I SA/Lu 363/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę ubezpieczonej na decyzję ZUS odmawiającą umorzenia zaległych składek, uznając, że mimo trudnej sytuacji zdrowotnej i finansowej, nie zaszły przesłanki do umorzenia zgodnie z przepisami.
Skarżąca, osoba zmagająca się z poważnymi chorobami i trudną sytuacją finansową, wniosła o umorzenie zaległych składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne wobec ZUS. Organ odmówił umorzenia, argumentując, że mimo problemów zdrowotnych, skarżąca posiada stałe dochody (renta, świadczenie pielęgnacyjne syna), a jej łączny dochód rodziny przekracza minimum socjalne, a także nie stwierdzono całkowitej nieściągalności należności. WSA w Lublinie oddalił skargę, podzielając stanowisko ZUS, że nie zostały spełnione ustawowe przesłanki do umorzenia, a sytuacja skarżącej, choć trudna, nie jest na tyle drastyczna, aby uzasadniać rezygnację z dochodzenia należności publicznoprawnych.
Skarżąca, osoba zmagająca się z przewlekłą białaczką, cukrzycą, nadciśnieniem i złamaniami kręgosłupa, wniosła o umorzenie zaległych składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS). Argumentowała, że jej stan zdrowia uniemożliwia samodzielną egzystencję, wymaga stałej opieki syna, a trudna sytuacja finansowa, pogłębiona przez wydatki na leczenie, remonty i spłatę innych zobowiązań, uniemożliwia uregulowanie długu. ZUS odmówił umorzenia, wskazując, że należności nie są całkowicie nieściągalne, ponieważ prowadzona jest egzekucja komornicza, która przynosi efekty. Ponadto, ZUS ocenił, że mimo problemów zdrowotnych, skarżąca i jej syn posiadają łączny miesięczny dochód przekraczający minimum socjalne dla dwuosobowego gospodarstwa domowego, a wydatki nie pozbawiają ich możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Sąd administracyjny w Lublinie oddalił skargę, podzielając stanowisko ZUS. Sąd uznał, że choć sytuacja skarżącej jest trudna, nie spełnia ona rygorystycznych przesłanek ustawowych do umorzenia składek, które mają charakter publicznoprawny. Podkreślono, że umorzenie jest środkiem wyjątkowym, a skarżąca posiada stałe źródło dochodu i nie udowodniła, że spłata zadłużenia pozbawiłaby ją i rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych lub że poniosła straty w wyniku klęski żywiołowej. Sąd zaznaczył, że skarżąca może ponownie złożyć wniosek o umorzenie w przypadku zmiany swojej sytuacji.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, trudna sytuacja zdrowotna i finansowa sama w sobie nie jest wystarczającą przesłanką do umorzenia składek, jeśli nie spełnia ściśle określonych ustawowych kryteriów, takich jak całkowita nieściągalność lub sytuacja, w której spłata zadłużenia pozbawiłaby dłużnika i jego rodzinę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że mimo problemów zdrowotnych i trudnej sytuacji finansowej skarżącej, nie zostały spełnione przesłanki do umorzenia składek. Skarżąca posiada stałe dochody, a jej sytuacja finansowa nie jest na tyle drastyczna, aby uzasadniać rezygnację z dochodzenia należności publicznoprawnych. Egzekucja komornicza jest skuteczna, a dochody rodziny przekraczają minimum socjalne.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (12)
Główne
u.s.u.s. art. 28 § ust. 1, 2, 3, 3a, 4
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Przepisy określające kompetencję ZUS do umarzania należności z tytułu składek, w tym w przypadkach całkowitej nieściągalności oraz w uzasadnionych przypadkach dla płatników składek pomimo braku całkowitej nieściągalności.
u.s.u.s. art. 83 § ust. 1 pkt 3
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Podstawa prawna decyzji ZUS w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek.
rozporządzenie art. 3 § ust. 1
Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
Określa przypadki, w których można umorzyć należności z tytułu składek, w szczególności gdy opłacenie należności pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, gdy poniesiono straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia, lub gdy przewlekła choroba lub opieka nad chorym członkiem rodziny pozbawia możliwości uzyskiwania dochodu.
Pomocnicze
u.s.u.s. art. 32
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Przepisy dotyczące stosowania przepisów o składkach na ubezpieczenia społeczne do składek na Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz na ubezpieczenie zdrowotne.
u.s.u.s. art. 24 § ust. 2, 5b
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Przepisy dotyczące trybu ściągania należności z tytułu składek oraz zawieszania biegu terminu przedawnienia.
Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Określa zakres kognicji sądów administracyjnych.
p.p.s.a. art. 145 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa podstawy uchylenia decyzji administracyjnej przez sąd.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna oddalenia skargi przez sąd.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada swobodnej oceny dowodów przez organ.
k.p.a. art. 107 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji administracyjnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skuteczność postępowania egzekucyjnego wyklucza całkowitą nieściągalność należności. Dochody rodziny skarżącej przekraczają minimum socjalne. Sytuacja finansowa skarżącej nie jest na tyle drastyczna, aby uzasadniać umorzenie składek.
Odrzucone argumenty
Trudna sytuacja zdrowotna i finansowa jako podstawa do umorzenia składek. Pożar kotłowni jako zdarzenie nadzwyczajne uzasadniające umorzenie. Niewystarczające zebranie materiału dowodowego przez ZUS.
Godne uwagi sformułowania
Umorzenie należności w tej sprawie byłoby wsparciem socjalnym, a nie taki charakter mają przepisy regulujące umorzenie należności z tytułu składek. Obowiązek opłacania należnych składek ma charakter obligatoryjny i wszelkie odstępstwa od tej zasady muszą być uzasadnione zaistnieniem bardzo szczególnych okoliczności. Minimum socjalne w warunkach cenowych dla III kwartału 2022 r. [...] dla 2-osobowego gospodarstwa wynosi 2.516,66 zł.
