III SA/Gl 159/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2021-03-30
NSAAdministracyjneŚredniawsa
samorząd terytorialnyprawo lokalowezasób mieszkaniowyuchwała rady gminynadzór nad uchwałamiochrona praw lokatorówkontrola administracyjnasąd administracyjny

Podsumowanie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę Wojewody Śląskiego na uchwałę Rady Miasta Katowice dotyczącą zasad wynajmowania lokali komunalnych, uznając, że uchwała nie narusza istotnie prawa.

Wojewoda Śląski zaskarżył uchwałę Rady Miasta Katowice w sprawie zasad wynajmowania lokali komunalnych, zarzucając jej sprzeczność z ustawą o ochronie praw lokatorów w wielu punktach, m.in. w zakresie określania warunków zamieszkiwania, kontroli społecznej, włączania pomieszczeń tymczasowych do zasobu mieszkaniowego, modyfikacji przepisów ustawowych, kryteriów wyboru najemców oraz wysokości kaucji. Sąd administracyjny po analizie zarzutów uznał, że uchwała nie narusza istotnie prawa i oddalił skargę Wojewody.

Sprawa dotyczyła skargi Wojewody Śląskiego na uchwałę Rady Miasta Katowice z dnia 30 maja 2019 r., nr VIII/146/19, w przedmiocie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy. Wojewoda zarzucił uchwale istotne naruszenie prawa, wskazując na szereg niezgodności z ustawą o ochronie praw lokatorów, m.in. brak określenia warunków zamieszkiwania kwalifikujących do poprawy, nieprawidłowe ujęcie kontroli społecznej, włączenie pomieszczeń tymczasowych do zasobu mieszkaniowego, powtarzanie przepisów ustawowych, nieprawidłowe kryteria wyboru najemców, czy też nieuprawnione określenie wysokości kaucji mieszkaniowej. Miasto Katowice wniosło o oddalenie skargi, argumentując, że uchwała jest zgodna z prawem i racjonalnie gospodaruje zasobem mieszkaniowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, po rozpoznaniu sprawy, oddalił skargę Wojewody. Sąd uznał, że zarzuty Wojewody nie dowodzą istotnego naruszenia prawa, które uzasadniałoby stwierdzenie nieważności uchwały. Sąd szczegółowo odniósł się do każdego z zarzutów, wyjaśniając, dlaczego nie znajdują one oparcia w przepisach prawa lub w orzecznictwie. Podkreślono konstytucyjną zasadę samodzielności gminy i potrzebę ochrony jej autonomii, a także znaczenie praktyczne uchwały dla czytelności i kompletności informacji dla mieszkańców.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, uchwała rady gminy nie może istotnie naruszać prawa, w tym przepisów ustawy o ochronie praw lokatorów.

Uzasadnienie

Sąd analizuje zarzuty Wojewody dotyczące sprzeczności uchwały z ustawą, oceniając, czy naruszenia te są istotne i uzasadniają stwierdzenie nieważności uchwały, biorąc pod uwagę zasadę samodzielności gminy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (14)

Główne

u.s.g. art. 93 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

ustawa o ochronie praw lokatorów art. 21 § 3

Ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego

Pomocnicze

u.s.g. art. 91 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

p.p.s.a. art. 147 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.s.g. art. 2 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 2 § 3

Ustawa o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 21 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

ustawa o ochronie praw lokatorów art. 21b § 1

Ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego

ustawa o ochronie praw lokatorów art. 23 § 2

Ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego

ustawa o ochronie praw lokatorów art. 6 § 1

Ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego

ustawa o ochronie praw lokatorów art. 20 § 2

Ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego

ustawa o ochronie praw lokatorów art. 23 § 1

Ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego

ustawa o ochronie praw lokatorów art. 25b

Ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego

k.c. art. 691 § 2

Kodeks cywilny

Argumenty

Godne uwagi sformułowania

istotne naruszenie prawa samodzielność gminy ochrona sądowa zasada proporcji nie ma wśród nich takiego, który dowodziłby istotnego naruszenia prawa

Skład orzekający

Krzysztof Wujek

przewodniczący sprawozdawca

Małgorzata Herman

sędzia

Małgorzata Jużków

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących nadzoru nad uchwałami gminnymi, zasady samodzielności gminy oraz dopuszczalności pewnych zapisów w uchwałach dotyczących zasobu mieszkaniowego."

Ograniczenia: Dotyczy konkretnej uchwały i zarzutów Wojewody, ale zawiera ogólne wytyczne dotyczące oceny zgodności uchwał z prawem.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu funkcjonowania samorządów lokalnych – nadzoru nad uchwałami i ich zgodności z prawem, co jest istotne dla prawników i urzędników samorządowych.

Sąd Administracyjny rozstrzyga spór o zasady wynajmu mieszkań komunalnych: czy gmina działała zgodnie z prawem?

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

III SA/Gl 159/21 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2021-03-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-02-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Krzysztof Wujek /przewodniczący sprawozdawca/
Małgorzata Herman
Małgorzata Jużków
Symbol z opisem
6269 Inne o symbolu podstawowym 626
6401 Skargi organów nadzorczych na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
III OSK 6685/21 - Wyrok NSA z 2023-02-09
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 713
art. 93 ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman Sędzia WSA Małgorzata Jużków po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 marca 2021 r. sprawy ze skargi Wojewody Śląskiego na uchwałę Rady Miasta Katowice z dnia 30 maja 2019 r., nr VIII/146/19 w przedmiocie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy oddala skargę.
Uzasadnienie
U z a s a d n i e n i
Wojewoda Śląski zaskarżył w trybie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. w Dz.U z 2020 r., poz. 713 ze zm.) uchwałę Rady Miasta Katowice z 30 maja 2019 r., Nr VIII/146/19, w sprawie przyjęcia "Zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta Katowice". Zdaniem Wojewody, uchwała jest w całości sprzeczna z art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (t.j. w Dz.U. z 2018 r., poz. 1234 ze zm., dalej w skrócie jako "ustawa o ochronie praw lokatorów" lub "ustawa").
Zarzut ten Wojewoda uzasadnił w następujący sposób.
1) Uchwała nie określa warunków zamieszkiwania kwalifikujących wnioskodawcę do ich poprawy, czego wymaga przepis art. 21 ust. 3 pkt 2 ustawy o ochronie praw lokatorów. W załączniku do uchwały zatytułowanym "Kwalifikacja punktowa warunków zamieszkiwania" określone zostały przesłanki złożenia wniosku o najem lokalu, a nie warunki zamieszkiwania kwalifikujące wnioskodawcę do ich poprawy.
2) Uchwała nie wypełnia prawidłowo delegacji z art. 21 ust. 3 pkt 5 ustawy o ochronie praw lokatorów w zakresie ustalenia sposobu kontroli społecznej nad rozpatrywaniem i załatwianiem wniosków o najem lokali zawieranych na czas nieoznaczony i o najmie lokali socjalnych. Kompetencje kontrolne w tym zakresie zostały w uchwale przekazane właściwej Komisji Rady Miasta Katowice, która jest organem wewnętrznym rady gminy i nie jest dopuszczalne "tworzenie jakiejkolwiek relacji podległości, zależności, a tym bardzie nadrzędności – wobec innych podmiotów czy organów gminy, poza radą". Natomiast wywieszenie do publicznej wiadomości listy osób oczekujących na zawarcie umowy najmu lokalu nie zapewnia społecznej kontroli nad rozpatrywaniem i załatwianiem wniosków o najem. Ponadto, sprzeczne z ustawą o ochronie danych osobowych jest udzielenie dostępu do danych wrażliwych osób ubiegających się o najem lokali członkom rady miasta. Dostęp do tych danych mogą mieć wyłącznie osoby realizujące te zadania w imieniu wójta (tu Prezydenta Miasta).
3) Nieprawidłowe jest włączenie w § 2 pkt 6 załącznika do uchwały pomieszczeń tymczasowych w skład mieszkaniowego zasobu gminy. Zgodnie z postanowieniami art. 2 ust. 1 pkt 5a i 10 w zw. z art. 21 ustawy o ochronie praw lokatorów pomieszczenia tymczasowe stanowią odrębny wobec zasobu mieszkaniowego gminy zasób, którym dysponuje gmina.
4) Zapisy § 3 ust. 1, § 5, § 9 ust. 1 oraz § 16 ust. 3 załącznika do uchwały, określające wysokość dochodu stanowią niedopuszczalną modyfikację art. 21b ust. 1 ustawy o ochronie praw lokatorów. Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa sądów administracyjnych uchwała organu stanowiącego gminy nie może regulować raz jeszcze tego, co zostało zawarte w obowiązującej ustawie.
5) Postanowienia załącznika do uchwały zawarte w:
- § 3 ust. 7 Dwukrotna odmowa przyjęcia propozycji zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego przez osobę posiadającą uprawnienie do otrzymania lokalu na podstawie § 3 ust. 5 lub ust. 6 traktowane będzie jako rezygnacja z uprawnienia do otrzymania lokalu,
- § 34 załącznika do uchwały Jeżeli osoba umieszczona na liście, o której mowa w § 29 ust. 3 i 9 oraz w § 29 ust. 4 trzykrotnie odmówi przyjęcia propozycji zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego zostanie skreślona z listy,
- § 35 Jeżeli osoba umieszczona na liście , o której mowa w § 29 ust. 3 , 4 i 9 z przyczyn nie leżących po stronie miasta Katowice nie zawrze umowy najmu lokalu mieszkalnego w okresie 2 lat od dnia umieszczenia jej na liście, zostanie skreślona z listy -
są sprzeczne z celem ustawy i zawierają negatywne przesłanki materialno-prawne i wykraczają poza granice zakreślone ustawą.
6) Przyjęte w § 5 pkt 1, § 37 ust. 1, § 44 ust. 1 pkt 2, § 50 ust. 2 pkt 2, § 51 ust. 2 pkt 2 załącznika do uchwały kryterium nieposiadania tytułu prawnego do innego lokalu mieszkalnego oraz w § 16 ust. 3 pkt 3 kryterium nieposiadania prawa własności do lokalu mieszkalnego przez osobę ubiegającą się o lokal z gminnego zasobu mieszkaniowego jest istotnym naruszeniem prawa. W art. 23 ust. 2 ustawy o ochronie praw lokatorów warunek nieposiadania prawa do lokalu dotyczy wyłącznie osób, które starają się o najem lokalu socjalnego. Wyłączenia tego nie można "poszerzać" przez stosowanie w innych przypadkach.
7) Istotnym naruszeniem prawa jest zapis § 19 załącznika do uchwały określający wysokość kaucji mieszkaniowej zabezpieczającej pokrycie należności z tytułu najmu lokalu. Przepisy prawa powszechnie obowiązującego nie przewidują uprawnienia rady gminy do regulowania w drodze uchwały wysokości kaucji zabezpieczającej. Kwestia ta powinna być uregulowana umową zawieraną między stronami, co oznacza kompetencje organu wykonawczego gminy.
8) Przekroczeniem upoważnienia ustawowego jest określenie czasu trwania umów najmu w: § 7 (umowa najmu lokalu mieszkalnego), § 13 ust. 4 (umowa najmu lokalu o czynszu ustalonym w przetargu), § 11 (okres, na jaki oddawane są w najem lokale socjalne oraz przesłanki przedłużenia takiej umowy), § 15 ust. 2 (okres na jaki zawierane są umowy najmu pomieszczenia tymczasowego). W art. 20 ust. 2, art. 23 ust. 1 oraz w art. 25b ustawy o ochronie praw lokatorów wskazany jest czas trwania tych umów.
9) Naruszeniem kompetencji organu wykonawczego gminy do określenia struktury organizacyjnej urzędu jest postanowienie § 25 załącznika do uchwały, mocą którego rejestr wniosków umiejscowiono we wskazanym referacie urzędu gminy, w tym przypadku w wydziale właściwym do spraw lokalowych Urzędu Miasta Katowice.
10) Sprzeczne z przepisami art. 21 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 pkt 3 ustawy o ochronie praw lokatorów jest delegowanie kompetencji przypisanych ustawowo radzie Miasta do określenia zasad i kryteriów wyboru osób, którym przysługuje pierwszeństwo zawarcia umowy najmu lokalu na czas nieoznaczony i umowy najmu lokalu socjalnego, co nastąpiło w §§ 46 – 55 załącznika do uchwały, przez przyznanie tych kompetencji Prezydentowi Miasta.
Miasto Katowice wniosło o oddalenie skargi Wojewody. W następujący sposób odniosło się do zarzutów organu nadzoru.
1) Dyspozycja z art. 21 ust. 3 pkt 2 ustawy o ochronie praw lokatorów została wykonana w § 3 ust. 2 i ust. 3 załącznika do uchwały, gdzie określono warunki zamieszkiwania kwalifikujące wnioskodawcę do ich poprawy. Zapisy z § 21 i § 22 załącznika do uchwały dotyczą szczegółowej kwalifikacji punktowej wniosków prowadzonej w oparciu o opisane w nim kryteria ogólne i socjalne.
2) Sposób poddania trybu rozpatrywania i załatwiania wniosków kontroli społecznej nie został w żaden sposób określony przez ustawodawcę. Można go zrealizować tak przez powołanie nowego organu, który będzie realizował te cele, jak i przez oddanie tych kompetencji istniejącej już komisji. Również wywieszenie listy na tablicy ogłoszeń w Urzędzie Miasta Katowice służy temu celowi.
3) Miasto utworzyło, zgodnie z art. 25a ustawy o ochronie praw lokatorów, zasób pomieszczeń tymczasowych - Gmina tworzy zasób tymczasowych pomieszczeń, które przeznacza się na wynajem. Jest to zbiór odrębny od mieszkaniowego zasobu gminy. To, że z zapisu § 2 pkt 6 załącznika do uchwały wynika, że lokale mieszkalne wchodzące w skład mieszkaniowego zasobu gminy mogą być wynajmowane jako pomieszczenia tymczasowe nie oznacza, że pomieszczenia tymczasowe wchodzą w skład mieszkaniowego zasobu gminy, ponieważ z chwilą podjęcia decyzji o przeznaczeniu lokalu na pomieszczenie tymczasowe jest on wyłączany z mieszkaniowego zasobu gminy.
4) W § 3 ust. 1, § 5, § 9 ust. 1 oraz § 16 ust. 3 załącznika do uchwały powtórzone zostały zapisy z art. 21b ustawy o ochronie praw lokatorów, ale beż żadnej ich modyfikacji.
5) Zapisy § 3 ust. 7, § 34 i § 35 załącznika do uchwały nie naruszają postanowień art. 21 ust. 1 i ust. 3 ustawy o ochronie praw lokatorów. Nie stanowią o braku realizacji przez Miasto ustawowego obowiązku zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej, nie wykluczają nikogo z kręgu osób uprawnionych do ubiegania się o wynajem lokalu gminnego ani nie wykraczają poza upoważnienia ustawowe. Zapisy te służą racjonalnemu gospodarowaniu lokalami, stąd, zgodnie z § 3 ust. 7, dwukrotna odmowa przyjęcia propozycji zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego na czas nieoznaczony przez osobę uprawnioną do otrzymania lokalu na podstawie § 3 ust. 5 lub 6 traktowana będzie jako rezygnacja z uprawnienia do otrzymania lokalu. Zgodnie z § 34 trzykrotna odmowa propozycji zawarcia umowy najmu lokalu mieszkaniowego przez osobę ujętą na liście przydziałów skutkuje skreśleniem z listy najemców, a zgodnie z § 35 osoba ujęta na liście przydziałów zostanie skreślona z listy, jeżeli w okresie 2 lat od umieszczenia na liście nie zawrze umowy najmu lokalu z przyczyn nieleżących po stronie wynajmującego.
6) Zapis § 5 pkt 1 złącznika do uchwały wskazuje, że wymienione w nim osoby posiadają tytuł prawny do lokalu, co wynika wprost z treści § 5 ust. 2 i nie wyklucza ich to z kręgu potencjalnych uprawnionych, a w istocie chodzi tu o to, by poza tytułem prawny do już zajmowanego lokalu nie posiadały jeszcze tytułu do innego lokalu, w którym z powodzeniem mogłyby zaspokoić swoje potrzeby mieszkaniowe.
Zapis § 37 ust. 1 jest wypełnieniem delegacji ustawowej z art. 21 ust. 3 pkt 4 ustawy, wymagającej od gminy określenia w przepisach prawa miejscowego warunków zamiany lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy oraz zamiany pomiędzy najemcami lokali należących do tego zasobu a osobami zajmującymi lokale w innych zasobach. Z ustawy nie wynikają żadne konkretne warunki, a zatem przyjęcie, że są to posiadanie tytułu prawnego do zajmowanego lokalu, zgoda uprawnionego dysponenta jak również brak tytułu prawnego do innego lokalu jest racjonalne i nie narusza art. 21 ust. 3 pkt 4 ustawy.
Przepis § 44 jest wypełnieniem delegacji z art. 21 ust. 3 pkt 6 ustawy i dotyczy określenia w przepisach prawa miejscowego zasad postępowania w stosunku do osób, które pozostały w lokalu opuszczonym przez najemcę lub lokalu, w którego najem nie wstąpiły po śmierci najemcy. I w tym przypadku wymogi ustawowe nie zostały skonkretyzowane, a zatem uznanie, że jednym z kryteriów jest brak tytułu prawnego do innego lokalu nie narusza ustawy. Jest natomiast przykładem racjonalnego gospodarowania lokalami, ponieważ zapobiega nabyciu uprawnień do lokalu komunalnego przez osoby, które posiadają już tytuł prawny do innego lokalu, w którym mogłyby zaspokoić swoje potrzeby mieszkaniowe.
Podobnie sytuacja ma się w przypadku zapisów z § 50 ust. 2 pkt 2 oraz § 51 ust. 2 pkt 2, w których chodzi o osoby ubiegające się o przydział lokalu, którego najem rozwiązano lub w stosunku do którego zapadł wyrok sądu orzekający eksmisję osób zamieszkujących.
Z kolei zapis § 16 ust. 3 pkt 3 określa kryterium dotyczące osoby ubiegającej się o przydział mieszkania na podstawie § 16 (oddanie lokalu w najem po przeprowadzeniu remontu przez przyszłego najemcę). W tym przypadku nie mogą to być osoby, które posiadają prawo własności do innego lokalu, ale osoby te, po spełnieniu kryterium dochodowego mogą ubiegać się o najem lokalu mieszkalnego na zasadach z § 3 ust. 3 załącznika do regulaminu.
7) Uregulowanie w § 19 załącznika do uchwały wysokości kaucji jako 6-ściokrotność czynszu nie jest naruszeniem przepisów ustawy, ponieważ są one ogólne i zawierają jedynie wytyczne, w myśl których zawarcie umowy najmu może być uzależnione od wpłacenia przez najemcę kaucji zabezpieczającej pokrycie należności z tytułu najmu lokalu, przysługujących wynajmującemu w dniu opróżnienia lokalu, a kaucja nie może przekraczać dwunastokrotności miesięcznego czynszu. Zapisy uchwały Rady Miasta uszczegółowiające tę kwestię nie pozostają w jakiejkolwiek kolizji z postanowieniami ustawy.
8) Określenie czasu trwania umów najmu lokalu mieszkalnego, najmu lokalu mieszkalnego o czynszu ustalonym w przetargu, umowy najmu lokalu socjalnego oraz umowy najmu pomieszczenia tymczasowego (odpowiednio zapisy § 7, § 13 ust. 4, § 11 oraz § 15 ust. 2 załącznika do uchwały) w niczym nie narusza postanowień ustawy. Umowę najmu lokalu mieszkalnego zawiera się, zgodnie z § 7, na czas nieoznaczony, chyba że zawarcia umowy na czas oznaczony żąda lokator, co odpowiada zapisowi z art. 20 ust. 2 ustawy ( Lokale stanowiące mieszkaniowy zasób gminy, z wyjątkiem lokali będących przedmiotem najmu socjalnego i lokali, o których mowa w ust. 3, mogą być wynajmowane tylko na czas nieoznaczony).
W przypadku lokalu mieszkalnego o czynszu ustalonym w przetargu ustawodawca pozostawił radzie gminy określenie kryteriów oddawania w najem lokali o powierzchni użytkowej przekraczającej 80 m² odmiennie od kryteriów wynajmowania innych lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy i z prawa tego Rada Miasta skorzystała.
Umowę najmu lokalu socjalnego zawiera się, zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy, na czas oznaczony, a zatem zapis § 11 załącznika do uchwały, mówiący o zawieraniu tych umów na okres dwóch, lat nie jest sprzeczny z ustawą.
Podobnie rzecz się ma w przypadku umowy najmu pomieszczenia tymczasowego. Zgodnie z art. 25b ustawy umowę najmu tymczasowego pomieszczenia zawiera się na czas oznaczony, nie krótszy niż miesiąc i nie dłuższy niż 6 miesięcy. W mieście Katowice umowę taką zawiera się na trzy miesiące, a zatem w granicach ustawowych.
9) Jako niezrozumiały Miasto Katowice określiło zarzut o tym, że zapisy § 25, § 26, § 29, §§ 30 – 33 załącznika do uchwały naruszają kompetencje organu wykonawczego gminy do określenia struktury organizacyjnej urzędu.
10) Ostatni zarzut Wojewody dotyczy postanowień zawartych w §§ 46 – 55 załącznika do uchwały. Zdaniem Miasta wszystkie te postanowienia pozwalają Prezydentowi Miasta na wyrażenie zgody na zawarcie umowy w ściśle określonych warunkach. Są to przewidziane przez Radę tryby szczególne nakazujące Prezydentowi sprawdzenie istnienia przesłanek do zastosowania tego trybu i tylko w tym zakresie Prezydent wyraża zgodę, co ma na celu dodatkową kontrolę aby ten tryb nie był nadużywany. Nie stanowi to o przekazaniu kompetencji organu stanowiącego na wykonawczy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zajął w tej sprawie następujące stanowisko.
Skarga Wojewody Śląskiego nie zwiera uzasadnionych zarzutów.
Przed omówieniem każdego z nich konieczne są uwagi wstępne dotyczące nadzoru nad działalnością gmin sprawowanego przez organ nadzoru, jakim jest wojewoda. Skarga złożona w niniejszej sprawie przez Wojewodę Śląskiego ma swoje oparcie w przepisie art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, który umożliwia organowi nadzoru zaskarżenie do sądu administracyjnego uchwały, gdy upłynął już termin do stwierdzenia jej nieważności w trybie art. 91 ust. 1 tej ustawy, czyli przez wydanie rozstrzygnięcia nadzorczego. Wówczas sąd może na podstawie art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. w Dz.U. z 2019 r., poz. 2325, dalej jako "p.p.s.a.) stwierdzić nieważność uchwały. W obydwu przypadkach przyczyną stwierdzenia nieważności uchwały organu gminy musi być istotne naruszenie prawa (porównaj NSA w wyroku z 20 marca 2009 r., sygn. akt II OSK 1527/08). W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęty jest pogląd, w myśl którego do istotnych naruszeń przepisów prawa należy zaliczyć naruszenie tych przepisów, które wyznaczają kompetencję do podejmowania uchwał, podstawę prawną podejmowania uchwał, przepisy prawa ustrojowego, przepisy prawa materialnego - przez wadliwą ich wykładnię - oraz przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwał (porównaj wyrok WSA w Krakowie z 21 listopada 2013 r., sygn. akt III SA/Kr 648/13 i powołane tam orzeczenia sądów administracyjnych). W wyroku z 24 stycznia 2019 r., sygn. akt VIII SA/Wa 845/18 WSA w Warszawie podkreślił, że stwierdzenie nieważności uchwały może nastąpić tylko wówczas, gdy uchwała pozostaje w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawnym, co jest oczywiste i bezpośrednie oraz wynika wprost z treści tego przepisu. Z kolei w wyroku z 18 października 2016 r., sygn. akt II GSK 1650/16, NSA wskazał, że w świetle art. 91 ust. 1 i 4 u.s.g. przesłanką stwierdzenia nieważności uchwały rady gminy jest istotne naruszenie prawa, czyli takie, którego skutki nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawa (wszystkie powołane tu wyroki sądów administracyjnych są dostępne w Bazie Orzeczeń na www.nsa.gov.pl). Twierdzenie to ma bezpośrednie zastosowanie do stwierdzenia nieważności uchwały na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., czyli uchwały zaskarżonej w trybie art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Tak ukształtowane orzecznictwo sądów administracyjnych zmierza do ochrony zasady samodzielności gminy jako jednej z podstawowych zasad ustroju samorządu terytorialnego w Polsce. Zgodnie z art. 16 ust. 2 Konstytucji Samorząd terytorialny uczestniczy w sprawowaniu władzy publicznej. Przysługującą mu w ramach ustaw istotną część zadań publicznych samorząd wykonuje w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność. Zgodnie zaś z art. 165 ust. 2 Konstytucji RP samodzielność jednostek samorządu terytorialnego podlega ochronie sądowej. W odniesieniu do samorządu gminnego zasada ta znalazła wyraz w art. 2 ust. 1 i ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym (porównaj wyrok WSA w Gdańsku z 29 marca 2018 r., sygn. akt III SA/Gd 125/18).
Samodzielność gminy jest zatem zasadą konstytucyjną, podlegającą sądowej ochronie i ten fakt powinien wytyczać kierunek wykładni i stosowania przepisów prawa mających zastosowanie w postępowaniu nadzorczym, ponieważ tak w stanowieniu prawa, jak i w jego stosowaniu normy konstytucyjne wyznaczają wzorzec najwyższy.
Trzeba też mieć na uwadze to, że w 1994 r. Polska ratyfikowała Europejską Kartę Samorządu Lokalnego, przyjętą 15 października 1985 r. w Strasburgu przez Stałą Konferencję Gmin i Regionów Europy przy Radzie Europy. Konwencja reguluje status samorządów lokalnych w relacji do władz państwowych. Została opublikowana w Dz. U .z 1994 r., nr 124, poz. 607 i jako ratyfikowana umowa międzynarodowa stanowi część krajowego porządku prawnego i jest w nim stosowana.
Art. 3 ust. 1 Karty definiuje samorząd lokalny jako prawo i zdolność społeczności lokalnych, w granicach określonych prawem, do kierowania i zarządzania zasadniczą częścią spraw publicznych na ich własną odpowiedzialność i w interesie ich mieszkańców.
Art. 4 wskazuje, że:
2. Społeczności lokalne mają - w zakresie określonym prawem - pełną swobodę działania w każdej sprawie, która nie jest wyłączona z ich kompetencji lub nie wchodzi w zakres kompetencji innych organów władzy.
4. Kompetencje przyznane społecznościom lokalnym powinny być w zasadzie całkowite i wyłączne i mogą zostać zakwestionowane lub ograniczone przez inny organ władzy, centralny lub regionalny, jedynie w zakresie przewidzianym prawem.
Wreszcie stosownie do art. 8 ust. 3 kontrola administracyjna społeczności lokalnych powinna być sprawowana z zachowaniem proporcji między zakresem interwencji ze strony organu kontroli a znaczeniem interesów, które ma on chronić.
Oceniając zarzuty postawione w skardze Sąd stwierdza, że nie ma wśród nich takiego, który dowodziłby istotnego naruszenia prawa przez Radę Miasta Katowice (w rozumieniu tu przedstawionym), a więc takiego, które byłoby nie do pogodzenia z obowiązującym porządkiem prawnym i rodziło konieczność stwierdzenie nieważności uchwały.
Przechodząc zatem do oceny poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze Sąd stwierdza, że Rada Miasta Katowice nie naruszyła art. 21 ust. 3 pkt 2 ustawy o ochronie praw lokatorów przez zaniechanie określenia warunków zamieszkiwania kwalifikujących wnioskodawcę do ich poprawy. Zapis tego rodzaju znajduje się w § 3 ust. 2 i ust. 3 załącznika do uchwały. W swym zarzucie Wojewoda odniósł się do zapisów § 21 i § 22 załącznika, które dotyczą innych kwestii. Dość jasno Miasto wyraziło to w odpowiedzi na skargę.
Sąd nie dopatruje się istotnego naruszenia prawa przez realizację zasady społecznej kontroli w ten sposób, że powierza się go właściwej komisji Rady Miasta Katowice. Jak słusznie podniesiono w odpowiedzi na skargę, przepis art. 21 ust. 3 pkt 5 ustawy o ochronie praw lokatorów w żaden sposób nie ukierunkowuje rady gminy w tym zakresie. Stanowi jedynie o tym, że społecznej kontroli ma być poddany tryb rozpatrywania i załatwiania wniosków o najem lokali zawieranych na czas nieoznaczony i najem socjalny lokali. Mowa tu o społecznej kontroli, a więc pozbawionej cech władczych i decydujących, co sprawia, że powierzenie tego zadania właściwej komisji Rady Miasta w niczym nie narusza "statusu tego organu" ani nie tworzy "relacji podległości, zależności, a tym bardziej nadrzędności wobec innych podmiotów czy organów" - jak napisano w skardze. Zgodnie z art. 21 ust.1 u.s.g. "Rada gminy ze swojego grona może powoływać stałe i doraźne komisje do określonych zadań, ustalając przedmiot działania i skład osobowy". Skoro do kompetencji rady gminy należy powoływanie i ustalanie przedmiotu działania komisji, to powierzenie właściwej komisji społecznej kontroli nad trybem rozpatrywania i załatwiania wniosków o najem lokali mieści się w tych kompetencjach i nie jest istotnym naruszeniem prawa. Jeśli natomiast chodzi o to, że członkowie właściwej komisji będą mieli dostęp do danych osób ubiegających się o najem lokali, to trzeba mieć na uwadze, że zarzut taki będzie można postawić wobec każdego organu, który będzie się tym zajmował. Rzecz zatem nie w tym, jaki to ma być organ, a w tym, jakie informacje będą mu udostępniane.
Kolejny zarzut Wojewody dotyczy § 2 pkt 6 załącznika do uchwały, w którym, zdaniem organu nadzoru, pomieszczenia tymczasowe włączono do mieszkaniowego zasobu gminy, co narusza art. 2 ust. 1 pkt 5a i ust. 10 w zw. z art. 21 ustawy. Zgadzając się z tym, że mieszkaniowy zasób gminy stanowią lokale służące do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych (art. 2 ust. 10 ustawy), a pomieszczenia tymczasowe nie są lokalami (art. 2 ust. 1 pkt 5a ustawy) Sąd stwierdza, że przez zapis § 2 pkt 6 załącznika do uchwały nie nastąpiło włączenie pomieszczeń tymczasowych w skład mieszkaniowego zasobu gminy. Nie to wynika z jego treści, bo ona dotyczy takiej sytuacji, kiedy lokal mieszkalny może być wynajmowany jako pomieszczenie tymczasowe, a jeśli dodać do tego wyjaśnienie Miasta, że z taką chwilą następuje wykreślenie lokalu z zasobu mieszkaniowego, to zarzut Wojewody nie wskazuje na istotne naruszenie prawa przez uchwałę w takim rozumieniu, jakie zostało tu już przedstawione. Należy mieć na uwadze to, że inny jest standard lokalu mieszkalnego i pomieszczenia tymczasowego, inne są ich funkcje i cele. Jeśli do realizacji celu, któremu co do zasady służy pomieszczenie tymczasowe, używa się lokalu mieszkalnego, to nie ma tu mowy o uszczupleniu uprawnień i pogorszeniu sytuacji osoby ubiegającej się o najem pomieszczenia tymczasowego, wręcz przeciwnie.
Następny zarzut, jakoby w § 3 ust. 1, § 5, § 9 oaz w § 16 ust. 3 załącznika do uchwały zawarto modyfikację treści art. 21b ust. 1 ustawy nie został uzasadniony przez Wojewodę, który poprzestał w tym miejscu na stwierdzeniu faktu. Nie wiadomo zatem, w jakim zakresie organ nadzoru dopatruje się modyfikacji zapisu ustawowego. Dalsza część zarzutu związanego z tą kwestią dotyczy zakazu modyfikacji a nawet powtarzania w uchwale stanowiącej prawo miejscowe zapisów ustawowych. Skoro z modyfikacją przepisu ustawowego nie mamy do czynienia, to trzeba odnieść się do kwestii powtarzania w prawie miejscowym treści przepisu ustawowego. Sąd nie podziela poglądu przedstawionego przez Wojewodę, obecnego również w orzecznictwie sądów administracyjnych, w myśl którego istotnym naruszeniem prawa jest powtórzenie w uchwale organu stanowiącego gminy treści zawartej w przepisie ustawowym. Naruszeniem prawa jest bez wątpienia takie stanowienie prawa miejscowego, które jest sprzeczne z normami ustawowymi, co do czego nie ma wątpliwości. Zawsze jeszcze pozostaje kwestia oceny, czy naruszenie to można uznać za istotne. Samo powtórzenie treści przepisu ustawowego nie jest w ocenie Sądu naruszeniem prawa, o ile nie wykaże się, że w kontekście aktu prawa miejscowego dochodzi do nadania mu innego znaczenia, niezgodnego z tym, jakie wynika z ustawy, co nie miało tu miejsca.
Trzeba też uwzględnić inny aspekt sprawy. Otóż zaskarżony przez Wojewodę akt prawa miejscowego zatytułowany "Zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu lokali Miasta Katowice", z racji materii, jaką reguluje, jest aktem obszernym i szczegółowym. Musi być jednocześnie tak skonstruowany, by zawierał wszelkie niezbędne informacje dla osób ubiegających się o najem lokalu z tego zasobu; temu w końcu służy. Jedną z nich, i to o znaczeniu podstawowym, jest informacja o tym, w jaki sposób określa się dochód na osobę w gospodarstwie domowym wnioskodawcy uzasadniający oddanie mu lokalu w najem. Przytoczenie w tych wszystkich punktach "Zasad wynajmowania lokali..." zapisu ustawowego ma uzasadnienie w tym, że akt ten jako całość musi być dla osób zainteresowanych kompletny. Nie posiadałby tej cechy, a wręcz byłby trudny do zrozumienia, gdyby w kilku punktach przerywał ciąg informacji i odsyłał do ustawy. W takiej sytuacji trudno by mówić o stanowieniu prawa miejscowego w sposób zrozumiały i przyjazny dla członków wspólnoty. Takie względy praktyczne też należy uwzględnić w ocenie stanowienia prawa miejscowego.
Sąd nie podzielił kolejnego zarzutu skargi, jakoby zapisy § 3 ust. 7, § 34 oraz § 35 załącznika do uchwały naruszały przepis art. 4 ustawy. Chodzi odpowiednio o sytuacje, w uproszczeniu, kiedy:
- dwukrotna odmowa przyjęcia propozycji zawarcia umowy najmu socjalnego będzie traktowana jako rezygnacja z uprawnienia,
- trzykrotna odmowa zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego przez osobę ujętą na liście przydziałów skutkuje skreśleniem z list najemców,
- jeżeli w okresie dwóch lat od ujęcia na liście przydziałów właściwa osoba nie zawrze umowy najmu lokalu mieszkalnego, z przyczyn niezależnych od wynajmującego, zostanie skreślona z listy przydziałów.
Przepis art. 4 ustawy (w domyśle ust. 1), na który powołał się Wojewoda, stanowi z kolei, że Tworzenie warunków do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej należy do zadań własnych gminy. Bez wchodzenia w szczegóły, Sąd nie widzi naruszenia art. 4 ust. 1 ustawy przez wymienione tu zapisy załącznika do uchwały. Nie jest to rezygnacja przez Gminę z zaspokajania potrzeb mieszkaniowych mieszkańców, a dążenie do usprawnienia procesu zawierania umów najmu. Przepis art. 21 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o ochronie praw lokatorów zezwala gminie na określenie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy. Postanowienia § 3 ust. 7, § 34 oraz § 35 załącznika do uchwały mieszczą się w pojęciu zasad wynajmowania lokali i nie da się z nich wykoncypować, że Miasto rezygnuje z realizacji obowiązku zaspokajania potrzeb mieszkaniowych obywateli, lub kogokolwiek dyskryminuje.
Zarzut, jakoby kryterium braku tytułu do lokalu przewidziany w zapisach § 5 pkt 1, § 37 ust. 1, § 44 ust. 1 pkt 2, § 50 ust. 2 pkt 2, § 51 ust. 2 pkt 2 oraz w § 16 ust. 3 pkt 3 stanowił naruszenie art. 23 ust. 2 ustawy jest chybiony. Trzeba jednak zacząć od tego, że słusznie wywodzi organ nadzoru, iż twierdzenie, że przewidziany w art. 23 ust. 2 ustawy warunek zawarcia umowy najmu socjalnego lokalu polegający na tym, by osoba, z którą zawarty ma być najem nie posiadała tytułu prawnego do lokalu nie może być stosowany w innych przypadkach niż ten wynikający z ustawy występuje w orzecznictwie sądów administracyjnych (dla przykładu wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 10 stycznia 2018 r., sygn. akt III SA/Łd 981/17). Rzecz jednak w tym, że żaden z wymienionych tu zapisów załącznika do uchwały takiego naruszenia prawa, zdaniem Sądu, nie zawiera.
W § 5 załącznika do uchwały chodzi o osoby, które posiadają już tytuł prawny do lokalu (decyzja administracyjna lub umowa z Dyrektorem Komunalnego Zakładu Gospodarki Mieszkaniowej w Katowicach), uzyskany przed dniem wejścia w życie obecnie obowiązującej ustawy o ochronie praw lokatorów, i to nie wyklucza ich z grona ubiegających się o najem lokalu na nowych zasadach, a warunek braku tytułu prawnego do innego lokalu polega na tym, by poza tytułem prawnym do obecnie zajmowanego lokalu nie posiadały jeszcze tytułu prawnego do kolejnego mieszkania.
Podobnie rzecz ma się z zapisem § 37 ust. 1 załącznika. Dotyczy on najemców, którzy posiadają już tytuł prawny do lokalu, który chcą zamienić, i to również nie wyklucza takiej zamiany pod warunkiem, że nie posiadają tytułu prawnego do jeszcze innego lokalu.
Sąd nie dopatruje się naruszenia prawa w tych rozwiązaniach. Przepis art. 23 ust. 2 ustawy przewiduje warunek w postaci nieposiadania prawa do lokalu w przypadku ubiegania się o najem socjalny, ale przepis ten nie może być rozumiany w ten sposób, że w przypadku ubiegania się o najem innego lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy zainteresowany może mieć prawo do innego, a może i innych lokali, w których może zaspokoić swe potrzeby mieszkaniowe. Byłoby to sprzeczne z celem mieszkaniowego zasobu gminy, którym jest właśnie zaspokajanie mieszkaniowych potrzeb członków gminy.
Następny zapis § 44 odnosi się do osób, które zamieszkiwały i pozostały w lokalu po rozwiązaniu umowy przez najemcę, opuszczeniu go i wymeldowaniu najemcy lub w lokalu po śmierci najemcy i nie wstąpiły w stosunek najmu na zasadzie art. 691 § 2 Kodeksu cywilnego. Również w tym przypadku umowa najmu może być zawarta pod warunkiem, że nie posiadają tytułu prawnego do innego lokalu.
Analogicznie sytuacja przedstawia się z zapisem § 50 ust. 2 pkt 2 oraz § 51 ust. 2 pkt 2 załącznika do uchwały. W tych przypadkach chodzi o wstępnego lub zstępnego osoby, z którą umowę najmu rozwiązano z powodu zadłużenia czynszowego lub z innej przyczyny, a wstępny lub zstępny pozostaje w tym lokalu i podobnie - wstępnego lub zstępnego osoby, wobec której orzeczono eksmisję, a który został w lokalu po jego opuszczeniu przez dotychczasowego najemcę. Wymóg braku tytułu do innego lokalu ma zapobiec przyznaniu tytułu do lokalu z zasobów mieszkaniowych osobom, które mogą zaspokoić swe potrzeby mieszkaniowe w lokalach, do których już posiadają tytuły prawne. Jest to przy tym szczególna sytuacja, w której zainteresowany ma "przejąć" lokal po poprzednim najemcy. I w tym przypadku, z uwzględnieniem poprzednich uwag, nie ma miejsca naruszenie art. 23 ust. 2 ustawy. Rozwiązania przyjęte w omówionych tu zasadach z uchwały Rady Miasta Katowice mają sens i uzasadnienie praktyczne, co powinno być uwzględnione przy ocenie ich zgodności z prawem. Nie wystarczy tu stwierdzenie, że art. 23 ust. 2 ustawy stanowi, że umowa najmu socjalnego lokalu, z uwzględnieniem art. 14 ust. 1, może być zawarta z osobą, która nie ma tytułu prawnego do lokalu i z tego wywodzić, że umowy najmu innych lokali warunku tego nie mogą zawierać. Konieczne jest szersze spojrzenie na to zagadnienie uwzględniające cel tworzenia i funkcjonowania mieszkaniowego zasobu gminy, o jakim tu napisano.
Zapis § 16 ust. 3 pkt 3 załącznika do uchwały również dotyczy specyficznej sytuacji, kiedy Miasto ma oddać w najem lokal stanowiący jego zasób po przeprowadzeniu remontu przez przyszłego najemcę. Warunek, by nie był on "właścicielem" innego lokalu mieszkalnego jest uzasadniony i nie stanowi istotnego naruszenia prawa. Słusznie podniosło Miasto, że osoby, które są już właścicielami lokali mieszkalnych nie powinny być objęte pomocą z mieszkaniowego zasobu gminy na zasadach z art. 16.
Istotne jest przy tym to, co Miasto napisało w odpowiedzi na skargę, że w każdym z tych szczególnych przypadków nic nie stoi na przeszkodzie, by osoby, o których mowa w zaskarżonych zapisach ubiegały się o najem lokalu na zasadach ogólnych, a nie szczególnych wynikających z tych zapisów.
Następny zarzut organu nadzoru dotyczy zapisu § 19 załącznika do uchwały, w którym określona została wysokość kaucji mieszkaniowej. Zapis ten, zdaniem Wojewody, ma w istotny sposób naruszać przepisy ustawy, które nie uprawniają rady gminy do regulowania w drodze uchwały wysokości kaucji zabezpieczającej. Stawiając ten zarzut organ nadzoru wskazał na jeden przepis art. 6 ust. 1 ustawy. Zgodnie z nim "Zawarcie umowy najmu może być uzależnione od wpłacenia przez najemcę kaucji zabezpieczającej pokrycie należności z tytułu najmu lokalu, przysługujących wynajmującemu w dniu opróżnienia lokalu. Kaucja nie może przekraczać dwunastokrotności miesięcznego czynszu za dany lokal, obliczonego według stawki czynszu obowiązującej w dniu zawarcia umowy najmu". Zdaniem Sądu, z przepisu tego wynika jedynie to, że zawarcie umowy najmu może być uzależnione od wpłacenia przez najemcę kaucji zabezpieczającej i wskazana jest jej górna granica. Nie da się wywnioskować z jego treści, że wysokość kaucji nie może być określona w uchwale rady gminy. Trzeba mieć na uwadze przepis art. 21 ust. 1 pkt 2 ustawy, zgodnie z którym rada gminy ustala zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład jej mieszkaniowego zasobu. Jeśli przy tym żaden przepis nie wyklucza kompetencji rady gminy do ustalenia wysokości kaucji, a tak jest, to trzeba uznać, że uprawnienie to mieści się w kompetencji do ustalenia zasad wynajmowania lokali przy zastrzeżeniu, że wysokość kaucji nie może przekroczyć górnej granicy ustawowej.
Podobnie sprawa przedstawia się, gdy chodzi o zapisy załącznika do uchwały zawarte w § 7, § 13 ust. 4, § 11, oraz w § 15 ust. 2 określające czas trwania umów najmu lokalu: mieszkalnego, mieszkalnego o czynszu ustalonym w drodze przetargu, lokalu socjalnego oraz pomieszczenia tymczasowego. Ponieważ, jak twierdzi organ nadzoru, terminy te zostały określone w ustawie, w art. 20 ust. 2, art. 23 ust. 1 oraz w art. 25b, to ponowne ich określanie w załączniku do uchwały jest przekroczeniem upoważnienia ustawowego. Ponadto, określenie czasu trwania umowy należy do umawiających się stron, a zatem leży to w kompetencji organu wykonawczego gminy. Kwestionowane zapisy załącznika do uchwały ograniczają kompetencje organu wykonawczego gminy oraz potencjalnych najemców.
Sąd nie podzielił tego zarzutu. Co do powtórzenia w akcie prawa miejscowego zapisu ustawowego Sąd już się wypowiedział i uwagi te podtrzymuje. Powtórzenie to samo w sobie nie stanowi naruszenia prawa, o ile nie dochodzi do nadania temu zapisowi treści odmiennej od tej, jaka wynika z ustawy, a taka redakcja uchwały służy zachowaniu kompletności i czytelności aktu prawa miejscowego. Uwagi te dotyczą zapisu § 7 i § 13 ust. 4 uchwały, w których powtórzono zapis art. 20 ust. 2 ustawy o tym, że lokale te mogą być wynajmowane tylko na czas oznaczony. Przewidziana w tych zapisach uchwały możliwość zawarcia umów na czas oznaczony dopuszczona jest jedynie na żądanie lokatora, co oznacza jego rezygnację z gwarancji ustawowej, a zatem nie oznacza naruszenia jego praw przez Radę Miasta.
W pozostałym zakresie należy pamiętać o kwestii zasadniczej, że to do kompetencji rady gminy należy określenie w uchwale zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy. Dopóki rada gminy wykonuje to uprawnienie, nie naruszając przepisów ustawowych, dopóty nie ma podstaw do stwierdzenia nieważności jej uchwały. W § 11 załącznika do uchwały zawarty jest zapis, zgodnie z którym umowa najmu lokalu socjalnego winna być zawarta na okres dwóch lat, z możliwością jej przedłużenia. Przepis ustawowy – art. 23 ust. 1 stanowi tyle, że umowę najmu socjalnego lokalu zawiera się na czas oznaczony. Nie ma sprzeczności miedzy zapisem uchwały a przepisem ustawy. Można mówić o skonkretyzowaniu w uchwale w zapisu ustawowego, co leży w kompetencji rady gminy z art. 21 ust. 1 pkt 2 ustawy. Podobnie w przypadku czasu trwania najmu pomieszczenia tymczasowego. Przepis ustawowy art. 25b mówi o czasie oznaczonym, nie krótszym niż miesiąc i nie dłuższym niż 6 miesięcy. Zgodnie z § 15 ust. 2 załącznika do uchwały kwestię tę reguluje zarządzenie Prezydenta Miasta Katowice w sprawie utworzenia zasobu tymczasowych pomieszczeń oraz zasad ich wynajmowania, przy czym Wojewoda nie kwestionuje przyznania tych kompetencji Prezydentowi Miasta. W zarządzeniu tym przyjęto, że okres trzech miesięcy, a zatem w granicach ustawowych.
Następny zarzut organu nadzoru dotyczy umiejscowienia rejestru wniosków w określonym referacie urzędu gminy, co ma stanowić naruszenie art. 33 ust. 2 ustawy przez ingerencję w uprawnienie organu wykonawczego gminy do określenia struktury organizacyjnej urzędu. Zarzut ten, w ocenie Sądu, został zbyt skąpo uzasadniony i trudno dociec jego istoty. Można jedynie powiedzieć, że rozwiązanie przyjęte w uchwale wpisuje się w strukturę organizacyjną Urzędu Miasta Katowice, nie zmienia jej ani nie narusza. Trudno tu dopatrywać się naruszenia prawa przez Radę Gminy i to w stopniu powodującym stwierdzenie nieważności uchwały.
Ostatni z zarzutów skargi dotyczy naruszenia przez Radę Gminy przepisów art. 21 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 pkt 3 ustawy przez przekazanie organowi wykonawczemu Gminy kompetencji do ustalania zasad i kryteriów wyboru osób, którym przysługuje pierwszeństwo zawarcia umowy najmu lokalu na czas nieoznaczony i umowy najmu socjalnego lokalu. Zarzut ten dotyczy zapisów z §§ od 46 do 55 załącznika do uchwały, w których przyznano Prezydentowi Miasta uprawnienie do arbitralnego decydowania o przyznaniu lokalu, natomiast w postanowieniach z §§ 46, 48, 53, 54 i 55 wprowadzono nieweryfikowalne kryterium "szczególnie uzasadnionego przypadku."
Zdaniem Sądu zapisy te nie stanowią o istotnym naruszeniu prawa – art. 21 ust. 1 pkt 2 w zw. z ust. 3 pkt 3 ustawy. Z przepisów tych wynika, że rada gminy uchwala zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy, które powinny określać w szczególności kryteria wyboru osób, którym przysługuje pierwszeństwo zawarcia umowy najmu lokalu na czas nieoznaczony i umowy najmu socjalnego lokalu. Wykonując uprawnienie do uchwalenia zasad wynajmowania lokali Rada Miasta Katowice postanowiła, że w szczególnych sytuacjach zgodę na zawarcie umowy najmu może wyrazić Prezydent Miasta. Postanowienie to mieści się w granicach uchwalania zasad wynajmowania lokali. Kryteria, z powodu których zgoda Prezydenta na zawarcie umowy z konkretną osobą może być wyrażona wynikają z tych przepisów, jest to z reguły szczególna sytuacja, w jakiej osoby te znalazły się, i tak:
- w § 46 chodzi o osobę, która zajmuje bez tytułu prawnego lokal przejęty przez miasto lub lokal w budynku przejętym przez miasto,
- w § 50 chodzi o osobę, z którą rozwiązano umowę najmu z powodu zadłużenia czynszowego lub z innej przyczyny po spłaceniu zadłużenia lub ustania tej innej przyczyny oraz o zstępnego lub wstępnego takiej osoby, który pozostał w lokalu po jego opuszczeniu przez najemcę, przy czym w tym drugim przypadku kryteria zostały poszerzone o kolejnych 5 punktów,
- w § 51 chodzi o osobę, wobec której została orzeczona eksmisja, po spłaceniu przez nią kosztów procesu, uregulowania zadłużenia czynszowego lub ustaniu przyczyny eksmisji, a także wstępnego lub zstępnego osoby eksmitowanej, który pozostał w lokalu, z tym, że również w tym przypadku kryteria dotyczące tej osoby zostały rozbudowane w kolejnych 5 punktach,
-w § 52 chodzi o osobę, z którą zawarto już umowę najmu na czas trwania stosunku pracy przed dniem wejścia w życie ustawy,
- w § 54 chodzi o osobę, która zamieszkuje w lokalu niewchodzącym w skład mieszkaniowego zasobu Miasta Katowice usytuowanym w pierzei ul. Mariackiej z uwagi na uciążliwości związane z prowadzoną tam działalnością kulturalną i usługową,
- w § 55 chodzi o osoby, które nie mają zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych, spełniają kryterium dochodowe, posiadają Kartę Polaka lub Kartę Stałego Pobytu lub zachodzą przesłanki, iż zostały narażone na skutki działań wojennych, klęsk żywiołowych lub innych katastrof.
Odrębną grupę stanowią osoby, których zamieszkiwanie w mieście jest uzasadnione jego potrzebami związanymi z jego rozwojem i podniesieniem atrakcyjności (§ 53).
Wobec treści tych postanowień nie można zgodzić się z zarzutem, że ustalenie zasad i kryteriów wyboru osób, którym przysługuje pierwszeństwo zawarcia umowy najmu lokalu organ stanowiący przekazał organowi wykonawczemu, posługując się przy tym nieweryfikowalnym kryterium szczególnie uzasadnionych przypadków. W każdym z tych zapisów kryteria dotyczące osób zostały wskazane i owe szczególnie uzasadnione przypadki muszą z nich wynikać i być z nimi związane. Powierzenie w tych wszystkich sytuacjach Prezydentowi Miasta kwestii weryfikacji tych przesłanek nie narusza prawa. Trzeba jeszcze pamiętać o zapisie § 56 załącznika do uchwały, zgodnie z którym kontrolę realizacji tych zasad sprawuje Rada Miasta Katowice.
Jak zatem widać, Sąd nie podzielił zarzutów Wojewody Śląskiego skierowanych wobec uchwały Rady Miasta Katowice z 30 maja 2019 r., Nr VIII/146/19, w sprawie przyjęcia "Zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta Katowice" i dlatego oddalił skargę organu nadzoru na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę