III SA/Gl 1569/09

III SA/Gl 1569/09 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2010-04-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2009-12-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Mirosław Kupiec /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6069 Inne o symbolu podstawowym 606
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Urząd Górniczy
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2005 nr 228 poz 1947
art. 113 ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Sędzia WSA Mirosław Kupiec (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Wita-Łyskawa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2010 r. przy udziale – sprawy ze skargi M. P. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zakazu wykonywania czynności na stanowisku osoby średniego dozoru ruchu specjalności elektrycznej w podziemnych zakładach górniczych 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
1. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezes Wyższego Urzędu Górniczego, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., zwanej dalej k.p.a.) i rozpatrując odwołanie M.P. z dnia [...] 2007 r. od decyzji Dyrektora Urzędu Górniczego do Badań Kontrolnych Urządzeń Energomechanicznych z dnia [...] r., nr [...] , którą zakazano stronie wykonywania czynności na stanowisku osoby średniego dozoru ruchu w specjalności elektrycznej w podziemnych zakładach górniczych wydobywających węgiel kamienny przez okres dwóch lat, tj. od dnia [...] 2007 r. do dnia [...] 2009 r. orzekł w ten sposób, że:
1/ uchylił powyższą decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej okresu, przez jaki zakaz w stosunku do strony miał obowiązywać i
2/ określił okres zakazu wykonywania przez M. P. czynności na stanowisku osoby średniego dozoru ruchu w specjalności elektrycznej w podziemnych zakładach górniczych wydobywających węgiel kamienny od dnia [...] 2007 r. do dnia [...] 2009 r.
2. Dnia [...] 2007 r. w "A" S.A. KWK "B" w K. około godziny 15.35 wystąpił śmiertelny wypadek, któremu uległ J.M. elektromonter oddziału MEP-1.
2.1. Po zbadaniu przyczyn i okoliczności tego wypadku w orzeczeniu z dnia [...] 2007 r. Dyrektor Urzędu Górniczego do Badań Kontrolnych Urządzeń Energomechanicznych w K. stwierdził naruszenie § 10 pkt 1, § 13 ust. 5 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu oraz specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpożarowego w podziemnych zakładach górniczych (Dz. U. Nr 139, poz. 1169, z późn. zm., zwanego dalej rozporządzeniem w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy), pkt 4.12. instrukcji nr [...] – "A" S.A. KWK "B" "Obsługa rozdzielni 6 kV R-2" z kwietnia 2005 r. (zwanej dalej instrukcją nr [...]), pkt 4.6., pkt 6.1.1., pkt 6.5.6., pkt 7.3.1.1), pkt 7.3.3., 7.4.1. i pkt 7.4.2.2) instrukcji nr [...] "A" S.A. KWK "B" "Organizacja bezpiecznej pracy przy urządzeniach i instalacjach elektroenergetycznych w dziale MED KWK "B" z dnia [...] 2002 r. (zwaną dalej instrukcją nr [...]), a także wymienił osoby odpowiedzialne za określone nieprawidłowości. Wśród tych osób znajdował się M.P..
3. Następnie decyzją z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Urzędu Górniczego do Badań Kontrolnych Urządzeń Energomechanicznych w K., powołując się na art. 113 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze (j.t. Dz. U. z 2005 r. Nr 228, poz. 1947, z późn. zm., zwaną dalej P.g.g.), orzekł o zakazie wykonywania przez M. P. czynności na stanowisku osoby średniego dozoru ruchu w specjalności elektrycznej w podziemnych zakładach górniczych wydobywających węgiel kamienny przez okres dwóch lat, tj. od dnia [...] 2007 r. do dnia [...] 2009 r.
3.1. W uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał, że strona naruszyła dyscyplinę i porządek pracy, a w szczególności obowiązki określone w § 10 pkt 1 i § 13 ust. 5 rozporządzenia w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy w związku z pkt 4.12. instrukcji nr [...] oraz pkt 4.6. i pkt 7.3.3. instrukcji nr [...] poprzez to, że w dniu [...] 2007 r. w zakładzie górniczym "A" S.A. KWK "B" w K.:
1/ na zmianie "A" nadzorując prace w polu 5 wykonywane na pisemne polecenie nr [...] z dnia [...] 2007 r. przez zespół elektromonterów zaakceptował, by prace te były kontynuowane niezgodnie z pisemnym poleceniem wykonania pracy (rozszerzony został zakres prac poza określony w poleceniu i zwiększono liczbę pracowników w zespole z dwóch do trzech osób), bez wprowadzenia odpowiednich zmian w tym poleceniu i polecił zespołowi elektromonterów, w skład którego wchodzili T. F. i J. M., wykonanie pracy w polu 16 tej rozdzielni bez uprzedniego zakończenia prac w polu 5 (pozostawiona przegroda izolacyjna wstawiona między otwarte styki odłącznika systemowego systemu II, użyta jako techniczny środek zabezpieczający oraz otwarte drzwi od strony aparaturowej tego pola);
2/ na zmianie "B" nakazał wykonywanie prac polegających na usunięciu zakłóceń w pracy wyłącznika mocy w polu nr 16 rozdzielni 6 kV R-2, traktowanych zgodnie z instrukcją nr [...] jako prace w warunkach szczególnego zagrożenia, bez wymaganego pisemnego polecenia wykonania prac, a w szczególności polecił kierującemu zespołem T. F. założenie osłony napędu wyłącznika mocy typu WMGS-10/6/3,5 w polu nr 16 bez zastosowania odpowiednich środków zabezpieczających (przy wyłączonych spod napięcia, lecz nieuziemionych urządzeniach).
4. W odwołaniu z dnia [...] 2007 r. M. P. zarzucił, że decyzja nie została oparta na dokładnym zbadaniu sprawy. Przy tym wskazał, że w dniu [...] 2007 r. w KWK "B" na zmianie "A" nie nadzorował prac w polu nr 5 rozdzielni 6 kV, ale o godzinie 12.00 został telefonicznie poproszony o przybycie na szyb "[...]", by "służyć radą" przy usuwaniu awarii zasilania maszyny wyciągowej, gdyż zatrudnieni przy usuwaniu awarii pracownicy zbyt słabo znali się na wyłącznikach zainstalowanych w tej rozdzielni. Dlatego też uznał, że przy usuwaniu awarii sprawował jedynie rolę doradczą. Poza tym polecenie pisemne nie dotyczyło jego osoby, a decyzję o rozszerzeniu zakresu prac i zespołu pracowników podjął sztygar oddziałowy zmiany "A". Dalej zauważył, że za zakończenie prac wykonywanych na polecenie pisemne odpowiedzialny był kierujący zespołem, natomiast zmiany w poleceniu pisemnym mógł dokonać tylko poleceniodawca. Nie zgodził się z organem nadzoru i stwierdził, że pozostawiona przegroda izolacyjna nie świadczyła o nie zakończeniu prac, lecz o ewentualnym nie zlikwidowaniu miejsca pracy. Miejsce pracy w polu nr 5 zostało zlikwidowane, a przegrodę izolacyjną pozostawił on z dopuszczającym, ponieważ miała ona zabezpieczyć niesprawne urządzenie przed załączeniem pod napięcie. Zwrócił też uwagę, że przepisy ogólne oraz instrukcja nr [...] precyzują warunki szczególnego zagrożenia dla zdrowia i życia ludzkiego, natomiast nie precyzują warunków szczególnego zagrożenia. W związku z tym uznał, że na wykonywanie prac w polu nr 16 wystarczy polecenie ustne.
5. Decyzją z dnia [...] r. Prezes Wyższego Urzędu Górniczego utrzymał w mocy decyzja organu pierwszej instancji uznając, że zebrany w sprawie materiał dowodowy dał podstawę do uznania, że M. P., jako osoba średniego dozoru ruchu w specjalności elektrycznej, w dniu [...] r. w KWK "B" na zmianie "A" i "B" nadzorował wykonywanie prac w sposób opisany w decyzji organu pierwszej instancji, czym naruszył przepisy tam wymienione.
