I SA/Op 96/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OpoluOpole2025-04-17
NSAAdministracyjneŚredniawsa
uchwała rady gminysprzedaż lokali mieszkalnychprawo pierwokupuinteres prawnylegitymacja skargowagospodarka nieruchomościaminajem lokaluodrzucenie skargipostępowanie sądowoadministracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odrzucił skargę na uchwałę Rady Miejskiej dotyczącą sprzedaży lokali mieszkalnych, ponieważ skarżąca nie wykazała naruszenia swojego interesu prawnego.

Skarżąca wniosła skargę na uchwałę Rady Miejskiej w Strzelcach Opolskich dotyczącą kryteriów sprzedaży lokali mieszkalnych, twierdząc, że narusza ona jej prawo pierwokupu. Sąd wezwał skarżącą do wykazania naruszenia interesu prawnego i usunięcia braków formalnych. Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy i przedstawiła umowę najmu. Sąd ustalił jednak, że umowa najmu, na której skarżąca opierała swoje żądanie, została rozwiązana przed wydaniem uchwały. W związku z tym, Sąd uznał, że skarżąca nie wykazała naruszenia swojego interesu prawnego i odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a PPSA.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu rozpoznał skargę A. B. na uchwałę Rady Miejskiej w Strzelcach Opolskich z dnia 28 listopada 2024 r., dotyczącą kryteriów przeznaczania do sprzedaży lokali mieszkalnych w budynkach stanowiących własność gminy. Skarżąca podnosiła, że uchwała narusza jej prawo pierwokupu lokalu, który wynajmowała od 2012 roku. Sąd, przed merytoryczną oceną skargi, wezwał skarżącą do usunięcia braków formalnych, w tym wskazania numeru PESEL, oraz do wykazania naruszenia jej interesu prawnego lub uprawnienia, zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym i art. 58 § 1 pkt 5a Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (PPSA). Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy i przedstawiła umowę najmu. Sąd, analizując akta sprawy, ustalił, że umowa najmu lokalu, na którą powoływała się skarżąca, została rozwiązana z dniem 31 grudnia 2015 r., a zatem przed datą wydania zaskarżonej uchwały. Sąd podkreślił, że legitymację do wniesienia skargi na uchwałę organu gminy stanowi naruszenie indywidualnego interesu prawnego lub uprawnienia skarżącego, a nie interesu faktycznego czy przyszłego. Ponieważ skarżąca nie wykazała, aby zaskarżona uchwała naruszyła jej aktualne i własne prawa lub uprawnienia, Sąd uznał, że nie posiada ona legitymacji skargowej. W konsekwencji, na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a PPSA, Sąd postanowił odrzucić skargę.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, skarżący nie posiada interesu prawnego do zaskarżenia uchwały, jeśli umowa najmu, na której opierał swoje żądanie, została rozwiązana przed wydaniem uchwały.

Uzasadnienie

Sąd odrzucił skargę, ponieważ skarżąca nie wykazała naruszenia swojego indywidualnego interesu prawnego lub uprawnienia przez zaskarżoną uchwałę. Kluczowe było ustalenie, że umowa najmu, która miała stanowić podstawę prawa pierwokupu, wygasła.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (8)

Główne

p.p.s.a. art. 58 § par. 1 pkt 5a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.s.g. art. 101 § ust. 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 3 § par. 2 pkt 5 i pkt 6

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 50 § par. 1, par. 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.g.n. art. 13 § ust. 1

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 28 § ust. 1

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 34 § ust. 1 pkt 3

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 37 § ust. 2 pkt 1

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarżąca nie wykazała naruszenia swojego indywidualnego interesu prawnego lub uprawnienia przez zaskarżoną uchwałę. Umowa najmu, na której skarżąca opierała swoje żądanie prawa pierwokupu, została rozwiązana przed wydaniem uchwały. Skarżąca nie posiada legitymacji skargowej do zaskarżenia uchwały na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g.

