III SA/Gl 1577/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2022-08-09
NSAtransportoweŚredniawsa
kara administracyjnatransport drogowyustawa SENTdane geolokalizacyjnesystem monitorowaniaprzewoźnikkontrolaodpowiedzialność administracyjna

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę przewoźnika na karę pieniężną nałożoną za niewłaściwe przekazywanie danych geolokalizacyjnych pojazdu w systemie SENT, uznając brak podstaw do odstąpienia od jej nałożenia.

Spółka przewozowa zaskarżyła karę pieniężną w wysokości 10 000 zł nałożoną za naruszenie przepisów ustawy SENT, polegające na niezapewnieniu przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych pojazdu. Spółka argumentowała, że problem wynikał z błędu technicznego urządzenia. Organy administracji oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny uznały jednak, że przewoźnik nie dołożył należytej staranności i nie wykazał przesłanek uzasadniających odstąpienie od nałożenia kary, w tym ważnego interesu przewoźnika lub interesu publicznego, zwłaszcza w kontekście stabilnej sytuacji finansowej spółki.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznał skargę Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowego [...] sp. z o. o. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Śląskiego Urzędu Celno-Skarbowego nakładającą na spółkę karę pieniężną w kwocie 10 000 zł. Kara została nałożona z tytułu niewykonania przez przewoźnika obowiązku zapewnienia przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu w systemie monitorowania drogowego przewozu towarów (ustawa SENT). Spółka podnosiła, że brak aktualnych danych geolokalizacyjnych wynikał z błędu technicznego urządzenia, za który nie ponosiła winy, oraz że nie spowodowało to uszczuplenia należności podatkowych ani nie wpłynęło na możliwość kontroli. W skardze zarzucono naruszenie przepisów ustawy SENT oraz Ordynacji podatkowej, w szczególności poprzez błędną interpretację przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej (ważny interes przewoźnika lub interes publiczny). Sąd uznał skargę za niezasadną. Potwierdził, że przewoźnik miał obowiązek zapewnić przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych, a stwierdzone uchybienie stanowiło podstawę do nałożenia kary. Sąd podzielił stanowisko organów administracji, że nie zachodziły przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary. Analiza sytuacji finansowej spółki wykazała jej stabilność i zyskowność, co wykluczało istnienie ważnego interesu przewoźnika w kontekście zagrożenia jego egzystencji. Ponadto, sąd uznał, że odstąpienie od kary ze względu na interes publiczny byłoby sprzeczne z zasadą powszechności ponoszenia ciężarów publicznych i zasadą sprawiedliwości, zwłaszcza w kontekście zapewnienia sprawności działania aparatu państwowego i przestrzegania przepisów przez wszystkich uczestników rynku. Sąd podkreślił, że ustawa SENT ma charakter bezwzględnie obowiązujący, a kary pieniężne mają charakter prewencyjny i nie podlegają miarkowaniu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, brak aktualnych danych geolokalizacyjnych stanowi naruszenie obowiązku przewoźnika, a kara pieniężna jest zasadna, chyba że zachodzą szczególne przesłanki do odstąpienia od jej nałożenia.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przewoźnik miał obowiązek zapewnić przekazywanie danych geolokalizacyjnych, a stwierdzone uchybienie było podstawą do nałożenia kary. Twierdzenie o błędzie technicznym nie zostało wystarczająco udowodnione i nie zwalniało z odpowiedzialności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (21)

Główne

ustawa SENT art. 10a § 1

Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi

Przewoźnik jest obowiązany zapewnić przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem.

ustawa SENT art. 22 § 2a

Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi

W przypadku niewywiązywania się z obowiązku określonego w art. 10a ust. 1, na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10 000 zł.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna oddalenia skargi.

Pomocnicze

ustawa SENT art. 22 § 3

Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi

Organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym.

ustawa SENT art. 26 § 3

Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi

Określa warunki odstąpienia od nałożenia kary związane z pomocą publiczną.

O.p. art. 233 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Podstawa prawna utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji.

O.p. art. 120

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 121 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 122

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 187 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 191

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

p.p.s.a. art. 3 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Konstytucja RP art. 84

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 68 § 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 69

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 31 § 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 42 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 45 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 10a ustawy SENT poprzez uznanie, że skarżąca nie zapewniła przesyłania aktualnych danych geolokalizacyjnych. Naruszenie art. 22 ust. 3 ustawy SENT poprzez zawężającą wykładnię przesłanek odstąpienia od nałożenia kary. Niewłaściwa interpretacja pojęcia "interesu publicznego" i "ważnego interesu przewoźnika". Naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących zasad postępowania dowodowego i wyjaśniania stanu faktycznego. Naruszenie zasady proporcjonalności wynikającej z Konstytucji RP.

Godne uwagi sformułowania

odstępstwo od nałożenia kary pieniężnej jest instytucją o charakterze wyjątkowym, gdyż zasadą jest płacenie kar, a nie zwalnianie z tego obowiązku. przepisy ustawy SENT mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia przez odpowiedzialne podmioty. nie każde trudności finansowe mogą uzasadniać zastosowanie ulgi w postaci umorzenia należności, lecz tylko takie, które w konkretnych okolicznościach wiązałyby się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanych. interes publiczny przede wszystkim utożsamiany jest z zaufaniem obywatela do organów państwa.

Skład orzekający

Małgorzata Herman

przewodniczący sprawozdawca

Marzanna Sałuda

członek

Piotr Pyszny

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy SENT dotyczących obowiązku przekazywania danych geolokalizacyjnych, przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej (ważny interes przewoźnika, interes publiczny) oraz oceny sytuacji finansowej strony."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z przewozem towarów objętych systemem SENT i karą pieniężną. Ocena "ważnego interesu" i "interesu publicznego" jest zawsze indywidualna.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu logistyki i transportu drogowego – monitorowania przewozu towarów. Choć rozstrzygnięcie jest zgodne z utrwalonym orzecznictwem, pokazuje praktyczne zastosowanie przepisów i kryteria oceny odstąpienia od kary.

Kara za błąd techniki w transporcie: czy przewoźnik zawsze musi płacić?

Dane finansowe

WPS: 10 000 PLN

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Gl 1577/21 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2022-08-09
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2021-11-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Małgorzata Herman /przewodniczący sprawozdawca/
Marzanna Sałuda
Piotr Pyszny
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Transport
Sygn. powiązane
II GSK 18/23 - Wyrok NSA z 2026-02-05
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2332
art. 22 ust. 2a, art. 26 ust. 1, ust. 2, ust. 5
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman (spr.), Sędziowie Asesor WSA Piotr Pyszny, Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Protokolant Joanna Pasiecznik-Sól, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowego [...] sp. z o. o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 31 sierpnia 2021 r. nr 2401-IOA.48.9.2021.MS w przedmiocie kary pieniężnej w transporcie drogowym oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 31 sierpnia 2021 r., nr 2401-IOA.48.9.2021.MS, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: organ drugiej instancji, organ odwoławczy), działając na podstawie 233 § 1 pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 1540, ze zm., dalej: O.p.) oraz ustawy z 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 859, ze zm., dalej: ustawa SENT), po rozpatrzeniu odwołania Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowego "[...]" Spółka z o.o. z/s w W. (dalej: przewoźnik, strona, skarżąca Spółka), od decyzji Naczelnika Śląskiego Urzędu Celno-Skarbowego w K. (dalej: organ pierwszej instancji) z 3 listopada 2020 r., nr [...], nakładającej karę pieniężną w kwocie 10 000 zł z tytułu niewykonania przez przewoźnika obowiązku określonego w art.10a ustawy SENT polegającego na zapewnieniu przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu o nr rej. [...], realizującego przewóz towaru objętego zgłoszeniem o numerze referencyjnym SENT [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawia się następująco:
W dniu 16 stycznia 2019 r. na trasie A1 w miejscowości G., funkcjonariusze Śląskiego Urzędu Celno-Skarbowego w K. przeprowadzili kontrolę przewozu drogowego towarów dokonywanego zespołem pojazdów, składającym się z ciągnika samochodowego marki DAF (nr rej. [...]) oraz naczepy ciężarowej marki MAGYAR (nr rej. [...]). Według informacji zawartej w zgłoszeniu o numerze referencyjnym SENT [...], obejmowało ono olej słonecznikowy surowy o wadze 25.000 kg, klasyfikowany do pozycji CN 1512, podlegający obowiązkowej rejestracji w systemie monitorowania drogowego przewozu towarów. Podmiotem wysyłającym towar był ,,A’’, B., H., a podmiotem odbierającym była ,,G’’ spółka z o.o., w G. Przewoźnikiem tego towaru była skarżąca Spółka.
W wyniku weryfikacji przedstawionych w trakcie kontroli dokumentów ze zgłoszeniem o numerze referencyjnym SENT[...], stwierdzono brak wskazywania aktualnej lokalizacji zespołu samochodowego przez urządzenie geolokalizacyjne wskazane w systemie SENT o nr [...]. Szczegółowe ustalenia dotyczące przeprowadzonej kontroli zawarto w protokole kontroli z 16 stycznia 2018 r., do którego nie zgłoszono uwag. Protokół został podpisany przez kontrolujących i kierującego pojazdem.
W oparciu o powyższe ustalenia Naczelnik Śląskiego Urzędu Celno-Skarbowego w K., postanowieniem z 1 października 2019 r., wszczął z urzędu wobec skarżącej Spółki postępowanie w sprawie wymiaru kary pieniężnej w związku z naruszeniem przepisów wynikających z ustawy SENT. Jednocześnie organ pierwszej instancji poinformował stronę o przepisach art. 22 ust. 3 oraz 26 ust. 3 ustawy SENT oraz wezwał do przedstawienia dokumentów, potwierdzających aktualną sytuację finansową Spółki jak również sytuację finansową w latach ubiegłych (kopie bilansu za 2016, 2017, 2018 i kolejne kwartały 2019; rachunki zysków i strat) oraz nadesłania wszelkich innych dokumentów i wyjaśnień, dotyczących okoliczności i przyczyn powstania stwierdzonych nieprawidłowości. Pismem z 15 października 2019 r. , strona, powołując się na swój ważny interes wniosła o odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, nie przedłożyła jednak żadnych dokumentów, wskazała na błąd techniczny urządzenia wysyłającego sygnał GPS.
W toku postępowania, pismem z 1 października 2019 r. organ wystąpił do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. o zabezpieczenie danych geolokalizacyjnych oraz poinformowanie, czy w zgłoszeniu o numerze referencyjnym SENT [...] od dnia 14.01.2019 r. godz. 11:04 do dnia 16.01.2019 r. godz. 14:40 zanotowano wadliwe działanie systemu GEO SENT, przez które mogło dojść do zakłócenia transmisji danych i braku bieżącego lokalizowania przez system urządzeń geolokalizacyjnych lub też czy w wyżej wymienionym okresie nastąpiło odrzucenie przez system GEO SENT komunikatów przesyłanych przez geolokalizator [...] wskazany w ww. zgłoszeniu.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we W. pismami z 21 października 2019 r. oraz 5 grudnia 2019 r. przekazał informację dotyczącą działania systemu GEO SENT we wskazanym okresie oraz szeroko ustosunkował się do twierdzeń strony zawartych w piśmie z 15 października 2019 r., załączając koordynaty z lokalizacją, czasem urządzenia oraz czasem otrzymania danych. Z pism wynikało, że dane z lokalizatora o numerze [...] nie były przekazywane do systemu SENT w sposób prawidłowy, bowiem aktualizacja danych nie była wykonywana na bieżąco, co nie pozwalało na prawidłowe odtworzenie trasy przejazdu.
Po przeprowadzeniu postępowania, Naczelnik Śląskiego Urzędu Celno-Skarbowego w K. decyzją z 3 listopada 2020 r. nałożył skarżącą Spółkę karę pieniężną w kwocie 10 000 zł z tytułu niewykonania przez przewoźnika obowiązku określonego w art. 10a ww. ustawy, polegającego na zapewnieniu przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu o numerze rejestracyjnym [...], realizującego przewóz towaru według zgłoszenia o numerze referencyjnym SENT [...]. W uzasadnieniu organ odniósł się do kwestii dotyczącej odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, o którym mowa w art. 22 ust. 3 ustawy SENT uznając, że w przedmiotowej sprawie nie zachodziły przesłanki do zastosowania ww. przepisu.
Od tej decyzji, skarżąca Spółka złożyła odwołanie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, co uzasadnia jej ważny interes oraz interes publiczny. Przedłożyła dokumenty, o które była wezwana przez organ pismem z 1 października 2019 r.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach, po rozpatrzeniu odwołania, nie podzielił podniesionych zarzutów i zaskarżoną decyzją z 8 marca 2021 r. utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną.
W uzasadnieniu decyzji, organ odwoławczy w pierwszej kolejności wskazał, że w niniejszej sprawie mają zastosowanie przepisy materialne ustawy z 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi w brzmieniu obowiązującym w dniu dokonania kontroli drogowej (Dz.U. z 2018 r., poz. 2332).
W ocenie organu odwoławczego, zebrany w sprawie materiał dowodowy w pełni uzasadnia stanowisko organu pierwszej instancji co do naruszenia przez przewoźnika obowiązków wynikających z art. 10a ust. 1 ustawy SENT poprzez niezapewnienie przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu realizującego przewóz towaru objętego zgłoszeniem o numerze referencyjnym SENT [...] i w konsekwencji konieczność nałożenia kary pieniężnej w wysokości 10 000 zł na podstawie art. 22 ust. 2a ustawy SENT.
W analizowanym przedziale czasowym nie stwierdzono awarii i nieprawidłowego działania oraz problemów technicznych w działaniu systemu SENT GEO. Nie stwierdzono odrzucenia przez system komunikatów z lokalizatora o numerze [...], jak również nie odnotowano zgłoszeń problemów przez przewoźnika z działaniem przedmiotowego lokalizatora.
Organ stwierdził, że Spółka wykonując przedmiotowy przewóz nie dołożyła należytej staranności w kwestii upewnienia się, że urządzenie lokalizacyjne, którego numer wpisany został w zgłoszeniu SENT w prawidłowy sposób spełnia swoją funkcję i umożliwia przekazywanie danych do systemu SENT GEO. Tym samym nie wywiązała się z obowiązku, o którym mowa w art. 10a ust. 1 ustawy SENT, polegającego na zapewnieniu przekazywania na całej trasie przejazdu aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu.
Odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej za niewykonanie obowiązku, o którym mowa w art. 10a ust.1 ustawy SENT następuje wówczas, jeżeli jego niedopełnienie wynikało z niedostępności rejestru - (art. 22 ust. 2b ustawy SENT). Z akt sprawy wynika, że od chwili zarejestrowania zgłoszenia w systemie SENT do chwili rozpoczęcia czynności kontrolnych nie odnotowano wadliwego działania systemu SENT GEO, które mogłoby wpłynąć na przyjmowanie danych. Wobec powyższego brak jest podstaw do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 22 ust.2b ustawy SENT.
Organ wskazał, że przewoźnik w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem, jest obowiązany zapewnić przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem. Wybór sposobu przekazywania danych geolokalizacyjnych (lokalizator lub zewnętrzny system lokalizacji) jak również wybór operatora ZSL pozostaje wyłącznie w gestii przewoźnika, który ponosi całkowitą odpowiedzialność za prawidłową realizację przepisów ustawy SENT. Ponadto, jak wskazał Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we W., przewoźnik ma możliwość uzyskania informacji, czy lokalizator/urządzenie przekazuje w sposób prawidłowy dane geolokalizacyjne do systemu SENT GEO.
Organ odwoławczy nie stwierdził okoliczności, o którym mowa w art. 22 ust. 3 ustawy SENT, uzasadniających odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej za stwierdzone podczas kontroli naruszenia, a w szczególności ważnego interesu przewoźnika lub interesu publicznego.
Organ wskazał, że zgodnie z art. 22 ust. 3 tej ustawy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1 albo 2, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3.
Wspomniany art. 26 ust. 3 ustawy SENT przewiduje, że organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie:
- nie stanowi pomocy publicznej albo
- stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo
- stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4.
Oceniając ważny interes przewoźnika, w kontekście podjęcia decyzji o przyznaniu ulgi w postaci odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej należy mieć na uwadze, że nie może tu chodzić o naturalne dążenie każdej racjonalnie działającej jednostki do zminimalizowania wysokości obciążenia finansowego. Okolicznościami stanowiącymi ważny interes przewoźnika mogą być: znaczne pogorszenie jego sytuacji ekonomicznej, w szczególności na skutek zdarzenia losowego czy też zagrożenie jego egzystencji. Jest to całokształt okoliczności dotyczących sytuacji przewoźnika, w szczególności aktualnej, lecz nie bez pominięcia przyczyn, które tę sytuację spowodowały.
Jak wynika z akt sprawy, pismami z 1 października 2019 r. oraz 8 czerwca 2020 r. organ pierwszej instancji poinformował stronę o przepisach dotyczących odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej i jednocześnie wezwał do przedstawienia aktualnej sytuacji finansowej (dochody, wydatki, zobowiązania, posiadany majątek) z załączeniem kopii stosownych dokumentów oraz o przedłożenie kopii bilansu oraz rachunku zysków i strat za lata 2016-2019 i za kolejne kwartały 2020 r. Organ podkreślił, że możliwość skorzystania z ulgi na podstawie tego przepisu (w zakresie ważnego interesu przewoźnika) uzależniona jest w głównej mierze od inicjatywny strony postępowania. To przewoźnik powinien wykazać, że jego dobrze rozumiany interes przemawia za odstąpieniem od wymierzenia kary pieniężnej. W niniejszej sprawie pismem z 15 października 2019 r. strona powołała się na swój ważny interes wskazując na błąd techniczny urządzenia wysyłającego sygnał GPS, natomiast nie wykazała przesłanek wskazujących na istnienie swojego ważnego interesu w kontekście pogorszenia jej sytuacji ekonomicznej czy też zagrożenia swojej egzystencji, które uzasadniałyby odstąpienie od nałożenia kary i nie przedłożyła żadnych dokumentów, przedstawiających jej sytuację finansową.
W ocenie organu, w przedmiotowej sprawie nie zachodziła również przesłanka odstąpienia od nałożenia kary ze względu na interes publiczny. W pojęciu interesu publicznego mieści się wypełnianie obowiązków władz publicznych, wynikających z art. 68 ust. 3 i art. 69 Konstytucji RP, polegających na zapewnieniu opieki i pomocy osobom niepełnosprawnym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 stycznia 2007 r., sygn. akt I FSK 477/06).
Organ wyjaśnił, że pojęcie "interesu publicznego" należy interpretować uwzględniając zasady konstytucyjne. Zgodnie z art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych. Zatem udzielenie ulgi w postaci odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej w przypadku nieuzasadnionym szczególnymi okolicznościami byłoby złamaniem konstytucyjnej zasady powszechności obciążenia daninami publicznymi.
Analiza orzecznictwa sądowoadministracyjnego dotyczącego interpretacji pojęcia "interesu publicznego" prowadzi do wniosku, że powyższe pojęcie należy rozpatrywać na dwóch płaszczyznach tj.: ekonomicznej sytuacji zobowiązanego, niosącej doniosłe w skutkach pogorszenie sytuacji finansowej jego przedsiębiorstwa mogące doprowadzić do ograniczenia, bądź nawet upadku prowadzonej przez niego działalności, co w konsekwencji spowoduje konieczność sięgania przez niego do środków pomocowych państwa oraz pozaekonomicznej sytuacji zobowiązanego, związanej z takimi wartościami jak sprawiedliwość, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, co nie powinno jednakże nieść ze sobą negatywnych skutków dla sprawności działania aparatu państwowego; w przypadku towarów "wrażliwych", objętych ustawą SENT, sprawność państwa można osiągnąć poprzez bezwzględne i skrupulatne przestrzeganie przez wszystkich uczestników rynku przepisów wynikających z tej ustawy.
Wobec biernej postawy Spółki, organ z urzędu podjął czynności w celu ustalenia jej sytuacji ekonomicznej. W tym celu zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S. oraz do [...] Urzędu Skarbowego w R. z zapytaniem, czy Spółka posiada zaległości w składkach ZUS oraz w podatkach lub innych należnościach publicznoprawnych, a także czy jest lub było wobec niej prowadzone postępowanie egzekucyjne w okresie ostatnich pięciu lat oraz czy ww. podmiot rozliczał się z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej i czy figuruje w rejestrze czynności majątkowych. Z nadesłanych odpowiedzi wynikało, że Spółka nie posiada zaległości i nie było wobec niej prowadzone postępowanie egzekucyjne, jak również rozlicza się z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej i nie figuruje w rejestrze czynności majątkowych. Dodatkowo przesłane zostały wydruki z systemu oraz dane z deklaracji VAT-7 i zestawienie dochodów odpowiednio za lata 2015-2019 i częściowo 2020. Fakt braku zaległości w składkach ZUS oraz w podatkach lub innych należnościach publicznoprawnych, co potwierdziła również strona w załączonych do odwołania zaświadczeniach wydanych przez powołane do tego organy w październiku 2020 r.
Dodatkowo organ dokonał analizy wymienionych w decyzji dokumentów finansowych Spółki za lata 2017-2019, zamieszczonych na oficjalnej stronie Ministerstwa Sprawiedliwości, z której wynika, że od 2017 r. do 2019 r. utrzymuje się bardzo wysoka dynamika zmian wartości przychodów, a prowadzona przez Spółkę działalność gospodarcza odnotowuje zyski netto. Potwierdza to również przedstawiony przez stronę wraz z odwołaniem rachunek zysków i strat za okres od 1 stycznia do 31 sierpnia 2020 r. z którego wynika, że w tym czasie osiągnęła ona zysk netto w wysokości 21.201.223,31 zł. W związku z tym sytuacja finansowa Spółki jest stabilna i nie wskazuje na symptomy zagrożenia jej zdolności do kontynuowania dalszej działalności.
W ocenie organu odwoławczego nie występują zatem przesłanki "interesu publicznego" na płaszczyźnie ekonomicznej, gdyż na skutek nałożenia kary pieniężnej nie zachodzi ryzyko sięgania przez Stronę do środków Państwa ze względu na brak możliwości zaspokajania swoich potrzeb. Odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej w sytuacji, gdy zobowiązany jest w stanie ją uiścić, pozostawałoby w sprzeczności z interesem publicznym, który wymaga by przypadające budżetowi należności były płacone we właściwych wielkościach i we właściwym czasie.
Z kolei, dokonując oceny przesłanek interesu publicznego na gruncie pozaekonomicznym, organ zauważył, że kary pieniężne wynikające z naruszenia przepisów materialnych ustawy SENT ustanawiają odpowiedzialność administracyjną, a nie karnoadministracyjną podmiotów wykonujących przewóz towarów wrażliwych. Stwierdzone uchybienie nie wiązało się z zaistnieniem nadzwyczajnej, nieprzewidzianej okoliczności spowodowanej działaniem czynników, na które przewoźnik nie miał wpływu i która uniemożliwiałaby mu dopełnienie obowiązków wynikających z ustawy SENT.
Podsumowując, organ stwierdził, że sytuacja finansowa przewoźnika pozwala na wywiązanie się z obowiązku uregulowania nałożonej kary. Z analizy dokumentów dotyczących aktualnej sytuacji finansowej nie wynika, by wystąpiły szczególne okoliczności wyróżniające przedsiębiorcę od sytuacji innych podmiotów. Zapłata wymierzonej kary pieniężnej zawsze stanowi dodatkowe obciążenie finansowe dla przedsiębiorstwa, jednak niedogodność ta spowodowana w przedmiotowej sprawie w istocie niezgodnym z prawem działaniem przewoźnika nie może być traktowana w kategorii ważnego interesu podmiotu uzasadniającego odstąpienie od jej nałożenia.
W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach, organ pierwszej instancji prawidłowo wbrew stanowisku strony dokonał analizy interesu publicznego nie tylko w oparciu o płaszczyznę ekonomiczną (odnoszącą się do ekonomicznej sytuacji Spółki) lecz również na płaszczyźnie pozaekonomicznej, a więc także związanej z takimi wartościami jak sprawiedliwość, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej czy też sprawność działania aparatu państwowego. Organ oceniając spełnienie przez stronę "interesu publicznego" na płaszczyźnie pozaekonomicznej dokonał analizy popełnionego przez skarżącego naruszenia w stosunku do takich wartości jak: przestrzeganie przez wszystkich uczestników rynku przepisów ustawy czy też ratio legis ustawy SENT, dochodząc do słusznego wniosku, że w niniejszej sprawie nie wystąpiła przesłanka interesu publicznego przemawiająca za odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej.
Mając na uwadze fakt, że w niniejszej sprawie nie miały miejsca okoliczności uzasadniające odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, uznał, że organ pierwszej instancji zasadnie nałożył na przewoźnika karę pieniężną w wysokości 10 000 zł - zgodnie z art. 22 ust. 2 ustawy SENT.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, Spółka wniosła o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z 31 sierpnia 2021 r.; i uchylenie decyzji Naczelnika Śląskiego Urzędu Celno-Skarbowego w K. z 3 listopada 2020 r oraz zasądzenie na rzecz skarżącej Spółki zwrotu kosztów postępowania.
Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie:
1. art. 10a ustawy SENT poprzez uznanie, że skarżąca nie zapewniła przesyłania aktualnych danych geolokalizacyjnych do systemu i w konsekwencji nałożenia na podstawie art. 22 ust. 2a tej sankcji pieniężnej za działania/zaniechania niezawinione przez skarżącą;
2. art. 22 ust. 3 ustawy SENT poprzez niewłaściwą, zawężającą wykładnię tego przepisu w zakresie interpretacji przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej oraz brak wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy istotnego z punktu widzenia zastosowania przewidzianej we wskazanym przepisie instytucji i w konsekwencji:
- niezastosowanie instytucji odstąpienia od nałożenia kary z uwagi na przesłankę ważnego interesu przewoźnika lub interesu publicznego, w sytuacji spełnienia przesłanek ustawowych do zastosowania tej instytucji;
- niezasadne pominięcie, że uchybienie w przekazywaniu sygnału globalizacyjnego, skutkujące nałożeniem na Spółkę kary pieniężnej, było błędem systemowo- technicznym na który Spółka nie miała wpływu, nie było to działanie zawinione po stronie Spółki, a ponadto nie spowodowało uszczuplenia należności podatkowych Skarbu Państwa i nie miało żadnego wpływu na możliwość i przebieg kontroli, co winno skutkować zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary;
- stwierdzenie, że nie zaistniały przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary wyłącznie z uwagi na dobrą sytuację ekonomiczną firmy, a pominięcie w tym względzie okoliczności i przyczyn zaistniałego naruszenia, niezależnych od skarżącej;
3. naruszenie art. 120, art. 122, art. 121 § 1, art. 187 § 1 i § 2, art. 191 ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa, i wyrażonych w tych przepisach zasady legalizmu, zasady zaufania do organu podatkowego oraz zasady oficjalności postępowania dowodowego przy dokonaniu interpretacji pojęcia "interesu publicznego", którym to pojęciem posługuje się art. 22 ust. 3 ustawy o SENT, mające istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy poprzez:
- brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia wszystkich okoliczności niniejszej sprawy istotnych z punktu widzenia możliwości zastosowania instytucji odstąpienia nałożenia kary pieniężnej;
- dokonanie oceny dowodów oraz okoliczności faktycznych sprawy w sposób wybiórczy i niebudzący zaufania do organów podatkowych;
- wykładnię przepisów z pominięciem wykładni celowościowej, stosownie do której nałożenie kary wiąże się z brakiem przesyłania danych w ogóle, które ma faktyczny wpływ na brak możliwości kontroli przewozu czy na zobowiązania podatkowe, a także przyjęcie, że karany winien być każdy przypadek braku aktualizacji danych w oderwaniu od celu wskazanej regulacji prawnej, którym jest faktyczne zwalczanie fikcyjnego obrotu wyrobami wrażliwymi, a także zagrożenie występowania szarej strefy i oszustw podatkowych w zakresie handlu takimi wyrobami, a w konsekwencji niezasadne ukaranie przedsiębiorcy legalnie prowadzącego działalność gospodarczą za błędy związane z czasowym problemem przesyłania aktualnych danych geolokalizacyjnych, które nie wpłynęły negatywnie na identyfikację przewożonych towarów i nie wiązały się niewypełnieniem obowiązków podatkowych;
- naruszenie art. 125 § 1 i 2 w zw. z art. 121 § 1, art. 124 i art. 140 § 1 Ordynacji podatkowej, polegające na niedochowanie ustawowego terminu do załatwienia sprawy oraz bezzasadne przedłużanie postępowania administracyjnego poprzez ogólnikowe wskazanie przyczyn i uzasadnieniu przedłużenia terminu zakończenia postępowania;
- naruszenie ar. 42 ust. 1, art. 45 ust. 1 w zw. z art. 2, 31 ust. 3 Konstytucji RP, tj. naruszenie konstytucyjnej zasady proporcjonalności, brak możliwości miarkowania kary pieniężnej oraz brak możliwości odstąpienia od wymierzenia kary z uwagi na okoliczności towarzyszące czynowi, winę przewoźnika, czy też przyczynienie się osób trzecich do zaistniałej sytuacji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Zarzuty podniesione w skardze uznał za nieuzasadnione.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2325, dalej: p.p.s.a.), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z istoty kontroli wynika, że zasadność zaskarżonego rozstrzygnięcia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego podejmowania.
Przeprowadzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach kontrola legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia wykazała, że skarga nie jest uzasadniona.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy SENT określony w tym przepisie system monitorowania przewozu i obrotu obejmuje gromadzenie i przetwarzanie danych o przewozie towarów i obrocie paliwami opałowymi, w szczególności z zastosowaniem środków technicznych służących do tego monitorowania, oraz kontrolę realizacji obowiązków wynikających z ustawy. Zasady kontroli realizacji obowiązków wynikających z ustawy SENT określone zostały w przepisach art. 13-20a ustawy SENT. Jak wynika z jej art. 13 ust. 2, kontrola realizacji wskazanych obowiązków obejmuje weryfikację danych zawartych w dokumentach okazanych przez kierującego, dokonanie oględzin towaru, w tym pobranie próbki towaru, oraz weryfikację wskazań lokalizatora albo zewnętrznego systemu lokalizacji. Zasadnicze jednak znaczenie dla ustalenia istoty omawianej kontroli ma art. 13 ust. 1 ustawy SENT, określający przedmiot ustaleń kontrolnych właściwych organów, zgodnie z którym kontrola przewozu towarów polega na sprawdzeniu przestrzegania obowiązków, odpowiednio w zakresie:
1) dokonywania, uzupełniania i aktualizacji zgłoszenia;
2) zgodności danych zawartych w zgłoszeniu ze stanem faktycznym;
3) posiadania numeru referencyjnego, dokumentu zastępującego zgłoszenie i potwierdzenia przyjęcia dokumentu zastępującego zgłoszenie albo dokumentu, o którym mowa w art. 3 ust. 7;
4) przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu.
Przedstawiony wyżej zakres kontroli przewozu towarów, sprowadzający się do sprawdzenia przestrzegania wskazanych (enumeratywnie) obowiązków, w pełni odpowiada zakresowi przedmiotowemu tej ustawy, który obejmuje reguły funkcjonowania systemu monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi, jak też konkretyzację obowiązków podmiotów uczestniczących w drogowym i kolejowym przewozie towarów oraz podmiotów dokonujących obrotu paliwami opałowymi; a nadto określenie zasad odpowiedzialności za naruszenie obowiązków związanych z drogowym i kolejowym przewozem towarów oraz z obrotem paliwami opałowymi (art. 1 pkt 1, 1a i 2 ustawy SENT). Całościowa ocena omawianej regulacji ustawowej prowadzi do wniosku, że model kontroli przewidzianej w art. 13 ust. 1 i 2 ustawy SENT został ustalony wyłącznie na potrzeby tej ustawy. Wynika to zarówno z przytoczonych wyżej przepisów ogólnych, jak i jej norm szczególnych, które przewidują odrębności właściwe dla tej kontroli.
Przepisy ustawy SENT, poza podstawami kompetencyjnymi omawianej kontroli, zawierają także normy postępowania (podstawa proceduralna) oraz przepisy prawa materialnego (podstawa materialnoprawna), określające odpowiedzialność za przewidziane ustawą delikty administracyjne i stosowne kary pieniężnej. Wymienione wyżej normy postępowania, stanowiące podstawę proceduralną kontroli przewozu towarów, znajdują dookreślenie w innych przepisach ustawy SENT, w tym dotyczących środków doraźnych i kompensacyjnych (np. art. 14, 15, 16, 18), jak też związanych z zakończeniem tej kontroli i nałożeniem kary (np. art. 21, 22, 26). Ponadto ustawodawca, kształtując na potrzeby realizacji celów ustawy SENT odrębny model postępowania kontrolnego, dopełnił go poprzez dalsze odrębne regulacje, do których zaliczyć należy: wskazanie organu właściwego do nałożenia kary (art. 26 ust. 2 ustawy SENT); określenie trybu i podstaw odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej (art. 26 ust. 3 ustawy SENT); wskazanie właściwego organu odwoławczego (art. 26 ust. 4a ustawy SENT).
Istotnym jest, że kontrola przewozu towarów, polegająca na sprawdzeniu przestrzegania obowiązków wskazanych w art. 13 ust. 1 i 2 ustawy SENT, wykonywana przez funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej na podstawie art. 13 ust. 3 tej ustawy, przeprowadzana jest w trybie uregulowanym w tej ustawie.
Istotą sporu w przedmiotowej sprawie jest zasadność nałożenia na stronę skarżącą kary pieniężnej w kwocie 10 000 zł z tytułu niezapewnienia przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych stosownie do art. 10a ust. 1 ustawy SENT.
Ustawa SENT w zależności od rodzaju przewozu zawiera odrębne regulacje, zamieszczone w osobnych jednostkach redakcyjnych. Stosownie do jej art. 7 ust. 1, w przypadku przewozu towaru z terytorium jednego państwa członkowskiego na terytorium drugiego państwa członkowskiego albo państwa trzeciego przewoźnik jest obowiązany przesłać do rejestru, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, zgłoszenie i uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia. Zgodnie z art. 7 ust. 2 pkt 1 lit. I ustawy SENT, w przypadku przewozu po drodze publicznej zgłoszenie zawiera numer lokalizatora (...). Natomiast według art. 10a ust. 1 ustawy SENT przewoźnik w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem, jest obowiązany zapewnić przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem. Zgodnie z art. 10a ust. 2 ustawy SENT przewoźnik jest obowiązany wyposażyć środek transportu, o którym mowa w ust. 1, w lokalizator. Przepisu ust. 2 nie stosuje się, jeżeli dane geolokalizacyjne środka transportu są przekazywane do rejestru z zewnętrznego systemu lokalizacji.
Konsekwencje naruszenia powołanych przepisów określa art. 22 ust. 2a SENT, który stanowi, że w przypadku niewywiązywania się z obowiązku, o którym mowa w art. 10a ust. 1, na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10 000 zł. Odnosząc treść cytowanych przepisów do stanu faktycznego sprawy stwierdzić należy, że spełnione zostały przesłanki do nałożenia kary określonej w art. 22 ust. 2a ustawy SENT.
Jak wynika z ustaleń dokonanych przez organy w sprawie, przewoźnik towaru, nie przekazywał na bieżąco danych lokalizacyjnych środka transportu, którym dokonywany był przewóz objęty zgłoszeniem SENT. Operator ZSL przekazywał dane z opóźnieniem, co nie pozwalało na prawidłowe odtworzenie trasy przejazdu transportu wykonującego przewóz drogowy objęty zgłoszeniem od miejsca załadunku towaru do miejsca kontroli. Tymczasem to przewoźnik ma obowiązek zapewnić przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem. Skarżąca Spółka wykonując przewóz nie dołożyła należytej staranności w realizacji tego obowiązku. Przewoźnik nie dopełnił zatem obowiązku zapewnienia bieżącego przekazywania danych, o którym mowa w art. 10a ust. 1 ustawy SENT. Nie wskazał też, aby było to wynikiem szczególnych okoliczności, w tym niedostępnością rejestru przyjmującego zgłoszenia.
Wobec powyższego konieczne stało się rozstrzygnięcie, czy prawidłowo organy rozważyły możliwość zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej określonej w art. 22 ust. 2a ustawy SENT. Zresztą Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 22 ust. 3 ustawy SENT poprzez zawężającą wykładnię tego przepisu.
W ocenie Sądu podniesione w skardze zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. W art. 22 ust. 3 ustawy SENT wprowadzona została instytucja odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej jako wyraz tendencji ustawodawcy do łagodzenia odpowiedzialności administracyjnoprawnej. Jak bowiem wynika z ugruntowanego w orzecznictwie stanowiska odstępstwo od nałożenia kary pieniężnej jest instytucją o charakterze wyjątkowym, gdyż zasadą jest płacenie kar, a nie zwalnianie z tego obowiązku. Zwolnienie z kary jest uzasadnione w sytuacjach bardzo szczególnych i wyjątkowych, na które strona nie miała wpływu i które były niezależne od sposobu jej postępowania.
Należy przy tym podkreślić, że przepisy ustawy SENT mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia przez odpowiedzialne podmioty zasad systemu monitorowania drogowego przewozu tzw. wrażliwych towarów. Odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej ma natomiast charakter fakultatywny i uznaniowy. Zauważyć w tym miejscu należy również i to, że w ustawie SENT ustawodawca nie wyposażył organu w możliwość miarkowania kar, ani ich zmiany w zależności od uznania administracyjnego (por. wyrok NSA z 18 maja 2020 r., sygn. akt II GSK 220/20, wyrok NSA z 13 marca 2019 r., sygn. akt II FSK 3478/18).
Stosownie zatem do art. 22 ust. 3 ustawy SENT w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3. Z kolei, w art. 26 ust. 3 ustawy SENT zostały wymienione enumeratywnie dodatkowe kryteria i warunki odstąpienia od nałożonej kary. Stosownie zatem organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie: 1) nie stanowi pomocy publicznej albo 2) stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo 3) stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4. Ustawodawca nie określił znaczenia zastosowanych w powyższych regulacjach prawnych pojęć "ważny interes" przewoźnika oraz "interes publiczny", co oznacza, że ustalenie ich treści pozostawione zostało organom orzekającym. Tym niemniej odstąpienie od nałożenia kary ma mieć charakter wyjątku i być zastosowane w sytuacjach wyjątkowych.
Wobec powyższego, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, podmiotu nabywającego albo przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek odpowiednio podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, podmiotu nabywającego albo przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1-1b, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3. Wynika z niego, że organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie nie stanowi pomocy publicznej albo stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4.
Należy zauważyć, że użycie słowa "ważny" akcentuje wyjątkowy charakter interesu przewoźnika i wiąże się z wystąpieniem nadzwyczajnych okoliczności, które mogą go uzasadniać. "Ważny interes dłużnika" występuje wtedy, kiedy obniżą się znacznie zdolności płatnicze, spowodowane zdarzeniami losowymi takimi jak: powódź, pożar, susza itp. O istnieniu ważnego interesu przewoźnika, uprawiającego do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz decydować powinny kryteria zobiektywizowane, w każdym przypadku inne, uwzględniające różnorodne aspekty sprawy. Przy czym użycie słowa "ważny", podkreśla wyjątkowość zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej z uwagi na tenże interes.
Jednocześnie nie należy pojęcia ważnego interesu dłużnika ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych, czy też zdarzeń losowych uniemożliwiających uregulowanie dochodzonej należności pieniężnej. Pojęcie to funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu, uwzględniającym również sytuację ekonomiczną dłużnika, wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów i wydatków. Pomimo bowiem, że wymaga ono ustalenia sytuacji majątkowej dłużnika oraz skutków ekonomicznych, jakie wystąpią w wyniku realizacji zobowiązania dla niego, trzeba jednak mieć też na uwadze, że względy społeczne wymagają, żeby zobowiązania były realizowane, a zobowiązany nie był pochopnie z nich zwalniany. Nie każde trudności finansowe mogą uzasadniać zastosowanie ulgi w postaci umorzenia należności, lecz tylko takie, które w konkretnych okolicznościach wiązałyby się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanych, w szczególności dla realizacji podstawowych potrzeb bytowych osób zobowiązanych i ich rodzin, czy też - w konsekwencji z koniecznością sięgania po pomoc społeczną.
Innego rodzaju dobra ujmowane są w pojęciu interesu publicznego, które przede wszystkim utożsamiane jest z zaufaniem obywatela do organów państwa. Pojęcie to powinno być oceniane z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy. Uwzględnienie interesu publicznego w kontekście możliwości odstąpienia od wymierzenia kary należy traktować jako dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów państwa, zasady etyki, sprawność działania aparatu państwowego (por. wyrok NSA z 27 lutego 2013 r. sygn. akt II FSK 1351/11; wyrok NSA z 2 marca 2016 r., sygn. akt II FSK 2474/15). Inaczej, interes publiczny to sytuacja, gdy zapłata zaległości podatkowej spowoduje konieczność sięgania przez podatnika do środków pomocy państwa, gdyż nie będzie on w stanie zaspokajać swoich potrzeb materialnych, jak również w pojęciu tym mieści się wypełnianie obowiązków władz publicznych. Badanie przesłanki interesu publicznego nie powinno być ograniczone do konfrontacji z zasadami równości oraz powszechności opodatkowania.
Organ przedstawił w zaskarżonej decyzji obszerne ustalenia i rozważania nie tylko co do okoliczności faktycznych sprawy i jej kwalifikacji prawnej, ale także zbadał przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Sąd podziela przedstawioną argumentację i zajęte w tym przedmiocie stanowisko.
Organ pierwszej instancji z urzędu podjął czynności, mające na celu ustalenie istnienia po stronie skarżącej Spółki, jej ważnego interesu lub interesu publicznego. Ustalił na podstawie informacji z ZUS , organów skarbowych i danych rejestrowych, że skarżąca jest w dobrej kondycji finansowej pozwalającej na zapłatę kary.
W interesie publicznym leży, aby dłużnicy publicznoprawni przestrzegali przepisów prawa oraz była przestrzegana zasada równości i sprawiedliwości. W ocenie Sądu organ prawidłowo dokonał w sprawie analizy istnienia interesu publicznego i stwierdził jego brak. Na podstawie zebranego materiału dowodowego należy stwierdzić, że skarżący jest w stanie uiścić nałożoną karę pieniężną za niewykonanie ustawowo określonego obowiązku. Nałożenie kary pieniężnej w przedmiotowej sprawie nie pozwala też stwierdzić, że w sprawie doszło do naruszenia zasady proporcjonalności. Warto też tutaj zaznaczyć, że wysokość kary administracyjnej, aby mogła spełnić swoją rolę prewencyjną, nie może być zbyt niska, a zasada proporcjonalności nie może służyć za podstawę ochrony interesu wynikającego z naruszenia prawa (por. wyrok TK z 26 marca 2002 r., sygn. akt SK 2/01).
Brak nałożenia kary za stwierdzone uchybienie byłby zatem zachwianiem zasady proporcjonalności i stawianiem strony w pozycji uprzywilejowanej względem innych podmiotów, którzy z różnych przyczyn dokonują nieprawidłowych zgłoszeń SENT i ponoszą odpowiedzialność z tego tytułu. O naruszeniu tej zasady, nie może stanowić podjęcie przez organ podatkowy rozstrzygnięcia odmiennego od oczekiwanego przez skarżącą. Strona ma bowiem prawo własnego subiektywnego przekonania o zasadności jej zarzutów, jednakże przekonanie to nie musi mieć odzwierciedlenia w obowiązujących przepisach prawnych i ich wykładni (por. wyrok NSA z 26 sierpnia 2016 r., sygn. akt I FSK 51/1). Przepis art. 22 ust. 3 ustawy o SENT ma charakter uznaniowy i w ocenie Sądu, organ nie przekroczył granic tego uznania. W świetle powyższego, stwierdzić należy, że w warunkach niniejszej sprawy organy obu instancji dokonały w pełni właściwej wykładni art. 22 ust. 3 ustawy o SENT w zakresie przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej.
Podsumowując należy stwierdzić, że wbrew zarzutom skargi, organy dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych oraz prawidłowo zastosowały w sprawie przepisy ustawy SENT, wyprowadzając z ich treści i w oparciu o poczynione ustalenia, obowiązek nałożenia na skarżącą kary pieniężnej przewidzianej w art. 22 ust. 2a ww. ustawy. Przepis ten miał zastosowanie w sprawie, co skutkowało nałożeniem kary pieniężnej. Jednocześnie organy zasadnie uznały, że nie zachodzą podstawy do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej na przewoźnika. Wydana decyzja nie narusza zasad postępowania jak i prawa materialnego. Jak słusznie podkreślił organ odwoławczy, przepisy ustawy o monitorowaniu drogowego przewozu towarów nie wyłączają odpowiedzialności przewoźnika nawet za uchybienia, które popełnione zostały wskutek błędów, czy pomyłek. Przepisy ustawy SENT mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia przez odpowiedzialne podmioty zasad systemu monitorowania drogowego przewozu tzw. wrażliwych towarów. Odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej ma natomiast charakter fakultatywny i uznaniowy.
Organ przedstawił w zaskarżonej decyzji obszerne ustalenia i rozważania co do wniosku strony skarżącej o odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej. Sąd podziela przedstawioną argumentację i zajęte w tym przedmiocie stanowisko oparte na analizie sytuacji finansowej Spółki i interesu publicznego.
W ocenie Sądu organ odwoławczy prawidłowo ustalił stan faktyczny i dokonał właściwej subsumcji przepisów ustawy SENT oraz szeroko i przekonująco uzasadnił swoje stanowisko. Sąd, wbrew postawionym zarzutom nie dopatrzył się naruszenia zasad procesowych, w tym art. 120, art. 121, art. 122, art. 187, art. 191 jak i pozostałych przepisów O.p., które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy jak również nie stwierdził naruszenia art. 22 ust. 3 i art. 10 a ustawy SENT. Ponadto Sąd nie dopatrzył się w przedmiotowej sprawie przepisów Konstytucji RP, a w tym zasady proporcjonalności.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę jako bezzasadną.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI