III SA/GL 1587/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2007-04-24
NSApodatkoweŚredniawsa
VATnadpłatazakład pracy chronionejTrybunał Konstytucyjnyochrona praw nabytychinwestycjeosoby niepełnosprawneprawo przejścioweOrdynacja podatkowa

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki w sprawie o stwierdzenie nadpłaty podatku VAT, uznając, że spółka nie wykazała realizacji długoterminowych przedsięwzięć na rzecz osób niepełnosprawnych, które uzasadniałyby zastosowanie przepisów przejściowych po zmianie ustawy o VAT.

Spółka "A M. D. i Spółka" zaskarżyła decyzję Dyrektora Izby Skarbowej odmawiającą stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług za określony miesiąc 2001 r. Spółka powoływała się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego K 45/01, który stwierdził niezgodność przepisów nowelizacji ustawy o VAT z Konstytucją w zakresie ochrony praw nabytych przez zakłady pracy chronionej realizujące długoterminowe przedsięwzięcia. Sąd uznał jednak, że spółka nie wykazała, aby jej inwestycje miały charakter długoterminowych przedsięwzięć na rzecz osób niepełnosprawnych, a jedynie służyły ogólnemu rozwojowi firmy.

Sprawa dotyczyła skargi spółki "A M. D. i Spółka" na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego odmawiającą stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług za miesiąc marzec 2001 r. Spółka, posiadająca status zakładu pracy chronionej, domagała się stwierdzenia nadpłaty, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 czerwca 2002 r. (sygn. akt K 45/01). Wyrok ten stwierdził niezgodność z Konstytucją przepisów nowelizacji ustawy o VAT z 1999 r., które zmieniły zasady zwrotu podatku dla zakładów pracy chronionej, w zakresie, w jakim nie przewidziano regulacji przejściowych dla podmiotów, które w zaufaniu do dotychczasowych przepisów rozpoczęły realizację długoterminowych przedsięwzięć na rzecz osób niepełnosprawnych. Organy podatkowe oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny uznały jednak, że spółka nie wykazała, aby jej inwestycje (np. zakup budynków, środków trwałych, modernizacje) miały charakter długoterminowych przedsięwzięć stricte związanych z osobami niepełnosprawnymi. Sąd podkreślił, że inwestycje te służyły ogólnemu rozwojowi spółki, a nie specyficznemu przystosowaniu stanowisk pracy dla osób niepełnosprawnych. W związku z tym, spółka nie spełniła przesłanek do zastosowania ochrony praw nabytych wynikającej z wyroku Trybunału Konstytucyjnego, a skarga została oddalona.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, spółka nie może ubiegać się o stwierdzenie nadpłaty, ponieważ nie wykazała, że jej inwestycje stanowiły długoterminowe przedsięwzięcia na rzecz osób niepełnosprawnych, a jedynie służyły ogólnemu rozwojowi firmy.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego chroni jedynie te zakłady pracy chronionej, które w zaufaniu do dotychczasowych przepisów rozpoczęły realizację długoterminowych przedsięwzięć specyficznie na rzecz osób niepełnosprawnych. Inwestycje służące ogólnemu rozwojowi firmy, nawet jeśli zatrudnia ona osoby niepełnosprawne, nie spełniają tej przesłanki.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (13)

Główne

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Pomocnicze

Ordynacja podatkowa art. 233 § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 13 § 1 pkt 2 lit. a

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

u.p.t.u. i p.a. art. 14 a

Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Ordynacja podatkowa art. 79 § § 2 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 73 § § 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

u.z.u.p.t.u. i p.a. art. 1 pkt 8

Ustawa z dnia 20 listopada 1999 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

u.z.u.p.t.u. i p.a. art. 3

Ustawa z dnia 20 listopada 1999 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

u.z.i.r.o.n. art. 30 § ust. 1

Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o zatrudnianiu i rehabilitacji osób niepełnosprawnych

Konstytucja RP art. 190 § ust. 4

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 69

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

p.p.s.a. art. 145 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Odrzucone argumenty

Argumentacja spółki, że sam rozwój zakładu pracy chronionej stanowi wystarczającą przesłankę do zastosowania przepisów przejściowych wynikających z wyroku TK. Argumentacja, że inwestycje poczynione przez spółkę były stricte związane z potrzebami osób niepełnosprawnych i stanowiły długoterminowe przedsięwzięcia na ich rzecz.

Godne uwagi sformułowania

w zaufaniu do dotychczasowych przepisów rozpoczęli realizację długookresowych przedsięwzięć na rzecz osób niepełnosprawnych inwestycje poczynione przez stronę skarżącą dokonują również przedsiębiorcy zatrudniający osoby pełnosprawne nie były natomiast związane bezpośrednio z osobami niepełnosprawnymi

Skład orzekający

Anna Apollo

przewodniczący

Henryk Wach

sprawozdawca

Gabriela Jyż

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek do zastosowania ochrony praw nabytych na gruncie wyroku Trybunału Konstytucyjnego K 45/01 w sprawach dotyczących zakładów pracy chronionej i podatku VAT."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji spółki, która nie wykazała realizacji długoterminowych przedsięwzięć na rzecz osób niepełnosprawnych, a jedynie ogólnego rozwoju firmy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii ochrony praw nabytych po zmianie przepisów podatkowych, co jest istotne dla przedsiębiorców. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego stanowił podstawę do roszczeń, ale jego zastosowanie wymagało spełnienia konkretnych przesłanek.

Czy rozwój firmy wystarczy, by skorzystać z ochrony praw nabytych po zmianie przepisów VAT?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Gl 1587/06 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2007-04-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-12-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Anna Apollo /przewodniczący/
Gabriela Jyż
Henryk Wach /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo, Sędziowie Sędzia NSA Henryk Wach (spr.), Sędzia WSA Gabriela Jyż, Protokolant Sekretarz sądowy Joanna Spadek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2007r. przy udziale – sprawy ze skargi "A" M. D. i Spółka – Spółka Jawna w P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną tu decyzją Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] r. nr [...] odmawiającą A M. D. i Spółka Spółce Jawnej z siedzibą w P. stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług za [...] 2001 r. w kwocie [...] zł wraz z należnymi odsetkami, powołując się przy tym na art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 13 § 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 8 z 2005 r., poz. 60 ze zm.).
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wyjaśnił , że Spółka Jawna "A M. D. i Spółka" posiadała status zakładu pracy chronionej od [...] 1998 r. do dnia [...] 2004 r. W dniu [...]2001 r. spółka złożyła w Urzędzie Skarbowym w P. deklarację VAT-7 za miesiąc [...] 2001 r. wykazując kwotę podatku należnego w wysokości [...] zł wraz z wnioskiem o dokonanie w trybie art. 14 a ustawy z 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11 poz. 50 ze zm.) zwrotu części wpłaconej kwoty zobowiązania w podatku od towarów i usług za ten miesiąc tj. kwoty [...] zł. We wniosku spółka wskazała, że przeciętne miesięczne zatrudnienie osób niepełnosprawnych w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy kształtowało się na poziomie:
-osoby zaliczone do lekkiego stopnia niepełnosprawności [...]
-osoby zaliczone do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności [...]
-osoby zaliczone do znacznego stopnia niepełnosprawności [...].
Decyzją z [...] r. nr [...] Urząd Skarbowy w P. dokonał na rzecz "A" (wówczas spółkę cywilną) zwrotu kwoty wykazanej we wniosku.