Godne uwagi sformułowania

interes prawny, a nie faktyczny naruszenie własnego interesu prawnego skarżącego prawo nie działa wstecz skarga nie ma charakteru actio popularis

Skład orzekający

Beata Kozicka

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Wykazanie przesłanek legitymacji skargowej w sprawach dotyczących uchwał organów samorządowych, zwłaszcza w kontekście prawa pierwokupu i obrotu nieruchomościami komunalnymi."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji braku aktualnego stosunku najmu i skupia się na formalnej przesłance dopuszczalności skargi.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje kluczową kwestię legitymacji procesowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, co jest istotne dla praktyków. Brak interesu prawnego jako podstawa odrzucenia skargi jest częstym problemem.

Czy możesz zaskarżyć uchwałę, jeśli Twoje prawo już wygasło? Sąd wyjaśnia kluczową przesłankę skargi.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Op 96/25 - Postanowienie WSA w Opolu
Data orzeczenia
2025-04-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-02-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Beata Kozicka /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 3 par. 2 pkt 5 i  pkt 6, art. 50 par. 1,  par. 2, art. 58 par. 1 pkt 5a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 1465
art. 101 ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 1145
art. 13 ust. 1, art. 28 ust. 1, art. 34 ust. 1 pkt 3, ust. 2 pkt 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kozicka po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. B. na uchwałę Rady Miejskiej w Strzelcach Opolskich z dnia 28 listopada 2024 r., Nr IX/75/2024 w przedmiocie kryteriów przeznaczania do sprzedaży lokali mieszkalnych w budynkach stanowiących własność gminy oraz zasady sprzedaży budynków postanawia odrzucić skargę.
Uzasadnienie
Pismem z 7 stycznia 2025 r., A. B. (zwana dalej także skarżącą) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, skargę na uchwałę Nr IX/75/2024 Rady Miejskiej w Strzelcach Opolskich z dnia 28 listopada 2024 r. w sprawie zmiany uchwały Nr XXXIX/257/01 Rady Miejskiej w Strzelcach Opolskich z dnia 4 kwietnia 2001 r. w sprawie określenia kryteriów do sprzedaży lokali mieszkalnych w budynkach stanowiących własność gminy oraz zasad sprzedaży budynków.
Zaskarżoną uchwałą, zmieniając regulacje § 1 uchwały Nr XXXIX/257/01 Rada Miejska w Strzelcach Opolskich, określiła m.in., które gminne lokale mieszkalne podlegają zbyciu, wskazując, że są to lokale znajdujące się w budynkach wybudowanych w ramach programu "TWOJE M", na nieruchomościach gminnych położonych w Strzelcach Opolskich przy ul. Bocznicowej 4 i przy ul. Bocznicowej 2.
Skarżąca kwestionując uchwałę stwierdziła, powołując się na postanowienia art. 34 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, że przysługuje jej prawo pierwokupu zajmowanego lokalu po 15 latach jego użytkowania, w drodze bezprzetargowej jako najemczyni lokalu gminnego. Wyjaśniła bowiem, że 20 listopada 2012 r. zawarła umowę najmu lokalu z Gminnym Zarządem Mienia Komunalnego w Strzelcach Opolskich. W ocenie skarżącej, podjęta uchwała zmieniająca z 28 listopada 2024 r., która została podana do publicznej wiadomości 10 grudnia 2024 r. przez media społecznościowe (m.in. Facebook) - powinna obowiązywać od dnia 1 lutego 2025 r. tylko nowych najemców, którzy po tym terminie dopiero zawrą umowę najmu gminnego lokalu mieszkalnego. Zdaniem skarżącej zgodnie z zasadą, że prawo nie działa wstecz, skarżąca powinna nabyć prawo do zakupu zajmowanego przez nią lokalu mieszkalnego w 2027 r., a zaskarżona uchwała jej to prawo odbiera.