5.1. W skardze z dnia [...] 2008 r. strona podniosła między innymi zarzut błędnego ustalenia treści zapisu pkt 4.12. instrukcji nr [...] .
6. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 30 czerwca 2008 r., sygn. akt III SA/Gl 424/08, uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził na rzecz strony skarżącej koszty postępowania. Wyrok te stał się prawomocny, ponieważ strony nie złożyły od niego skargi kasacyjnej.
7. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy na etapie postępowania odwoławczego Wiceprezes Wyższego Urzędu Górniczego decyzją z dnia [...] r. uchylił decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] r. w części dotyczącej okresu, na jaki zakazano stronie wykonywania czynności na stanowisku osoby średniego dozoru ruchu specjalności elektrycznej w podziemnych zakładach górniczych wydobywających węgiel kamienny i zamiast zakazu przez okres 2 lat, tj. od dnia [...] 2007 r. do dnia [...] 2009 r. orzekł zakaz na czas jednego roku, tj. od dnia [...] 2007 r. do dnia [...] 2008 r.
7.1. W uzasadnieniu podtrzymał zarzuty naruszenia przepisów o bezpieczeństwie pracy wymienione w decyzji organu pierwszej instancji. Natomiast, jeśli chodzi o wymiar kary to uznał, że jej nowa wysokość jest wystarczająca dla wdrożenia u pracownika poszanowania obowiązujących przepisów i ich przestrzegania w przyszłości. Wskazał też przy tym, że wziął pod uwagę dotychczasową niekaralność skarżącego, wysoki poziom etyczny i nieposzlakowaną opinię, stosunek do pracy oraz treść zarzutów.
8. Rozpatrując skargę od tej decyzji tut. Sąd wyrokiem z dnia 4 czerwca 2009 r., sygn. akt III SA/Gl 61/09, stwierdził jej nieważność określając, że nie podlega ona wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku oraz zasądził koszty postępowania. Wyrok ten stał się prawomocny.
8.1. Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana w ramach kompetencji przysługujących wyłącznie Prezesowi Wyższego Urzędu Górniczego, czyli że Wiceprezes wydając decyzję w imieniu własnym i nie odwołując się do upoważnienia udzielonego mu przez Prezesa działał z naruszeniem przepisów regulujących strukturę organów nadzoru górniczego.
9. W trakcie postępowania odwoławczego dnia [...] 2009 r. organ przeprowadził rozprawę spisując z niej protokół i sporządzając zapis na dysku CD. Na rozprawie był obecny między innymi skarżący oraz K. G. będący pełnomocnikiem Dyrektora Urzędu Górniczego do Badań Kontrolnych Urządzeń Energomechanicznych w K., który odpowiadał na pytania strony i sam zadał stronie jedno pytanie o treści "czy w związku z wypadkiem pracodawca zastosował wobec Pana sankcje wynikające z Kodeksu pracy?".
10. Decyzją z dnia [...] r. Prezes Wyższego Urzędu Górniczego uchylił decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej okresu, przez jaki miałby obowiązywać wobec strony zakaz wykonywania czynności na stanowisku osoby średniego dozoru ruchu w specjalności elektrycznej w podziemnych zakładach górniczych wydobywających węgiel kamienny i stwierdził, że będzie on wynosił rok i dziesięć miesięcy, tj. od dnia [...] 2007 r. do dnia [...] 2009 r.
10.1. Powołując się na zebrany materiał dowodowy organ odwoławczy uznał, że słusznie organ pierwszej instancji zarzucił stronie naruszenie określonych przepisów w zakresie działań na zmianie "A".
10.1.1. Organ wskazał, że dnia [...] 2007 r. na zmianie "A" około godziny 12.45 skarżący na wezwanie W. L. - sztygara zmianowego, pełniącego w tym dniu obowiązki sztygara oddziałowego - przejął nadzór nad pracami, wykonywanymi w polu nr 5 rozdzielni 6 kV R-2, na polecenie pisemne nr [...] , wydane przez sztygara zmianowego oddziału MEP-1. Zauważył przy tym, że do końca zmiany "A" w rozdzielni 6 kV R-2 zespół elektromonterów pod nadzorem odwołującego wykonywał szereg czynności w celu naprawy wyłącznika mocy w polu nr 5 (rozłączono miedzy innymi cięgno pomiędzy stykiem ruchomym fazy L-3 a dźwignią napędu wyłącznika, zdemontowano szynę łączącą zejście szynowe z mostu szynowego łączącego odłączniki systemowe i przyłącze styku ruchomego fazy L-1), na jego ustne polecenia, przy braku sprzeciwu J. P. kierującego zespołem. Organ zaznaczył, że polecenia te były niezgodnie z pisemnym poleceniem nr [...] wykonywania pracy w polu nr 5 i bez dokonania odpowiednich zmian w tym pisemnym poleceniu.
10.1.2. Cytując wyjaśnienia strony złożone do protokołu z dnia [...] 2007 r. opisano dalszy przebieg zdarzenia: z powodu braku możliwości naprawy wyłącznika mocy w polu nr 5 odwołujący się podjął decyzję o zakończeniu prac w tym polu i przystąpieniu do naprawy wyłącznika mocy w polu nr 16; prace w polu nr 5 zakończono, zdejmując dwa uziemiacze przenośne, pozostawiając przegrodę izolacyjną wstawioną między otwarte styki odłącznika systemowego systemu II oraz otwarte drzwi od strony aparaturowej tego pola; po zdjęciu uziemiaczy przenośnych w polu nr 5 zamknięto drzwi od strony wyłącznika mocy tego pola. Jak zaznaczył organ, okoliczności te zostały potwierdzone przez świadka T. F. (protokół z dnia [...] 2007 r.), dlatego uznał je jako obiektywne, chociaż strona odwołała je w trakcie rozprawy dnia [...] 2009 r.
10.1.3. Według organu potwierdzeniem faktu, że M.P. pełnił, jako osoba dozoru ruchu, nadzór nad pracami na zmianie "A" w polu nr 5 rozdzielni 6 kV R-2, stanowiło zeznanie złożone do protokołu z dnia [...] 2007 r. przez W. L., który zeznał: "S.P., w związku z posiadanym doświadczeniem, miał być doradcą technicznym przy prowadzonych pracach i prowadzić nad nimi nadzór".
10.1.4. W efekcie tego organ uznał, że w dniu [...] 2007 r. na zmianie "A" odwołujący się był osobą nadzorującą prace w polu 5 rozdzielni, jednakże nie w myśl pisemnego polecenia, dla którego podstawę prawną stanowi rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 17 września 1999 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy urządzeniach energetycznych (Dz. U. Nr 80, poz. 912) oraz instrukcja nr [...]., z których wynika, że to poleceniodawca wyznacza jednorazowo osobę "nadzorującą", tj. osobę, która na czas trwania polecenia obejmuje funkcję nadzorującego wykonywanie prac przy urządzeniach elektroenergetycznych. Wskazano, że w niniejszej sprawie poleceniodawcą polecenia pisemnego nie był sztygar zmianowy W.L., dlatego nie mógł on dokonać stosownych zmian w tym poleceniu i nie mógł też w rozumieniu tych przepisów uczynić tego w formie ustnej. Ostatecznie organ uznał, że odwołujący się nie pełnił formalnie, w myśl powyższych przepisów i zgodnie z treścią pisemnego polecenia - funkcji nadzorującego, ale pełnił obowiązki nadzorującego w oparciu o zasady wynikające z "Zakresu uprawnień, obowiązków i odpowiedzialności" z dnia [...] r., według którego do strony należało:
- pkt II.1. "Sprawowanie nadzoru nad właściwą eksploatacją urządzeń będących w eksploatacji oddziału, a w szczególności urządzeń, które zostały przypisane wg harmonogramów zgodnie z wymaganiami przepisów, zarządzeń i poleceń służbowych", oraz
- pkt I.1. "Wydawanie poleceń służbowych podległym osobom dozoru średniego, niższego oraz pracownikom zajmującym się eksploatacją elektrycznych urządzeń dołowych, wyciągów szybowych, urządzeń podstawowych i lampowni".
Stwierdzono przy tym, że obowiązki te strona wykonywała w oparciu o ustne polecenie sztygara zmianowego W. L., który w tym dniu pełnił obowiązki sztygara oddziałowego i mógł takie polecenie wydać zgodnie ze swoim "Zakresem uprawnień, obowiązków i odpowiedzialności".
10.2. Jeśli chodzi o działania na zmianie "B", to organ odwoławczy również uznał za słuszne i uzasadnione zarzuty postawione stronie przez organ pierwszej instancji.
10.2.1. W tym zakresie zauważył, że odwołujący się, pomimo że nie zakończono prac w polu nr 5 rozdzielni 6 kV R-2, wydał elektromonterom polecenie ustne przygotowania miejsca pracy i usunięcia zakłóceń w pracy wyłącznika mocy w polu nr 16. Według organu, o niezakończeniu prac w polu nr 5 rozdzielni 6 kV R-2 świadczyło pozostawienie otwartych drzwi od strony aparaturowej pola nr 5 oraz nieusunięcie technicznych środków zabezpieczających, użytych do przygotowania miejsca pracy w tym polu, i udokumentowanie w pisemnym poleceniu zakończenia pracy. Podkreślono przy tym, że zgodnie z instrukcją nr [...] "Obsługa rozdzielni 6 kV R-2", na wykonywanie tych prac, wymagane było pisemne polecenie, bowiem polegały one na wykonywaniu czynności w warunkach szczególnego zagrożenia. Prace te prowadzono do godz. 15.20 w obecności odwołującego się i w ich trakcie, odwołujący się m.in. wydał polecenie kierującemu zespołem założenia osłony napędu wyłącznika mocy bez nałożonych uziemiaczy przenośnych.
10.2.2. Opisując naruszenie przepisów dokonane przez stronę na zmianie "B" podkreślono też, że ich zasadność przesądził tut. Sąd w wyroku z dnia 30 czerwca 2008 r.
10.3. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy cytując stosowne przepisy stwierdził, że odwołujący się w dniu [...] 2007 r. w "A" S.A. KWK "B" dopuścił się naruszenia dyscypliny i porządku pracy poprzez to, że organizował i prowadził prace przy urządzeniach elektrycznych, prowadzonych w warunkach szczególnego zagrożenia dla zdrowia i życia ludzkiego w sposób niezapewniający bezpieczeństwa pracowników i zakładu górniczego, czyli że:
1/ w trakcie części zmiany "A" - zaakceptował rozszerzony zakres prac i zwiększoną liczbę pracowników w zespole wykonującym prace na polecenie pisemne w polu nr 5 rozdzielni 6 kV R-2 bez wprowadzenia odpowiednich zmian w tym poleceniu, czym naruszył § 10 pkt 1 i § 13 ust. 5 oraz pkt 4.12 cyt. instrukcji nr [...],
2/ w trakcie zmiany "B" - prace polegające na usunięciu zakłóceń w pracy wyłącznika mocy w polu nr 16 ww. rozdzielni, traktowane zgodnie z instrukcją nr [...] jako prace w warunkach szczególnego zagrożenia, prowadzone były przez niego bez wymaganego pisemnego polecenia, czym naruszył § 10 pkt 1 i § 13 ust. 5 oraz pkt 4.12 cyt. instrukcji nr [...]i pkt 4.6 instrukcji nr [...].
10.3. Jeśli chodzi o orzeczoną sankcję w postaci zakazu wykonywania określonych czynności, to organ odwoławczy uznał, że zakaz orzeczony na okres od dnia [...]2007 r. do [...] 2009 r. jest "wystarczający i odpowiedni do stopnia naruszonych przez odwołującego się przepisów, dyscypliny i porządku pracy". Orzekając ten zakaz organ wziął pod uwagę w szczególności fakt, że odwołujący się w dniu [...] 2007 r. "A" S.A. KWK "B" "organizował i prowadził prace przy urządzeniach elektrycznych, prowadzonych w warunkach szczególnego zagrożenia dla zdrowia i życia ludzkiego w sposób niezapewniający bezpieczeństwa pracowników i zakładu górniczego".
11. W skardze z dnia [...] 2009 r. skarżący podniósł, że decyzja organu odwoławczego narusza jego interes prawny poprzez błędne ustalenie, że skarżący był osobą wykonującą nadzór prac w dniu [...] 2007 r. na zmianie "A". Wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania jednocześnie zarzucając naruszenie:
1/ prawa materialnego;
- poprzez przeprowadzenie w dniu [...] 2009 r. rozprawy administracyjnej, w której oprócz skarżącego byli obecni: przedstawiciel organu pierwszej instancji, przedstawiciel Departamentu GEM WUG, przedstawiciel Departamentu Prawnego WUG, tj. art. 113 ust. 1 pkt 3 P.g.g. oraz art. 28 k.p.a.,
- poprzez nieuwzględnienie wytycznych zawartych w wyroku tut. Sądu z dnia [...] r. i w porównaniu z decyzją Wiceprezesa WUG z dnia [...]r., wydłużenie skarżącemu zakazu wykonywania czynności na stanowisku osoby średniego dozoru ruchu specjalności elektrycznej w podziemnych zakładach górniczych wydobywających węgiel kamienny od dnia [...]r. do dnia [...] r., tj. art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), art. 110, art. 139 i art. 225 § 1 k.p.a.,
- poprzez niewskazanie rodzaju naruszenia obowiązków pracowniczych i stopnia winy skarżącego, przy orzeczeniu zakazu wykonywania czynności, tj. art. 113 ust. 1 pkt 3 P.g.g.,
2/ prawa procesowego poprzez pominięcie jako dowodu w sprawie tego, że skarżący posiadał zarówno uprawnienia do zajmowania się eksploatacją urządzeń i instalacji sieci na stanowisku eksploatacji, jak i uprawnienia do zajmowania się eksploatacją urządzeń, instalacji i sieci na stanowisku dozoru, tj. art. 77 § 1 k.p.a.
11.1. W uzasadnieniu skargi skarżący, powołując się na przepisy art. 28, art. 86, art. 110 i art. 139 k.p.a, stwierdził, że jednocześnie organy administracji pierwszej i drugiej instancji poprzez przeprowadzenie jednej rozprawy administracyjnej nie mogły przesłuchać strony i w ten sposób skrócić postępowania. Zauważył przy tym, że Sąd w wyroku z dnia 4 czerwca 2009 r. uznał, iż odmienna interpretacja materiału dowodowego stanowi prawnie niedopuszczalną polemikę z prawomocnym wyrokiem Sądu Administracyjnego.
11.2. Podkreślił, że organ drugiej instancji nie ustalił, na czym polegało naruszenie obowiązków pracowniczych i stopień winy skarżącego przy orzekaniu zakazu wykonywania czynności, przez co pominął ustalenia znajdujące się w wyroku tut. Sądu z dnia 30 czerwca 2008 r.
11.3. W zakresie zarzutu naruszenia przepisów postępowania wskazał, że ze względu na posiadane uprawnienia i niedobór wykwalifikowanych pracowników mógł "pełnić poza swoim normalnym czasem pracy, obowiązki członka zespołu przy pracach w polu 5 R6 kV R2" jednak nie był osobą, która sprawowała nadzór nad właściwą eksploatacją urządzeń będących w eksploatacji oddziału, a w szczególności urządzeń, które zostały przepisane według harmonogramu.
11.3.1. Zauważył przy tym, że według harmonogramu, urządzenia rozdzielni R6 kV R2, były przypisane zatrudnionemu w tym dniu na zmianie "A" sztygarowi zmianowemu B.Z., który wydał pisemne polecenie na naprawę tego pola. Zdaniem strony powołany punkt zakresu czynności sztygara zmianowego zobowiązywał do nadzoru nad właściwą eksploatacją urządzeń, a nie do sprawowania nadzoru nad ludźmi w czasie naprawy awaryjnej.
11.3.2. Nie zgodził się z organem odwoławczym, że wykonywał czynności na ustne polecenie sztygara zmianowego W. L. na podstawie pkt I.1. "Zakresu uprawnień, obowiązków i odpowiedzialności" z dnia 1 września 2003 r., ponieważ nie mógł on, jak stwierdził w zeznaniu, zlecić skarżącemu jednocześnie doradztwa technicznego i sprawowania nadzoru nad zespołem pracowników. Skarżący podkreślił, że doradztwo techniczne rodziło konieczność przeprowadzenia szeregu prób i pomiarów, celem zorientowania się w rozmiarze awarii, a w tym czasie niemożliwym było sprawowanie nadzoru nad pracownikami. W związku z tym skarżący stwierdził, że organ odwoławczy nie wykazał, czy sztygar zmianowy W. L. powinien wydać mu polecenie pisemne oraz czy skarżący pełnił funkcję nadzorującego.
11.4. Na koniec skarżący nie zgodził się z rozstrzygnięciem organu odwoławczego zawartym w postanowieniu z dnia [...] r., którym organ odmówił uzupełnienia swojej decyzji o stwierdzenia "nienagannego przebiegu pracy zawodowej, braku kar dyscyplinarnych, nieposzlakowanej opinii" oraz uznania wydania jej na niekorzyść odwołującego się.
12. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wnosił o jej oddalenie podtrzymując wywody zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
12.1. Odnosząc się do zarzutu udziału w rozprawie administracyjnej nieuprawnionych przedstawicieli zaznaczył, że nie byli oni stronami postępowania. Udział przedstawiciela organu pierwszej instancji uznał za uzasadniony ze względu na przedmiot rozprawy, a innych przedstawicieli za zgodny z art. 107 ust. 9 P.g.g., z którego wynika, że Prezes WUG wykonuje swoje zadania przy pomocy WUG.
12.2. Jeśli chodzi o wymiar wyższej sankcji w stosunku do wynikającej z decyzji Wiceprezesa WUG z dnia [...] 2008 r. organ zauważył, że Sąd stwierdził nieważność tej decyzji.
13. Na rozprawie dnia 19 kwietnia 2010 r. skarżący wnosił i wywodził jak w skardze. W zakresie decyzji Wiceprezesa WUG wskazał, że jego zdaniem decyzja ta pomimo jej uchylenia miała dalej moc wiążącą i w związku z tym kara nie mogła być przedłużona o kolejny rok. Wnosił o zawiadomienie o okolicznościach sprawy organu nadrzędnego nad organem odwoławczym. Zaznaczył, że pomimo wstrzymania wykonania decyzji w wyniku jej uchylenia przez Sąd nadal nie został dopuszczony do pełnienia obowiązków pracownika dozoru. Pełnomocnik organu wnosił tak jak w odpowiedzi na skargę wyjaśniając, że od woli pracodawcy zależy zakres powierzonych pracownikowi obowiązków służbowych i organ nie ma kompetencji do decydowania w tym zakresie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
14. Skarga okazała się zasadna z powodu uwzględnienia części zarzutów.
15. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę między innymi działań organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, jak stanowi art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.). Tym samym, aby stwierdzić, że wystąpiło naruszenie prawa prowadzące do uchylenia zaskarżonego aktu lub stwierdzenia jego nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., zwaną dalej P.p.s.a.) Sąd musi w pierwszej kolejności ustalić treść obowiązujących norm prawnych mających zastosowanie w sprawie, aby wywieść z nich określone prawa i obowiązki, następnie ustalić zakres niezbędnych okoliczności faktycznych, które należy wykazać w ramach postępowania dowodowego i w końcu ocenić prawidłowość dokonanej przez organy subsumcji ustalonych faktów do hipotetycznego stanu prawnego.
16. W niniejszej sprawie podstawowym przepisem materialnym zastosowanym przez organy nadzoru górniczego był art. 113 ust. 1 pkt 3 P.g.g. Przepis ten stanowi (podkreślenia i pogrubienia Sądu), że przy wykonywaniu nadzoru i kontroli organ nadzoru górniczego (...) może zakazać, na czas nieprzekraczający dwóch lat, wykonywania określonych czynności w ruchu zakładu górniczego osobom, o których mowa w art. 68 ust. 1 oraz w art. 70 ust. 1, albo wykonywania określonych czynności osobom, o których mowa w art. 75a ust. 1, w razie stwierdzenia naruszenia przez te osoby dyscypliny i porządku pracy, a zwłaszcza obowiązków określonych ustawą i wydanymi na jej podstawie przepisami.
16.1. Wynika z niego, że zakaz wykonywania określonych czynności w ruch zakładu górniczego organ nadzoru górniczego może orzec:
- po pierwsze, tylko w stosunku do danych osób wymienionych w art. 68 ust. 1, art. 70 ust. 1 i art. 75a ust. 1 P.g.g. oraz
- po drugie, gdy wykaże, że osoby te dopuściły się naruszenia obowiązków wynikających z dyscypliny i porządku pracy uregulowanych w przepisach ustawowych lub wykonawczych.
16.2. Słusznie podkreśla się w orzecznictwie, że na mocy tego przepisu organ nadzoru górniczego władczo wkracza w materię regulowaną zasadniczo przez prawo pracy, chociaż zakaz powierzania konkretnemu pracownikowi określonych stanowisk ma z jednej strony charakter quasi-dyscyplinarny, a z drugiej strony jest środkiem zapobiegawczym. Poza tym trafnie zaznacza się, że środek ten jest wyrazem przekonania, że pracownik, który dopuścił się naruszenia dyscypliny i porządku pracy, stwarzać może takie zagrożenie również w przyszłości (zob. uzasadnienie uchwały NSA z dnia 3 lutego 1997 r., OPS 9/96, ONSA 1997/3/102).
16.3. Nie ulega też wątpliwości, co zostało podkreślone w powyższej uchwale NSA, że przy dokonywaniu takich ustaleń organy państwowego nadzoru górniczego powinny szczególnie rygorystycznie przestrzegać zasad postępowania administracyjnego, a w szczególności zapewnić stronom postępowania czynny udział w każdym stadium postępowania (art. 10 § 1 k.p.a.), gdyż właśnie strony, mające w rozstrzygnięciu danej sprawy określony interes prawny, mogą przyczynić się do wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i wszystkich okoliczności, w jakich doszło do naruszenia przez pracownika dyscypliny i porządku pracy.
16.4. Jeśli chodzi o zakres podmiotowy analizowanego przepisu, to jak wynika z art. 68 ust. 1 P.g.g. ruch zakładu górniczego może się odbywać tylko pod kierownictwem i dozorem osób posiadających odpowiednie kwalifikacje. Działając w oparciu o delegację ustawową z art. 68 ust. 2 P.g.g. Minister Gospodarki wydał stosowne rozporządzenie dnia 11 czerwca 2002 r. w sprawie kwalifikacji wymaganych od osób kierownictwa i dozoru ruchu zakładów górniczych, mierniczego górniczego i geologa górniczego oraz wykazu stanowisk w ruchu zakładu górniczego, które wymagają szczególnych kwalifikacji (Dz. U. Nr 84, poz. 755 z późn. zm.). W przepisach tych wskazał na kwalifikacje osób kierownictwa ruchu zakładu górniczego, czyli kierowników ruchu zakładu oraz kierowników działów ruchu w ramach między innymi działu ruchu bezpieczeństwa i higieny pracy (§ 5 tego rozporządzenia), a także osób dozoru ruchu zakładu górniczego, czyli pracowników szczebli wyższego, średniego i niższego dozoru, sprawujących w zakładzie górniczym dozór ruchu w odpowiedniej specjalności technicznej (§ 6 tego rozporządzenia).
16.5. Natomiast od strony przedmiotowej, czyli naruszenia określonych obowiązków wynikających z przepisów ustawowych lub wykonawczych, należy ustalić zakres tych przepisów i odwołać się do ich treści.
16.5.1. Przed ustaleniem konsekwencji wynikających z tych regulacji należy jeszcze odpowiedzieć na pytanie; czy naruszenie tak określonych obowiązków ma się charakteryzować wyższą intensywnością, czyli, czy musi mieć charakter "rażący", czy też musi się wiązać z utratą życia lub zdrowia pracowników, albo chociażby zagrożeniem dla życia lub zdrowia.
16.5.2. Wykładnia językowa i historyczna obowiązującego art. 113 ust. 1 pkt 3 P.g.g. nakazuje odpowiedzieć na te pytania negatywnie. Po pierwsze, takie przesłanki nie wynikają z jasnej treści tego przepisu, który nie zawiera pojęcia "rażącego naruszenia" ani nie nakazuje doszukiwać się związku z utratą życia lub zdrowia pracowników. Po drugie, jedynie wcześniejsze przepisy obowiązujące do dnia 31 grudnia 2001 r. zawierały w swej treści pojęcie "rażącego" naruszenia dyscypliny i porządku pracy.
16.5.3. Tym samym należy przyjąć, że zakaz wykonywania określonych czynności w ruchu zakładu górniczego wiąże się z każdym naruszeniem przepisów regulujących dyscyplinę i porządek pracy.
16.6. Decyzja organu nadzoru górniczego, co do orzeczenia zakazu wykonywania określonych czynności, jest podejmowana w ramach uznania administracyjnego, ponieważ organ ten nie tylko "może" orzec taki zakaz, czyli ma pewną swobodę w jego nakładaniu, ale też może ustalić przez jaki okres będzie on obowiązywał, z zastrzeżeniem górnej granicy wynoszącej dwa lata, gdyż ustawodawca nie określił jakie okoliczności należy brać pod uwagę dokonując takiej oceny.
16.6.1. Przyznanie organowi administracyjnemu uprawnienia do orzeczenia na zasadzie uznania administracyjnego nie oznacza jednak prawa do zupełnej dowolności w sferze orzekania. Tak więc, również wymiar konkretnej kary nie może być zupełnie dowolny, a powinien uwzględniać podstawowe zasady wynikające z obowiązującego prawa, chociażby taką, która wynika z art. 111 Kodeksu pracy, by przy wymierzaniu kary za naruszenie porządku i dyscypliny pracy uwzględniać rodzaj naruszenia obowiązków pracowniczych, stopień winy pracownika i jego dotychczasowy stosunek do pracy. Zwrócił już na to uwagę tut. Sąd w wydanym w niniejszej sprawie wyroku z dnia 30 czerwca 2008 r., III SA/Gl 424/08. Ta ocena prawna ma dla Sądu też charakter wiążący na mocy art. 153 P.p.s.a.
16.6.2. Pozytywne rozstrzygnięcie, podjęte w ramach opisanego uznania administracyjnego, powinno być szczególnie przekonująco, wyczerpująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. W przypadku decyzji uznaniowej organ zobowiązany jest w sposób czytelny, umożliwiający kontrolę poszczególnych etapów rozumowania, przedstawić wszystkie przesłanki faktyczne i interpretacyjne swojego wnioskowania.
17. Przechodząc już do ustalenia konkretnych obowiązków, których naruszenie zarzucały organy stronie skarżącej, należy stwierdzić, że wynikały one z § 10 pkt 1 i § 13 ust. 5 rozporządzenia w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy (wydanym na podstawie delegacji ustawowej art. 78 ust. 1 P.g.g.) oraz z aktów wewnętrznych zakładu górniczego stanowionych w oparciu o powyższe przepisy w tym instrukcji dotyczących ruchu zakładu górniczego, tj. pkt 4.6. instrukcji nr [...] i pkt 4.12. nr [...] obowiązujących w "A" S.A. KWK "B".
17.1. Zgodnie z § 10 rozporządzenia w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy osoby kierownictwa i dozoru ruchu oraz inne osoby kierujące zespołami pracowników powinny:
1) organizować i prowadzić pracę, w sposób zapewniający bezpieczeństwo pracowników, zakładu górniczego i środowiska,
2) informować podległych im pracowników o przepisach i zasadach bezpiecznego wykonywania pracy.
17.2. Natomiast przepis § 13 tego rozporządzenia stanowi, że:
1. Kierownik ruchu zakładu górniczego jest odpowiedzialny za opracowanie instrukcji bezpiecznego wykonywania pracy dla szczególnie niebezpiecznych stanowisk lub miejsc pracy w ruchu zakładu górniczego; po konsultacji z pracownikami lub ich reprezentantami kierownik ruchu zakładu górniczego zatwierdza te instrukcje.
2. Instrukcje, o których mowa w ust. 1, powinny być zrozumiałe dla pracowników, których dotyczą, i określać w szczególności:
1) sposoby bezpiecznego wykonywania pracy,
2) zasady postępowania w sytuacjach awaryjnych, z uwzględnieniem zagrożeń występujących przy wykonywaniu poszczególnych prac,
3) zasady ochrony przed zagrożeniami, o których mowa w pkt 2.
3. Instrukcje, o których mowa w ust. 1, powinny zawierać informacje o stosowaniu sprzętu ochronnego i działaniach, które powinny być podjęte w przypadku zagrożenia.
4. Kierownicy działów ruchu zakładu górniczego są odpowiedzialni za dostarczenie instrukcji, o których mowa w ust. 1, odpowiednio dla stanowiska lub miejsca pracy, każdemu pracownikowi, za potwierdzeniem odbioru.
5. Pracownicy powinni zapoznać się z treścią instrukcji, o których mowa w ust. 1, oraz wykonywać pracę zgodnie z jej ustaleniami; zapoznanie się z treścią instrukcji pracownicy potwierdzają na piśmie.
17.3. W pkt 4.6. instrukcji nr [...] postanowiono, że prace w warunkach szczególnego zagrożenia dla zdrowia i życia ludzkiego powinny być wykonywane przez co najmniej dwie osoby na polecenie pisemne. Natomiast w pkt 4.12. instrukcji nr [...] stwierdzono, że wszelkie prace polegające na usuwaniu skutków awarii lub zakłóceń pracy rozdzielni, należy wykonywać na polecenie osoby dozoru ruchu elektrycznego odpowiedzialnego za ruch urządzenia na danej zmianie z zachowaniem zasad Organizacji bezpieczeństwa pracy przy urządzeniach i instalacjach elektroenergetycznych w dziale MED. KWK "B", w warunkach szczególnego zagrożenia.
18. Biorąc pod uwagę ustalone okoliczności faktyczne sprawy i powyższe regulacje prawne Sąd stwierdził, że organy nadzoru górniczego, wydając decyzje w sprawie zakazu wykonywania określonych czynności przez skarżącego zasadnie przyjęły, że strona dnia [...] 2007 r. wykonując pracę w czasie części zmiany "A" i na zmianie "B" naruszyła obowiązki z nich wynikające.
18.1. Ustalenia dotyczące naruszenia obowiązków wynikających ze stosownych przepisów zostały przeprowadzone z uwzględnieniem ocen prawnych i wskazań co do dalszego postępowania zawartych w wydanych wcześniej prawomocnych wyrokach z dnia 30 czerwca 2008 r. i z dnia 4 czerwca 2009 r., które wiążą w sprawie nie tylko organ, ale też Sąd (art. 153 P.p.s.a.). W szczególności zaskarżoną decyzję w drugiej instancji wydał właściwy organ - Prezes WUG, po przeprowadzeniu dodatkowego postępowania i wyjaśnieniu pewnych okoliczności mających znaczenie prawne w świetle ocen prawnych wynikających z powyższych wyroków.
18.1.1. W uzasadnieniu wyroku z dnia 30 czerwca 2008 r. Sąd wskazał:
1/ w odniesieniu do nieprawidłowości określonych przez organ nadzoru, jakie miały wystąpić w trakcie zmiany "A", że na tym etapie postępowania organy nadzoru nie wyjaśniły wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy stwierdzając przy tym, że (str. 5 akapit drugi uzasadnienia wyroku);
- "obecność na zmianie "A" musi być traktowana jako podjęcie i wykonywanie obowiązków pracowniczych",
- "skoro skarżący stawił się na wezwanie pracodawcy i został do pracy dopuszczony, to należy uznać, że wykonywał obowiązki służbowe",
- według Sądu zachodziło jednak pytanie "w jakim charakterze skarżący pełnił te obowiązki, a w szczególności, czy był osobą nadzorującą naprawę w polu 5 rozdzielnika",
- "jak wynika z zapisów instrukcji [...] , funkcja nadzorującego jest funkcją o charakterze formalnym, przewidzianą w instrukcji, a wyznaczenie osoby do jej pełnienia, należy do obowiązków polecającego, który powinien to uczynić w pisemnym poleceniu",
- "pozostaje kwestia do wyjaśnienia, czy sztygar zmianowy L. był kompetentny do wyznaczenia skarżącego nadzorującym te prace, czy mógł uczynić to w formie ustnej, czy też powinien dokonać stosownego zapisu w poleceniu i z którym momentem można było uznać skarżącego za formalnie pełniącego funkcje nadzorującego",
2/ w odniesieniu do nieprawidłowości wskazanych przez organ nadzoru, jakie miały wystąpić w trakcie zmiany "B", że są one zasadne, przy czym Sąd stwierdził (str. 6 akapit drugi uzasadnienia wyroku), że "słusznie zatem organy orzekające przyjęły, że prace w polu 16 powinny być wykonywane na pisemne polecenie",
3/ natomiast w ramach wymiaru nałożonej kary stwierdził, że;
- "przyznanie organowi administracyjnemu uprawnienia do orzekania na zasadzie uznania administracyjnego nie oznacza jednak prawa do zupełnej dowolności w sferze orzekania",
- "wymiar konkretnej kary nie może być zupełnie dowolny, a powinien uwzględniać podstawowe zasady wynikające z obowiązującego prawa, choćby tą, która wynika z art. 111 Kodeksu pracy, by przy wymierzaniu kary za naruszenie porządku i dyscypliny pracy uwzględniać rodzaj naruszenia obowiązków pracowniczych, stopień winy pracownika i jego dotychczasowy stosunek do pracy",
- "kara musi być adekwatna do przewinienia i skutków",
- "Sąd nie stawia jeszcze zarzutu, iż zaskarżona decyzja narusza tę zasadę, a jedynie zauważa, że brak w niej, podobnie jak w decyzji organu I instancji, jakiegokolwiek uzasadnienia wymiaru kary zastosowanej wobec skarżącego",
- "orzeczono wobec skarżącego zakaz w jego najwyższym wymiarze i nie uzasadniono, dlaczego właśnie taki wymiar jest adekwatny do rodzaju naruszenia porządku i dyscypliny pracy oraz stopnia zawinienia skarżącego".
18.1.2. Z ocen i wskazówek tych wynika, że organy nadzoru winny były jeszcze przeprowadzić postępowanie i wyjaśnić w pewnym zakresie kwestię naruszenia obowiązków przez stronę w ramach działania tylko na zmianie "A". Jeśli chodzi o zmianę "B", to już wówczas Sąd uznał, że organy wykazały naruszenie obowiązków na zmianie "B", na co słusznie organ odwoławczy zwrócił uwagę w zaskarżonej decyzji. Tym samym w chwili obecnej Sąd nie tylko nie ma podstaw prawnych, ale wręcz działałby z naruszeniem art. 153 P.p.s.a., gdyby ponownie oceniał prawidłowość działań organów dotyczących zarzutu działania strony skarżącej na zmianie "B". Ocena działań organów nadzoru jest możliwa, ale tylko w ramach wystąpienia naruszenia obowiązków na zmianie "A" i to z uwzględnieniem ocen i wskazówek wcześniej wyrażonych przez Sąd w tym zakresie.
18.1.3. W zakresie ustalenia naruszenia przez skarżącego określonych obowiązków na zmianie "A" należy stwierdzić, że organy nadzoru nie naruszyły ani prawa materialnego, ani procesowego. Wszechstronnie wyjaśniły okoliczności faktyczne sprawy z udziałem strony opisując to szczegółowo w uzasadnieniu decyzji. Tym samym, mając na uwadze obowiązki wynikające z powyższych regulacji oraz wiążącą ocenę prawną dokonaną przez Sąd, zgodzić się należy z organami nadzoru, że w tym czasie strona pełniła funkcję nadzorującego, ale nie w myśl tych przepisów i zgodnie z treścią pisemnego polecenia, tylko w oparciu o zasady wynikające z pkt I.1. i II.1. "Zakresu uprawnień, obowiązków i odpowiedzialności" z dnia 1 września 2003 r. Zasadnie organy podkreśliły, że strona obowiązki te wykonywała w oparciu o ustne polecenie sztygara zmianowego W. L., który w tym dniu pełnił obowiązki sztygara oddziałowego i mógł takie polecenie wydać zgodnie ze swoim "Zakresem uprawnień, obowiązków i odpowiedzialności". Przepis art. 113 ust. 1 pkt 3 P.g.g. nie ogranicza naruszenia dyscypliny i porządku pracy tylko do regulacji wymienionych w tej ustawie i przepisów wydanych na jej podstawie. Użycie określenia "zwłaszcza" oznacza, że też inne normy mogą nakładać obowiązki związane z organizacją i prowadzeniem pracy, w sposób zapewniający bezpieczeństwo pracowników, zakładu górniczego lub środowiska, jak ogólnie stanowi § 10 pkt 1 w zw. z § 13 ust. 5 rozporządzenia w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy. Takimi normami są normy prawa pracy określającymi zależności służbowe wynikające z praw i obowiązków szczegółowo wymienionych w "Zakresie uprawnień, obowiązków i odpowiedzialności".
19. Ustosunkowując się do zarzutów podniesionych w skardze należy stwierdzić, co następuje.
19.1. Jeśli chodzi o zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego, to w pierwszej kolejności należy wskazać, że nie każdy z nich dotyczy takiego prawa.
19.1.1. Zarzut przeprowadzenia w dniu [...] 2009 r. przed organem odwoławczym rozprawy z udziałem przedstawiciela organu pierwszej instancji i pracowników Wyższego Urzędu Górniczego należy uznać za zarzut naruszenia przepisów procesowych, a nie materialnych. Jeśli chodzi o udział pracowników organu odwoławczego, to w odpowiedzi na skargę zasadnie podkreśla się, że stosownie do art. 107 ust. 9 P.g.g. Prezes Wyższego Urzędu Górniczego wykonuje swoje zadania przy pomocy Wyższego Urzędu Górniczego, czyli osób tam zatrudnionych. W związku z tym można stwierdzić, że poprzez te osoby organ "prowadzi" w toku postępowania rozprawę, o czym mowa w art. 89 § 1 k.p.a., a kieruje nią wyznaczony pracownik tego organu, przed którym toczy się postępowanie (art. 93 k.p.a.). W takim przypadku nie można zasadnie twierdzić, że pracownicy organu, przed którym toczy się postępowanie są stronami postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a. Oczywistym jest, że w myśl tego przepisu stroną postępowania jest skarżący. Charakteru strony nie uzyskują podmioty zawiadomione przez organ na podstawie art. 90 § 3 k.p.a., tj. państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne, organizacje społeczne, a także inne osoby, jeżeli ich udział jest uzasadniony ze względu na jej przedmiot. Przepis ten nie uprawnia do udziału przedstawiciela organu pierwszej instancji, gdyż naruszałoby to zasadę dwuinstancyjności orzekania. Organ odwoławczy, aby skutecznie kontrolować działania organu pierwszej instancji i ponownie orzekać w danej sprawie, musi posiadać stosowną wiedzę w danej dziedzinie, czyli musi zatrudniać takich pracowników, którzy mogliby od strony specjalistycznej niezależnie oceniać dane działania lub ich brak, zarówno strony jak i organu pierwszej instancji. Udział w rozprawie w dniu 10 września 2009 r. przedstawiciela organu pierwszej instancji – K.G. (upoważnienie z dnia 9 września 2009 r.) - narusza powyższe przepisy procesowe. Nie jest to jednak naruszenie mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy uzasadniające z tej przyczyny uchylenie zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Nieprawidłowość ta nie dyskwalifikuje czynności procesowej, jaką była sama rozprawa administracyjna. Zadane przez tego przedstawiciela pytanie i odpowiedź strony, nie miała istotnego znaczenia dla sprawy. Organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję oceniał stanowisko strony w świetle całego zebranego materiału dowodowego, w szczególności dołączonej do akt sprawy "karty charakterystyki stanowiska pracy’’ wystawionej dla strony skarżącej pracującej na stanowisku sztygara zmianowego poległego sztygarowi oddziałowemu oddziału elektrycznego, z której wynikał zakres uprawnień i obowiązków i na które to zapisy powoływał się organ odwoławczy przy ponownym rozpoznaniu sprawy. W związku z tym organ odwoławczy nie naruszył zarzucanego art. 113 ust. 1 pkt 3 P.g.g.
19.1.2. Zarzut nieuwzględnienia wytycznych zawartych w wyroku WSA z dnia 30 czerwca 2008 r. jest zasadny w części, ponieważ w pewnym zakresie organ naruszył zasadę związania prawomocnym wyrokiem Sądu wynikającą z art. 170 P.p.s.a. (w ramach ocen prawnych i wskazań zawartych w uzasadnieniu tego wyroku – art. 153 P.p.s.a.), co było podnoszone przez stronę. Poza tym organ dodatkowo naruszył zasadę reformationis in peius określoną w art. 134 § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 139 k.p.a. Jak Sąd wskazał powyżej, brak było podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji, jeśli chodzi o działania organu odwoławczego w zakresie ponownego wyjaśnienia nieprawidłowości określonych przez organ nadzoru, jakie miały wystąpić w trakcie zmiany "A". W tej części ocena zawarta w tym wyroku została uwzględniona, a wskazania wykonane. Natomiast organ odwoławczy nie uzasadnił w sposób wyczerpujący, dlaczego orzeczono zakaz w wymiarze roku i dziesięciu miesięcy i dlaczego taki wymiar był adekwatny do rodzaju naruszenia porządku i dyscypliny pracy oraz stopnia zawinienia strony. Jedynie użycie ogólnych stwierdzeń, że wymiar ten "jest wystarczający i odpowiedni do stopnia naruszonych przez odwołującego się przepisów, dyscypliny i porządku pracy" oraz że "organ II instancji wziął od uwagę w szczególności fakt, że dowołujący się w dniu [...] 2007 r. "A" S.A. KWK "B" organizował i prowadził prace przy urządzeniach elektrycznych, prowadzonych w warunkach szczególnego zagrożenia dla zdrowia i życia ludzkiego w sposób niezapewniający bezpieczeństwa pracowników i zakładu górniczego", nie spełnia tego wymogu. Organ nie uwzględnił takich okoliczności, jak: dotychczasowa niekaralność skarżącego, czyli między innymi nie zastosowanie kar porządkowych przewidzianych w prawie pracy od momentu zatrudnienia od [...] r. oraz prezentowanie wysokiego poziomu etycznego i posiadanie nieposzlakowanej opinii, jak wynikało z oświadczeń M. S. i K.K., osób biorących udział w inspekcji ze strony KWK "B". Tym bardziej, że okoliczności te już raz były uwzględniane w toku postępowania i działały na korzyść strony. Mianowicie w decyzji z dnia [...] 2008 r., powołując się na nie, skrócono okres zakazu wykonywania określonych czynności przez stronę z dwóch lat orzeczonych przez organ pierwszej instancji do jednego roku, tj. od dnia [...] 2007 r. do dnia [...] 2008 r. Uzasadniając to wówczas zauważono, że nowa wysokość kary jest wystarczająca dla wdrożenia u strony poszanowania obowiązujących przepisów i ich przestrzegania w przyszłości. Organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję po ponownym rozpatrywaniu sprawy w zakresie wymiaru sankcji - nie uwzględniając już raz obniżonej jej wysokości do jednego roku - orzekając zakaz przez rok i dziesięć miesięcy naruszył też zasadę reformationis in peius określoną w art. 134 § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 139 k.p.a. Z zasady tej wynika, że sytuacja prawna strony skarżącej nie może się pogorszyć. Zasada zakazu działania na niekorzyść strony, która złożyła skargę od decyzji organu odwoławczego, a której nieważność stwierdził sąd, wynika nie tylko z przepisu art. 134 § 2 P.p.s.a., ale też z art. 139 k.p.a. W przypadku ponownego rozpoznania sprawy zakaz wydania decyzji na niekorzyść strony odnosi się do wcześniejszej decyzji organu odwoławczego w świetle orzeczenia sądu. Z art. 134 § 2 P.p.s.a. wynika, że strona powinna pozostawać w usprawiedliwionym przekonaniu, że wniesiona przez nią skarga, jeżeli nie okaże się skuteczna, spowoduje co najwyżej utrzymanie jej dotychczasowej sytuacji prawnej ustalonej zaskarżoną decyzją, w żadnym zaś przypadku nie doprowadzi do jej pogorszenia. Taki też sens ma regulacja art. 139 k.p.a. Przewidziana w końcowej części powołanych przepisów możliwość odstąpienia od tej zasady ma charakter wyjątkowy i stanowi odstępstwo od generalnej zasady niepogarszania sytuacji prawnej odwołującej się strony. Mając na uwadze konieczność zawężającej wykładni wyjątku od zasady oraz to, że zasada dotyczy szczególnie istotnych wartości, wynikających wprost z art. 1 Konstytucji RP, należy stwierdzić, że jeśli nawet występują podstawy do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny z określonego powodu, to i tak zasada nie działania na szkodę strony będzie wywierała skutek w tej części, w jakiej podstawy do stwierdzenia nieważności nie występowały. Tak więc, w danej sprawie skutki wyjątku od zasady reformationis in peius w postaci formalnego stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, mimo generalnego orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, należy ograniczyć tylko do tych elementów, których podstawy nieważności dotyczyły. Oczywistym jest, że organy administracyjne winny działać zgodnie z prawem i jeśli naruszył prawo w sposób kwalifikowany, np. w sposób rażący, to w tym zakresie winny orzekać już zgodnie z prawem. Nie można jednak zaakceptować z punktu widzenia praworządności takiej sytuacji, że działanie organu niezgodne z prawem w pewnym zakresie prowadzi do utraty uzyskanych przez stronę praw również w stosunku do tych elementów decyzji, których to naruszenie już nie obejmuje. W niniejszej sprawie występuje taki przypadek. Wyrokiem z dnia 4 czerwca 2009 r. zapadłym w przedmiotowej sprawie Sąd stwierdził nieważność decyzji z dnia [...] r. tylko z tej przyczyny, że Wiceprezes WUG podpisując tę decyzję nie działał z upoważnienia Prezesa WUG. Sąd nie stwierdził naruszenia prawa w części dotyczącej zmiany na korzyść strony sankcji wymierzonej przez organ pierwszej instancji. Tym samym, mimo, że Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji, to przy ponownym rozpoznaniu sprawy i wydaniu decyzji organ odwoławczy winien uwzględnić już raz określone prawo strony i orzec w granicach tego prawa, czyli tylko na jej korzyść. W tej sytuacji okres, jaki został określony w decyzji z dnia [...]r., stanowi górną granicę orzeczenia w tym zakresie.
19.1.3. Nie można zgodzić się ze stroną skarżącą, że organ odwoławczy nie wskazał rodzaju naruszenia obowiązków pracowniczych. W pkt 3 uzasadnienia decyzji (str. 6 i 7) organ odniósł się szczegółowo do podstaw prawnych swojego orzeczenia powołując się na określone regulacje obowiązujące w ramach dyscypliny i porządku pracy wskazując na czym polegało nieprawidłowe działanie strony na zmianie "A" i "B". W ten sposób określił rodzaj naruszonych obowiązków pracowniczych nie naruszając art. 113 ust. 1 pkt 3 P.g.g. Przy orzekaniu o zakazie wykonywania czynności organ jednak nie rozważył jaki wpływ na ten wymiar miał stopień winy pracownika, co podnosi strona skarżąca w skardze, rodzaj naruszenia obowiązków pracowniczych oraz jego dotychczasowy stosunek do pracy, na co zwrócił uwagę Sąd w pkt 19.1.2. niniejszego uzasadnienia. Organ nie podejmując działania w tym zakresie naruszył art. 113 ust. 1 pkt 3 P.g.g.
19.2. Niezasadny okazał się zarzut naruszenia prawa procesowego, tj. art. 77 § 1 k.p.a. polegający na nie uwzględnieniu okoliczności, że skarżący posiadał uprawnienia do zajmowania się eksploatacją urządzeń i instalacji sieci na stanowisku eksploatacji, jak i uprawnienia do zajmowania się eksploatacją urządzeń, instalacji i sieci na stanowisku dozoru. Wskazując na te uprawnienia skarżący sam potwierdził, że w tym zakresie mógł pełnić poza swoim normalnym czasem pracy obowiązki członka zespołu w przypadku braku wykwalifikowanych pracowników na polu nr 5 R6 kV R-2 i że wiele razy to robił. Jeśli chodzi o podległość służbową skarżącego, to została ona wyznaczona w dokumencie określającym zakres uprawnień, obowiązków i odpowiedzialności z dnia [...] r. (załącznik nr 1 do protokołu z inspekcji z dnia [...] r.). Z dokumentu tego wynikało, że skarżący posiadał uprawnienie do wydawania poleceń służbowych osobom dozoru niższego oraz pracownikom, a także, że jako sztygar zmianowy pozostawał w zależności służbowej od sztygara oddziałowego oddziału elektrycznego ds. wyciągów szybowych i urządzeń podstawowych. Dnia [...] 2007 r. na zmianie "A" w polu nr 5 rozdzielni 6 kV R-2 funkcję sztygara oddziałowego pełnił W. L., który w zeznaniu złożonym do protokołu z dnia [...] 2007 r. zeznał, że to skarżący, w związku z posiadanym doświadczeniem miał być doradcą technicznym przy prowadzonych pracach i prowadzić nadzór nad tymi pracami (k. 6a akt administracyjnych). Mógł on również wydawać polecenia służbowe podległym osobom dozoru średniego oraz pracownikom zajmującym się eksploatacją elektrycznych urządzeń dołowych i innych, jak wynika z jego zakresu uprawnień, obowiązków i odpowiedzialności (załącznik nr 2 do protokołu z inspekcji z dnia [...] r.). W związku z tym organ nadzoru miał podstawy faktyczne i prawne do stwierdzenia, że to skarżący do końca zmiany "A" w rozdzielni 6 kV R-2, na mocy ustnego polecenia służbowego przełożonego W. L., pełnił obowiązki nadzorującego w oparciu o to polecenie, a nie funkcję nadzorcy na podstawie pisemnego polecenia w oparciu o przepisy szczególne, w stosunku do zespołu elektromonterów wykonujących szereg czynności w celu naprawy wyłącznika mocy w polu nr 5 z naruszeniem opisanych przez organ obowiązków. Z obowiązkiem nadzoru nad właściwą eksploatacją urządzeń wynikającym z pkt II.1. wiązało się uprawnienie dla strony do wydawania stosownych poleceń służbowych podległym pracownikom (pkt I.1.), którzy mieli wykonywać określone czynności na tych urządzeniach, dlatego nie można zgodzić się z twierdzeniem strony skarżącej, że nie sprawowała ona nadzoru nad pracownikami w czasie naprawy awaryjnej tylko nadzór nad samymi urządzeniami. Nie było to samo doradztwo techniczne. Organ wyjaśnił, że sztygar zmianowy W. L. nie miał podstaw do wydania skarżącemu polecenia pisemnego, ale mógł wydać ustne polecenie służbowe do pełnienia obowiązków nadzorującego.
19.3. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 111 § 1 k.p.a. poprzez wydanie postanowienia z dnia 19 października 2009 r. o odmowie uzupełnienia zaskarżonej decyzji należy zauważyć, że to rozstrzygnięcie nie może podlegać ocenie Sądu w tym postępowaniu w szczególności w trybie art. 135 P.p.s.a. Nie ma podstaw do zastosowania stosownego środka w celu usunięcia naruszenia prawa, ponieważ nie jest to niezbędne do końcowego załatwienia niniejszej sprawy. Konieczność uzupełnienia decyzji we wnioskowanym zakresie nie występowała. Natomiast nieprawidłowości opisane we wniosku, a dotyczące wymiaru sankcji, Sąd uwzględnił rozpatrując niniejszą sprawę.
20. Jeśli chodzi o dodatkowe zarzuty, które zostały podniesione na rozprawie, to nie uzasadniają one uchylenia zaskarżonej decyzji.
20.1. Wprawdzie zapoznając się z treścią przesłanego przez organ zawiadomienia o terminie rozprawy z dnia 31 sierpnia 2009 r. można było wnioskować, że stroną postępowania jest nie tylko skarżący, ale też inne podmioty tam wymienione, ponieważ organ wezwał "strony", a nie "stronę" do stawienia się na rozprawie i według rozdzielnika pismo to miał otrzymać nie tylko skarżący, ale też organ odwoławczy i odpowiednie departamenty WUG, to jednak nie uzasadnia to wniosku, że określone podmioty na tej podstawie rzeczywiście stały się stronami postępowania. Nieprawidłowy opis zawiadomienia nie uzasadnia twierdzenia, że naruszenie to miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.
20.2. Sąd nie dopatrzył się naruszenia art. 8 k.p.a. w trakcie przebiegu rozprawy w takim zakresie w jaki nie dotyczyło kwestii udziału przedstawiciela organu pierwszej instancji opisanego w pkt 19.1.1. niniejszego uzasadnienia. Poza tym organ realizował zasadę zaufania, ponieważ w trakcie przygotowania rozprawy uwzględnił wniosek strony i postanowieniem z dnia [...] r. wyłączył pracownika organu odwoławczego G.L. od udziału w dalszym postępowaniu, ponieważ uznał, że mogły zachodzić przesłanki, o których mowa w art. 24 § 3 k.p.a. w świetle okoliczności faktycznych podanych przez stronę.
20.3. Organ nie wezwał na rozprawę świadków, gdyż strona nie wnosiła o przeprowadzenie nowych środków dowodowych mimo stosownego pouczenia zawartego w zawiadomieniu z dnia 31 sierpnia 2009 r. o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, przeglądania akt sprawy oraz sporządzania z nich notatek i odpisów oraz wnoszenia nowych środków dowodowych. Sam też uznał, że ich obecność na rozprawie nie będzie konieczna do wyjaśnienia określonych okoliczności, które wynikały z już zebranych dowodów, w szczególności protokołów z przesłuchań świadków.
21. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy winien rozważyć wszystkie okoliczności istotne przy określeniu okresu przez jaki winien obowiązywać zakaz wykonywania przez stronę skarżącą stosownych czynności i dać temu wyraz w uzasadnieniu wydanej decyzji. Przykładowego wyliczenia tych okoliczności Sąd dokonał w pkt 19.1.2. niniejszego uzasadnienia. Poza tym organ jest zobowiązany do uwzględnienia zasady reformationis in peius w zakresie podanym powyżej przez Sąd.
22. Mając na uwadze powyższe okoliczności faktyczne i prawne Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. uchylił zaskarżona decyzję ze względu na naruszenie prawa materialnego wymienionego w pkt 19.1.2 i 19.1.3 in fine niniejszego uzasadnienia, które miało wpływ na wynik sprawy w zakresie orzeczenia wymiaru zakazu wykonywania przez stronę skarżąca określonych czynności. Sąd zasądził od organu odwoławczego kwotę [...] zł tytułem uiszczonego wpisu sądowego na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a.