W dniu [...] r. do Urzędu Skarbowego w P. wpłynęła deklaracja korygująca deklarację VAT-7 złożoną za [...] 2001 r. W tej deklaracji podatnik wykazał jako kwotę podatku objętą zaniechaniem poboru (zwolnieniem od wpłat) kwotę podlegającą wpłacie do urzędu skarbowego w wysokości [...] zł. Do deklaracji tej dołączył pismo z dnia [...] r. stanowiące wniosek o stwierdzenie nadpłaty w podatku od towarów i usług za [...] 2001 r. w wysokości [...] zł wraz z należnymi odsetkami, w treści którego jako podstawę prawną powołał art. 79 § 2 pkt 1 lit. a w zw. z art. 73 § 2 Ordynacji podatkowej. Żądanie swoje spółka uzasadniła także wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 czerwca 2002 r. o sygn. akt K 45/01, w którym stwierdzono, że art. 1 pkt 8 w związku z art. 3 ustawy z 20 listopada 1999 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 95 poz. 1100), jest niezgodny z zasadą ochrony praw nabytych i zasadą ochrony interesów w toku wyrażonymi w art. 2 Konstytucji RP.
Dnia [...] r. Urząd Skarbowy w P. decyzją nr [...] odmówił stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług za [...] 2001 r. uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie m.in. stwierdzeniem, że wydany przez Trybunał Konstytucyjny wyrok może wpłynąć na obowiązujące przepisy dopiero w sytuacji wydania przepisów przejściowych, o których w nim mowa.
Po rozpatrzeniu złożonego przez Spółkę odwołania decyzją z [...] r. nr [...] Izba Skarbowa w K. Ośrodek Zamiejscowy w B. utrzymała w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
Wobec zaskarżenia przez Spółkę powyższej decyzji do ówczesnego Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach Dyrektor Izby Skarbowej w K. decyzją z [...] r. nr [...] uchylił obie decyzje i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w P. w celu sprawdzenia czy w tej sprawie podatnik działając w oparciu o przepisy obowiązujące przed nowelizacją z dnia 20 listopada 1999 r., w zaufaniu do ustawodawcy zaangażował się w realizację długofalowych programów inwestycyjnych w interesie zatrudnionych osób niepełnosprawnych.
W konsekwencji powyższej autokontroli, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z 5 lutego 2004 r. o sygn. akt I SA/Ka 57/03 umorzył postępowanie sądowe w sprawie.
W celu zbadania realizacji długookresowych przedsięwzięć na rzecz osób niepełnosprawnych zatrudnionych w zakładzie pracy chronionej przeprowadzono u podatnika kontrole podatkowe tj. kontrolę, której zakresem objęto poniesione przez niego w okresie od [...] 1998 r. do [...] 2001 r. nakłady inwestycyjne w związku z prowadzonym zakładem pracy chronionej oraz kontrolę dotyczącą struktury zatrudnienia osób niepełnosprawnych w okresie od [...] 1998 r. do [...] 2001 r.
W odpowiedzi na wezwania organu I instancji podatnik wyjaśnił, że tworząc zakład pracy chronionej należało spełnić zaostrzone wymogi BHP, które narzuciła i kontrolowała Państwowa Inspekcja Pracy. Podkreślił, że wykazane zakupione środki trwałe nie były specjalnie przystosowane do pracy osób niepełnosprawnych, gdyż nie wystąpiła taka potrzeba. Jednakże środki te były środkami pracy osób niepełnosprawnych w związku z czym ich zakup został sfinansowany z PFRON. Podatnik zaznaczył również, że celem dokonanych inwestycji był szeroko rozumiany rozwój spółki.
W tym stanie faktycznym organ pierwszoinstancyjny wydał wskazane już na wstępie rozstrzygnięcie, zaskarżone następnie odwołaniem do Dyrektora Izby Skarbowej.
W tym odwołaniu strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości zarzucając niewłaściwą ocenę stanu faktycznego w zakresie oceny zaangażowania inwestycyjnego podkreślając, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego może być samoistną podstawą stwierdzenia nadpłaty. Poza tym podkreśliła, że zaostrzone przez Państwową Inspekcję Pracy wymogi BHP związane z uzyskaniem statusu zakładu pracy chronionej są przedsięwzięciami o charakterze długofalowym. W ocenie strony, rozwój przedsiębiorstwa stanowi automatycznie rozwój bazy dla osób niepełnosprawnych. W tym wypadku, poniesione nakłady inwestycyjne w okresie posiadania statusu zakładu pracy chronionej przekroczyły znacznie wpływy z uzyskanych preferencji podatkowych, a budowa między innymi, hali produkcyjnej i rozszerzenie asortymentu produkcji i usług dla górnictwa i innych kontrahentów, oznacza nowe miejsca pracy także dla osób niepełnosprawnych.
Przystępując w tym stanie rzeczy do oceny okoliczności sprawy w kontekście argumentów odwołania Dyrektor Izby Skarbowej w K. przede wszystkim podkreślił, że w wyroku z dnia 25 czerwca 2002 r. Trybunał Konstytucyjny uznał zaskarżony przepis ustawy z dnia 20 listopada 1999 r. za niezgodny z zasadą ochrony praw nabytych i zasadą ochrony interesów w toku wyrażonymi w art. 2 Konstytucji RP w zakresie, w jakim nie przewiduje regulacji przejściowych niezbędnych dla zapewnienia ochrony interesów prowadzących zakłady pracy chronionej, którzy w zaufaniu do dotychczasowych przepisów rozpoczęli realizację długookresowych przedsięwzięć na rzecz osób niepełnosprawnych zatrudnionych w ich zakładach. Przywołał także uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 marca 2005 r. o sygn. akt FPS 4/04, w myśl której podatnicy, których dotyczy przedmiotowe orzeczenie Trybunału mogą ubiegać się na podstawie art. 190 ust. 4 Konstytucji RP o stwierdzenie nadpłaty w podatku od towarów i usług podlegającej zwrotowi, z tym że przepisami do których odwołuje się powyższy przepis Konstytucji są przepisy Ordynacji podatkowej, które regulują instytucję nadpłaty.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy organ podkreślił, że kwestią sporną jest ustalenie czy strona jest podatnikiem prowadzącym zakład pracy chronionej, który przed upływem trzyletniego okresu przewidzianego w art. 30 ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o zatrudnianiu i rehabilitacji osób niepełnosprawnych rozpoczął realizację długofalowych przedsięwzięć na rzecz zatrudnionych u niego osób niepełnosprawnych.
Po analizie materiału dowodowego organ odwoławczy podzielił pogląd stanowiący podstawę rozstrzygnięcia organu I instancji, iż w wypadku spółki "A" nie posiada ona tego statusu. Za błędny uznał też pogląd strony, iż sam rozwój zakładu stanowi wystarczającą przesłankę do włączenia jej do kręgu podatników objętych orzeczeniem Trybunału. Podniósł przy tym, że wszystkie podejmowane przez stronę przedsięwzięcia skierowane były na jej ogólny rozwój, nie były natomiast stricte związane z osobami niepełnosprawnymi.
Tę decyzję "A M. D. i Spółka" Spółka Jawna z siedzibą w P. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o jej zmianę poprzez stwierdzenie nadpłaty w podatku od towarów i usług za [...] 2001 r. w kwocie [...] zł wraz z należnymi odsetkami, ewentualnie o jej uchylenie, jak również uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy temu ostatniemu organowi do ponownego rozpatrzenia.
W uzasadnieniu skargi strona skarżąca podtrzymała stanowisko i argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko i argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przechodząc do merytorycznej oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji należy w pierwszej kolejności wskazać, że powoływanym przez stronę skarżącą wyrokiem z dnia 25 czerwca 2002 r. o sygn. akt K 45/01 Trybunał Konstytucyjny stwierdził m.in., iż art. 1 pkt 8 w związku z art. 3 ustawy z dnia 20 listopada 1999 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym w zakresie, w jakim zmienia zasady wyliczania kwoty podatku od towarów i usług podlegającej zwrotowi na rzecz zakładu pracy chronionej, przed upływem trzyletniego okresu, przewidzianego w art. 30 ust. 1 zdanie drugie ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, w brzmieniu obowiązującym w dniu 30 listopada 1999 r. jest niezgodny z zasadą ochrony praw nabytych i zasadą ochrony interesów w toku, wyrażonymi w art. 2 Konstytucji, w zakresie, w jakim nie przewiduje regulacji przejściowych niezbędnych dla zapewnienia ochrony interesów prowadzących zakłady pracy chronionej, którzy - w zaufaniu do dotychczasowych przepisów - rozpoczęli realizację długookresowych przedsięwzięć na rzecz osób niepełnosprawnych zatrudnionych w ich zakładach. W motywach swego rozstrzygnięcia Trybunał przypomniał, iż ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym przewidywała dwa alternatywne przywileje podatkowe dla zakładów pracy chronionej:
l. w myśl jej art. 14 podatnicy będący zakładami pracy chronionej mogli wybrać zwolnienie od podatku, bez względu na wartość sprzedaży towarów, pod warunkiem złożenia przez podatnika pisemnego oświadczenia we właściwym urzędzie skarbowym;
2. prowadzącym zakłady pracy chronionej, którzy nie skorzystali z tego przywileju, przysługiwał przywilej określony w art. 14a ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.
Wymieniony przepis zwalniał prowadzącego zakład pracy chronionej lub zakład aktywności zawodowej od wpłat do urzędu skarbowego należności w zakresie działalności tego zakładu, z tytułu podatku od towarów i usług, stanowiącej różnicę między podatkiem należnym a naliczonym. Jeżeli kwota zwolnienia była wyższa od kwoty stanowiącej iloczyn liczby osób niepełnosprawnych zatrudnionych w zakładzie pracy chronionej lub zakładzie aktywności zawodowej w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy oraz trzykrotności najniższego wynagrodzenia, różnica podlegała przekazaniu na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w terminach przewidzianych dla rozliczeń z tytułu podatku od towarów i usług. Podatnicy, którzy korzystali z przywileju określonego w art. 14a ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym zachowywali prawo do wystawiania faktur VAT, obniżania podatku należnego o podatek naliczony oraz do zwrotów nadwyżki podatku naliczonego nad należnym.
Natomiast ustawa z dnia 20 listopada 1999 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym zmieniła cytowany art. 14 a tej ustawy, a wprowadzone nią zmiany weszły w życie 1 stycznia 2000 r. W konsekwencji tej nowelizacji, pracodawca prowadzący zakład pracy chronionej nie mógł już zatrzymać określonej w ustawie kwoty należności z tytułu podatku od towarów i usług. Nowe przepisy przewidywały obowiązek wpłacenia należności z tytułu podatku od towarów i usług na konto właściwego urzędu skarbowego, a następnie całkowity lub częściowy zwrot tych kwot przez urząd skarbowy na wniosek zainteresowanego. Poza tym kwota przekazywana przez urząd skarbowy mogła być niższa od kwoty, którą zakład pracy chronionej mógł zatrzymać na gruncie dotychczasowych przepisów. Przed dniem 1 stycznia 2000 r. kwota zatrzymywana stanowiła iloczyn liczby osób niepełnosprawnych zatrudnionych w zakładzie pracy chronionej w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy oraz trzykrotności najniższego wynagrodzenia. Od dnia 1 stycznia 2000 r., ustawodawca obniżył stosowany mnożnik uzależniając go od stopnia niepełnosprawności zatrudnianych osób niepełnosprawnych. Rozwiązanie to oznaczało zwiększenie obciążeń podatkowych dla osób prowadzących zakłady pracy chronionej. Nadto ustawa nie przewidywała przekazywania pozostałej części należności z tytułu podatku od towarów i usług na rzecz Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych.
Konsekwencją wprowadzonych zmian było zatem zmniejszenie środków pozostających do dyspozycji podmiotu prowadzącego zakład pracy chronionej, a także opóźnienie momentu, od którego środki te znajdują się w dyspozycji tego podmiotu. Efektem nowelizacji było ponadto zmniejszenie środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych.
W ocenie Trybunału Konstytucyjnego, wprowadzone zmiany znajdowały podstawę w wartościach konstytucyjnych. Ustawodawca, realizując usprawiedliwione cele, mógł bowiem wprowadzić zmiany na niekorzyść prowadzących zakłady pracy chronionej. Trybunał zwrócił jednak uwagę na to, że wprowadzone zmiany mogły dotykać podmiotów znajdujących się w bardzo zróżnicowanych sytuacjach faktycznych. Obok prowadzących zakłady pracy chronionej, którzy dopuszczali się nadużyć podatkowych, istniały również zakłady pracy chronionej, które przestrzegały prawa i wprowadzone zmiany mogły naruszać interesy będące w toku, związane z przystąpieniem do realizacji tych planów w oparciu o dotychczasowe przepisy podatkowe. Ustawodawca powinien był w związku z tym uwzględnić sytuację tych osób prowadzących zakłady pracy chronionej, które - w zaufaniu do dotychczasowych regulacji prawnych - rozpoczęły realizację długookresowych przedsięwzięć na rzecz osób niepełnosprawnych zatrudnionych w ich zakładach. Dlatego też zmiany winny były być ustanowione wraz z odpowiednimi przepisami przejściowymi, uwzględniającymi słuszne interesy tych osób, które w postępowaniu przed właściwym organem mogły wykazać, że podjęły realizację takich przedsięwzięć.
Wobec zaistniałych, w związku ze wskazanym orzeczeniem Trybunału, rozbieżności w orzecznictwie - Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w dniu 14 marca 2005 r. podjął uchwałę o sygn. akt FPS 4/04, wyrażając pogląd, iż podatnicy, których powoływane orzeczenie dotyczy mogą ubiegać się na podstawie art. 190 ust. 4 Konstytucji RP o stwierdzenie nadpłaty w podatku od towarów i usług podlegającej zwrotowi. Przepisami określającymi zasady i tryb postępowania, o których mowa w art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, są przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa regulujące instytucję nadpłaty.
Mając na uwadze powyższe, za chybioną należy uznać argumentację strony, iż przesłanką wystarczającą do włączenia podatnika do kręgu podatników, których dotyczy wyrok z dnia 25 czerwca 2002 r. o sygn. akt K 45/01 jest samo stwierdzenie okoliczności, iż prowadzony przez podatnika zakład pracy chronionej w ogóle się rozwijał. Trybunał Konstytucyjny – jak słusznie zaznaczył to organ odwoławczy - jednoznacznie określił, iż w orzeczeniu tym chodziło o uwzględnienie sytuacji tych osób prowadzących zakłady pracy chronionej, które - w zaufaniu do dotychczasowych regulacji prawnych - rozpoczęły realizację długookresowych przedsięwzięć na rzecz osób niepełnosprawnych zatrudnionych w ich zakładach.
Zauważyć przy tym należy, iż ulga ustanowiona art. 14a ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym wynikała z realizacji zasady wyrażonej w art. 69 Konstytucji RP, w myśl której władze publiczne mają obowiązek udzielać osobom niepełnosprawnym, zgodnie z ustawą, pomocy w zabezpieczaniu egzystencji, przysposobieniu do pracy oraz komunikacji społecznej. Celem ustawodawcy była zatem poprawa sytuacji osób niepełnosprawnych, a nie poprawa stanu majątkowego podmiotów gospodarczych, przedsiębiorców, którzy takie osoby zatrudniali.
Z akt administracyjnych wynika zaś, iż podatnik nie rozpoczął realizacji długookresowych przedsięwzięć na rzecz osób niepełnosprawnych zatrudnionych w jego zakładzie. Również sam podatnik potwierdził, że wszystkie podejmowane przez Spółkę przedsięwzięcia skierowane były na rozwój Spółki, nie były natomiast związane bezpośrednio z osobami niepełnosprawnymi. Powyższa okoliczność wynika z pisma strony z dnia [...] r.:
"Stworzono osobom niepełnosprawnym stanowiska pracy poprzez wyposażenie ich w odpowiednie środki pracy. Nie były one specjalnie przystosowane dla poszczególnych pracowników, gdyż potrzeba taka nie wystqpila. Każdy z tych zatrudnionych mógł sprostać wymaganiom producenta tych urządzeń a zadania zlecone przez kierownictwo Spółki realizowane były zgodnie z oczekiwaniami. "
W ocenie Sądu, inwestycje poczynione przez stronę skarżącą dokonują również przedsiębiorcy zatrudniający osoby pełnosprawne. Zarówno bowiem zakup nieruchomości, budynków, ogrodzenia; nakłady budowlano – montażowe dotyczące hurtowni opakowań, modernizacji instalacji; zakup środków trwałych jak zestawy komputerowe, meble biurowe, pojazdy, maszyny i urządzenia - przyczyniają się do ogólnej poprawy funkcjonowania podmiotów gospodarczych.
Nawet bowiem w przypadku zatrudniania osób pełnosprawnych inwestycje takie byłyby podjęte dla ogólnego rozwoju zakładu. Z żadnych dokumentów nie wynika aby Spółka ponosiła jakiekolwiek dodatkowe koszty przystosowawcze w celu zatrudnienia osób niepełnosprawnych, mające związek z charakterem ograniczeń i barier związanych z wykonywaną przez te osoby pracą.
Zgromadzony materiał dowodowy wskazuje natomiast na to, iż Spółka zatrudniała osoby niepełnosprawne na takich stanowiskach, gdzie pełnione przez nich obowiązki nie kolidowały z rodzajem ich niepełnosprawności, co więcej niepełnosprawność tych pracowników nie wymagała specjalistycznego przystosowania tych stanowisk pracy.
Na końcu, należy zaznaczyć, że rozpatrywana sprawa dotyczy żądania nadpłaty za [...]2001 r. Natomiast status zakładu pracy chronionej skarżąca Spółka posiadała od [...]1998 r. do [...]2004 r., zaś inwestycje dokonywane były w latach 1998 – 2001. Jednak – jak to już wykazano wyżej - żadna z tych inwestycji nie miała charakteru przedsięwzięcia polegającego na dostosowaniu, tworzeniu obiektów, urządzeń dla osób niepełnosprawnych. Żądania Spółki stwierdzenia nadpłaty, co jest znamienne w rozpatrywanej sprawie, nie dotyczą okresów wcześniejszych, a jedynie miesięcy po [...] 2000 r. tj. [...] , [...] , [...] i [...] 2000 r. oraz [...] i [...] 2001 r. – które są przedmiotem odrębnych postępowań sądowych.
Poza tym również podnoszona przez stronę skarżącą kwestia wzrostu zatrudnienia nie może mieć przesądzającego w tej sprawie znaczenia. Zwiększenie bowiem zatrudnienia osób niepełnosprawnych np. w [...] 1997 – [...] przy ogólnym zatrudnieniu [...] osób; w [...] 1997r – [...] na [...] osób; w [...] 1997r. – [...] na [...] osoby; w 1998 r. – [...] na [...] osoby; 1999 r. – [...] na [...] osoby; 2000 r. [...] na [...], było związane z ogólnym rozwojem Spółki i tworzeniem nowych miejsc pracy w związku z rozbudową zakładu.
Reasumując, Spółka "A" – jako wnioskodawca żądający stwierdzenia nadpłaty na podstawie wskazanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego – słusznie został uznany przez organy administracji jako podmiot, który nie był podatnikiem prowadzącym zakład pracy chronionej, który przed upływem trzyletniego okresu przewidzianego w art. 30 ust. 1 zdanie drugie ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji, rozpoczął realizację długookresowych przedsięwzięć na rzecz osób niepełnosprawnych zatrudnionych w jego zakładzie.
Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd może uwzględnić skargę na decyzję administracyjną i uchylić ją tylko w razie stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa materialnego dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponieważ w tej sprawie Sąd nie dopatrzył się po stronie orzekających organów tego typu naruszeń prawa – oddalił skargę w trybie art. 151 ww. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI