strony z dnia [...] kwietnia 2021 r. został rozpatrzony negatywnie. Organ wskazał, że kod przeważającej działalności skarżących nie jest zgodny z wykazem kodów PKD działalności, które mogą uzyskać wsparcie na ochronę miejsc pracy. Organ powołał się na art. 15gga ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm., dalej: ustawa COVID-19) wskazując, że skarżący nie są uprawnieni do ubiegania się o wsparcie finansowe w ramach wskazanego przepisu, zatem wniosek rozpatrzono negatywnie.
W skardze do tut. Sądu skarżący wnieśli na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: p.p.s.a.) o uchylenie w całości zaskarżonego innego niż decyzja i postanowienie aktu w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
Na podstawie art. 57 § 1 pkt 3 p.p.s.a. zaskarżonemu aktowi zarzucili naruszenie:
1. przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy w postaci:
a) naruszenia art. 15ggb ustawy COVID-19 w zw. z § 1a ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz.U. z 2022 r. poz. 1291, dalej: rozporządzenie COVID) przez jego błędną wykładnię i wskutek tego jego niezastosowanie i rozpatrzenie wniosku negatywnie, podczas gdy zgodnie z prawidłową wykładnią wskazanego przepisu wniosek powinien zostać rozpoznany pozytywnie na skutek faktu, że skarżący spełniają przesłanki wskazane w treści przepisu uprawniające do przyznania jej środków na ochronę miejsc pracy, bowiem na dzień 31.03.2021 r. prowadziła działalność gospodarczą oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 jako rodzaj przeważającej działalności kodem 47.59.Z, a wniosek złożony przez skarżących dotyczył nie tylko podstawy określonej w art. 15gga ustawy COVID-19, ale również aktów wykonawczych wydanych na podstawie art. 15 ust. 1ggb ustawy COVID-19;
b) art. 15gga ustawy COVID-19 w zw. z art. 15ggb ust. 1 ustawy COVID-19 w zw. z § 1a ust. 1 i 2 rozporządzenia COVID przez ich błędną wykładnię i ustalenie, że kod PKD zawarty w rejestrze REGON nie jest zgodny z wykazem kodów PKD działalności na dzień wskazany w przepisach antykryzysowej tarczy branżowej, podczas gdy rejestr REGON jest prowadzony jedynie dla potrzeb statystyki publicznej i nie tworzy on stanu prawnego w obszarze działalności gospodarczej a oznaczenie przeważającej działalności gospodarczej powinno być analizowane w kontekście działalności faktycznie wykonywanej;
c) art. 15gga ustawy COVID-19 przez jego niewłaściwe zastosowanie w przypadku złożonego przez skarżących wniosku, bowiem skarżący prowadzili działalność gospodarczą oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 jako rodzaj przeważającej działalności kodem 47.59.Z, dla której świadczenia na rzecz ochrony miejsc pracy zostały przyznane na mocy art. 15ggb ustawy COVID-19 w zw. z § 1a ust. 1 rozporządzenia COVID, nie zaś na mocy art. 15gga ustawy COVID-19;
2. innych przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy:
a) art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2022 r. poz. 2000, dalej: k.p.a.) w zw. art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. przez niepodjęcie wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, niezebranie całego materiału dowodowego w zakresie ustalenia kodu PKD uprawniającego do uzyskania środków na ochronę miejsc pracy i w konsekwencji nieprawidłowe ustalenie, iż kod przeważającej działalności skarżących nie jest zgodny z wykazem kodów PKD działalności, które mogą uzyskać wsparcie na ochronę miejsc pracy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie jako złożonej z uchybieniem terminu i brakiem podstaw do jego przywrócenia, jak również o odrzucenie skargi ze względu na niedopuszczalność drogi sądowej, ponieważ pismo organu z [...] czerwca 2021 r. nie stanowi "innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej", o którym mowa w art. 3 pkt 4 p.p.s.a. W przypadku nieuwzględnienia powyższego organ wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej.
W piśmie procesowym z dnia [...] sierpnia 2023 r. skarżący podtrzymali swoje stanowisko w sprawie oraz wnieśli o przeprowadzenie wskazanych w treści tego pisma dowodów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 §1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Stosownie do treści art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonego aktu, a jedynie uwzględniając skargę może go uchylić, stwierdzić jego nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić, stosownie do unormowania zawartego w art. 145 §1 p.p.s.a., jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 §1 p.p.s.a., skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu.
Na wstępie Sąd z urzędu rozważył kwestię zdolności sądowej i procesowej skarżących. W tym zakresie Sąd zauważa, że pismo z dnia [...] czerwca 2021 r. zostało skierowane do "Przedsiębiorstwo Usługowo-Handlowe "[...]" s.c. K. G. M., G. G.". Nie budzi wątpliwości Sądu, że w takiej sytuacji spółce cywilnej przysługuje przymiot strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym w rozumieniu art. 25 §3 p.p.s.a. Spółka cywilna będąc jednostką organizacyjną, która nie posiada osobowości prawnej, może być adresatem obowiązków (tak: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 marca 2005 r., GSK 1393/04). W ocenie tut. Sądu spółka cywilna może być również adresatem uprawnień przyznawanych przez organ korzystający z władztwa administracyjnego.
Przechodząc do dalszych kwestii istotnych w niniejszej sprawie Sąd zauważa, że problematyka poruszona w stanowiskach stron zaprezentowanych w toku postępowania przed tut. Sądem była już przedmiotem rozważań i wyroków wydanych przez sądy administracyjne - przykładowo wyroki: WSA w Poznaniu z 25 lutego 2022 r., sygn. akt III SA/Po 1300/21, WSA we Wrocławiu z 16 marca 2022 r., sygn. akt III SA/Wr 215/21 oraz z 9 maja 2023 r., sygn. akt III SA/Wr 263/22, w Gliwicach z 11 października 2022 r., sygn. akt III SA/Gl 1780/21 (dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA). Stanowisko i poglądy wyrażone w powyższych wyrokach Sąd w całości podziela i przyjmuje za swoje.
Sąd przede wszystkim stwierdza, że odmowa udzielenia świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych na dofinansowanie wynagrodzenia pracowników podlega sądowej kontroli, ponieważ mieści się w katalogu form wskazanych w art. 3 §2 p.p.s.a., nie jest jednak decyzją lub postanowieniem, ale aktem w rozumieniu art. 3 §2 pkt 4 p.p.s.a. W postanowieniu z dnia 17 listopada 2021 r., sygn. akt I GSK 1414/21, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że "stwierdzenie przez Dyrektora wojewódzkiego urzędu pracy, że w konkretnym przypadku nie zawrze umowy na podstawie art. 15gga ustawy o COVID stanowi rozstrzygnięcie z zakresu administracji publicznej, które ponadto odnosi się do sytuacji prawnej podmiotu wnioskującego o zawarcie takiej umowy. Mamy do czynienia z dwuetapowością postępowania związanego z przyznaniem świadczenie. Pierwszy etap oparty jest o konstrukcje administracyjnoprawne, natomiast drugi etap to etap cywilnoprawny". Ponadto NSA stwierdził dalej, że "Skoro w art. 15gga ust. 9 ustawy COVID wskazano, że Dyrektor wojewódzkiego urzędu pracy, po stwierdzeniu kompletności wniosku i złożeniu przez przedsiębiorcę wszystkich oświadczeń występuje niezwłocznie w formie elektronicznej do dysponenta Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych o przyznanie limitu/zapotrzebowania na środki, to organ ten ocenia warunki przyznania dofinansowania i sam kreuje relację prawną, a nie jedynie urzeczywistnia obowiązek wynikający już z przepisów prawa przez jego konkretyzację, co odpowiadałoby formule czynności materialno-technicznej. Podzielając to stanowisko należy dojść do wniosku, że mamy tu do czynienia z innym aktem, a nie z czynnością materialno - techniczną. Na koniec należy dodać, że sądowej kontroli aktu odmowy zawarcia umowy, o którym mowa w art. 15gga ust. 1 ustawy COVID nie wyklucza okoliczność, że jest on podejmowany w sferze uznania administracyjnego." Sąd wskazuje również na poglądy wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) m.in. w postanowieniach z dnia 19 listopada 2021 r., sygn. akt I GSK 1415/21, z dnia 18 czerwca 2021 r., sygn. akt I GSK 474/21, jak również z 7 kwietnia 2021 r., sygn. akt I GSK 211/21 (wszystkie dostępne w CBOSA). W ocenie Sądu argumentacja w nich zawarta znajduje zastosowanie na gruncie niniejszej sprawy. NSA podkreślił w nich, że gdy organ Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy zamierza "przyznać" świadczenie, musi zawrzeć umowę, ale najpierw musi podjąć rozstrzygnięcie, że to uczyni. Ustawodawca przemilczał, w jakiej formie ma nastąpić odmowa przyznania świadczenia. Zdaniem NSA nie jest to decyzja administracyjna. Z uwagi na to, że mamy tu do czynienia z dysponowaniem przez dyrektora wojewódzkiego urzędu pracy środkami z funduszu pracy, nie mamy tu typowej relacji cywilnoprawnej, ale administracyjnoprawną konstrukcję związaną z podejmowaniem aktu w oparciu o ustawowe upoważnienie do dysponowania środkami funduszu. Dopiero w dalszej kolejności, jeżeli dyrektor wojewódzkiego urzędu pracy dojdzie do wniosku (podejmie rozstrzygnięcie), że chce przekazać pewne środki beneficjentowi, zawiera umowę. W tym działaniu (rozstrzygnięciu), poprzedzającym zawarcie umowy, należy również dopatrywać się władczości administracyjnoprawnej, a rozstrzyganie o tym, że dany podmiot nie spełnia przesłanek aby zawrzeć z nim umowę, na podstawie której otrzyma wsparcie, należy uznać za akt, o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (por. wyroki NSA: z dnia 7 lipca 2021 r. o sygn. akt I GSK 574/21; z dnia 24 sierpnia 2021 r. o sygn. akt I GSK 748/21, wszystkie dostępne w CBOSA).
Sąd zauważa, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym istnieje odmienny pogląd, np. w przytoczonym przez organ w odpowiedzi na skargę postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 listopada 2020 r. (sygn. akt V SA/Wa 1549/20). Tut. Sąd poglądu wyrażonego w ww. postanowieniu nie podziela bowiem przychyla się do poglądu wyrażonego przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniu z dnia 17 listopada 2021 r., sygn. akt I GSK 1414/21 (przytoczonym powyżej).
Mając powyższe na uwadze Sąd przyjął, że skarga M. G., G. G. na akt Dyrektora Inspektor Pracy z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania środków na ochronę miejsc pracy, mieści się w zakresie spraw poddanych kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne stosownie do treści art. 3 §2 pkt 4 p.p.s.a.
W konsekwencji powyższego niezasadny okazał się wniosek organu o odrzucenie skargi z powodu niedopuszczalności drogi sądowej. Pismo organu z dnia [...] czerwca 2021 r. (k. 44 akt administracyjnych) podlega bowiem kontroli sądów administracyjnych na podstawie art. 3 pkt 4 p.p.s.a. jako inny (niż decyzja i postanowienie) akt z zakresu administracji publicznej.
Odnosząc się z kolei do stanowiska organu w kwestii odrzucenia skargi ze względu na wniesienie skargi po terminie, Sąd wskazuje, iż wraz ze skargą strona wniosła o przywrócenie terminu do złożenia skargi. Wniosek o przywrócenie terminu został uwzględniony postanowieniem tut. Sądu z dnia 30 czerwca 2023 r., sygn. akt I SA/Bd 135/23, m.in. ze względu na to, że pismo WUP z dnia [...] czerwca 2021 r. nie zawierało pouczenia w przedmiocie sposobu zaskarżenia aktu organu. Mając zatem na uwadze charakter zaskarżonego aktu, a przede wszystkim brak właściwego pouczenia strony skarżących o możliwości wniesienia skargi do sądu administracyjnego należało uznać, że uchybienie terminu do wniesienia skargi nastąpiło bez winy skarżących.
Przechodząc na płaszczyznę merytoryczną rozpoznawanej sprawy Sąd wskazuje, że strona skarżąca złożyła na podstawie art. 15gga ustawy COVID-19 wniosek o przyznanie świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych na dofinansowanie wynagrodzenia pracowników. Istota sporu w sprawie dotyczyła zasadności odmowy przyznania świadczeń ze środków FGŚP na rzecz ochrony miejsc pracy z uwagi na niespełnienie – w ocenie organu – wymogów z art. 15gga ustawy COVID-19. Organ stwierdził, że strona skarżąca nie spełniła warunku w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności gospodarczej według PKD, który sprawdzono na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 31 marca 2021 r. według stanu na koniec tego dnia. W złożonym wniosku strona oświadczyła natomiast, że na dzień 31 marca 2021 r. prowadziła działalność gospodarczą oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, kodem 47.59.Z jako rodzaj przeważającej działalności.
Ocena zasadności skargi wymaga przypomnienia, że wnioskowane przez stronę świadczenie na rzecz ochrony miejsc pracy jest jedną z form pomocy przewidzianej przez państwo jako wsparcie przedsiębiorstw dotkniętych skutkami pandemii koronawirusa. Przepis art. 15gga ustawy COVID-19 zalicza się do pomocy branżowej, tj. skierowanej do danych sektorów/branż odczuwających skutki pandemii koronawirusa, mi.in. poprzez niemożność czy utrudnienie prowadzenia działalności ze względu na wprowadzone przez państwo środki w celu ograniczenia rozprzestrzeniania się wirusa lub zmuszonych ponieść koszty związane z ograniczeniami sanitarnymi. W przepisie art. 15gga ustawy COVID-19 przewidziana została pomoc w postaci świadczenia na rzecz ochrony miejsc pracy ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych na dofinansowanie wynagrodzenia pracowników w rozumieniu art. 15g ust. 4 ustawy COVID-19. Przepis określa krąg podmiotów uprawnionych oraz zasady i warunki na jakich pomoc jest udzielana. Przy tym, zgodnie z art. 15ggb ust. 1 ustawy COVID-19, Rada Ministrów może, w celu przeciwdziałania COVID-19, w drodze rozporządzenia, przyznać ponowną wypłatę świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy, o których mowa w art. 15gga ust. 1, dla wszystkich albo niektórych przedsiębiorców, którzy otrzymali to świadczenie na podstawie art. 15gga ust. 1, lub przyznać to świadczenie innym przedsiębiorcom, mając na względzie okres obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, skutki nimi wywołane, ograniczenia w prowadzeniu działalności wynikające z tych stanów oraz obszary życia gospodarczego i społecznego w szczególny sposób dotknięte konsekwencjami COVID-19.
W dacie składania wniosku obowiązywał natomiast przepis §1a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek COVID- 19, według którego, przyznaje się świadczenia na rzecz ochrony miejsc pracy przedsiębiorcy w rozumieniu art. 4 ust. 1 lub 2 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców, który na dzień 31 marca 2021 r. prowadził działalność gospodarczą, oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami: 47.41.Z, 47.42.Z, 47.43.Z, 47.51.Z, 47.52.Z, 47.53.Z, 47.54.Z, 47.59.Z, 47.64.Z, 47.65.Z, 47.71.Z, 47.72.Z, 47.75.Z, 47.77.Z, 49.39.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 77.29.Z, 77.39.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1662 oraz z 2021 r. poz. 36 i 97), lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.02.Z, 96.04.Z, 96.09.Z, którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z trzech miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy w następstwie wystąpienia COVID-19 co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub w lutym 2020 r., lub we wrześniu 2020 r. Przepis art. 15gga ustawy o COVID-19 stosuje się, z uwzględnieniem przepisów niniejszego rozdziału (ust.1). Oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 1, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności gospodarczej według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 31 marca 2021 r. (ust. 2).
Wedle organu, strona nie spełniła przesłanek do ubiegania się o ww. pomoc. Inspektor Pracy argumentował, że w przypadku strony skarżącej nie został spełniony warunek w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności gospodarczej według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD). To właśnie ustalenie przyjął jako podstawę odmowy przyznania pomocy.
W pierwszej zatem kolejności, mając na względzie ww. argumentację organu, należy odnieść się do charakteru wpisów w rejestrach prowadzenia działalności gospodarczej. W sprawie znaczenie ma ustawa z dnia 6 marca 2018 r. o Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 541 ze zm., dalej: ustawa o CEIDG).
W orzecznictwie sądów administracyjnych zgodnie podkreśla się, że wpis do ewidencji działalności gospodarczej jest swoistą deklaracją (zgłoszeniem) zamierzonej przez osobę fizyczną działalności, ma on charakter deklaratoryjny i rodzi jedynie domniemanie faktyczne jej prowadzenia (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 marca 2006 r., VI SA/Wa 2215/05; wyrok NSA z dnia z dnia 26 sierpnia 2014 r., II GSK 1010/13). Z takim założeniem koresponduje wprowadzona przez ustawodawcę możliwość prostowania wpisów do CEIDG. Otóż zgodnie z art. 34 ust. 1 ustawy o CEIDG Minister właściwy do spraw gospodarki, w drodze postanowienia, prostuje wpis w CEIDG, jeżeli: 1) zawiera oczywiste błędy lub 2) jest niezgodny z treścią wniosku przedsiębiorcy, lub 3) jest niezgodny ze stanem faktycznym wynikającym z innych rejestrów publicznych.
Z kolei w zakresie charakteru prawnego wniosku przedsiębiorcy o wpisanie czy aktualizację danych do rejestru REGON, przywołać należy orzecznictwo Sądu Najwyższego z którego można wyprowadzić następujące pewne generalne tezy. Informacja o rodzaju działalności wynikająca z rejestru REGON nie tworzy żadnego stanu prawnego, a jedynie ma potwierdzać stan faktyczny według oświadczenia wiedzy podmiotu prowadzącego taką działalność. Oświadczenia wiedzy mają charakter potwierdzenia faktów. Mogą być więc zakwestionowane, ponieważ stan nimi stwierdzony jako fakt podlega ocenie w kategoriach prawdy lub fałszu. Okoliczność, czy zawarta w oświadczeniu informacja jest prawdziwa jest zatem kwestią dowodową (por. uzasadnienia wyroków SN z dnia 7 stycznia 2013 r., II UK 142/12 oraz z dnia 23 listopada 2016 r., II UK 402/15).
Powyższe odniesienie się do charakteru wpisu do rejestru i jego znaczenia jest, zdaniem Sądu, istotne dla właściwego odczytania §1a ust. 2 rozporządzenia COVID-19.
Mając bowiem na uwadze powyższe rozważania, w ocenie Sądu, przyjęty przez ustawodawcę jako jedyny sposób weryfikacji warunku prowadzenia na dzień 31 marca 2021 r. jako przeważającej działalności gospodarczej wg podanego PKD – tj. wpis w REGON na dzień 31 marca 2021 r. – abstrahując od faktycznie prowadzonej działalności - nie przyczynia się do realizacji celu przepisu pomocowego i jest nieproporcjonalny w kontekście skutków jakie wywołuje i w efekcie prowadzi również do naruszenia zasady równości wobec prawa z art. 32 Konstytucji RP (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 5 września 2023 r., III SA/Wr 834/22).
W ocenie Sądu wprowadzony jako jedyny sposób (dowód) spełnienia spornego warunku - wpis w rejestrze REGON - nie znajduje uzasadnienia ani jako pełniący funkcję zabezpieczenia przed dostępem do wsparcia podmiotów nieuprawnionych (bowiem pamiętać należy, że wsparcie ma charakter selektywny, świadczenia są kierowane do wybranych branż), ani jako uproszczenie procedur, a takie zdaje się być jego zamierzenie. Wpis w rejestrze nie ma charakteru pewnego, tj. korzysta z domniemania prawdziwości, jednak jest ono wzruszalne, a zatem nie można takiego wpisu traktować jako gwarancji, że podmiot wnioskujący o wsparcie na pewno spełnia wymagane kryterium, co uzasadniałoby wyłączność takiego dowodu. Zwłaszcza, że istnieje inna możliwość wykazania spełnienia warunku. Ponadto, jak wskazano, wpis w rejestrze jest oświadczeniem wiedzy przedsiębiorcy, podobnie, jak oświadczenie składane we wniosku (dodatkowo pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń).
Nie ulega również wątpliwości, że uproszczenie procedur (w tym skrócenie procedury, aby środki pomocowe, jak najszybciej trafiły do przedsiębiorców, których działalność jest zagrożona z powodu zagrożenia rozprzestrzenianiem się koronawirusa) ma ułatwić skorzystanie ze wsparcia. Wpis w rejestrze jako jedyny sposób oceny spełnienia warunku pomocy powoduje jednak wykluczenie ze wsparcia podmiotów, które w warstwie merytorycznej kryterium spełniają (tzn. prowadzą na dzień 31 marca 2021 r. przeważającą działalność wg podanych PKD), a jedynie nie spełniają warstwy formalnej (uchybiły obwiązkom statystycznym) (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 5 września 2023 r., III SA/Wr 834/22). Tak przyjęty sposób weryfikacji spełnienia warunku jest nieproporcjonalny do skutków, jakie wywołuje. W ocenie Sądu weryfikacja warunku nie powinna w skutkach prowadzić do wykluczenia z pomocy podmiotów, które w rzeczywistości warunek ubiegania się o pomoc spełniają, co mogą wykazać w inny sposób. Uproszczenie procedur nie może powodować, że wnioskodawcy nie będą mieli jednakowej możliwości skorzystania ze wsparcia.
Przyjęte rozwiązanie, zdaniem Sądu, prowadzi do naruszenia zasady równości wobec prawa z art. 32 Konstytucji RP, tj. równego dostępu do pomocy podmiotów, które znajdują się w tej samej sytuacji. Wymóg wpisu w rejestrze na dzień 31 marca 2021 r. jako miernik spełnienia prawa do wsparcia prowadzi do sytuacji, że pozbawione dostępu do środków pomocowych zostały podmioty, które znajdują się w tej samej sytuacji, tj. rzeczywiście prowadzą na ten dzień jako przeważającą działalność gospodarczą we wskazanym zakresie wg PKD, jednak niespełniony jest wymóg formalny (wpis odpowiedniego PKD), przy jednoczesnej możliwości wykazania przez te podmioty spełnienia warunku w inny sposób. Wprowadzony sposób weryfikacji spełnienia warunku (na podstawie wpisu PKD) powoduje więc w skutkach nierówny dostęp do pomocy.
Sąd pragnie również zauważyć, że powiązanie przez ustawodawcę warunków otrzymania pomocy z uwagi na epidemię koronawirusa z dopełnieniem obowiązków w zakresie posiadania odpowiedniego kodu PKD w rejestrze prowadzonym na potrzeby statystyki publicznej, stanowiło dla przedsiębiorców zaskoczenie. W tej szczególnej sytuacji (pandemia, zmieniające się warunki funkcjonowania oraz ilość i zmienność przepisów), przedsiębiorca nie powinien napotykać na dodatkowe bariery formalne uniemożliwiające otrzymanie przewidzianej pomocy, o ile w rzeczywistości warunki spełnia.
W ocenie Sądu stanowisko zajęte przez organ w sprawie spowodowało, że strona została wykluczona z kręgu podmiotów mogących się ubiegać o pomoc bez uwzględnienia faktycznego prowadzenia danej działalności jako przeważającej na dzień 31 marca 2021 r., co może zostać wykazane. Przy ponownym rozpoznaniu wniosku organ uwzględni wyrażone w uzasadnieniu stanowisko Sądu. Organ winien przyjąć/umożliwić stronie wykazanie spełnienia spornego warunku na podstawie innych dowodów.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, sąd uchylił zaskarżony akt, na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a.
Sąd oddalił wniosek dowodowy skarżących zawarty w piśmie z dnia [...] sierpnia 2023 r., uznając, iż nie zostały spełnione określone w art. 106 § 3 p.p.s.a. przesłanki. Stosownie bowiem do tego przepisu sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Objęte wnioskiem dowodowym oświadczenia M. G. i G. G. nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia tej sprawy, gdyż stanowiły powtórzenie oświadczeń składanych przez skarżących w toku postępowania przed organem oraz w skardze złożonej do sądu. Ponadto przeprowadzenie dowodu z tych dokumentów nie było niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości.
O kosztach zasądzonych od organu na rzecz skarżących orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 §2 p.p.s.a. Na kwotę zasądzoną solidarnie na rzecz skarżących składało się wynagrodzenie radcy prawnego w kwocie [...]zł (stosownie do §14 ust. 1 lit. c) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, Dz.U. z 2023 r. poz. 1935 t.j.) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie [...]zł (k. 19 akt sądowych).
Stosownie do art. 223 §2 p.p.s.a. orzeczono o nakazaniu ściągnięcia od Dyrektora Inspektor Pracy na rzecz Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy kwoty [...]zł tytułem nieuiszczonego przez skarżących wpisu sądowego. Stosownie do art. 223 §2 p.p.s.a. jeżeli nie została uiszczona należna opłata Sąd w orzeczeniu kończącym postępowanie w danej instancji nakaże ściągnąć tę opłatę od strony, która obowiązana była ją uiścić albo od innej strony, gdy z orzeczenia tego wynika obowiązek poniesienia kosztów postępowania przez tę stronę. Jak wynika z akt sprawy strona skarżąca nie uiściła należnego wpisu od skargi, ani nie została wezwana do jego uiszczenia po rozpoznaniu przez Sąd wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Postanowienie o przywróceniu terminu do wniesienia skargi zostało doręczone stronie i organowi w dniu [...] lipca 2023 r. (k. 41, 42 akt sądowych). Po uprawomocnieniu się ww. postanowienia zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia [...] sierpnia 2023 r., skarżącym doręczono odpowiedź na skargę i podejmowano dalsze czynności w sprawie. Zgodnie z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w wyroku z dnia 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II FSK 635/20 (opubl. CBOSA), przepis art. 223 §2 p.p.s.a. odnosi się do każdego przypadku nieuiszczenia opłaty (wpisu sądowego), niezależnie od tego, czy obowiązek jej uiszczenia istniał od początku postępowania, czy też powstał dopiero w jego toku oraz niezależnie od przyczyn jej nieuiszczenia (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26.06.2007 r., II FSK 736/06). Odnosząc ten utrwalony pogląd do rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że, po pierwsze, należna opłata od skargi nie została uiszczona oraz, po drugie, że wynik postępowania (uwzględnienie skargi) determinuje obowiązek poniesienia kosztów przez organ. W konsekwencji zasadne było obciążenie obowiązkiem uiszczenia wpisu w kwocie [...]zł (poniesienia kosztów) organu - Dyrektora Inspektor Pracy. Wysokość wpisu została ustalona na podstawie §2 ust. 1 pkt 2) Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2021 r. poz. 535 t.j.).