III SA/Gl 1550/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Gliwicach uchylił interpretację Ministra Finansów, uznając, że umorzenie udziałów w spółce z o.o. w zamian za wynagrodzenie rzeczowe (nieruchomości) nie podlega opodatkowaniu VAT, gdyż nie jest to czynność gospodarcza w rozumieniu ustawy.
Spółka z o.o. planowała umorzyć udziały wspólnika, wypłacając mu wynagrodzenie w postaci nieruchomości. Minister Finansów w indywidualnej interpretacji uznał, że umorzenie udziałów nie podlega VAT, ale przekazanie nieruchomości jako wynagrodzenia już tak. WSA w Gliwicach uchylił tę interpretację, podzielając stanowisko spółki, że cała transakcja, w tym przekazanie nieruchomości, nie stanowi czynności opodatkowanej VAT, ponieważ nie jest to działalność gospodarcza w rozumieniu przepisów.
Sprawa dotyczyła skargi spółki "A" Sp. z o.o. na indywidualną interpretację Ministra Finansów dotyczącą opodatkowania podatkiem od towarów i usług (VAT) przekazania nieruchomości tytułem wynagrodzenia za umorzenie udziałów w spółce. Spółka zamierzała umorzyć udziały wspólnika, wypłacając mu w zamian nieruchomości. Minister Finansów uznał, że samo umorzenie udziałów nie podlega VAT, ale przekazanie nieruchomości jako wynagrodzenia już tak, powołując się na art. 7 ust. 1 ustawy o VAT. Spółka wniosła skargę, argumentując, że ani umorzenie udziałów, ani przekazanie nieruchomości w zamian za nie nie stanowi czynności opodatkowanej VAT, ponieważ nie jest to działalność gospodarcza w rozumieniu ustawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, podzielając stanowisko spółki i odwołując się do orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, uchylił zaskarżoną interpretację. Sąd podkreślił, że aby czynność podlegała opodatkowaniu VAT, musi być wykonana przez podatnika działającego w takim charakterze, co oznacza, że musi mieć charakter działalności gospodarczej. W ocenie sądu, umorzenie udziałów, nawet z wynagrodzeniem rzeczowym, nie jest działalnością gospodarczą w rozumieniu przepisów VAT, a zatem nie podlega opodatkowaniu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, nie stanowi czynności opodatkowanej VAT.
Uzasadnienie
Umorzenie udziałów w spółce z o.o. za wynagrodzeniem rzeczowym (nieruchomościami) nie jest czynnością wykonaną w ramach działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy o VAT, a zatem nie podlega opodatkowaniu tym podatkiem. Dotyczy to zarówno samego umorzenia, jak i przekazania nieruchomości jako świadczenia wzajemnego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (20)
Główne
u.p.t.u. art. 5
Ustawa o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 7 § ust. 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 5
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 7
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
k.s.h. art. 199
Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych
k.s.h. art. 199 § § 1
Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych
k.s.h. art. 199 § § 2
Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych
k.s.h. art. 199 § § 3
Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych
Pomocnicze
u.p.t.u. art. 43 § ust. 1 pkt 10a
Ustawa o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 43 § ust. 1 pkt 10a
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
o.p. art. 14b § § 1 i § 6
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa
o.p. art. 14c § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa
o.p. art. 199a § § 1 i 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa
k.s.h. art. 153 § Teza 4 Komentarza
Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych
p.u.s.a. art. 1 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.u.s.a. art. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.u.s.a. art. 3 § § 1 i § 2 pkt 4a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.u.s.a. art. 146 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.u.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umorzenie udziałów w spółce z o.o. za wynagrodzeniem rzeczowym nie jest czynnością opodatkowaną VAT, ponieważ nie stanowi działalności gospodarczej. Przekazanie nieruchomości tytułem wynagrodzenia za umorzone udziały również nie podlega VAT, gdyż jest świadczeniem wzajemnym związanym z czynnością niepodlegającą opodatkowaniu.
Odrzucone argumenty
Stanowisko Ministra Finansów, że przekazanie nieruchomości jako wynagrodzenia za umorzenie udziałów podlega opodatkowaniu VAT.