Na zarządzenie z 6 lutego 2025 r., wezwano skarżącą do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 300 zł oraz do usunięcia braków formalnych skargi, przez wskazanie numeru PESEL skarżącej, a to wszystko w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. Ponadto Sąd wezwał skarżącą do wykazania naruszenia zaskarżoną uchwałą interesu prawnego lub uprawnienia skarżącej, stosownie do wymagań art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2024 r., poz. 1465 z późn. zm.) - dalej zwaną u.s.g., w tym poprzez przedłożenie dowodu potwierdzającego tytuł prawny do lokalu mieszkalnego objętego zaskarżoną uchwałą, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi (art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a.).
Opisane wezwanie zostało doręczone skarżącej 11 lutego 2025 r., co obrazuje pocztowe potwierdzenie odbioru przesyłki (por. k- 17 akt). W odpowiedzi na nie, skarżąca przesyłką pocztową z 14 lutego 2025 r. nadesłała formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego, który został zarejestrowany pod odrębną sygn. akt I SPP/Op 19/25. W formularzu tym podała swój numer PESEL. Dołączyła także do akt sprawy kopię umowy najmu z 21 listopada 2012 r. lokalu mieszkalnego położonego w S. przy ulicy [...] (o powierzchni 24,78 m²), a także kopię umowy najmu z 4 stycznia 2016 r. lokalu mieszkalnego położonego w S. przy ulicy [...] (o powierzchni 48,73 m²).
W odpowiedzi na skargę, Burmistrz Strzelec Opolskich (zwany dalej Burmistrzem) wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej. Uzasadniając swoje stanowisko Burmistrz podtrzymał argumenty podane w uzasadnieniu uchwały z 30 stycznia 2025 r. dotyczącej przekazania skargi do sądu.
W odpowiedzi na wezwanie Sądu z 8 kwietnia 2025 r. o udzielenie informacji dot. aktualności umowy najmu z 21 listopada 2012 r. - o której skarżąca wskazała w skardze - w piśmie z 10 kwietnia 2025 r. udzielono odpowiedzi, że umowa najmu lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w S., zawarta 21 listopada 2012 r. z A. C. (obecnie B.) została rozwiązana z dniem 31 grudnia 2015 r. Na potwierdzenie podnoszonych okoliczności, dołączono do akt sprawy odpis kopię aneksu z 4 stycznia 2016 r., nr [...] (por. k-87 akt). Wyjaśnienia przy tym wymaga, że skarżąca podała 20 listopada 2012 r. jako datę zawarcia umowy, natomiast z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy sądowej (w tym nadesłanych przez skarżącą) wynika, że umowa została zawarta 21 listopada 2012 r. i taką datę Sąd podawać będzie w dalszej części postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
Skargę należało odrzucić.
Przed przystąpieniem do merytorycznej oceny zasadności skargi sąd zobowiązany jest do ustalenia, czy odpowiada ona warunkom formalnym, czy wniesiona została w terminie, a także czy jest dopuszczalna. W myśl art. 58 § 1 pkt 5a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, z późn. zm.) - zwana dalej p.p.s.a., sąd odrzuca skargę jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a., nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego.
Na wstępie podkreślenia wymaga, że ustawodawca w art. art. 50 § 1 p.p.s.a., ustanowił legitymacje skargową, określając podmioty uprawnione do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. W przywołanym przepisie określił, że uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeśli brała udział w postępowaniu administracyjnym, a także inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi (art. 50 § 2 p.p.s.a.). Z powyższego wynika, że prawo zaskarżenia do sądu administracyjnego działalności lub bezczynności organów administracji publicznej oparte jest zasadniczo na kryterium interesu prawnego.
Z kolei, podstawą wniesienia skargi na uchwałę organu gminy stanowi art. 101 ust. 1 u.s.g., zgodnie z którym każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. W tym przypadku odmiennie została skonstruowana legitymacja skarżącego, której podstawę stanowi naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia.
Warunkami skutecznego wniesienia skargi w oparciu o powołany art. 101 ust. 1 u.s.g., jest zatem wystąpienie naruszenia prawa lub uprawnienia skarżącego. Skuteczne wniesienie skargi wymaga zatem spełnienia przesłanek podmiotowych. Stosownie bowiem do obowiązującego od dnia 15 sierpnia 2015 r. przepisu art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a., w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), sąd odrzuca skargę, jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, nie zostały naruszone zgodnie z wymaganiami przepisu szczególnego. W uzasadnieniu projektu ww. ustawy wskazano, że powyższa zmiana ma na celu dostosowanie przepisów p.p.s.a. do tzw. ustaw samorządowych, które określają przedmiot skargi do sądu administracyjnego, krąg podmiotów posiadających legitymację do wniesienia skargi w tych sprawach i przesłanki tej legitymacji. Zatem, w odniesieniu do uchwał organów gmin przesłanki podmiotowe wniesienia skargi określa przywołany wyżej art. 101 ust. 1 u.s.g. Zestawienie tej regulacji z treścią art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a. prowadzi do wniosku, że naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia wnoszącego skargę jest warunkiem wstępnym merytorycznego rozpoznania skargi na akty wymienione w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a. Z kolei, niewykazanie przez skarżącego takiego naruszenia stanowi podstawę nie do oddalenia skargi, ale do jej odrzucenia.
Przyjdzie przy tym wskazać, że gdy chodzi o pojęcie "interesu prawnego" jako przesłanki dopuszczalności skargi z art. 101 ust. 1 u.s.g., to odwołać się należy do orzecznictwa sądów administracyjnych. Wskazać należy na następujące wyznaczniki prawne tego pojęcia:
po pierwsze – legitymację do wniesienia skargi daje naruszenie interesu prawnego, a nie faktycznego (por. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych - dalej zwanych WSA, w: Lublinie z 6 marca 2014 r., sygn. akt III SA/Lu 690/13; w Białymstoku z 22 stycznia 2011 r., sygn. akt II SA/Bk 629/10,);
po drugie – interes prawny skarżącego musi wynikać z naruszenia konkretnej normy prawa kształtującej sytuację prawną wnoszącego skargę. Jak zasadnie wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny - dalej zwany NSA, w wyroku z 11 września 2012 r., sygn. akt II OSK 1446/12, interes prawny może mieć podstawy zarówno w przepisach prawa materialnego, przepisach prawa procesowego oraz przepisach prawa ustrojowego. Podkreślenia wymaga, że należy wykazać istniejące (nie przyszłe) naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia strony skarżącej, które to wykazanie wiąże się ze wskazaniem przepisu, którego naruszenie doprowadziło do naruszenia interesu prawnego skarżącego (por. NSA w wyrokach z 12 maja 2015 r., sygn. akt II OSK 2439/13, z 12 stycznia 2010 r., sygn. akt II OSK 1736/09);
po trzecie – legitymację do wniesienia skargi stanowi naruszenie własnego interesu prawnego skarżącego, co wyżej wyjaśniono. Stroną w postępowaniu toczącym się ze skargi na uchwałę samorządową może być jedynie podmiot, którego interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone już obecnie, a nie w przyszłości, co spowodowało następstwo w postaci ograniczenia lub pozbawienia skarżącego konkretnych uprawnień albo nałożenia obowiązków.
Sąd rozpoznający tego rodzaju skargę zobowiązany jest natomiast do zbadania, czy będąca przedmiotem skargi uchwała narusza chroniony interes prawny lub uprawnienie skarżącego, a nie interesy innych osób. Dopiero wykazanie takiego naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia przez wnoszącego skargę na uchwałę organu otwiera drogę do merytorycznego jej rozpoznania, przy czym naruszenie to nie może mieć charakteru przyszłego, niepewnego, ale powinno być realne i aktualne (por. wyroki NSA: z 20 kwietnia 2007 r., sygn. akt II OSK 2019/06 oraz z 12 stycznia 2010 r., sygn. akt II OSK 1736/09, wszystkie przytoczone orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, CBOSA). Szczególną cechą interesu prawnego w prawie administracyjnym i w postępowaniu administracyjnym jest zatem bezpośredniość związku pomiędzy sytuacją danego podmiotu, a normą prawa materialnego, z którego wywodzi on swój interes prawny. Ten interes prawny musi być "własny", czyli nie można go wywodzić z sytuacji prawnej innego podmiotu, nawet jeżeli w konkretnej sprawie związki pomiędzy tymi podmiotami byłyby związkami o charakterze prawnym. Przepis ten, na co także należy zwrócić uwagę, jako przepis szczególny ma pierwszeństwo w stosowaniu zgodnie z zasadą lex specialis derogat legi generali. Przepis powyższy wprowadza istotne ograniczenie legitymacji skargowej w stosunku do regulacji art. 50 p.p.s.a.
Tym samym legitymacja skargowa nie wyczerpuje treści terminu interes prawny w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a. Skarżący musi bowiem mieć w złożeniu skargi interes prawny, pojmowany jako istnienie związku między sferą jego indywidualnych praw i obowiązków a zaskarżonym aktem lub czynnością, co zdefiniowane zostało jako subiektywny wymiar legitymacji skargowej. Istotą legitymacji skargowej opartej na kryterium interesu prawnego w zaskarżeniu jest uprawnienie podmiotu, którego prawa lub obowiązki wynikające z przepisu prawa konkretyzuje akt lub czynność organu administracji publicznej w taki sposób, że pomiędzy tym przepisem a aktem lub czynnością organu zachodzi związek uzasadniający zainicjowanie kontroli legalności tego aktu lub czynności przez sąd administracyjny. Zasygnalizować należy, że badanie czy podmiot wnoszący do sądu administracyjnego skargę na uchwałę lub zarządzenie organu gminy dotyczące sprawy z zakresu administracji publicznej jest do tego uprawniony następuje w kontekście przesłanek określonych w art. 101 ust. 1 u.s.g., a nie na podstawie art. 50 § 1 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z 4 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1563/04).
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się także, że w przeciwieństwie do postępowania prowadzonego na podstawie Kodeksu postępowania administracyjnego, w którym stroną może być każdy, czyjego interesu prawnego lub uprawnienia dotyczy postępowanie, stroną w postępowaniu toczącym się na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym może być jedynie podmiot, którego interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone (por. wyrok NSA z 3 września 2004 r., sygn. akt OSK 476/04, ONSA i WSA z 2005 r., nr 1, poz. 2). Skarga złożona w trybie tego przepisu nie ma bowiem charakteru actio popularis, zatem do jej wniesienia nie legitymuje ani sprzeczność z prawem zaskarżonej uchwały, ani też stan zagrożenia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia (por. wyrok NSA z 1 marca 2005 r., OSK 1437/2004, Wokanda 2005 r. Nr 7-8, str. 69, St. Prutis "Ochrona samodzielności gminy jako jednostki samorządu terytorialnego", Wyd. NSA 2005, str. 367). Ponadto wskazuje się w orzecznictwie, że nawet ewentualna sprzeczność uchwały z prawem nie daje legitymacji do wniesienia skargi, jeżeli uchwała ta nie narusza prawem chronionego interesu prawnego lub uprawnienia skarżącego (wyrok NSA z 14 marca 2002 r., sygn. akt II SA 2503/01, który pomimo upływu la nie stracił na swej aktualności w zakresie pojęć: chronionego interesu prawnego lub uprawnienia skarżącego).
Niewątpliwie zatem przymiot strony w niniejszym postępowaniu, w którym skarżąca kwestionuje legalność uchwały regulującej gospodarowanie majątkiem gminnym - a takim jest sprzedaż nieruchomości gminnej - kształtowany jest na innych zasadach, aniżeli w postępowaniu administracyjnym regulowanym przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Dopiero naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia otwiera drogę do merytorycznego rozpoznania (oceny) uchwały w przedmiocie uchwały z tego przedmiotu. Ocena ta zaś dotyczy rodzaju naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia skarżącego i w zależności od tego skarga może lub nie może być uwzględniona.
Dostrzec zatem przyjdzie, że zaskarżona uchwała nie narusza bezpośrednio żadnego interesu prawnego skarżącej, bowiem nie ogranicza jej uprawnień, w szczególności uprawnienia do korzystania z nieruchomości, ani też nie nakłada na skarżącą żadnego obowiązku. Co zostało ustalone, skarżąca nie jest już najemczynią lokalu mieszkalnego położonego w S. przy ulicy [...], będącej przedmiotem umowy najmu z 21 listopada 2012 r. Umowa ta została bowiem rozwiązana z dniem 31 grudnia 2015 r. Nie ma zatem przesłanek do wywiedzenia bezpośredniego ograniczenia uprawnień skarżącej z postanowień uchwały, które w swej treści świadczą o woli właściciela (Gminy Strzelce Opolskie), który w ramach samodzielności decyduje o zasobie gminnym korzystając z prawa rozporządzalności odnośnie do własnych lokali. Decyduje więc na jakich zasadach dokona ich zbycia, a także które z nich przeznaczy do zaoferowania potencjalnym nabywcom. W tej sytuacji, powoływane regulacje uchwały nie mogą świadczyć o istnieniu realnego i aktualnego naruszenia prawa skarżącej, a tylko takie mogą stać się przesłanką do kontroli merytorycznej zaskarżonej uchwały. Konstrukcja przedmiotowej uchwały odnosi się do spraw majątkowych, dotyczących sfery dominium Gminy, a tym samym przysługującego jej w tym zakresie władztwa. To gmina samodzielnie decyduje, czy dana nieruchomość jest na sprzedaż oraz czy w ogóle można ją nabyć. Dlatego to Gmina decyduje o sprzedaży konkretnych mieszkań.
Odnosząc się do wskazanego w skardze art. 34 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2024 r. poz. 1145, z późn. zm.), określono w nim zasadę pierwszeństwa, która ma charakter pierwszeństwa ustawowego. Podkreślenia wymaga, że stosownie do przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, nieruchomości stanowiące własność gminy mogą być przedmiotem obrotu, w szczególności przedmiotem sprzedaży (art. 13 ust. 1). Sprzedaż nieruchomości następuje w drodze przetargu lub w drodze bezprzetargowej, stosownie do przepisów rozdziału 4 działu II ustawy (art. 28 ust. 1). W przypadku nieruchomości będących lokalami mieszkalnymi, jeżeli najem został nawiązany na czas nieoznaczony, w przypadku przeznaczenia ich do zbycia przez gminę, pierwszeństwo w ich nabyciu przysługuje z mocy ustawy najemcom tych lokali (art. 34 ust. 1 pkt 3). W przypadku skorzystania z pierwszeństwa - ustawa przewiduje bezprzetargowy tryb nabycia nieruchomości przez najemcę (art. 37 ust. 2 pkt 1). Z art. 34 ust. 1 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika istotna zasada, że w przypadku zbycia nieruchomości, uprawnionymi z tytułu pierwszeństwa do nabycia nieruchomości w trybie bezprzetargowym są najemcy lokali mieszkalnych i wyłącznie wówczas, gdy najem został nawiązany na czas nieoznaczony.
Zasada określona ww. przepisem art. 34 ust. 1 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, funkcjonuje z woli ustawodawcy. Jednocześnie powołany przepis ustawy nie wprowadza innych dodatkowych kryteriów, które musi spełniać najemca lokalu mieszkalnego, aby mógł skorzystać z pierwszeństwa w nabyciu lokalu w przypadku przeznaczenia go do sprzedaży, jak również brak w ustawie przepisu, który zawierałby delegacje ustawową w oparciu o którą takie kryteria mogłoby zostać wprowadzone w formie aktu prawa miejscowego.
Mając to na uwadze nie sposób nie powtórzyć, że decyzja o sprzedaży mieszkania komunalnego należy do wyłącznej właściwości gminy. Oznacza to, że mieszkanie komunalne można wykupić jedynie wtedy, gdy gmina przeznaczyła je do sprzedaży. Najemcy co do zasady nie przysługuje roszczenie o sprzedaż zajmowanego mieszkania. Jeśli natomiast gmina podjęła decyzję o sprzedaży mieszkania, to wówczas musi respektować uprawnienia najemcy wynikające z ustawy o gospodarce nieruchomościami. Ustawa ta w art. 34 ust. 1 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, przyznaje najemcy lokalu mieszkalnego zawartego na czas nieoznaczony prawo pierwszeństwa w jego nabyciu oraz stanowi, że zbycie lokalu na rzecz innych osób niż wymienione w ust. 1 i 2 ustawy (tj. osoby, której przysługuje roszczenie o nabycie nieruchomości z mocy tej ustawy bądź też poprzedniego właściciela zbywanej nieruchomości albo jego spadkobiercy) nie może nastąpić z pominięciem przysługującego najemcy prawa pierwszeństwa w jego nabyciu. W przypadku naruszenia tych przepisów gmina ponosi odpowiedzialność odszkodowawczą na zasadach ogólnych wynikających z kodeksu cywilnego.
Uwzględniając ustawowe obowiązki zapewnienia przez gminę mieszkań dla określonych kategorii osób, gmina zobowiązana jest prowadzić racjonalną gospodarkę posiadanym zasobem mieszkaniowym. Dlatego też rada gminy może wyznaczyć określone kategorie lokali, które nie zostaną przeznaczone do sprzedaży Uprawnionym do jej wniesienia jest ten, czyje uprawnienie, przyznane przez normę prawa materialnego, zostało naruszone: "Naruszenie tego interesu następuje wtedy, gdy zaskarżonym aktem zostaje odebrane lub ograniczone jakieś prawo skarżącego wynikające z przepisów prawa materialnego, względnie zostanie nałożony na niego nowy obowiązek lub też zmieniony obowiązek dotychczas na nim ciążący", (por. wyrok NSA z 19 czerwca 2009 r., sygn. akt II OSK 205/09), a skarżąca nie wskazała żadnego przepisu prawa materialnego, który nakazywałby Gminie Strzelce Opolskie zawarcie umowy sprzedaży. Takim przepisem nie jest art. 34 ust. 1 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami., który ogólnie stanowi, że w przypadku zbywania nieruchomości gminnej, pierwszeństwo mają najemcy.
Podsumowując poczynione wywody uznać należy, że legitymacja procesowa wynikająca z art. 101 ust. 1 u.s.g. ma charakter szczególny. Wymaga bowiem nie tylko wskazania przez wnoszącego skargę normy prawa materialnego (najczęściej prawa cywilnego lub administracyjnego), kształtującego jego sytuację prawną, ale ponadto wykazania, że zaskarżony akt oddziałuje na posiadany przez skarżącego interes prawny, który w ten sposób zostaje naruszony. Skarga stanowi środek ochrony realnego, własnego interesu prawnego i realnych, własnych uprawnień przed rzeczywistym (a nie hipotetycznym) nielegalnym wkroczeniem w te interesy i uprawnienia przez organ wydający akt z zakresu administracji publicznej, a do wniesienia takiej skargi nie legitymuje jedynie stan zagrożenia naruszeniem, ani też sprzeczność z prawem zaskarżonej uchwały. Zgodzić się trzeba ze stanowiskiem, że nawet szczytne powody zaskarżenia uchwały organu samorządu terytorialnego, w tym troska o zgodność z przepisami prawa podejmowanych uchwał, nie mogą być uznane jako spełnienie przesłanki z art. 101 ust. 1 u.s.g. w zakresie legitymacji procesowej.
W kontekście poczynionych uwag uprawniony jest wniosek, że skarżąca nie wykazała, aby jej indywidualny interes prawny jako osoby fizycznej, został zaskarżoną uchwałą naruszony. Skarżąca wskazuje na sprzeczność zaskarżonej uchwały z prawem, ale nie wykazuje naruszenia konkretnego uprawnienia jej dotyczącego, wynikającego z przepisu prawa materialnego. Wprawdzie podnosi okoliczność wynajmu mieszkania komunalnego przez prawie 15 letni okres, który uprawniałby ją do pierwszeństwa w kupnie mieszkania, ale jak ustalono w ramach tego postępowania sądowego - umowa najmu stanowiąca podstawę żądania skarżącej, wygasła. Skarżąca nie podała natomiast innych okoliczności, mogących stanowić dla Sądu podstawę do uwzględnienia jej interesu prawnego w zaskarżeniu przedmiotowej uchwały. Podkreślenia przy tym wymaga, że to po stronie skarżącej leżało wykazanie związku naruszenia z jej indywidualną sytuacją prawną, przez wskazanie związku przyczynowego pomiędzy zaskarżoną uchwałą, a jej uprawnieniem normowanym tą uchwałą. A tego, w ocenie Sądu, skarżąca nie wykazała.
Wobec tego Sąd uznał, że skoro skarżąca nie posiada legitymacji skargowej, to zarzuty kierowane pod adresem zaskarżonej uchwały nie mogły być badane, a Sąd, który mając na uwadze powoływany już wyżej art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a., zobligowany jest tę skargę odrzucić.
O powyższym, Sąd orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI