III SA/Gl 149/19

III SA/Gl 149/19 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2019-06-05
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2019-02-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Barbara Brandys-Kmiecik /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6046 Inne koncesje i zezwolenia
Hasła tematyczne
Przeciwdziałanie alkoholizmowi
Sygn. powiązane
II GSK 1246/19 - Wyrok NSA z 2023-03-29
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 487
art. 18 ust. 6 pkt 3
Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędziowie Sędzia NSA Anna Apollo, Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.), Protokolant Katarzyna Czabaj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2019 r. sprawy ze skargi Z.W.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] r., nr [...]; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie na rzecz strony skarżącej kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] r. nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. (dalej jako: Kolegium lub SKO), po rozpatrzeniu wniosku Z.K. (dalej jako: Wnioskodawca, Strona, Skarżący) o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymało w mocy swoje pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie z [...]r. nr [...], którym odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przez Burmistrza Miasta i Gminy Z., tj. Zezwolenia Nr [...] z [...]r. na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających do 4,5 % zawartości alkoholu oraz na piwo, przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży, udzielonego na wniosek W.F., w lokalu: A w Z, na czas oznaczony od 1 września 2017 r. do 31 sierpnia 2022 r.
Decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu [...] r. do SKO wpłynął wniosek Strony o stwierdzenie nieważności decyzji wydanych w sprawie udzielenia zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych udzielonych W.F. w lokalu: A w Z., w okresie od 1 września 2017 r. do 31 sierpnia 2022, jako wydanych z rażącym naruszeniem prawa, tj. z art. 18 ust. 6 pkt 3 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 487 ze zm.; dalej jako: u.w.t.) w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; dalej kpa).
W uzasadnieniu wniosku Strona podała, iż że sklep zlokalizowany jest w budynku wielorodzinnym, a w dniu wydania zezwoleń Wnioskodawca pozostawał wyłącznym właścicielem lokalu nr 2 w tym budynku oraz współwłaścicielem - wraz z W.F. i E.F. - lokalu nr 1 w tym budynku, który faktycznie obejmował parter i piętro budynku; W.F. korzystał z części lokalu nr 1 położonej na parterze budynku, w której prowadził sklep, bez zgody Strony i bez umowy co do podziału nieruchomości do korzystania przez współwłaścicieli. Wnioskodawca podniósł, że zgodnie z art. 18 ust. 6 pkt 3 u.w.t. wydanie zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych wymagało zgody właściciela, zarządcy lub administratora budynku, a Strona jako współwłaściciel nieruchomości a obecnie właściciel pozostałych lokali położonych w tym budynku, nigdy nie wyrażał zgody na sprzedaż napojów alkoholowych na potrzeby sklepu A; W. F. nigdy też nie zwracał się do Wnioskodawcy o wydanie takiej zgody.
W siedzibie Kolegium W.F. wyjaśnił do protokołu, że przedmiotowy lokal, w którym prowadzona jest działalność gospodarcza, stanowi jego odrębną własność i jest wyodrębnionym, działającym samodzielnie lokalem użytkowym. Na dowód powyższego przedstawił postanowienie Sądu Rejonowego w M. - Wydział Cywilny sygn. akt [...] z dnia [...]r. o dział spadku i zniesienie współwłasności wraz z uzasadnieniem. Wyjaśnił, że działalność gospodarcza w ww. sklepie prowadzona jest od 2001 r., sklep ten został zakupiony w 2005 r. od ciotki jego żony J.P. z domu K. - siostry Wnioskodawcy. Powyższy lokal użytkowy zaopatrzony jest w odrębne media i posiada osobne wejście od ul. [...]. Natomiast do lokalu Wnioskodawcy wchodzi się od ul. [...]. Nadto W. F. podniósł, że przedmiotowy budynek nie jest budynkiem wielorodzinnym, gdyż znajdują się w nim tylko dwa odrębne lokale o różnym przeznaczeniu, tj. przedmiotowy sklep stanowiący lokal użytkowy, w którym prowadzi działalność gospodarczą oraz lokal mieszkalny, w którym zamieszkuje Strona. Nadto W. F. przedstawił:
- odpis postanowienia wstępnego Sądu Rejonowego w M. I Wydział Cywilny z dnia [...] r. sygn. akt [...] (wraz z potwierdzeniem doręczenia prawomocnego postanowienia z dnia [...]r.),
- postanowienie Sądu Rejonowego w M. I Wydział Cywilny z [...]r. sygn. akt [...] w sprawie o dział spadku wraz z doręczeniem orzeczenia z uzasadnieniem z dnia [...]r.,
- wniosek o egzekucję z dnia [...] r. wierzycieli E. i W. F. skierowany do Sądu Rejonowego w M. o egzekucję od dłużnika Z.K.,
- postanowienie Sądu Rejonowego w M. I Wydział Cywilny z dnia [...] r. sygn. akt [...] stwierdzające, iż postanowienie sygn. akt [...]z dnia [...] r. jest prawomocne z dniem [...]r.
- treść księgi wieczystej nr [...].
Pierwszoinstancyjną decyzją z [...]r. SKO odmówiło stwierdzenia nieważności wnioskowanej decyzji. W uzasadnieniu przytoczyło treść art. 18 ust. 1, ust. 9, ust. 6 i ust. 9 u.w.t. i wskazało, że treść art. 18 ust. 6 pkt 3 tej ustawy nie pozostawia wątpliwości, że zgoda właściciela budynku mieszkalnego wielorodzinnego jest niezbędnym warunkiem uzyskania zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych w punkcie zlokalizowanym w tym budynku. Według SKO, wydanie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych w punkcie zlokalizowanym w budynku mieszkalnym wielorodzinnym bez uzyskania zgody jego wszystkich współwłaścicieli jest nie do pogodzenia z zasadą demokratycznego państwa prawnego i wymaganiami praworządności. Natomiast w tej sprawie sprzedaż napoi alkoholowych jest prowadzona w budynku położonym w Z. pod adresem ul. [...], w którym wyodrębnione są dwa samodzielne lokale: jeden mieszkalny i jeden użytkowy. Właścicielem lokalu mieszkalnego jest Wnioskodawca, a właścicielem lokalu użytkowego są małżonkowie E. i W. F..
Zdaniem SKO, zagadnieniem wymagającym rozstrzygnięcia było ustalenie, czy budynek w którym ma być prowadzona sprzedaż jest budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym, dla której wymagana jest zgoda wszystkich właścicieli. SKO zauważyło, że skoro ani Ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, ani ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t.j. Dz.U. 2018r., poz. 1202), nie zawiera definicji legalnej definicji budynku mieszkalnego wielorodzinnego to należało odwołać się do języka potocznego, wskazując, że zgodnie z nim pojęcie "mieszkalny" oznacza "przeznaczony lub nadający się do zamieszkania", natomiast zwrot "wielorodzinny" oznacza "przeznaczony dla wielu rodzin". Zatem Kolegium przyjęło, iż budynek, w którym usytuowany jest punkt sprzedaży alkoholu, uznać można za budynek mieszkalno - usługowy, albowiem znajdują się w nim zarówno pomieszczenia nadające się do zamieszkania, jak i wyodrębnione pomieszczenia przeznaczone do prowadzenia działalności gospodarczej, w tym przypadku sklepu, który stanowi wyłączną własność małżonków F. - co potwierdza załączony do akt sprawy akt notarialny i przedstawione postanowienia Sądu Rejonowego w M. w sprawie o dział spadku i zniesienie współwłasności. Każdy więc z lokali mieszczących się w przedmiotowym budynku mieszkalno - usługowym stanowi oddzielny przedmiot własności. Z akt sprawy wynikało ponadto, że małżonkowie F. byli w posiadaniu pomieszczeń lokalu użytkowego na kilka lat przed nabyciem udziału oraz że posiadanie to było za wiedzą i zgodą Wnioskodawcy. Postanowienie wstępne z dnia [...]r., które przesądziło zasadę podziału lokalu 1 na dwa samodzielne lokale, nie było kwestionowane i stało się prawomocne, a prace adaptacyjne oddzielające lokale zostały wykonane. W konsekwencji SKO, powołując się na przepis art. 140 kc, uznało, że nie można z przepisów prawa cywilnego wyprowadzać wniosku, że właściciel lokalu musi uzyskiwać zgodę innych właścicieli lokali mieszczących się w tym samym budynku na określone korzystanie z jego lokalu, mieszczące się w jego funkcji. Wnioskodawca nie mając do lokalu użytkowego małżonków F. żadnych praw, nie może być traktowany jak współwłaściciel. Zatem opisany wymóg uzyskania zgody dotyczy zgodnie z literalną wykładnią przepisu jedynie sytuacji zlokalizowania punktu sprzedaży w budynku mieszkalnym wielorodzinnym. Z uwagi na fakt, iż przedmiotowy budynek nie jest tego rodzaju budynkiem, wymaganie zgody nie jest zasadne.
Kwestionując powyższe rozstrzygnięcie Strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenia sprawy podtrzymując zarzut, że zaskarżone zezwolenie wydane zostało z rażącym naruszeniem art. 18 ust 6 pkt 3 u.w.t. i w związku z tym jest obciążone wadą z art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Podniesiono także zarzut błędu w ustaleniach faktycznych, mającego wpływ na wynik sprawy, gdyż wbrew ustaleniom poczynionym przez Kolegium w dniu złożenia wniosku i w dniu wydania kwestionowanego obecnie zezwolenia Wnioskodawca pozostawał współwłaścicielem lokalu, w którym prowadzony jest sklep A. Ponadto budynek przy ul. [...] w dacie złożenia wniosku oraz w dacie wydania zezwolenia obejmował lokal mieszkalny nr 2 oraz lokal mieszkalno-użytkowy nr 1, był zatem budynkiem wielorodzinnym. Tym samym w świetle art 18 ust 6 pkt. 3 u.w.t. wydanie zezwoleń na sprzedaż alkoholu wymagało zgody właściciela, użytkownika, zarządu lub administratora budynku.
Zaskarżoną decyzją SKO utrzymało w całości w mocy własną decyzję pierwszoinstancyjną. W uzasadnieniu skoncentrowało się na przesłance stwierdzenia nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 kpa i podkreśliło, że rażące naruszenie prawa ma miejsce wtedy, gdy w stanie prawnym nie budzącym wątpliwości co do jego rozumienia wydaje się decyzję, która treścią swego rozstrzygnięcia stanowi negację całości lub części obowiązujących przepisów, a takowa w niniejszej sprawie nie została wydana. Odwołało się do wykładni pojęcia "budynek mieszkalny wielorodzinny", dokonując również wykładni a contrario definicji pojęcia "budynek mieszkalny jednorodzinny", zawartej w art. 3 pkt 2a Prawa budowlanego. Według Kolegium, kluczowe znaczenie dla sprawy miała ilość lokali mieszkalnych znajdujących się w spornym budynku w dacie złożenia wniosku o wydanie zezwolenia na sprzedaż alkoholu i następnie w dacie wydanie zezwolenia. Kolegium ustaliło, że we wskazanych datach w budynku znajdowały się dwa lokale, tj. lokal nr 1 stanowiący nieruchomość lokalową, dla której Sąd Rejonowy w M. prowadzi księgę wieczystą KW nr [...]oraz stanowiący odrębną własność Wnioskodawcy lokal mieszkalny nr 2, stanowiący nieruchomość lokalową, dla której Sąd Rejonowy w M. prowadzi księgę wieczystą KW nr [...]. Ustalając te okoliczności Kolegium oparło się na treści uzasadnienia do postanowienia z dnia [...] r. wydanego przez Sąd Rejonowy w M. w sprawie [...], a także na treści księgi wieczystej nr [...](dotyczącej nieruchomości gruntowej), [...] (lokal nr 2), [...](lokal nr 1), prowadzonych przez Sąd Rejonowy w M. V Wydział Ksiąg Wieczystych. Uznało na podstawie przedstawionych dowodów, że sporny budynek nie posiadał statusu budynku mieszkalnego wielorodzinnego, a zatem zgoda Strony nie była w niniejszej sprawie potrzebna.
SKO przyznało, że w dacie złożenia wniosku i w dacie wydania spornego zezwolenia na sprzedaż alkoholu Wnioskodawca formalnie pozostawał współwłaś-cicielem lokalu nr 1, albowiem formalny podział tego lokalu na lokal użytkowy nr 1 (w którym W. F. prowadzi sklep A), oraz lokal mieszkalny nr 3 odniósł skutek dopiero po wydaniu w dniu [...]r. przez Sąd Okręgowy w C. VI Wydział Cywilny Odwoławczy postanowienia w sprawie [...]oddalającego apelację od postanowienia Sądu Rejonowego w M. z dnia [...] r., a zatem po dacie wydania zezwolenia na sprzedaż alkoholu. Nie mniej okoliczność ta – zdaniem SKO - nie zmienia oceny prawnej dotyczącej zarzucanego naruszenia art. 18 ust. 6 pkt 3 u.w.t., gdyż w dacie złożenia wniosku i wydania zezwolenia na sprzedaż alkoholu sporny budynek nie posiadał statusu budynku mieszkalnego wielorodzinnego. Nadto zgodnie z art. 18 ust 6 pkt 2 u.w.t. do wniosku o wydanie zezwolenia na sprzedaż alkoholu należy dołączyć dokument potwierdzający tytuł prawny wnioskodawcy do lokalu stanowiącego punkt sprzedaży napojów alkoholowych i w celu spełnienia tego wymogu W. F. dołączył do wniosku akt notarialny repertorium A nr [...], z którego wynikało, że wraz małżonką nabył udział w lokalu nr 1 wraz z udziałem wynoszącym części we współwłasności nieruchomości. Natomiast na gruncie art. 18 ust 6 pkt 2 u.w.t. wystarczającym jest wykazanie faktu posiadania statusu współwłaściciela i brak jest podstaw do tego, aby tak jak na gruncie art. 18 ust 6 pkt 3 u.w.t. domagać się zgody wszystkich pozostałych współwłaścicieli. Jak stanowi bowiem art 206 k.c. każdy ze współwłaścicieli jest uprawniony do współposiadania rzeczy wspólnej oraz do korzystania z niej w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli. SKO podkreśliło także treść postanowienia wstępnego SR w M. z dnia [...]r. sygn. akt [...], na podstawie którego doszło do faktycznego usamodzielnienia części lokalu nr 1, w której W. F. prowadzi sklep A; ze str. 8 uzasadnienia do postanowienia z dnia [...] r. sygn. akt [...] wynika, że prace adaptacyjne wyznaczone treścią przywołanego powyżej postanowienia wstępnego zostały wykonane.
W skardze na powyższą decyzję ostateczną Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i stwierdzenie nieważności w całości zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Podtrzymała zarzut, iż zaskarżone zezwolenie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, tj. z naruszeniem art. 18 ust. 6 pkt 3 u.w.t. Skarżący wskazał, że nie zgadza się z oceną sprawy dokonaną przez SKO wskazując, że nieprawidłowe jest ustalenie, że budynek nie ma charakteru budynku wielorodzinnego, a także z ustaleniem, że zgoda Skarżącego - jako współwłaściciela lokalu - nie była konieczna do udzielenia zezwolenia.
Przedstawiając stosunki własności budynku podkreślono, że na dzień wydania zezwolenia lokal nr 1 pozostawał niepodzielony i stanowił współwłasność Skarżącego i małżonków F., przy czym sposób korzystania z lokalu był przedmiotem sporu sądowego pomiędzy stronami i brak było jakichkolwiek ustaleń pomiędzy stronami w tym zakresie. Dopiero w dniu [...] roku nastąpiło prawomocne zniesienie współwłasności lokalu nr 1 poprzez jego podział na lokal użytkowy nr 1 (w którym małżonkowie prowadzą sklep A) oraz lokal mieszkalny nr 3. Lokal nr 1 został przyznany na własność małżonkom. Wcześniejsze, wydane przez Sąd Rejonowy w M. postanowienie wstępne, nie wpłynęło w żaden sposób na stosunki własnościowe. Zatem w dniu złożenia wniosku i w dniu wydania przedmiotowego zezwolenia Strona pozostawała współwłaścicielem lokalu, w którym prowadzony jest sklep A. Jej zgoda była zatem potrzebna do udzielenia przedmiotowego zezwolenia.
Skarżący nie zgodził się z oceną dokonaną przez SKO, że dopuszczalne było udzielenie zezwolenia bez zgody jednego ze współwłaścicieli lokalu, na gruncie przepisów o zarządzie rzeczą wspólną kc. Podniósł, że spory miedzy współwłaścicielami odnośnie sposobu korzystania z rzeczy wspólnej jako spory cywilne rozpoznawane są przez sądy powszechne, a bez rozstrzygnięcia tego sporu ewentualne udzielenie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych jednemu ze współwłaścicieli naruszałoby uprawnienia drugiego. Podkreślił także, że w związku z tym, że budynek przy ul. [...]na dzień złożenia wniosku i wydania przedmiotowego zezwolenia obejmował lokal mieszkalny nr 2 i lokal mieszkalno-użytkowy nr 1, punkt sprzedaży pozostawał zlokalizowany w budynku mieszkalnym wielorodzinnym, a zatem wydanie zezwoleń na sprzedaż alkoholu wymagało zgody właściciela, użytkownika, zarządcy lub administratora budynku. Zdaniem skarżącego odwołanie się do definicji ustawowej zawartej w ustawie Prawo budowlane na potrzeby tej ustawy nie uwzględnia funkcji przepisu art. 18 ust. 6 pkt. 3 u.w.t., która ma chronić współwłaścicieli i właścicieli lokali w budynkach o wielu lokalach przed lokalizowaniem punktów sprzedaży alkoholu w budynku bez ich wiedzy i zgody.
SKO w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje, między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c ustawy). Sąd uwzględniając skargę stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Z powyższego wynika, ze jedynym kryterium rozpoznania sprawy jest zgodność zaskarżonej decyzji z prawem, jej legalność. Sąd przy tej ocenie kieruje się jedynie prawem, a nie zasadami celowości, czy słuszności albo sprawiedliwości społecznej. Natomiast przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na samym wstępie należy rozważyć prawo Skarżącego do zainicjowania przedmiotowego postępowania. W tym zakresie należy wskazać, że interes prawny składającego wniosek np. o stwierdzenie nieważności zezwolenia na obrót alkoholem lub skargi na decyzje w tym przedmiocie musi znajdować oparcie w przepisie prawa materialnego powszechnie obowiązującego, może także mieć swoje źródło w przepisach o postępowaniu. Stwierdzenie istnienia interesu prawnego sprowadza się do ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa administracyjnego materialnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. W tej sprawie Strona swój interes prawny wywodzi z praw właścicielskich. Regulacja uprawnień właścicielskich przewidziana w art. 140 k.c. wskazuje na dwa typy tych uprawnień; prawo do korzystania z rzeczy oraz prawo do rozporządzania rzeczą. Zgodnie z art. 206 k.c. każdy ze współwłaścicieli jest uprawniony do współposiadania i korzystania z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli. Jest to wspólne uprawnienie, bo żadnemu współwłaścicielowi nie przysługuje z tytułu udziału we współwłasności prawo do wyłącznego korzystania (posiadania) z jakiejś określonej części rzeczy. Natomiast w myśl art. 199 k.c. do rozporządzania rzeczą wspólną oraz do innych czynności, które przekraczają zakres zwykłego zarządu, potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli. W braku takiej zgody współwłaściciele, których udziały wynoszą co najmniej połowę, mogą żądać rozstrzygnięcia przez sąd, który orzeknie mając na względzie cel zamierzonej czynności oraz interesy wszystkich współwłaścicieli. Powyższe wskazuje, że współwłaściciel, który nie wyrażał zgody na ubieganie się o wydanie zezwolenia w lokalu stanowiącym współwłasność jako punktu sprzedaży napojów alkoholowych, usytuowanego w tzw. części wspólnej (przy braku podziału quod usum) - ma interes prawny do udziału w postępowaniu w sprawie unieważnienia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Współwłaściciel taki, kwestionując prawo przedsiębiorcy do legitymowania się dokumentem, o jakim mowa w art. 18 ust. 6 pkt 2 u.w.t. kwestionuje sposób wykorzystania części nieruchomości wspólnej, co do której inny współwłaściciel dokonał rozporządzenia niezgodnie z art. 199 zd. 1 k.c., czym naruszył uprawnienia współwłaścicieli. W konsekwencji powyższego należało uznać Wnioskodawcę za stronę uprawnioną do zainicjowania nadzwyczajnego trybu postępowania w sprawie spornego zezwolenia, w następnie żądania zbadania jego legalności.
Przechodząc zatem do merytorycznego rozpatrzenia sprawy zauważyć należy, że spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do dwóch zagadnień. Pierwszym z nich jest pytanie - czy budynek położony w Z. przy ul. [...] należało w chwili wydania wnioskowanego do unieważnienia Zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych uważać za budynek mieszkalny wielorodzinny - w rozumieniu art. 18 ust. 6 pkt 3 u.w.t. W tej kwestii zauważyć należy, że Skarżący w chwili wydania zezwolenia pozostawał współwłaścicielem lokalu nr 1, w którego części mieścił się A, jako że postanowienie o zniesieniu współwłasności uprawomocniło się dopiero w dniu [...] r., na skutek wydania przez Sąd Okręgowy w C. VI Wydział Cywilny Odwoławczy postanowienia w sprawie [...] oddalającego apelację Skarżącego od postanowienia Sądu Rejonowego w M. z [...]r. o sygn. akt [...]dokonującego działu spadku i zniesienia współwłasności przedmiotowego budynku.
Zagadnienie drugie, gdy odpowiedź na wyżej wskazane pytanie okazuje się twierdząca, wymaga rozstrzygnięcia - czy brak zgody podmiotów wymienionych w art. 18 ust. 6 pkt 3 jest wadą kwalifikowaną decyzji o zezwoleniu na sprzedaż alkoholu, uzasadniającą stwierdzenie jej nieważności.
Jak słusznie zauważało Kolegium, przepisy prawa, w tym ustawy o wychowaniu w trzeźwości, nie zawierają definicji legalnej budynku mieszkalnego wielorodzinnego; nie zawierają jej również inne przepisy prawa. Należy w związku z tym odwołać się do wykładni systemowej, jak i celowościowej. W pierwszej kolejności należy zatem poddać analizie stosowne przepisy ustawy o wychowaniu w trzeźwości.
Zgodnie z art. 18 ust. 1 u.w.t. sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży może być prowadzona tylko na podstawie zezwolenia wydanego przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta). Sprzedaż napojów alkoholowych bez wymaganego zezwolenia jest przestępstwem, które podlega grzywnie (art. 43 ust. 1 i 4 ustawy), a w razie popełnienia tego przestępstwa sąd może orzec zakaz prowadzenia działalności gospodarczej polegającej na sprzedaży lub podawaniu napojów alkoholowych. Zezwolenie, na mocy art. 18 ust. 9 ustawy, wydawane jest okresowo – w przedmiotowej sprawie, na okres 5 lat.
Dalej wskazać należy, iż zgodnie z art. 18 ust. 2 ustawy zezwolenie, o którym mowa w ust. 1, wydaje się na podstawie wniosku przedsiębiorcy. W świetle art. 18 ust. 5 ustawy, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zezwolenia, wniosek o wydanie zezwolenia zawiera w sumie sześć oznaczeń i numerów, a zgodnie z art. 18 ust. 6., wniosku o wydanie zezwolenia należy dołączyć dokument potwierdzający tytuł prawny wnioskodawcy do lokalu stanowiącego punkt sprzedaży napojów alkoholowych, zgodę właściciela, użytkownika, zarządcy lub administratora budynku, jeżeli punkt sprzedaży będzie zlokalizowany w budynku mieszkalnym wielorodzinnym, oraz decyzję właściwego państwowego inspektora sanitarnego o zatwierdzeniu zakładu, o której mowa w art. 65 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia.
Z przytoczonych przepisów wynika zatem w sposób niebudzący wątpliwości, że w polskim systemie prawnym obrót napojami alkoholowymi poddany został surowej reglamentacji, co uzasadnione jest celem omawianej ustawy, tj. utrzymaniem obywateli Rzeczypospolitej Polskiej w trzeźwości. Wymóg uzyskania zgody właściciela budynku ma natomiast na gruncie ustawy takie samo znaczenie, jak m. in. decyzja inspektora sanitarnego. Wskazuje to w sposób jednoznaczny, iż celem ustawodawcy, wyrażonym w spornym przepisie, jest ochrona właściciela budynku przed negatywnymi skutkami sprzedaży napojów alkoholowych i przyznanie prymatu nad zasadą wolności gospodarczej czy swobodzie uprawnień właścicielskich zasadzie miru domowego.
W ocenie składu orzekającego tut. Sądu mieszkanie w budynku, w którym dozwolona jest sprzedaż napojów alkoholowych, powoduje dla takiego mieszkańca szereg niedogodności. Powodować ono może zwiększoną w porównaniu z przeciętną częstotliwość awantur, zamieszek i burd. W sposób znaczący lokatorzy takiego budynku zagrożeni są również zwiększonymi hałasami w postaci krzyków i śpiewów. W ocenie Sądu, uciążliwości związane z zamieszkiwaniem w budynku, gdzie sprzedawany jest alkohol, są identyczne zarówno w przedmiotowej sprawie, jak i w budynku, w którym wyodrębniony zostałby jeszcze jeden lokal mieszkalny.
Mając powyższe na uwadze, nie sposób przyjąć, by racjonalny ustawodawca, wprowadzając do porządku prawnego przepis art. 18 ust. 6 pkt. 3 u.w.t. pozostawił poza jego zakresem obowiązywania podmioty znajdujące się w podobnej sytuacji jak Skarżący. Rozumowanie odmienne prowadziłoby do absurdalnego wniosku, zgodnie z którym współwłaściciel lokalu znajdującego się w budynku, w którym znajdują się lokal użytkowy w postaci sklepu oraz lokal mieszkalny, nie zasługuje na ochronę przed opisanymi wyżej niedogodnościami. Na tle rezultatów przeprowadzonej powyżej wykładni systemowej oraz celowościowej przepisów ustawy o wychowaniu w trzeźwości wniosek taki jest nie do przyjęcia.
Uzupełniając przedstawione rozważania wskazać należy po raz kolejny, że polski porządek prawny nie zawiera definicji legalnej pojęcia “budynek mieszkalny wielorodzinny". Sąd zauważa, że definicję pojęcia “budynek mieszkalny jednorodzinny" zawiera natomiast Prawo budowlane. Należy jednak stwierdzić, że definicja ta zawarta jest w innej ustawie, niż będąca przedmiotem niniejszej sprawy; co więcej, materię budowlana oraz materię związaną z dystrybucją napojów alkoholowych trudno uznać za pokrewne. Bezpośrednie stosowanie definicji zawartej w jednej z ustaw do sytuacji objętych zakresem stosowania drugiej z nich, bez uwzględnienia różnic pomiędzy oboma aktami prawnymi, należy uznać za niewłaściwe - tym bardziej, że próżno szukać w ustawie o wychowaniu w trzeźwości jakiegokolwiek odesłania do prawa budowlanego.
Poza tym na tle zebranego materiału dowodowego zaakcentować należy, że niewątpliwie budynek w dacie składania wniosku o zezwolenie i w dniu wydania decyzji o pozwoleniu na obrót alkoholem był przedmiotem współwłasności. Zatem skoro w myśl art. 18 ust. 6 pkt 2 u.w.t. do wniosku o wydanie zezwolenia należy dołączyć m.in. dokument potwierdzający tytuł prawny wnioskodawcy do lokalu stanowiącego punkt sprzedaży napojów alkoholowych to kwestia legitymowania się przez wnioskodawcę stosownym tytułem prawnym do dysponowania lokalem na cele prowadzenia obrotu alkoholami stanowi jeden z podstawowych dokumentów warunkujących dopuszczalność uzyskania zezwolenia na ten rodzaj działalności. Do wykazania tytułu prawnego do lokalu, stanowiącego punkt sprzedaży napojów alkoholowych, niezbędne jest przedłożenie dokumentu, jednoznacznie wykazującego ten status. Natomiast w tej sprawie podkreślenia wymaga fakt legitymowania się przez W F. wyłącznie umową najmu części lokalu nr 1, aktem notarialnym potwierdzającym zakup od J.P. z domu K. - siostry Skarżącego przysługującego jej udziału w spadku po zmarłym właścicielu przedmiotowego budynku i zgodą współmałżonki - bez uzyskania zgody Strony jako drugiego współwłaściciela budynku, w którym ten lokal się znajdował. Nadto na tamten czas brak było podziału w/w nieruchomości quod usum, który upoważniałby W. F. do podejmowania czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu z pominięciem drugiego współwłaściciela – Skarżącego. Zaakcentować także należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przesądzono pogląd, że ubieganie się o takie zezwolenie przekracza zakres zwykłego zarządu nieruchomością wspólną.
Po wykazaniu zatem, że budynek położony w Z. przy ul. [...] objęty jest zakresem art. 18 ust. 6 pkt. 3 u.w.t., odpowiedzieć należy na pytanie - czy decyzja wydana przez Burmistrza Miasta i Gminy Z. – sporne Zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych, wydana została z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. W tym zakresie wskazać należy, że w nauce i orzecznictwie wskazuje się, iż o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony i racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja (Chróścielewski Wojciech (red.), Kmieciak Zbigniew (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Lex). Co więcej, rozstrzygające dla uznania naruszenia prawa za rażące jest to, że rodzaj tego naruszenia i jego skutki powodują, że decyzja taka nie może być zaakceptowana jako rozstrzygnięcie wydane przez organy praworządnego państwa (Przybysz Piotr Marek, Kodeks postępowania administracyj-nego. Komentarz aktualizowany).
W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie przedmiotowa sytuacja wyczerpuje przesłanki nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa. Jak przyznało SKO, wydając decyzję w I instancji, wydanie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych wbrew przepisowi art. 18 ust. 6 pkt 3 u.w.t.p.a jest nie do pogodzenia z zasadą demokratycznego państwa prawnego i wymaganiami praworządności. W swych rozważaniach Sąd wskazał już na potencjalne, bardzo poważne skutki pozostania w obrocie prawnym wydanej decyzji, tj. pozostawienie Skarżącego bez jakiejkolwiek ochrony przed zakłócaniem spokoju w budynku przez klientów sklepu.
W sytuacji zatem, w której zgody od współwłaściciela przedsiębiorca nie uzyskał i nie załączył do wniosku, a mimo to uzyskał zezwolenie, jedyną drogą zwalczania niekorzystnych skutków decyzji o zezwoleniu na sprzedaż napojów alkoholowych wydanej z pominięciem zgody wszystkich współwłaścicieli budynku, jest nadzwyczajny tryb postępowania zmierzający do stwierdzenia nieważności decyzji. Przyjęcie w takiej sytuacji poglądu, że naruszenie art. 18 ust. 6 pkt 3 u.w.t., polegające na wydaniu zezwolenia bez uzyskania zgody wszystkich współwłaścicieli budynku, w którym ma być zlokalizowany punkt sprzedaży napojów alkoholowych, nie ma rażącego charakteru, prowadziłoby do niedopuszczalnego pominięcia jednoznacznego przepisu prawa, który stanowi zabezpieczenie interesu prawnego współwłaścicieli budynku. W konsekwencji więc decyzja taka nie może ostać się w warunkach demokratycznego państwa prawnego, którym pozostaje Rzeczpospolita Polska. Zatem naruszenie prawa należy uznać za oczywiste skoro od organu udzielającego zezwoleń w tak sztywnym reżimie prawnym oczekiwać należy szczególnej dokładności przy stosowaniu i wykładni przepisów prawa, zwłaszcza tych, które mają bezpośrednie przełożenie na codzienne życie mieszkańców.
Podobny pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyroku z 7 listopada 2017 r. o sygn. akt I GSK 1812/17 podkreślając, że stroną postępowania administracyjnego w sprawie udzielenia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych jest jedynie przedsiębiorca, który zwrócił się z wnioskiem o wydanie takiego aktu. Zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych dotyczy bowiem wyłącznie uprawnienia przedsiębiorcy. Z regulacji ustawy nie wynika, żeby udzielenie zezwolenia wiązało się z koniecznością nałożenia przez organ administracji obowiązku na inny podmiot lub wymagało przyznania innemu podmiotowi niż wnioskodawca uprawnień. W postępowaniu administracyjnym w sprawie udzielenia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych nie orzeka się bezpośrednio ani o prawach i obowiązkach współwłaścicieli budynku, w którym położony jest lokal, ani o prawach i obowiązkach właścicieli innych stanowiących ich odrębną własność lokali, dlatego podmioty takie nie są stronami takiego postępowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2001 r., sygn. akt II SA/Ka 564/99, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.gov.pl). W związku z tym NSA stwierdził, że brak jest po stronie współwłaścicieli budynku wielorodzinnego, w którym ma być zlokalizowany punkt sprzedaży napojów alkoholowych, legitymacji do czynnego udziału w postępowaniu o udzielenie zezwolenia. Ich interes prawny jest zabezpieczony poprzez wymóg uzyskania ich zgody w celu załączenia jej do wniosku o wydanie zezwolenia. W sytuacji zatem, w której zgody takiej przedsiębiorca nie uzyskał i nie załączył do wniosku, a mimo to uzyskał zezwolenie, jedyną drogą zwalczania niekorzystnych skutków decyzji o zezwoleniu na sprzedaż napojów alkoholowych wydanej z pominięciem zgody wszystkich współwłaścicieli budynku, jest nadzwyczajny tryb postępowania zmierzający do stwierdzenia nieważności decyzji. Przyjęcie w takiej sytuacji poglądu, że naruszenie art. 18 ust. 6 pkt 3 u.w.t. polegające na wydaniu zezwolenia bez uzyskania zgody wszystkich współwłaścicieli budynku wielorodzinnego, w którym ma być zlokalizowany punkt sprzedaży napojów alkoholowych, nie ma rażącego charakteru, prowadziłoby do niedopuszczalnego pominięcia jednoznacznego przepisu prawa, który stanowi zabezpieczenie interesu prawnego współwłaścicieli budynku.
Powyższa konstatacja jest widoczna szczególnie przy uwzględnieniu okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy. Skarżący oraz małżonkowi F. byli współwłaścicielami jednego z lokali mieszczących się w przedmiotowym budynku mieszkalno-użytkowym w okresie ubiegania się przedsiębiorcy o zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Wobec wydania więc tego zezwolenia bez uzyskania zgody współwłaściciela – tj. Skarżącego, jedyną drogą zwalczania przez Stronę negatywnych skutków decyzji wydanej niezgodnie z obowiązującym prawem winno być postępowanie o stwierdzenie nieważności zezwolenia. Zatem skoro w sprawie oczywisty jest brak zgody współwłaściciela przedmiotowego budynku na prowadzenie w jednym z jego lokali punktu sprzedaży napojów alkoholowych, wydanie zezwolenia na ich sprzedaż, winno zostać ocenione jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Konkludując zatem omówione powyżej uchybienia Sąd stwierdził konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji i jej poprzedzającej - celem ponownego rozpatrzenia sprawy i wydania rozstrzygnięcia z uwzględnieniem przedstawionych wyżej rozważań.
Reasumując wskazane uchybienia Sąd – działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.pspa. - skargę uwzględnił i uchylił decyzje obu instancji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 2 i 4 p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę 697,00 zł złożył się wpis sądowy, wynagrodzenie pełnomocnika i opłata skarbowa od pełnomocnictwa.