Godne uwagi sformułowania
nie każda czynność dokonana przez podmiot będący podatnikiem, będzie podlegać opodatkowaniu. Status bycia podatnikiem podatku od towarów i usług nie powoduje automatycznie rozciągnięcia skutków podatkowych na całą sferę aktywności danego podmiotu. nie wystarczy by daną czynność wykonał podatnik prowadzący jakąś działalność gospodarczą i ze względu na tę działalność zarejestrowany na potrzeby VAT – warunkiem sine qua non opodatkowania czynności jest to aby: (1) dana czynność zawarta była w katalogu czynności podlegających opodatkowaniu i (2) wykonana została przez podmiot, który w związku z jej wykonywaniem jest podatnikiem podatku VAT. Umorzenie dobrowolne (...) zostało określone zatem jako dokonywane za zgodą wspólnika w drodze nabycia udziałów przez spółkę (np. sprzedaż, darowizna). nie można zgodzić się z tezą prezentowaną w uzasadnieniu wyroku z dnia 1 września 2011 r., sygn. akt I FSK 1212/10, że "umorzenie udziałów w sp. z o.o. w zamian za przekazane rzeczy, w świetle art. 7 ust. 1 ustawy o VAT, podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług".
Skład orzekający
Barbara Brandys-Kmiecik
sprawozdawca
Małgorzata Jużków
przewodniczący
Renata Siudyka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących opodatkowania VAT umorzenia udziałów w spółkach kapitałowych, zwłaszcza gdy wynagrodzenie jest w formie rzeczowej (nieruchomości). Potwierdzenie, że takie transakcje, jeśli nie stanowią działalności gospodarczej, nie podlegają VAT."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji umorzenia udziałów w zamian za wynagrodzenie rzeczowe. Należy badać, czy dana czynność faktycznie nie ma charakteru działalności gospodarczej, szczególnie w kontekście potencjalnego obejścia przepisów (art. 199a Ordynacji podatkowej).
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy popularnego zagadnienia podatkowego (VAT) w kontekście restrukturyzacji spółek i wykorzystania majątku jako wynagrodzenia. Wyjaśnia kluczową różnicę między czynnością opodatkowaną a nieopodatkowaną w obrocie gospodarczym.
“Umorzenie udziałów nieruchomościami – czy zapłacisz VAT?”
Dane finansowe
WPS: 200 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Gl 1550/13 - Wyrok WSA w Gliwicach Data orzeczenia 2014-03-05 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2013-08-19 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach Sędziowie Barbara Brandys-Kmiecik /sprawozdawca/ Małgorzata Jużków /przewodniczący/ Renata Siudyka Symbol z opisem 6110 Podatek od towarów i usług 6560 Hasła tematyczne Podatek od towarów i usług Sygn. powiązane I FSK 1014/14 - Wyrok NSA z 2016-06-28 Skarżony organ Minister Finansów Treść wyniku Uchylono zaskarżoną interpretację indywidualną Powołane przepisy Dz.U. 2004 nr 54 poz 535 art. 5, art. 7 Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jużków, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys – Kmiecik (spr.), Sędzia WSA Renata Siudyka, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Beata Kujawska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2014 r. przy udziale – sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w K. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług 1. uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną; 2. zasądza od Ministra Finansów na rzecz strony skarżącej kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Zaskarżoną indywidualną interpretacją przepisów prawa podatkowego z dnia [...] r. znak: [...] , wydaną na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.), Minister Finansów uznał stanowisko wnioskodawcy – "A" Spółka z o.o. w K. przedstawione we wniosku z dnia [...] r. o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej uznania czy przekazanie nieruchomości tytułem wynagrodzenia za umorzenie udziałów w Spółce na rzecz wspólnika stanowi czynność opodatkowaną podatkiem od towarów i usług - za prawidłowe w części dotyczącej opodatkowania umorzenia udziałów oraz zastosowania zwolnienia od podatku dostawy nieruchomości, za nieprawidłowe w części dotyczącej opodatkowania wynagrodzenia za umorzenie udziałów. W uzasadnieniu odwołano się w pierwszej kolejności do stanu faktycznego sprawy. W tych zaś ramach podano, że Spółka posiada kapitał zakładowy [...] zł, który dzieli się na 1000 udziałów; należą one do dwóch udziałowców – osób fizycznych w proporcji 80% i 20%. Ponieważ pierwszy z udziałowców chce częściowo wycofać się ze Spółki to zamierza ona nabyć od niego 500 udziałów w celu ich umorzenia. Umorzenie dobrowolne udziałów w zamian za wynagrodzenie nastąpi stosownie do art. 199 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz.U. Nr 94, poz. 1037 ze zm., dalej również jako: K.s.h.) w formie niepieniężnej tj. Spółka przekaże składniki majątkowe stanowiące jej majątek – środki trwałe stanowiące nieruchomości. W związku z powyższym zadano pytanie - czy nabycie przez wnioskodawcę udziałów od wspólnika w celu ich umorzenia za wynagrodzeniem w postaci przeniesienia własności nieruchomości będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług? Zdaniem skarżącej, umorzenie udziałów w Spółce z o.o. nie jest odpłatną dostawą ani odpłatnym świadczeniem usług na terytorium kraju, w związku z czym nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Również wynagrodzenie rzeczowe w postaci przeniesienia prawa do nieruchomości za umorzone udziały nie podlega podatkowi VAT. Na poparcie swego stanowiska spółka powołała się na wyrok NSA z 10 maja 2012 r. o sygn. akt I FSK 1010/11. Dodatkowo wskazała, że przedmiotem wynagrodzenia są nieruchomości, których obrót jest zwolniony na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10a ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług ( Dz.U. z 2004r. nr 54, poz. 535 ze zm. – dalej ustawą o VAT). W dniu [...]r . Dyrektor Izby Skarbowej w K. działający z upoważnienia Ministra Finansów wydał indywidualną interpretację przepisów prawa podatkowego dotyczącą uznania czy przekazanie nieruchomości tytułem wynagrodzenia za umorzenie udziałów w Spółce na rzecz wspólnika stanowi czynność opodatkowaną podatkiem od towarów i usług uznając stanowisko wnioskodawcy za prawidłowe w części dotyczącej opodatkowania umorzenia udziałów oraz zastosowania zwolnienia od podatku dostawy nieruchomości; za nieprawidłowe w części dotyczącej opodatkowania wynagrodzenia za umorzenie udziałów. Według organu interpretacyjnego nie każda czynność dokonana przez podmiot będący podatnikiem, będzie podlegać opodatkowaniu. Status bycia podatnikiem podatku od towarów i usług nie powoduje automatycznie rozciągnięcia skutków podatkowych na całą sferę aktywności danego podmiotu. W sytuacji, gdy w zakres prowadzonej przez podmiot działalności gospodarczej nie wchodzi obrót papierami wartościowymi, to czynność samego nabycia lub sprzedaży akcji czy udziałów nie jest traktowana jako działalność gospodarcza w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług. Udział w spółce posiadającej osobowość prawną jest prawem majątkowym, które może być przedmiotem transakcji (prawo zbywalne), nie mieści się jednak ani w definicji towarów, ani usług w rozumieniu ustawy o VAT. Kontynuując organ zauważył, że umorzenie udziałów jest czynnością zmierzającą do unicestwienia pewnej partii lub wszystkich udziałów i sprowadza się do pozbawienia praw udziałowca ucieleśnionych w tych udziałach. Czynność więc nabycia przez wnioskodawcę udziałów w celu ich umorzenia (w trybie art. 199 § 1 K.s.h.) w zamian za wynagrodzenie nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7 ustawy o VAT ani świadczenia usług z art. 8 ust. 1 tej ustawy. Zatem nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, więc stanowisko Spółki w tym zakresie uznano za prawidłowe. Jednakże dostawa towarów rozumiana jest przez ustawodawcę jako przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel. Zatem skoro rozliczenie pomiędzy Spółką a udziałowcem nastąpi poprzez przeniesienie własności majątku rzeczowego na rzecz udziałowca to będzie to odpowiadało hipotezie z art. 7 ust. 1 ustawy o VAT i stanowisko wnioskodawcy w części uznającej, że wypłata wynagrodzenia dokonywana w ramach operacji umorzenia udziałów pozostaje poza zakresem regulacji tej ustawy uznano za nieprawidłowe. Na potwierdzenie słuszności swego poglądu organ powołał wyrok z 1 września 2011 r. o sygn. akt I FSK 1212/10. Pismem z dnia [...] r. Spółka wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa powtarzając argumentację wniosku. W odpowiedzi na to wezwanie Dyrektor Izby Skarbowej w K. pismem z dnia [...] r. podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w interpretacji indywidualnej stwierdzając jednocześnie brak podstaw do zmiany interpretacji. Kwestionując prawidłowość wydanej interpretacji podatkowej. Spółka wniosła skargę żądając jej uchylenia i zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuciła naruszenie art. 5 oraz art. 7 ust. 1 ustawy o VAT, polegające na błędnej ich interpretacji poprzez niewłaściwe zakwalifikowanie czynności przekazania wynagrodzenia za umarzane udziały jako czynności odpłatnej podlegającej opodatkowaniu VAT. Zdaniem Spółki dokonując przeniesienia własności nieruchomości stanowiących zapłatę wynagrodzenia z tytułu umorzenia udziałów nie działa ona jako podatnik VAT; wypłata wynagrodzenia z tytułu umorzenia udziałów nie podlega podatkowi VAT. Dlatego też nie zgodziła się ze stanowiskiem Ministra Finansów wyrażonym w indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego i podtrzymała argumentację przedstawioną we wniosku i wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa. Organ interpretacyjny w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sad Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez m. in. kontrolę administracji publicznej. Kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem wydawanych przez nią decyzji, postanowień bądź innych aktów. Stosownie zaś do art. 3 § 1 i § 2 pkt 4a p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m. in. na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach. Zauważyć należy, iż specyfika postępowania w sprawie wydania pisemnej interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego polega między innymi na tym, że właściwy organ interpretujący "porusza się" niejako tylko i wyłącznie w obrębie stanu faktycznego przedstawionego przez wnioskodawcę oraz wyrażonej przez niego oceny prawnej (stanowisko) – art. 14b § 3 Ordynacji podatkowej. Opisany we wniosku stan faktyczny nie musi prezentować zdarzeń już zaistniałych, może również odnosić się do działań planowanych przez podatnika, które jeszcze nie nastąpiły. Organ interpretujący nie przeprowadza w tego rodzaju sprawach postępowania dowodowego, ograniczając się jedynie do analizy okoliczności podanych we wniosku. Ponadto, zgodnie z art. 14c § 1 Ordynacji podatkowej interpretacja indywidualna musi zawierać ocenę stanowiska wnioskodawcy wraz z uzasadnieniem prawnym tej oceny. Przy czym stanowisko organu zawsze musi być ustosunkowaniem się do poglądu (stanowiska) prezentowanego w danej sprawie przez wnioskodawcę. Uzasadnienie prawne musi natomiast stanowić rzetelną informację dla wnioskodawcy, dlaczego w jego sprawie znajdują zastosowanie określone przepisy, a także dlaczego wyrażony przez niego pogląd nie zasługuje na uwzględnienie. Innymi słowy, w uzasadnieniu prawnym organ winien m. in. wytłumaczyć wnioskodawcy z jakich przyczyn zastosował w danym stanie faktycznym konkretny przepis. Dopiero ocena stanowiska wnioskodawcy i stanowisko własne organu podatkowego składają się na interpretację, przy czym ocena z istoty swej musi, obok krytyki lub aprobaty stanowiska wnioskodawcy, zawierać "wyjaśnienie", dlaczego takie a nie inne stanowisko zostało zajęte. Natomiast przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej interpretacji wykazało, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest rozstrzygnięcie czy umorzenie udziałów w Spółce z o.o. za wynagrodzeniem w formie rzeczowej będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. W analogicznych stanach prawnych Naczelny Sąd Administracyjny wyraził dwa odmienne poglądy w wyrokach: z dnia 1 września 2011 r. o sygn. akt I FSK 1212/10 oraz z 10 maja 2012 r. o sygn. akt I FSK 1010/11. Skład tut. Sądu rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela stanowisko zawarte w drugim z wyroków. Zgodnie z regulacjami zawartymi w ustawie o VAT przedmiotem opodatkowania określonym w art. 5 tej ustawy jest odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Zaakcentować jednak należy, że przyczyną opodatkowania podatkiem VAT jest wykonywanie wymienionych czynności w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, o czym przesądza art. 2 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.U. UE L 347/1 ze zm., dalej również jako Dyrektywa 2006/112/WE), wedle którego opodatkowaniu VAT podlegają m.in. następujące transakcje: (1) odpłatna dostawa towarów na terytorium państwa członkowskiego przez podatnika działającego w takim charakterze; (2) odpłatne świadczenie usług na terytorium państwa członkowskiego przez podatnika działającego w takim charakterze. Dyrektywa przewiduje więc, iż dostawa towarów i świadczenie usług w zakresie, o którym mowa w tym przepisie, są opodatkowane tylko wtedy, gdy zostaną dokonane przez podatnika działającego w takim charakterze (zob. T. Michalik, VAT 2010, wyd. 7 Warszawa 2010, s. 85). Pojęcie podatnika wyjaśnia art. 9 Dyrektywy, zgodnie z którym podatnikiem jest każda osoba prowadząca samodzielnie w dowolnym miejscu jakąkolwiek działalność gospodarczą, bez względu na cel czy też rezultaty takiej działalności. Natomiast działalność gospodarcza, po myśli tego przepisu obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, włącznie z górnictwem, działalnością rolniczą i wykonywaniem wolnych zawodów lub uznanych za takie, a także wykorzystywanie, w sposób ciągły, majątku rzeczowego lub wartości niematerialnych w celu uzyskania z tego tytułu dochodu. Z powyższych przepisów wynika, co podkreślił NSA w w/w wyroku z dnia 10 maja 2012 r. opierając się na wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie C-291/92, że nie wystarczy by daną czynność wykonał podatnik prowadzący jakąś działalność gospodarczą i ze względu na tę działalność zarejestrowany na potrzeby VAT – warunkiem sine qua non opodatkowania czynności jest to aby: (1) dana czynność zawarta była w katalogu czynności podlegających opodatkowaniu i (2) wykonana została przez podmiot, który w związku z jej wykonywaniem jest podatnikiem podatku VAT. Natomiast w niniejszej sprawie z wniosku o interpretację wynika, że wnioskodawca będąc spółką z ograniczoną odpowiedzialnością planuje dokonanie zmian w strukturze właścicielskiej, w ten sposób, że udziałowiec większościowy wycofa ze spółki 500 swoich udziałów poprzez ich umorzenie w zamian za wynagrodzenie stosownie do art. 199 K.s.h. Jednakże stosownie do wartości przejmowanych przez Spółkę i następnie umarzanych udziałów nastąpi przyznanie wynagrodzenia w postaci majątku trwałego – dwóch nieruchomości. W powoływanym wyroku NSA wyjaśnił, że przez udział w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością rozumie się ogół praw i obowiązków wspólnika (tak: A. Kidyba, Teza 4 Komentarza do art. 153 K.s.h. [w:] A. Kidyba, Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, Komentarz, Wyd. 4, C.H. Beck, 2005), które wiąże się nierozerwalnie z udziałem kapitałowym w spółce. Umorzenie udziałów, przewidziane w art. 199 Kodeksu Spółek Handlowych jest jednym z wyjątków od ogólnego zakazu nabywania przez spółkę z o.o. własnych udziałów. W myśl § 1 art. 199 K.s.h. udział może być umorzony jedynie po wpisie spółki do rejestru i tylko w przypadku, gdy umowa spółki tak stanowi. Udział może być umorzony za zgodą wspólnika w drodze nabycia udziału przez spółkę (umorzenie dobrowolne) albo bez zgody wspólnika (umorzenie przymusowe). Przesłanki i tryb przymusowego umorzenia określa umowa spółki. Stosownie do § 2 umorzenie udziału wymaga uchwały zgromadzenia wspólników, która powinna określać w szczególności podstawę prawną umorzenia i wysokość wynagrodzenia przysługującego wspólnikowi za umorzony udział. Wynagrodzenie to, w przypadku umorzenia przymusowego, nie może być niższe od wartości przypadających na udział aktywów netto, wykazanych w sprawozdaniu finansowym za ostatni rok obrotowy, pomniejszonych o kwotę przeznaczoną do podziału między wspólników. W przypadku umorzenia przymusowego uchwała powinna zawierać również uzasadnienie. Za zgodą wspólnika umorzenie udziału może nastąpić bez wynagrodzenia (§ 3). Umorzenie dobrowolne (z którym mamy do czynienia w rozpoznawanej właśnie sprawie) zostało określone zatem jako dokonywane za zgodą wspólnika w drodze nabycia udziałów przez spółkę (np. sprzedaż, darowizna). Ustawodawca podkreśla zgodę wspólnika dla odróżnienia kontraktowego zbycia udziału w celu jego umorzenia od umorzenia przymusowego, które może odbywać się bez zgody zainteresowanego. A jeśli tak, to umorzenie dobrowolne musi oznaczać nabycie udziału przez spółkę w celu umorzenia w drodze umowy. Strony zawierają więc umowę sprzedaży udziału, jeśli umorzenie dobrowolne jest odpłatne. A zatem umorzenie dobrowolne udziałów w rozumieniu kodeksu spółek handlowych nie jest w istocie w ogóle umorzeniem, lecz nabyciem udziału przez spółkę w drodze umowy sprzedaży (zob. P. Orlik, Umorzenie udziałów w spółce z o.o. w kodeksie spółek handlowych, PPH 2001/2/4). Nawet jeśli jakaś czynność jest dokonywana przez podmiot mający status podatnika podatku VAT w ogóle, to będzie ona podlegała opodatkowaniu tym podatkiem jedynie wówczas, gdy zostanie dokonana w okolicznościach pozwalających na przypisanie jej cech działalności gospodarczej, a zatem jeśli będzie miała ona charakter profesjonalny i ciągły. Konieczność spełnienia tego warunku opodatkowania danej czynności podatkiem VAT jest mocno akcentowana w orzecznictwie ETS. Wynika z niego, że w przypadku osób fizycznych oraz prawnych, nawet jeśli są one podatnikami VAT, transakcje przez nich dokonane podlegają opodatkowaniu wyłącznie wówczas, gdy dana czynność ma charakter działalności gospodarczej (por. wyroki ETS: z dnia 4 października 1995 r. w sprawie C-291/92 Finanzamt Uelzen przeciwko Dieter Ambrecht, z dnia 8 marca 2001 r. w sprawie C-415/98 Laszlo Baksci przeciwko Finanzamt Fuerstenfelbruck). Podobnie w przypadku niektórych transakcji finansowych dokonywanych przez podmiot będący w ogóle podatnikiem, czynności takie nie podlegają opodatkowaniu z tego względu, że w tych właśnie transakcjach dany podmiot nie występuje w charakterze podatnika (por. wyrok z dnia 6 lutego 1997 r. w sprawie C-80/95 Harnas & Helm CV przeciwko Staatssecretaris van Financien). Z przytoczonego orzecznictwa, które sądy krajowe obowiązane są uwzględniać zgodnie z art. 234 Traktatu EWG (obecnie art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, zmienionego przez Traktat z Lizbony zmieniający Traktat o Unii Europejskiej - Dz. U. UE.C.07.306.1- z dniem 1 grudnia 2009 r.) dla zapewnienia prawidłowego funkcjonowania i jednolitej wykładni prawa wspólnotowego we wszystkich państwach członkowskich wynika zatem, że działania, które polegają na zwykłej sprzedaży akcji i innych papierów wartościowych, takich jak jednostki uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych, nie stanowią działalności gospodarczej w rozumieniu art. 4 ust. 2 VI Dyrektywy i tym samym nie są objęte jej zakresem. Tak więc w odniesieniu do tych transakcji podmiot, którego zakres prowadzonej działalności gospodarczej nie obejmuje obrotu papierami wartościowymi, nie występuje jako podatnik, a tylko wówczas mogłyby one podlegać opodatkowaniu podatkiem VAT (por. wyrok ETS z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie C-77/01). ETS wielokrotnie i konsekwentnie podkreślał, że samo posiadanie czy też emisja udziałów i innych papierów wartościowych co do zasady nie stanowi działalności gospodarczej w rozumieniu art. 4 VI Dyrektywy, która pozwalałaby na uznanie posiadacza takich udziałów za podatnika (tak w wyrokach w sprawach: C-60/90 i C-155/94 oraz w sprawie C-80/95, jak też w późniejszym orzecznictwie, np. w wyroku z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie C-77/01 Empresa de Desenvolvimento Mineiro (EDM), w którym Trybunał uznał, że zwykłe nabycie udziałów w innych podmiotach nie stanowi wykorzystania majątku w celu osiągnięcia dochodu w sposób ciągły, ponieważ dywidenda uzyskania z udziału jest skutkiem własności majątku i nie jest wynagrodzeniem uzyskanym w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w rozumieniu Dyrektywy. Podobnie transakcje finansowe polegające jedynie na sprzedaży udziałów i innych papierów wartościowych, np. jednostek w funduszach inwestycyjnych, nie stanowią w ogóle działalności gospodarczej. Stanowisko to zostało podtrzymane w orzeczeniu z dnia 26 maja 2005 r. w sprawie C-465/03 Kretztechnik AG przeciwko Finanzamt Linz, gdzie Trybunał odwołał się do swego utrwalonego już orzecznictwa, że samo nabycie lub dzierżenie akcji nie może być traktowane jak działalność gospodarcza w rozumieniu VI Dyrektywy. Samo nabycie wkładów finansowych w innych przedsiębiorstwach nie stanowi wykorzystywania dobra w celach zarobkowych w sposób ciągły, jako że ewentualna dywidenda, stanowiąca pożytek tego wkładu, wynika z prawa własności, a nie jest świadczeniem wzajemnym z tytułu jakiejkolwiek działalności gospodarczej w rozumieniu Dyrektywy. Zatem mając powyższe rozważania na względzie w stanie faktycznym opisanym we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej nabycie udziałów przez Spółkę w celu ich umorzenia nie będzie czynnością dokonaną w ramach prowadzonej przez Stronę działalności gospodarczej i w konsekwencji nie będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Również jeśli Spółka przekazuje wynagrodzenie - w formie nieruchomości czy też w formie gotówkowej – jako świadczenie wzajemne związane z niepodlegającą opodatkowaniu czynnością umorzenia udziałów świadczenie to działanie to nie podlega podatkowi VAT. Przedmiotem transakcji jest tu bowiem przekazanie udziałów w celu umorzenia, będące przyczyną wypłaty wynagrodzenia, a nie samo wynagrodzenie oderwane od zaistnienia określonego zdarzenia. Konkludując przedstawione wyżej uwarunkowania faktyczne i prawne należy podzielić pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z dnia 10 maja 2012 r., że nie można zgodzić się z tezą prezentowaną w uzasadnieniu wyroku z dnia 1 września 2011 r., sygn. akt I FSK 1212/10, że "umorzenie udziałów w sp. z o.o. w zamian za przekazane rzeczy, w świetle art. 7 ust. 1 ustawy o VAT, podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług". Taka konstatacja mogłaby mieć zastosowanie do przypadków, w których tylko pod pozorem umorzenia udziałów, strony - między którymi doszło by do przekazania udziałów w celu umorzenia - jako wynagrodzenie przekazałyby, po to aby obejść przepisy ustawy o podatku od towarów i usług, wynagrodzenie w formie rzeczowej, którego wartość znacznie odbiegałaby od wartości umarzanych udziałów. Jednakże oceny takiej w toku postępowania podatkowego powinny dokonać organy podatkowe w myśl art. 199a § 1 i 2 Ordynacji podatkowej, mając na uwadze całokształt okoliczności występujących w konkretnym przypadku. Podstawowym bowiem kryterium stosowania wspólnego systemu podatku VAT, jest uwzględnianie rzeczywistych zdarzeń gospodarczych (por. wyrok TSUE, C-53/09 i C-55/09). Jednak w sprawach, jak niniejsza, dotyczących indywidualnych interpretacji przepisów prawa podatkowego, gdzie nawet na etapie postępowania administracyjnego nie dokonuje się ustaleń faktycznych, a ocenie pod kątem zastosowania przepisów prawa podatkowego podlega jedynie stan faktyczny przedstawiony we wniosku, nie jest dopuszczalne domniemywanie okoliczności nie zawartych we wniosku. W konsekwencji poczynionych rozważań skład tut. Sądu rozpatrujący niniejszą sprawę wskazuje, że przy ponownym rozpatrzeniu wniosku o interpretację organ podatkowy winien dokonać oceny stanowiska Spółki zaprezentowanego we wniosku z uwzględnieniem oceny prawnej wyrażonej w niniejszym wyroku (art. 153 ppsa). Z tych też powodów Sąd na podstawie art. 146 § 1 i art. 200 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku. ----------------------- 32
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI