III SA/GL 174/24

III SA/Gl 174/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-02-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-03-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Beata Machcińska /sprawozdawca/
Małgorzata Herman
Marzanna Sałuda /przewodniczący/
Symbol z opisem
6330 Status  bezrobotnego
Hasła tematyczne
Bezrobocie
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 735
art. 33 ust. 4 pkt 4
Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędzia WSA Beata Machcińska (spr.), Protokolant Starszy Referent Weronika Leśniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2025 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 19 grudnia 2023 r. nr PSIII.8640.596.2023 w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 26 października 2023 r. [...].
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi M. S. (dalej "Skarżący") jest decyzja Wojewody wydana w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej.
Stan sprawy przedstawia się następująco:
1. Decyzją z dnia 26 października 2023 r., wydaną na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a, art. 2 ust. 1, pkt 2, art. 33 ust. 4 pkt 4 oraz art. 33 ust. 4 ca ustawy z dnia 20.04.2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2023 r. poz. 735 z późn. zm., dalej "ustawa o promocji zatrudnienia"), art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm., dalej "k.p.a."), Prezydent Miasta K. (dalej: "organ pierwszej instancji"), orzekł się o utracie przez Skarżącego statusu osoby bezrobotnej z dniem 26 września 2023 r. na 120 dni.
Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.
W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że za osobę bezrobotną nie może być uznana osoba, która nie stawiła się w wyznaczonym terminie w celu przyjęcia propozycji odpowiedniej pracy lub innej formy pomocy proponowanej przez urząd, w tym potwierdzenia gotowości do podjęcia pracy i nie powiadomiła w okresie do 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa.
W związku z oświadczeniami Skarżącego z 2 i 10 października 2023 r. organ pierwszej instancji uznał, że niestawiennictwo Skarżącego w dniu 26 września 2023 r. nie może zostać usprawiedliwione.
2. W odwołaniu od tej decyzji Skarżący podniósł, że:
-"nie uwzględniono wniosku dotyczącego obecności u kilku różnych pracodawców,
- podczas składania pierwszego oświadczenia z 2.10.2023 r. nie miał wiedzy w jaki sposób należy wyargumentować co ważniejsze przyczyny nieobecności, dlatego skupił się na faktycznym technicznym problemie,
- ponadto nie miał właściwej porady, ani nie przeprowadzono z nim rozmowy jakie są ważne powody dla Urzędu Pracy i jakich należy użyć argumentów w składaniu oświadczenia, co więcej, nikt nie zwrócił się do niego o to, aby wyjaśnić hipotetyczną możliwość stawienia się do Urzędu,
- rozmowy kwalifikacyjne zostały tak ułożone przez pracodawców i w takich miejscach, że cały dzień miał zaplanowany i nie mógł wygospodarować kilkunastu minut,
- dopiero po kilku dniach uzmysłowił sobie, aby przedstawić inne okoliczności tj. uczestnictwo w rozmowach kwalifikacyjnych, co uczynił 10.10.2023 r."
Do odwołania Skarżący dołączył 3 kopie zaświadczeń od pracodawców oraz wydruk potwierdzenia rezerwacji terminu wizyty w Przyklinicznej Poradni Okulistycznej [...]
3. Wojewoda Śląski (dalej "Wojewoda" lub "organ odwoławczy") decyzją z dnia 19 grudnia 2023 r., wydaną na podstawie art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia oraz w trybie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. , utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Organ odwoławczy w zakresie stanu faktycznego ustalił:
- Skarżący w dniu 24 lutego 2021 r. po raz kolejny zarejestrował się w PUP jako osoba bezrobotna,
- Skarżący w karcie "Stawiennictwo w Urzędzie Pracy i propozycje przedłożone bezrobotnemu" własnoręcznym podpisem potwierdził przyjęcie do wiadomości ustalonego terminu zgłoszenia się w Urzędzie Pracy wyznaczonego na dzień 26 września 2023 r.,
- w związku z rejestracją w Urzędzie Pracy Skarżący był prawidłowo pouczony o prawach i obowiązkach bezrobotnego zawartych w ustawie z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, co potwierdził własnoręcznym podpisem,
- w wyznaczonym terminie Skarżący nie zgłosił się w Powiatowym Urzędzie Pracy,
- Skarżący przyszedł do Urzędu Pracy 2 października 2023 r. i złożył pisemne oświadczenie dotyczące przyczyny niezgłoszenia się w PUP w wyznaczonym terminie,
- 10 października 2023 r. Skarżący złożył kolejne pisemne oświadczenie dotyczące przyczyny niezgłoszenia się w PUP w wyznaczonym terminie wraz z załącznikiem w postaci zaświadczenia z 26 września 2023 r. wystawionego przez Firmę Projektowo - Wykonawczą [...] w C.
Organ odwoławczy wskazał, że stosownie do art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia bezrobotny nie zostaje pozbawiony statusu osoby bezrobotnej, jeżeli zostały łącznie spełnione następujące warunki:
- bezrobotny powiadomił o przyczynie niestawiennictwa w okresie do 7 dni od wyznaczonego terminu,
- przyczyna niestawiennictwa jest uzasadniona.
Skarżący nie zgłosił się w Urzędzie Pracy w wyznaczonym terminie, tj. 26 września 2023 r. Przyszedł do Urzędu Pracy 2 października 2023 r., zatem w ciągu 7 dni od wyznaczonej daty stawiennictwa, oświadczając, że nie stawił się w wyznaczonym terminie z powodu awarii urządzenia, w którym ma zapisane terminy planowanych wizyt urzędowych, sądowych lub lekarskich.
Natomiast 10 października 2023 r. Skarżący złożył w Powiatowym Urzędzie Pracy kolejne pismo zwane uzupełnieniem oświadczenia, podając zupełnie inną przyczynę niezgłoszenia się w wyznaczonym terminie, tj. poszukiwanie zatrudnienia; do pisma dołączył zaświadczenie wystawione 26 września 2023 r. przez Firmę Projektowo-Wykonawczą [...] w C. potwierdzające, że w tym właśnie dniu przeprowadzono ze Skarżącym rozmowę kwalifikacyjną w sprawie pracy.
Organ odwoławczy podkreślił, że powyższa przyczyna została podana po upływie 7 dni, a zatem z uchybieniem terminu określonego w art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia. Natomiast w siedmiodniowym terminie określonym w art. 33 ust. 4 pkt 4 tej ustawy, tj. 2 października 2023 r., jako jedyny powód niezgłoszenia się w wyznaczonym terminie Skarżący podał awarię urządzenia mobilnego, w którym miał zapisany termin stawiennictwa w PUP.
Zdaniem organu odwoławczego organ pierwszej instancji, dokonując oceny zasadności przyczyny niestawiennictwa Skarżącego, obowiązany był wziąć pod uwagę jedynie powód podany 2 października 2023 r., tj. w terminie wynikającym z art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia. Wskazana przez Skarżącego przyczyna nie jest obiektywna i niespowodowana przez Skarżącego. Skoro Skarżący zapisuje terminy wizyt w swoim urządzeniu mobilnym, to winien dochować należytej staranności, by zadbać o należyty stan techniczny urządzenia mobilnego pozwalający na odczytywanie notatek, a brak staranności w działaniu nie może usprawiedliwiać przyczyn niestawiennictwa. Awaria urządzenia mobilnego, bez względu na przyczynę, nie jest uzasadnionym powodem niezgłoszenia się w wyznaczonym terminie.
Natomiast powód niestawiennictwa w postaci poszukiwania zatrudnienia podał bezrobotny dopiero 10 października 2023 r., tj. po upływie siedmiodniowego terminu wskazanego w art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia, zatem powód ten nie może być brany pod uwagę przy ocenie zasadności przyczyny niestawiennictwa w PUP.
4. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Skarżący wniósł o:
1) uchylenie zaskarżonego postanowienia/decyzji w całości i przekazanie organowi prowadzącemu - PUP K. - zaleceń do natychmiastowego zarejestrowania go z zachowaniem ciągłości;
2) umożliwienie pokrzywdzonemu osobistego udziału w posiedzeniu, w przedmiocie rozpoznania niniejszej skargi i odpowiednie powiadomienie go.
Zarzucił:
"1. brak rozpoznania merytorycznego materiału dowodowego oraz zaniechanie podjęcia decyzji przez pup k. względem mnie jak np. Wezwanie mnie do okazania wszystkich dokumentów stwierdzających mój udział na rozmowach kwalifikacyjnych oraz przeprowadzenie dowodu na tę okoliczność;
2. Nowe okoliczności faktyczne w postaci odrzuconych dowodów ale i wywarcia presji oraz uniemożliwienie mi odniesienia się do możliwości i sposobu przedstawienia ważnych okoliczności w pełni usprawiedliwiających niestawiennictwo w wskazanym terminie, gdyż nie rozumiałem tejże kwestii;
3. Błędy merytoryczne osób odpowiedzialnych za wydaną decyzję oraz nieuwzględnienie mojego wniosku o umożliwienie mi osobistego udziału podczas posiedzenia celem wykazania i zaprezentowania mojego stanowiska;
4. Naruszenia moich dóbr osobistych, m.in. w postaci nie poinformowania mnie o wyrejestrowaniu 26 września 2023 r., co wiązało się z brakiem ubezpieczenia, narażając tym samym moje zdrowie i życie;
5. Niechęć prowadzenia sprawy od samego początku, bez zbadania w sposób należyty i właściwy sprawy, próbując jak najszybciej wydać decyzję o wyrejestrowaniu człowieka bezdomnego, bezrobotnego bez prawa do zasiłku, w dużej mierze ze względu na stan zdrowia ale leczącego się, aby móc jak najszybciej wrócić na rynek pracy przy jednoczesnym dążeniu do wyjścia z wykluczenia społecznego/marginesu."
W uzasadnieniu skargi Skarżący podniósł, że podczas składania pierwszego oświadczenia (z dnia 2 października 2023 r.) nie miał wiedzy w jaki sposób należy argumentować przyczyny jego nieobecności w dniu 26 września 2023 r., dlatego skupił się na faktycznym, notabene technicznym problemie, z pozoru błahym, lecz nie dla człowieka będącego w tak trudnej i złożonej sytuacji życiowej. Nie miał właściwej porady ani nie przeprowadzono z nim rozmowy, jakie są ważne powody dla urzędu pracy i jakich należy użyć argumentów przy składaniu oświadczenia. Dopiero po kilku dniach uzmysłowił sobie, aby przedstawić inne okoliczności, tj. fakt uczestnictwa w rozmowach kwalifikacyjnych, co uczynił 10 października 2023 r., przedstawiając potwierdzenia podpisane przez pracodawców. Najistotniejsze jest to, że pierwotnie wskazał tę okoliczność. Powiedział, że jego urządzenie uległo awarii, przez co nie mógł powiadomić Powiatowy Urząd Pracy w K. o tym, że jest na rozmowach kwalifikacyjnych.
W ocenie Skarżącego urzędnicy Powiatowego Urzędu Pracy w K. potraktowali go w sposób bezduszny, nie podejmując dialogu, a nawet nie starając się wyjaśnić wszystkich okoliczności sprawy tylko z miejsca wykreślili go z rejestru bezrobotnych, pozbawiając tym samym ubezpieczenia. Przez takie podejście urzędników został pozbawiony wizyty w klinice okulistycznej w K. zaplanowanej na 3 listopada 2023 r., a jest to dla niego ważna kwestia, gdyż traci wzrok, co jest potwierdzone szeregiem wykonanych badań w tej klinice.
5. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c).
Zgodnie z art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia starosta, z zastrzeżeniem art. 75 ust. 3, pozbawia statusu bezrobotnego, który nie stawił się w powiatowym urzędzie pracy w wyznaczonym terminie i nie powiadomił w okresie do 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa; pozbawienie statusu bezrobotnego następuje od dnia niestawienia się w powiatowym urzędzie pracy odpowiednio na okres wskazany w pkt 3, w zależności od liczby niestawiennictw.
Ustawodawca w tym przepisie uregulował takie przypadki, w których co do zasady niestanowiący szczególnego obciążenia, a jednocześnie dyscyplinujący bezrobotnych, obowiązek zgłaszania się do właściwego urzędu pracy w wyznaczonych terminach w celu potwierdzenia swej gotowości do podjęcia pracy i uzyskania informacji o możliwościach zatrudnienia i szkolenia nie może być z "uzasadnionych przyczyn" wykonany. Przyjęcie takiego rozwiązania było konieczne, zważywszy na fakt, że nieuzasadniony brak realizacji przez bezrobotnego ciążącego na nim obowiązku, pociąga za sobą daleko idące konsekwencje w przypadku jego niewykonania. Przyjęte rozwiązanie stwarza bezrobotnym możliwość powiadamiania urzędu pracy o uzasadnionej przyczynie takiego niestawiennictwa. Jednocześnie, nie pozwala na pozbawienie statusu bezrobotnego osoby przed upływem ustawowego terminu, liczonego od dnia niestawiennictwa.
Ustawodawca przyjmuje rozwiązania prawne służące regulacji sytuacji typowych. Nie jest możliwe natomiast możliwe unormowanie wszystkich sytuacji nietypowych, skrajnych, czy wręcz ekstremalnych (zob. wyrok NSA z dnia 20 września 2024 r., sygn. akt I OSK 1212/24; CBOSA).
W sprawie bezsporne jest, że Skarżący nie zgłosił się w wyznaczonym terminie, tj. 26 września 2023 r. w Powiatowym Urzędzie Pracy w K., jak również, że w ustawowym, 7 dniowym terminie (2 października 2023 r.) stawił się w tym urzędzie i złożył pisemne oświadczenie o przyczynie niestawiennictwa w wyznaczonym dniu (z tego samego dnia). Następnie w dniu 10 października 2023 r. złożył pisemne uzupełnienie oświadczenia z dnia 2 października 2023 r.
Spór sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy niestawiennictwo Skarżącego w Urzędzie Pracy wyznaczonym terminie wynikało z uzasadnionych przyczyn.
Skarżący w oświadczeniu z dnia 2 października 2023 r. podał, że przyczyną niezgłoszenia się w dniu 26 września 2023 r. w Powiatowym Urzędzie Pracy w K. była awaria urządzenia, w którym ma zapisane terminy wszystkich czynności i wizyt – urzędowych, sądowych i lekarskich. Wyjaśnił, że jest osobą bezdomną, przebywającą w przestrzeni publicznej i jest to jedyny "organizer", jaki posiada.
Organ uznał, że wskazana przez Skarżącego przyczyna nie jest obiektywna i niespowodowana przez bezrobotnego. Skoro Skarżący zapisuje terminy wizyt w swoim urządzeniu mobilnym, to winien dochować należytej staranności, by zadbać o należyty stan techniczny urządzenia mobilnego pozwalający na odczytywanie notatek, a brak staranności w działaniu nie może usprawiedliwiać przyczyn niestawiennictwa. Zdaniem organu awaria urządzenia mobilnego, bez względu na przyczynę, nie jest uzasadnionym powodem niezgłoszenia się w wyznaczonym terminie.
W ocenie Sądu stanowisko organu jest arbitralne - nie uwzględnia specyficznej sytuacji życiowej Skarżącego. Skarżący jest osobą bezdomną, żyjącą w przestrzeni publicznej, zatem na zrozumienie zasługuje podana przez Skarżącego okoliczność, że urządzenie mobilne (telefon, co wyjaśnił Skarżący na rozprawie) jest jedynym jego notatnikiem. Z doświadczenia życiowego wynika, że nawet przy dołożeniu należytej staranności nie jest możliwe uniknięcie awarii telefonu, którego naprawa może wymagać czasu i środków finansowych, których zapewne Skarżącemu brakuje, z uwagi na jego status jako osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku (decyzja z 15 kwietnia 2021 r. o odmowie przyznania zasiłku, karta 46 akt administracyjnych).
W konsekwencji nie może być zaaprobowane stanowisko organu, że w tej nadzwyczajnej sytuacji życiowej Skarżącego awaria telefonu nie może zostać uznana za uzasadnioną przyczynę nie zgłoszenia się w Urzędzie Pracy w wyznaczonym terminie.
Ponadto nie można pominąć, że Skarżący złożył dodatkowe uzupełniające wyjaśnienia (pismo z dnia 10 października), do czego był uprawniony w toku postępowania administracyjnego. Z pisma tego oraz przedłożonych przez Skarżącego zaświadczeń różnych firm wynika, że Skarżący w dniu 26 października 2023 r. aktywnie poszukiwał pracy i odbył rozmowy kwalifikacyjne u potencjalnych pracodawców. Skarżący wyjaśnił, że awaria telefonu, o której poinformował w dniu 2 października 2023 r. spowodowała "zamieszanie" i uniemożliwiła "skonfrontowanie planowej wizyty w urzędzie pracy" z umówionymi wizytami u potencjalnych pracodawców.
Wszystkie te wskazane okoliczności przemawiają za uznaniem, że Skarżący dopełnił obowiązku powiadomienia Urzędu Pracy w ustawowym terminie o uzasadnionej przyczynie jego niestawiennictwa w wyznaczonym terminie, a pozbawienie Skarżącego statusu bezrobotnego było niezasadne i nastąpiło z naruszeniem art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia.
Prawo nie może obracać się przeciw prawu, a konkretny przepis ustawy dyscyplinujący bezrobotnych, nie może - przez nieprawidłowe zastosowanie - wbrew oczywistym intencjom ustawodawcy, godzić w podstawowe prawa bezrobotnego (por. wyrok NSA z dnia 18 października 1995 r. sygn. II 2102/95). Sytuacja Skarżącego, jako nietypowa (jest osobą bezdomną) powinna zostać rozważona również z uwzględnieniem dyrektyw wykładni systemowej i celowościowej, czego w sprawie zabrakło.
Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań Sądu i wiążą organy stosownie do art. 153 p.p.s.a.
W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i art. 135 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.