Skład orzekający
Halina Chitrosz-Roicka
przewodniczący sprawozdawca
Monika Kazubińska-Kręcisz
członek
Bartłomiej Pastucha
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących umarzania składek przez ZUS w kontekście trudnej sytuacji życiowej, zdrowotnej i finansowej dłużnika, a także znaczenie skuteczności egzekucji dla oceny możliwości umorzenia."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz rozporządzenia wykonawczego. Ocena sytuacji finansowej i zdrowotnej jest indywidualna.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu zaległości składkowych i możliwości ich umorzenia, co jest istotne dla wielu osób i firm. Pokazuje, jak sąd ocenia przesłanki umorzenia w kontekście trudnej sytuacji życiowej.
“Czy choroba i brak pieniędzy wystarczą, by umorzono długi w ZUS? Sąd wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 47 460,9 PLN
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Lu 363/23 - Wyrok WSA w Lublinie Data orzeczenia 2023-10-04 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-06-16 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie Sędziowie Bartłomiej Pastucha Halina Chitrosz-Roicka /przewodniczący sprawozdawca/ Monika Kazubińska-Kręcisz Symbol z opisem 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a ustaw Hasła tematyczne Ubezpieczenie społeczne Sygn. powiązane I GSK 310/24 - Wyrok NSA z 2025-06-04 Skarżony organ Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 1009 art. 28 ust. 2, ust. 3, ust. 3a Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz-Roicka (sprawozdawca) Sędziowie WSA Monika Kazubińska-Kręcisz, Asesor sądowy Bartłomiej Pastucha Protokolant Starszy sekretarz sądowy Ewelina Piskorek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 października 2023 r. sprawy ze skargi U. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 11 kwietnia 2023 r. nr 757/2023 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę. Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z dnia 11 kwietnia 2023 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Łodzi (dalej: "ZUS"), na podstawie: 1) art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 2 i 3 i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1009, dalej: "u.s.u.s.") odmówił umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej jednocześnie płatnikiem składek, należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika składek oraz odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych w łącznej kwocie 47 460,90 zł, w tym na: a) ubezpieczenia społeczne - za okres od 07.2000 r. do 09.2001 r. w łącznej kwocie 34.353,13 zł, w tym z tytułu: składek – 4.722,13 zł, odsetek liczonych na 8 lutego 2023 r. -26.141 zł, opłaty dodatkowej – 3.490 zł, b) ubezpieczenie zdrowotne - za okres: od 09.2000 r do 09.2001 r. od 09.2002 r. do 01.2003 r. w łącznej kwocie 10.252,62 zł, w tym z tytułu: składek – 1.662,62 zł, odsetek liczonych na 8 lutego 2023 r. – 7.680 zł, opłaty dodatkowej - 910 zł, c) Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych - za okres: od 07.2000 r. do 09.2000 r., od 10.2002 r. do 11.2002r. w łącznej kwocie 2.855,15 zł, w tym z tytułu: składek - 714,15 zł, odsetek liczonych na 8 lutego 2023 r. – 1.911 zł, opłaty dodatkowej - 230 zł 2) art. 83 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 28 ust. 3a i art. 32 u.s.u.s. oraz § 3 ust. rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365, dalej "rozporządzenie") odmówił umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 10.555,62 zł, w tym na: a) ubezpieczenia społeczne z tytułu opłaty dodatkowej w kwocie 3.490 zł, b) ubezpieczenie zdrowotne za okres: od 09.2000 r do 08.2001 r. od 09.2002 r. do 01.2003 r. w łącznej kwocie 6.835,62 zł, w tym z tytułu: składek – 1.662,62 zł, odsetek liczonych na 8 lutego 2023 r. – 4.263 zł, opłaty dodatkowej - 910 zł, c) Fundusz Pracy z tytułu opłaty dodatkowej w kwocie 230 zł. Jak wynika z jej uzasadnienia, skarżąca w dniu 8 lutego 2023 r. zwróciła się z prośbą o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek, wskazując, że ma liczne problemy zdrowotne (przewlekła białaczka, limfatyczna, cukrzyca, nadciśnienie, złamane kręgi kręgosłupa) i jest niezdolna do samodzielnej egzystencji. Nadmieniła że porusza się przy pomocy kul łokciowych lub na wózku i w ciągu ostatnich 20 lat przez długi okres czasu przebywała w szpitalu. Podkreśliła, że opiekuje się nią syn, który otrzymuje świadczenie pielęgnacyjne z MOPS i sam ma problemy zdrowotne. Wskazała, że 13 sierpnia 2012 r. zmarł jej mąż, który przez 2 lata był całkowicie sparaliżowany po udarze. Podniosła, że dużą część swojego dochodu wydaje na leczenie, lekarstwa i dojazdy do szpitala, a sytuacja finansowa rodziny jest trudna, ponieważ większość środków przeznaczona jest na leczenie. Wskazała, że mieszka w domu wybudowanym w 1978 r., który wymaga generalnego remontu. W dniu 13 marca 2023 r. do ZUS wpłynęły oświadczenia skarżącej oraz dodatkowe dokumenty do sprawy. Wskazała ona, że w lutym 2020 r. spalił się piec gazowy zakupiony w 2017 r., a w związku z tym, że pożar miał miejsce po okresie gwarancji, musiała ponieść koszty zakupu nowego oraz remontu kotłowni. Podkreśliła, że komornik co miesiąc zabiera ze świadczenia 25%, tj. 650 zł. Nadmieniła, że zaległości powstały z powodu chorób jej i męża. Oświadczyła nadto, że złożyła wszystkie dokumenty do wniosku o umorzenie. Pismem z dnia 17 marca 2023 r. ZUS poinformował skarżącą, że postępowanie wyjaśniające w sprawie zostało zakończone i przysługuje jej prawo wglądu do akt i wypowiedzenia się co do zebranych dokumentów i materiałów oraz zgłoszonych żądań w terminie 7 dni od otrzymania zawiadomienia. Z powyższego prawa jednak nie skorzystała. ZUS podał, że w aktach sprawy znajdują się dostarczone przez skarżącą następujące dokumenty: oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności z dnia 5 lutego, faktura z 22 grudnia 2017 r.; protokół z okresowej kontroli przewodów kominowych z 26 marca 2020 r.; oferta handlowa z 31 marca 2021 r.; kosztorys budowlany z 24 października 2022 r.; potwierdzenie zawarcia polisy OC z 15 grudnia 2023 r.; 2 faktury PGNiG z 12 października 2022 r.; decyzja o wymiarze podatku od nieruchomości za 2023 r.: zaświadczenie z Komendy Powiatowej Straży Pożarnej z 20 października 2022r.; potwierdzenie opłacenia ubezpieczenia domu z 27 października 2022 r.; zaświadczenie o wysokości przeciętnego miesięcznego dochodu przypadającego na jednego członka gospodarstwa domowego w 2021 r.; faktura za wodę z 8 lutego 2023 r.; faktura PGE z 13 lutego 2023 r. wraz ze szczegółowym rozliczeniem zużycia energii; wyciąg z konta w PGKiM z 3 marca 2023 r.; paragon za zakup akumulatora; kilkadziesiąt dowodów dotyczących stanu zdrowia (karty informacyjne leczenia szpitalnego za lata 2001-2022, wyniki badań, zaświadczenia lekarskie, orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z 7 sierpnia 2015 r.; historię zdrowia i choroby za okres od 18 do 21 lutego 2022r.). ZUS podał, że skarżąca prowadziła działalność gospodarczą do 31 stycznia 2003 r., ale nie wywiązywała się z obowiązku opłacania składek. Dokonując analizy zadłużenia pod względem ewentualnego przedawnienia, ZUS wyjaśnił, że w oparciu o uregulowanie zawarte w art. 24 u.s.u.s. nie upłynął jeszcze termin, w którym należności mogą być dochodzone. Zgodnie z u.s.u.s., w okresie od 24 listopada 1998 r. do 31 grudnia 2011 r. należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat – licząc od dnia, w którym składka stała się wymagalna. W związku z uchwaleniem ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców, której przepisy weszły w życie z dniem 1 stycznia 2012 r., do u.s.u.s. zostały wprowadzone zmiany dotyczące m.in. skrócenia okresu przedawniania należności z tytułu składek do 5 lat. Zgodnie z art. 24 ust 5b u.s.u.s. bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. ZUS podał, że figurujące na koncie skarżącej zaległości od 28 lutego 2007 r. zostały objęte postępowaniem egzekucyjnym, co skutkowało zawieszeniem biegu terminu przedawnienia, który trwa nadal. Zatem należności nie uległy przedawnieniu i są wymagalne. Dalej ZUS wyjaśnił, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z synem – A. S. . Wskazała, że pobiera świadczenie rentowe w kwocie 1.988,15 zł netto (z ustaleń ZUS wynika jednak, że świadczenie to wynosi 2.710,70 zł brutto), ryczałt energetyczny w kwocie 255,17 zł, dodatek pielęgnacyjny w kwocie 294,39 zł, dodatek kompensacyjny w kwocie 44,16 zł. Ze świadczenia dokonywane są potrącenia w kwocie 752,50 zł netto na rzecz komornika sądowego. Zgodnie z ustaleniami ZUS, syn pobiera świadczenie pielęgnacyjne z MOPS, które od stycznia 2023 r. wynosi 2 458 zł. W oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym z 5 lutego 2023 r. skarżąca poinformowała, że ponosi stałe wydatki związane z utrzymaniem w kwocie 2.600 zł (z tytułu miesięcznych opłat - 100 zł, z tytułu opłat eksploatacyjnych – 1.000 zł, koszty związane z leczeniem – 1.000 zł, wydatki z innego tytułu - 500 zł), zaś w oświadczeniu z 13 marca 2023 r. podała, że wydatki związane z utrzymaniem, to: ubezpieczenie domu - 206 zł; opłaty za energię - 245 zł; opłaty za wodę - 455,48 zł; opłaty za gaz - 455 zł; koszty związane z leczeniem - 1.000 zł; wydatki na samochód 1.020 zł (koszty poniesione w grudniu 2022 r.) Wskazała przy tym, że poza przedmiotowym zadłużeniem ma inne zobowiązania finansowe: - z tytułu podatków w kwocie 898 zł, które spłaca w ratach po 225 zł na kwartał, tj. 75 zł miesięcznie, - z tytułu zaciągniętych kredytów w SKOK w kwocie 18 000 zł, które spłaca w miesięcznych ratach po 400 zł, oraz w Santanderze w kwocie 8 000 zł, które spłaca w miesięcznych ratach po 400 zł. Posiada również zadłużenie z tytułu nieopłaconych składek wynikające z decyzji o przeniesieniu odpowiedzialności po zmarłym mężu, które nie jest spłacane. Skarżąca podała, że jest właścicielką 1/2 domu o powierzchni 99 m2 znajdującego się w [...]. Na nieruchomości ZUS dokonał zabezpieczenia swoich wierzytelności. Skarżąca nie figuruje w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców. W dalszej kolejności ZUS dokonał analizy przesłanek z art. 28 ust. 3 i 3a u.s.u.s., a w jej następstwie stwierdził, że żadna z nich w sprawie nie zaistniała, albowiem nie zaszła okoliczność całkowitej nieściągalności, w stosunku do skarżącej nie było prowadzone postępowanie upadłościowe ani likwidacyjne, zadłużenie jest wyższe niż kwota kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. ZUS wyjaśnił, że zgodnie z art. 24 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub egzekucji sądowej. Należności skarżącej od 28 lutego 2007 r. są objęte postępowaniem egzekucyjnym, w ramach którego dokonano zajęcia świadczenia emerytalno-rentowego, przy cym nastąpił zbieg administracyjno-sądowy i łączne prowadzenie postępowania z tego składnika majątkowego przejął komornik sądowy. Egzekucja jest skuteczna - w ciągu ostatnich 6 miesięcy wyegzekwowano kwotę 3 824,75 zł. Nie można zatem uznać, aby okoliczności, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 lub 6 u.s.u.s. w tym przypadku zaistniały. Naczelnik Urzędu Skarbowego lub komornik sądowy nie stwierdzili braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. ZUS w konsekwencji nie uznał przedmiotowego zobowiązania za całkowicie nieściągalne. Dalej ZUS podał, że umorzenie należności z tytułu składek ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności zostało określone w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i wydanym na tej podstawie rozporządzeniu Przepisy te zobowiązują płatnika do wykazania, że ze względu na sytuację rodzinną i stan majątkowy nie może opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Do sytuacji takich § 3 ust. 1 rozporządzenia w szczególności zalicza przypadki: 1. gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby osobę zobowiązaną i jej rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, 2. poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić osobę zobowiązaną możliwości dalszego prowadzenia działalności, 3. przewlekłej choroby osoby zobowiązanej lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej osobę zobowiązaną możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Zgodnie z obowiązującymi przepisami ciężar udowodnienia, że nie ma żadnej możliwości spłaty zadłużenia ciąży na osobie zobowiązanej. ZUS wyjaśnił, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z synem, a więc także jego dochody mają wpływ na ogólną sytuację finansową rodziny pozostającej we wspólnym gospodarstwie domowym. Na dochód rodziny składa się świadczenie emerytalno-rentowe pobierane przez skarżącą w kwocie 2.710,70 zł brutto, tj. 2.282,96 zł netto (kwota po potrąceniach komorniczych w wysokości 752,50 zł) oraz zasiłek z MOPS syna w wysokości 2.458 zł. Łączny dochód rodziny wynosi 4.740,96 zł miesięcznie. Wysokość tych dochodów ZUS następnie odniósł do ponoszonych przez rodzinę wydatków w łącznej kwocie 2.600 zł (w tym z tytułu miesięcznych opłat - 100 zł z tytułu opłat eksploatacyjnych -1.000 zł, koszty związane z leczeniem -1.000 zł, wydatki z innego tytułu - 500 zł – oświadczenie z dnia 5 lutego 2023 r.), dodając, że w oświadczeniu z 13 marca 2023 r. skarżąca poinformowała, że ponosi też wydatki związane z: ubezpieczeniem domu - 206 zł, opłaty za energię - 245 zł, opłaty za wodę - 455,48 zł, opłaty za gaz- 455 zł, koszty związane z leczeniem – 1.000 zł, wydatki na samochód 1020 zł (koszty poniesione w grudniu 2022 r.). Zdaniem ZUS nie można uznać, że opłaty za wodę, energię są to wydatki nadzwyczajne czy nieprzewidziane, zwłaszcza, że skarżąca nie wykazała, iż posiada zaległości z tego tytułu. W jego ocenie, inne zadłużenia skarżącej (z tytułu zaciągniętych kredytów oraz podatków, na których spłatę przeznacza miesięcznie 875 zł) także nie uzasadniają podjęcia decyzji o umorzeniu należnych zobowiązań z tytułu składek, które mają charakter publicznoprawny, a ZUS nie jest uprawniony do rezygnacji z ich dochodzenia. Odnosząc się do argumentu skarżącej, że komornik sądowy z jej świadczenia potrąca 25 %, ZUS wskazał, że kontynuacja postępowania egzekucyjnego nie zagrozi jej egzystencji ze względu na ustawowe ograniczenia w egzekucji, które są wyrazem zasady ochrony dłużnika w procesie dochodzenia należności pieniężnych. Nadmienił przy tym, że dla skarżącej korzystne byłoby zawarcie umowy w sprawie ratalnej spłaty należności. ZUS zaznaczył, że minimum socjalne w warunkach cenowych dla III kwartału 2022 r., ustalone przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych (IPiSS) na podstawie notowań cen udostępnionych przez Główny Urząd Statystyczny dla 2-osobowego gospodarstwa wynosi 2.516,66 zł. Zważywszy na powyższe, dochód skarżącej i jej syna jest wyższy niż ustalona kwota minimum socjalnego dla 2-osobowego gospodarstwa domowego. W jego ocenie, mimo że sytuacja finansowa wykazywana jest przez skarżącą jako trudna, to jednak nie nosi ona znamion ubóstwa, gdyż rodzina posiada stałe źródła dochodu. Niemożność zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych powinna być brana pod uwagę przy umarzaniu zaległości, jeśli wynika ona z przyczyn niezależnych, obiektywnych, którym strona nie jest w stanie się przeciwstawić mimo podjętego w tym kierunku wysiłku. Umorzenie należności w tej sprawie byłoby wsparciem socjalnym, a nie taki charakter mają przepisy regulujące umorzenie należności z tytułu składek. Fakt opłacania składek nie jest okolicznością nadzwyczajną, a spełnieniem obowiązku wynikającego z przepisów prawa, natomiast umorzenie zaległości nie może być traktowane jako kredytowanie zobowiązanego. Odnosząc się do kwestii stanu zdrowia: przewlekłej białaczki limfocytowej, cukrzycy, nadciśnienia, złamanych kręgów kręgosłupa i jej twierdzenia o niezdolności do samodzielnej egzystencji i opieki syna, który z tego tytułu pobiera świadczenie pielęgnacyjne – ZUS wskazał, że podchodzi do nich ze zrozumieniem, jednak przesłanka dotycząca stanu zdrowia ma zastosowanie wtedy, kiedy z uwagi na sytuację zdrowotną dłużnik nie ma możliwości osiągnięcia dochodu. Taka sytuacja w rozpoznawanym przypadku nie ma miejsca, ponieważ skarżąca posiada stałe źródło dochodu w postaci świadczenia emerytalno-rentowego, a jej syn w zamian za rezygnację z podjęcia pracy uzyskuje z MOPS świadczenie pielęgnacyjne. W związku z powyższym ZUS uznał, że nie zachodzą okoliczności wykazane w § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia. Z kolei przesłanka wskazana w § 3 ust. 1 pkt 2 tego aktu nie ma w rozpatrywanym przypadku zastosowania. ZUS nie odnotował w aktach sprawy dokumentów potwierdzających, że zadłużenie powstało na skutek nadzwyczajnych zdarzeń losowych wywołanych przez czynniki zewnętrzne, których nie można było przewidzieć ani klęski żywiołowej, natomiast było wynikiem nie opłacenia w ustawowym terminie płatności składek w czasie prowadzonej działalności gospodarczej. Z uwagi na wskazane powyżej okoliczności brak jest – w jego ocenie – możliwości umorzenia należnych składek na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Odnosząc się do okoliczności związanej z pożarem kotłowni, ZUS wyjaśnił, że sytuacja w jakiej w związku z tym znalazła się skarżąca jest niewątpliwie przykra, ale nie jest sama w sobie przesłanką do umorzenia należności, albowiem przesłanki wynikające z art. 28 u.s.u.s. i § 3 rozporządzenia takich okoliczności nie przewidują. ZUS nadmienił, że na koncie figurują nieopłacone składki finansowane przez ubezpieczonych. Zgodnie z art. 46 ust. 1 w związku z art. 47 ust. 1 pkt 3 u.s.u.s., płatnik składek zobowiązany jest potrącać z dochodów ubezpieczonych, rozliczać oraz opłacać składki za każdy miesiąc kalendarzowy w ustawowo określonych terminach. Potrącanie składek z wynagrodzenia pracownika i nieodprowadzanie ich do ZUS stanowi naruszenie obowiązujących norm prawa. Należy wskazać, że niewywiązywanie się z powyższych obowiązków nie może być premiowane umorzeniem należności. Podkreślając, że umorzenie należności stanowi wyraz definitywnej rezygnacji z możliwości ich wyegzekwowania, ZUS biorąc pod uwagę ich publicznoprawny charakter oraz uwzględniając cele, na jakie składki są przeznaczone, zwrócił uwagę na odpowiedzialność za ich pobór oraz obowiązek staranności i ostrożności w procedowaniu spraw z zakresu umarzania należności z tytułu składek. W skardze do Sądu skarżąca – domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych – zarzuciła: - obrazę prawa materialnego, a zwłaszcza art. 28 ust. 2-3a i 4 w zw. z pkt.6 w zw. z art. 83 ust. 1 pkt 3 u.s.u.s. w zw. z § 3 rozporządzenia przez niczym nie uzasadnioną i niesłuszną odmowę umorzenia zaległych składek wraz z odsetkami, pomimo przemawiających za tym faktów, przedstawionych i udowodnionych, - obrazę art. 28 pkt 2-3 a u.s.u.s, a także art. 7 w zw. z art.77 k.p.a. przez bezzasadne przyjęcie, że materiał dowodowy dotyczący stanu zdrowia jest wystarczający i pełny dla wydania orzeczenia w jej sprawie, - naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. przez zaniechanie wyczerpującego i dokładnego zgromadzenia materiału dowodowego niezbędnego dla ustalenia, jaki faktycznie jest stan jej zdrowia, a także, jaka jest jej sytuacja materialna i rodzinna, - naruszenie art. 80 k.p.a. przez uznaniową ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie oraz uniemożliwienie przedłożenia dowodów uzupełniających, - art. 107 § 1 k.p.a. przez niedostateczne uzasadnienie zaskarżonej decyzji, a w szczególności niewyjaśnienie przyczyn, dla których organ uznał za właściwą i zgodną z przepisami odmowę umorzenia. W jej ocenie, wydane rozstrzygnięcie jest niesłuszne i bardzo krzywdzące. Skarżąca zwróciła uwagę, że jest osobą starszą i bardzo poważnie chorą. Cierpi na przewleką białaczkę, cukrzycę i nadciśnienie. Ma również połamane kręgi kręgosłupa, porusza się z trudem, na wózku inwalidzkim. Jest przez to niezdolna do samodzielnej egzystencji i wymaga całodobowej opieki. Dodała, że stosowne dokumenty potwierdzające schorzenia złożyła wraz z wnioskiem. W odpowiedzi na skargę ZUS podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji lub innego aktu może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstawy do uznania, że przy ich wydawaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, zwanej dalej: "p.p.s.a." ), tj. w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest decyzja ZUS z dnia 11 kwietnia 2023 r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej jednocześnie płatnikiem składek, należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika składek oraz odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych w łącznej kwocie 47.460,90 zł, w tym na: ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 2 i 3 i art. 32 u.s.u.s.) oraz z tytułu opłaty dodatkowej na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy (art. 83 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 28 ust. 3a i art. 32 u.s.u.s.). Postępowanie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek uregulowane zostało w art. 28 u.s.u.s., jak również w § 3 ust. 1 rozporządzenia. Umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty (art. 28 ust. 4 u.s.u.s.). Na postawie art. 32 u.s.u.s., przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne stosuje się odpowiednio także do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz na ubezpieczenie zdrowotne. W toku postępowania skarżąca wskazywała, że nie jest w stanie zapłacić zaległości wobec ZUS z uwagi na trudną sytuację majątkową, finansową, a w szczególności zdrowotną, spowodowaną jej przewlekłymi chorobami, stanem niepełnosprawności i koniecznością zapewnienia jej stałej opieki, którą sprawuje syn. ZUS przyjął natomiast, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. oraz art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i § 3 rozporządzenia. Przepis art. 28 ust. 1 u.s.u.s. przewiduje kompetencję ZUS do umarzania należności z tytułu składek w przypadkach określonych ust. 2-4 tego przepisu, dotyczących całkowitej nieściągalności. Zgodnie z art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wymienionych enumeratywnie w ust. 3 tego artykułu. Całkowita nieściągalność, o której mowa w tym przepisie zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Jak wskazano w wyroku NSA z dnia 10 lutego 2011 r., II GSK 187/10: "Przesłanki i granice dopuszczalności umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne zostały unormowane przede wszystkim w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Wyliczenie zawarte w tym przepisie, a odnoszące się do tzw. "całkowitej nieściągalności" należności składkowych jest wyczerpujące i stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność składek". W odniesieniu do ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek, należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane, także pomimo braku ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 3a u.s.u.s.). Niewątpliwie do płatników składek na ubezpieczenie społeczne zalicza się przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą, zobowiązanych do opłacenia składek na swoje ubezpieczenie społeczne. W orzecznictwie podkreśla się, że przy umarzaniu nieopłaconych przez nich należności nie stosuje się wymogu zaistnienia precyzyjnie określonych przesłanek całkowitej nieściągalności, lecz zawsze ocenia się niebezpieczeństwo powstania zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego i jego rodziny po ewentualnym opłaceniu należności, z uwzględnieniem jego stanu majątkowego i sytuacji rodzinnej (por. wyroki NSA: z 21 maja 2009 r., II GSK 1045/08; z 21 stycznia 2009 r., II GSK 650/08; z 25 sierpnia 2010 r., II GSK 724/09; z 19 lutego 2015 r., II GSK 2366/13; z 9 kwietnia 2015 r., II GSK 406/14). W art. 28 ust. 3b u.s.u.s., zawierającym delegację ustawową dla ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego do określenia w drodze rozporządzenia szczegółowych zasad umarzania takich należności, ustawodawca doprecyzował, że przy określaniu przesłanek mających uzasadniać umorzenie, należy wziąć pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych (por. wyrok NSA z 20 marca 2007 r., II GSK 345/06). W § 3 ust. 1 rozporządzenia przewidziano możliwość umarzania składek pod warunkiem wykazania przez zobowiązanego, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności, bo pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i rodziny, w szczególności gdy zachodzą określone w pkt 1-3 przypadki: gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. W przepisie tym nie zawarto enumeratywnie przypadków, w których realizują się przesłanki udzielenia wskazanej ulgi. Punkty 1-3 mają wyłącznie charakter przykładowy, o czym świadczy zawarte w przepisie sformułowanie "w szczególności". Oznacza to, że rzeczą organu jest dokonanie analizy indywidualnie zaistniałych zdarzeń (okoliczności towarzyszących wnioskowi o udzielenie ulgi) przez pryzmat ważnego interesu osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stanu finansów ubezpieczeń społecznych. Zadaniem regulacji zawartej w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz w § 3 ust. 1 rozporządzenia jest zatem zabezpieczenie niezbędnego minimum socjalnego, które pozwoli osobie zobowiązanej funkcjonować w codziennym życiu dając gwarancję, że podstawowe potrzeby jej oraz jej rodziny będą zaspokojone (por. wyroki NSA: z dnia 25 sierpnia 2010 r., II GSK 724/09; z dnia19 lutego 2015 r., II GSK 2366/13 i II GSK 2377/13). Istotną dyrektywę stanowi to, że zawsze należy brać pod uwagę, z punktu widzenia omawianych przesłanek umorzenia, nie tyle przyczyny powstania zadłużenia, co aktualną sytuację finansową wnioskodawcy, a przede wszystkim jej wpływ na możliwość spłaty zadłużenia (por. wyroki NSA: z dnia 14 maja 2014 r., II GSK 384/12; z dnia 8 lipca 2015 r., II GSK 1502/14). Wskazana w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia przesłanka uzależnia ocenę zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych od tego, czy w konsekwencji egzekwowania zadłużenia pojawi się niebezpieczeństwo powstania zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego i jego rodziny przy uwzględnieniu jego sytuacji majątkowej i rodzinnej. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wyjaśniał z kolei, że interes publiczny nie powinien być rozumiany jako sprzeczny z interesem obywatela. Sytuacja, w której zapłata zaległości powoduje (lub z dużym prawdopodobieństwem może powodować) konieczność sięgania przez zobowiązanego, pozbawionego możliwości zaspakajania swoich niezbędnych potrzeb materialnych, do środków pomocy państwa nie jest zgodna z interesem tego obywatela, a jednocześnie nie jest również zgodna z interesem publicznym (por. wyroki NSA z 25 czerwca 2003 r., III SA 3118/01, POP 2004/4/77; z 20 marca 2007 r., II GSK 345/06; z 21 maja 2009 r., II GSK 1045/08; z 8 lipca 2015r., II GSK 1502/14). Jeżeli z ustalonych okoliczności wynika, że opłacenie należności z tytułu składek pociągnęłoby zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności pozbawiłoby go i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, brak jest podstaw do wydania decyzji o odmowie umorzenia składek (por. wyrok NSA z 26 stycznia 2010 r., II GSK 349/09). Zatem w sprawach dotyczących umorzenia składek interes społeczny nie może być rozumiany wąsko, wyłącznie jako dbałość o finanse ubezpieczeń społecznych (por. wyrok NSA z 21 lutego 2007 r., II GSK 301/06). Rozstrzygnięcie organu odnośnie możliwości przyznania ulgi następuje w warunkach tzw. uznania administracyjnego, w ramach którego organ bada ważny interes osoby zobowiązanej i podnoszone przez stronę przesłanki osobiste, a z drugiej interes publiczny, w tym przypadku systemu ubezpieczeń społecznych. Rozstrzyganie w ramach uznania oznacza że organ może, ale nie musi uwzględnić wniosku, jeśli stwierdzi i wykaże to, że w danym stanie faktycznym zobowiązany nie zasługuje na umorzenie składek. Ze względu na charakter decyzji uznaniowej, jej sądowa kontrola jest ograniczona i sprowadza się wyłącznie do oceny, czy organ administracji uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających znaczenie w sprawie oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów (por. wyrok NSA z dnia 8 maja 2002 r., SA/Sz 2548/00). Kontrola sądu dotyczy więc przede wszystkim prawidłowości postępowania organu administracji poprzedzającego wydanie decyzji i w szczególności polega na sprawdzeniu, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy, zgodnie z obowiązkami nałożonymi na organy administracji w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Uznaniowy charakter decyzji umorzeniowych nie może bowiem oznaczać dowolności działania organu. Organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym obowiązany jest do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero w ten sposób przeprowadzona analiza stanu faktycznego sprawy stanowi materię będącą podstawą do wydania decyzji o charakterze uznaniowym. Innymi słowy, decyzja uznaniowa może być uchylona przez sąd w przypadku stwierdzenia, iż została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego, a także gdyby dokonał wykładni występujących w przepisach, określających przesłanki umorzenia należności składkowych pojęć niezgodnie z ogólnymi zasadami prawa. Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie organ nie naruszył przepisów postępowania w zakresie zbadania przesłanek umorzenia należności składkowych. Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że miała miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Umorzenie należności z tytułu składek ma charakter wyjątkowy i musi być uzasadnione zaistnieniem ściśle określonych przesłanek. Ten wyjątkowy charakter umorzenia należności wynika przede wszystkim z faktu, że obowiązek opłacania należnych składek ma charakter obligatoryjny i wszelkie odstępstwa od tej zasady muszą być uzasadnione zaistnieniem bardzo szczególnych okoliczności, z których jednoznacznie wynika, że nie tylko w obecnej chwili nie ma możliwości odzyskania należności, ale również w przyszłości takiej możliwości nie będzie. ZUS słusznie uznał, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą podstawy do umorzenia należności w oparciu o przepisy art. 28 ust. 2 i 3 ustawy u.s.u.s. Całkowita nieściągalność, o której mowa powyżej musi mieć charakter trwały, nieprzemijający, a w przedmiotowej sprawie, nie zachodzą okoliczności opisane w dyspozycji tych przepisów. Wskazać w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 24 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub egzekucji sądowej. Należności zobowiązanej od 28 lutego 2007 r. są objęte postępowaniem egzekucyjnym, w ramach którego dokonano zajęcia świadczenia emerytalno-rentowego. Na świadczeniu nastąpił zbieg administracyjno-sądowy i łączne prowadzenie postępowania z tego składnika majątkowego przejął komornik sądowy. Egzekucja jest skuteczna – w ciągu ostatnich 6 miesięcy wyegzekwowano kwotę 3.824,75 zł. W tym stanie rzeczy, postępowanie egzekucyjne zasadnie nie zostało ocenione przez organ egzekucyjny jako nieskuteczne, gdyż komornik sądowy przekazuje kwoty do wierzycieli zgodnie z planem podziału. Organy egzekucyjne nie stwierdziły braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Nie można zatem uznać, aby okoliczności, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 lub 6 u.s.u.s., zaistniały w tym przypadku. W konsekwencji, ZUS prawidłowo ocenił, że nie ma podstaw do uznania przedmiotowego zobowiązania, jako całkowicie nieściągalnego. Zasadnie stwierdził, też, że w sprawie nie zaszły przesłanki określone w art. 28 ust. 3 ustawy u.s.u.s., stąd umorzenie należności na ich podstawie było niemożliwe. Badając z kolei przesłanki, o których mowa w rozporządzeniu, ZUS również nie zdecydował się umorzyć wnioskowanych należności. W jego ocenie, skarżąca nie wykazała bowiem, aby spłata zadłużenia mogła pozbawić jej zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, nie wykazała też poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić ją dotychczasowych możliwości zarobkowych. Zasadnicza argumentacja skargi dotyczy wadliwej oceny stanu zdrowia skarżącej. W odniesieniu do tego zarzutu należy podkreślić, że sytuacja życiowa, zdrowotna oraz finansowa dłużniczki została przeanalizowana w oparciu o dostarczone dokumenty i odniesiona do przesłanek zawartych w § 3 ust. 1 rozporządzenia. ZUS uznał za udokumentowany fakt występowania po stronie skarżącej poważnych problemów zdrowotnych oraz konieczności leczenia, uznając jednak, że stan zdrowia lub fakt pozostawania w stałym leczeniu z powodu przewlekłych schorzeń nie jest samoistną przesłanką do umorzenia należności w oparciu o obowiązujące przepisy, gdyż przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny może stanowić przesłankę umorzenia należności z tytułu składek tylko wtedy, gdy pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Zasadna jest zatem konstatacja, że wskazane okoliczności muszą zaistnieć kumulatywnie. Skarżąca posiada stałe źródło dochodu w postaci świadczenia emerytalno-rentowego, a jej syn w zamian za rezygnację z podjęcia pracy w związku z opieką nad matką uzyskuje z MOPS świadczenie pielęgnacyjne. Z niekwestionowanych ustaleń w sprawie wynika, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wraz z synem. Ich łączne dochody wynoszą ponad 4.000 zł, zaś wydatki na utrzymanie sprowadzają się do kwoty 2.600 zł. Należy pamiętać, iż ZUS w konkretnej sprawie musi dokonywać oceny w oparciu o obiektywne kryteria i to zgodnie z powszechnie akceptowaną hierarchią wartości. Ustawowym obowiązkiem ZUS jest dochodzenie należności, bo zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne są uprzywilejowane i podlegają – co do zasady – zaspokojeniu przed innymi należnościami, w tym przed zobowiązaniami cywilnoprawnymi. Stąd też inne zadłużenia skarżącej związane ze spłatą zaciągniętych kredytów nie mogą mieć priorytetu. Ponadto zaznaczyć należy, że minimum socjalne w warunkach cenowych dla III kwartału 2022 r., ustalone przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych na podstawie notowań cen udostępnionych przez Główny Urząd Statystyczny dla 2-osobowego gospodarstwa wynosi 2 516,66 zł. Zważywszy na powyższe, dochód skarżącej i syna jest wyższy niż ustalona kwota minimum socjalnego dla 2-osobowego gospodarstwa domowego. Wbrew argumentacji skargi, ZUS dokonał pełnej analizy dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy. W celu rozpatrzenia sprawy korzystał także z danych wygenerowanych z Kompleksowego Systemu Informatycznego ZUS oraz rejestrów centralnych: Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej; Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców, Bazy Danych Ksiąg Wieczystych. Dokładnie przeanalizował sytuację materialną skarżącej i odniósł się do stanu zdrowia zobowiązanej wynikającego z przedstawionej przez nią dokumentacji medycznej. Jakkolwiek sytuacja skarżącej, zwłaszcza w aspekcie zdrowotnym jest niewątpliwie trudna, to jednak ma ona stałe źródło dochodu, a zatem i obiektywną możliwość uiszczenia zaległości przynajmniej w ratach. W tej sytuacji umorzenie zaległych składek byłoby przedwczesne. Oczywiście może to wymagać od skarżącej poniesienia wielu wyrzeczeń, choćby związanych z ograniczeniem wydatków do niezbędnych, służących pokryciu najbardziej podstawowych potrzeb, ale są to normalne konsekwencje obowiązku regulowania ustawowych należności. Oczywistym jest również to, że egzekwowanie należnych składek zawsze będzie odbierane przez zobowiązanego jako uciążliwość i niemożność zaspokojenia określonych potrzeb. Nie oznacza to jednak braku możliwości spłaty zadłużenia. Sąd nie znajduje podstaw do zakwestionowania prawidłowości ustaleń poczynionych w zaskarżonej decyzji w powyższym zakresie. Przedstawione okoliczności potwierdzają, że w sprawie doszło do rozpatrzenia całości materiału dowodowego. ZUS przy ocenie stanu sprawy, z punktu widzenia przesłanki opisanej w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, wziął pod uwagę sytuację finansową i życiową skarżącej przez nią wykazaną. Prawidłowe jest również stanowisko ZUS o niewystąpieniu w sprawie przesłanek z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia (tj. klęski żywiołowej lub innych nadzwyczajnych zdarzeń). Wskazywany przez skarżącą pożar kotłowni, jakkolwiek był zdarzeniem niekorzystnym pod każdym względem, nie stanowi przesłanki umorzenia. Skarżąca w tym zakresie powinna wykazać, że poniosła straty materialne powodujące, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić ją możliwości dalszego prowadzenia działalności. ZUS nie oceniał, albowiem nie był do tego zobowiązany, czy stan zdrowia skarżącej bądź jej syna będzie w przyszłości taki, że umożliwi zwiększenie dochodów rodziny. Nie można się zgodzić z zarzutem skargi, że ZUS " wymieniając w swojej decyzji (...) stan zdrowia skarżącej, fakt jej całkowitej niepełnosprawności, konieczność całodobowej opieki (...) i pożar w domu – jednocześnie stwierdził, że zasadnym jest, aby spłaciła ona całość należności", podczas gdy ocenił, że w zaistniałym stanie faktycznym jest odpowiedzialny za pobór należności składkowych, jak również zobowiązany do poszukiwania możliwości odzyskania zaległych należności, zaś możliwość ich umarzania przewidziana jest dla przypadków szczególnie drastycznych i nie jest uprawniony do rezygnacji z dochodzenia należności publicznoprawnych. Mając powyższe na względzie Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji i wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Końcowo podkreślić należy, że wniosek o umorzenie należności składkowych na rzecz ZUS nie korzysta z powagi rzeczy osądzonej, a więc może być ponawiany w przypadku zmiany stanu faktycznego lub po uzyskaniu nowych dowodów. Stąd też skarżąca może wystąpić z nowym wnioskiem, wskazując na nowe okoliczności sprawy, o ile takowe zaistniały po wydaniu zaskarżonej decyzji, a ich charakter wskazywałby na pogorszenie sytuacji życiowej, będącej podstawą dotychczas podjętej przez organ negatywnej decyzji. Z powyższych względów, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI