III SA/GL 1452/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki na decyzję odmawiającą przyznania płatności obszarowych za rok 2007 z powodu utraty posiadania gruntów w trakcie roku kalendarzowego.
Spółka złożyła wniosek o przyznanie płatności obszarowych za rok 2007, jednak utraciła posiadanie deklarowanych gruntów w lipcu 2007 r. w wyniku egzekucji komorniczej. Organy administracji odmówiły przyznania płatności, argumentując, że warunek posiadania i użytkowania gruntów musi być spełniony przez cały rok kalendarzowy. Spółka kwestionowała tę interpretację, podnosząc m.in. kwestie proceduralne i błędną wykładnię prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając, że utrata posiadania gruntów w trakcie roku kalendarzowego uniemożliwia przyznanie płatności, a nałożone sankcje były zasadne.
Sprawa dotyczyła skargi spółki "A" sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C., która utrzymała w mocy decyzję o odmowie przyznania jednolitej płatności obszarowej (JPO), uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę (UPO) oraz uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych (PZ) za rok 2007, nakładając jednocześnie sankcje. Spółka złożyła wniosek o płatności, deklarując określone działki rolne. W trakcie postępowania okazało się, że spółka utraciła posiadanie tych gruntów w lipcu 2007 r. w wyniku egzekucji komorniczej na rzecz Agencji Nieruchomości Rolnych (ANR). Organy administracji uznały, że utrata posiadania gruntów w trakcie roku kalendarzowego uniemożliwia przyznanie płatności, ponieważ warunek posiadania i utrzymania gruntów w dobrej kulturze rolnej musi być spełniony przez cały rok kalendarzowy, za który składany jest wniosek. Spółka podnosiła szereg zarzutów, w tym naruszenie przepisów proceduralnych (k.p.a.) i materialnych (ustawy o płatnościach, rozporządzeń UE), kwestionując interpretację pojęcia posiadania oraz terminów jego trwania. Kwestionowała również zasadność nałożonych sankcji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę. Sąd uznał, że organy prawidłowo zinterpretowały przepisy, zgodnie z którymi posiadanie i użytkowanie gruntów rolnych musi trwać przez cały rok kalendarzowy, za który przyznawana jest płatność. Utrata posiadania gruntów w lipcu 2007 r. oznaczała niespełnienie tego warunku. Sąd stwierdził również, że organy prawidłowo zastosowały przepisy dotyczące sankcji, ponieważ nie zaistniały przesłanki do ich odstąpienia, a spółka nie wykazała braku winy w niepoinformowaniu organu o zmianie stanu posiadania. Sąd podkreślił, że spór między spółką a ANR nie miał wpływu na rozstrzygnięcie sprawy przez organy administracji.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, utrata posiadania gruntów rolnych w trakcie roku kalendarzowego, za który złożono wniosek o płatności obszarowe, uniemożliwia przyznanie tych płatności, ponieważ warunek posiadania i użytkowania gruntów musi być spełniony przez cały rok kalendarzowy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa krajowego i unijnego, płatności obszarowe są świadczeniami rocznymi, a warunek posiadania i utrzymania gruntów w dobrej kulturze rolnej musi być spełniony przez cały rok kalendarzowy, za który składany jest wniosek. Utrata posiadania gruntów w trakcie roku kalendarzowego, nawet jeśli nastąpiła w wyniku egzekucji komorniczej, oznacza niespełnienie tego kluczowego warunku.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (22)
Główne
u.p.s.w.b. art. 7 § 1 i 2
Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej
Rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003 art. 2 § ust. 1 i 2
Rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003 art. 143b § ust. 1 i 4
Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 art. 51 § ust. 2
Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1973/2004 art. 138 § ust. 1
Pomocnicze
u.p.s.w.b. art. 3 § 1
Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej
u.p.s.w.b. art. 21 § 1 i 2
Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 9
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 12
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 40 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 75 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 78
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 83
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 136
Kodeks postępowania administracyjnego
Rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003 art. 28 § ust. 2
Rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003 art. 44 § ust. 3
Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 art. 68 § ust. 1 i 2
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2007 r. art. 8
Argumenty
Skuteczne argumenty
Utrata posiadania gruntów rolnych w trakcie roku kalendarzowego uniemożliwia przyznanie płatności obszarowych, gdyż warunek posiadania i użytkowania musi być spełniony przez cały rok. Nałożenie sankcji jest zasadne w przypadku przekroczenia progów różnicy między powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną, gdy rolnik nie wykazał braku winy w niepoinformowaniu organu o zmianie stanu posiadania.
Odrzucone argumenty
Posiadanie gruntów rolnych w dniu złożenia wniosku oraz poniesienie kosztów upraw i zbiorów jest wystarczające do przyznania płatności, nawet po utracie posiadania w trakcie roku. Naruszenie przepisów proceduralnych (długi czas postępowania, brak dodatkowych dowodów) miało istotny wpływ na wynik sprawy. Przepisy dotyczące przekazania gospodarstwa rolnego powinny być zastosowane.
Godne uwagi sformułowania
posiadanie i użytkowanie gruntów rolnych musi trwać przez cały rok kalendarzowy utrata posiadania gruntów w trakcie roku kalendarzowego uniemożliwia przyznanie płatności nie wykazał braku winy w niepoinformowaniu organu o zmianie stanu posiadania
Skład orzekający
Krzysztof Wujek
przewodniczący
Mirosław Kupiec
sprawozdawca
Anna Apollo
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja wymogu posiadania i użytkowania gruntów rolnych przez cały rok kalendarzowy dla uzyskania płatności obszarowych, a także zasady nakładania sankcji w przypadku niezgodności powierzchni."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji utraty posiadania gruntów w wyniku egzekucji komorniczej i interpretacji przepisów obowiązujących w roku 2007.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu płatności rolniczych i interpretacji kluczowego wymogu posiadania gruntów, co jest istotne dla rolników i doradców prawnych w tym sektorze. Pokazuje praktyczne konsekwencje utraty posiadania nieruchomości.
“Czy utrata gruntu w trakcie roku pozbawia rolnika unijnych dopłat? Sąd wyjaśnia.”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Gl 1452/13 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2013-11-27
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2013-07-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Anna Apollo
Krzysztof Wujek /przewodniczący/
Mirosław Kupiec /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II GSK 1274/14 - Postanowienie NSA z 2025-10-16
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2007 nr 35 poz 217
art. 3 ust. 1, art. 7 ust. 1 i 2, art. 21 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej - Tytuł zmieniony przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 lutego 2008 r. (Dz.U.08.44.262) na: "o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego"
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 7, art. 8, art. 9, art. 12, art. 75 § 1, art. 77, art. 78, art. 83, art. 136, art. 107
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art. 51 ust. 2, art. 74
Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników
Dz.U.UE.L 2004 nr 345 poz 1 art. 138 ust. 1
Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r.ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych gruntów do produkcji surowców
Dz.U.UE.L 2003 nr 270 poz 1 art. 2, art. 28 ust. 2, art. 44 ust. 3, art. 100, art. 143 b
Rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędziowie Sędzia NSA Anna Apollo, Sędzia WSA Mirosław Kupiec (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Marta Mielczarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2013 r. przy udziale – sprawy ze skargi "A" sp. z o. o. w T. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych oddala skargę.
Uzasadnienie
1.Decyzją z dnia [...] r., nr [...], Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w C. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z dnia [...] r., nr [...], którą Organ ten firmie "A" Sp. z o.o. z siedzibą w Ś. (zwaną Spółka lub Stroną) za 2007 r.:
1/ odmówił przyznania jednolitej płatności obszarowej (JPO) i nałożył sankcję w wysokości [...] zł, która będzie potrącana z płatności, do której rolnik jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu 3 lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności,
2/ odmówił przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (UPO) i nałożył sankcję w wysokości [...] zł, która będzie potrącana z płatności, do której rolnik jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu 3 lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności,
3/ odmówił przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych (PZ) i nałożył sankcję w wysokości [...] zł, która będzie potrącana z płatności, do której rolnik jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu 3 lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności.
2. Spółka ubiegając się o uzyskanie płatności do gruntów rolnych złożyła dnia [...] r. wniosek o przyznanie płatności na rok 2007, w którym zadeklarowała [...] działek ewidencyjnych położonych w gminie W., obrębie ewidencyjnym Ś. oraz W. Na działkach tych zadeklarowała [...] działek rolnych oznaczonych symbolami od [...] do [...] o powierzchni [...] ha. W ramach powyższego wniosku powierzchnia [...] ha zadeklarowana została do jednolitej płatności obszarowej (JPO), [...] ha do płatności uzupełniającej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych (UPO), [...] ha do uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych (PZ).
2.1. Wniosek podlegał kontroli kompletności oraz zgodności z danymi znajdującymi się w Zintegrowanym Systemie Zarządzania i Kontroli (ZSZiK), która nie wykazała braków formalnych wniosku. Dane wniosku zostały również zweryfikowane w toku kontroli administracyjnej z wykorzystaniem ZSZiK wspomagającego proces kontroli i obsługi spraw, która wykazała nieprawidłowości wymagające wyjaśnień Wnioskodawcy.
2.2. W odpowiedzi na wystosowane przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. wezwanie do złożenia wyjaśnień z dnia [...] r. K. K., reprezentujący Spółkę, złożył w dniu [...] r. korektę do wniosku, w której wyjaśnił w załączonym oświadczeniu, że działki ewidencyjne nr [...] , [...] , [...] są użytkowane zgodnie z deklaracją zawartą we wniosku jako pastwisko.
2.3. W dniu [...] r. do Biura Powiatowego ARiMR w P. wpłynęło pismo z Agencji Nieruchomości Rolnych Oddziału Terenowego w O. informujące, że grunty Gospodarstwa Rolnego Ś. zostały odebrane dotychczasowemu użytkownikowi, tj. Spółce.
2.4. W dniu [...] r. do Biura Powiatowego ARiMR w P. wpłynął wniosek o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w przypadku przeniesienia posiadania wszystkich działek rolnych lub ich części położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania wraz z protokołami wydania składników majątku datowanymi na lipiec 2007 r. wierzycielowi Spółki, tj. Agencji Nieruchomości Rolnych (ANR).
2.5. Do akt postępowania zostało włączone oświadczenie złożone w imieniu ANR potwierdzające, że grunty będące w zasobach ANR zostały odebrane dotychczasowemu użytkownikowi, tj. Spółce, w drodze czynności komorniczych.
2.6. W związku z zażaleniem na niezałatwienie sprawy w terminie złożonym przez Spółkę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], wyznaczył Organowi pierwszej instancji dwumiesięczny termin do zakończenia postępowania.
2.7. Dnia [...] r. do zapoznania z aktami zgromadzonymi w postępowaniu w sprawie przyznania płatności do gruntów rolnych na rok 2007 w imieniu Spółki został umocowany Pełnomocnik T. Ż.
2.8. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P., dążąc do uzyskania stanowiska Strony w przedmiocie utraty posiadania deklarowanych do płatności działek, wystosował do Strony wezwanie. W odpowiedzi z dnia [...] r. Spółka wyjaśniła, że utraciła w dniu [...] r. posiadanie gruntów deklarowanych do płatności we wniosku na rok 2007. Na potwierdzenie udzielonych wyjaśnień przedłożono kopię załącznika do protokołu zajęcia nieruchomości z dnia [...] r.
2.9. W dniu [...] r. do Biura Powiatowego ARiMR w P. wpłynęło pismo złożone przez Stronę, w którym stwierdziła, iż w chwili składania wniosku posiadała legitymację do ubiegania się o płatności do gruntów objętych wnioskiem i pomimo wydania gruntów w egzekucji komorniczej nie doszło do przekazania gospodarstwa w rozumieniu stosowych przepisów. Powołała się przy tym na art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 1164 z późn. zm., zwanej dalej u.p.s.w.b.) i stwierdziła, że w tej sytuacji nie jest dopuszczalne przejęcie uprawnienia do płatności przez ANR. Spółka wniosła o dopuszczenie w charakterze strony do postępowania w sprawie przejęcia płatności przez ANR na podstawie art. 62 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., zwanej dalej k.p.a.).
2.10. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. pismem z dnia [...] r. poinformował Stronę o możliwości składania wniosków dowodowych ze wskazaniem okoliczności, jakie mają być wykazane.
2.11. W dniu [...] r. przedłożone zostało pełnomocnictwo do reprezentowania Spółki przez radcę prawnego G. S., który dnia [...] r. zapoznał się z aktami sprawy i wystąpił z żądaniem informowania Strony o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiadania się w przedmiocie zgromadzonych dowodów.
2.12. K. K., Prezes Zarządu Spółki, w piśmie z dnia [...] r. oświadczył, że Spółka spełniała warunki przyznania płatności określone w art. 7 u.p.s.w.b. w brzmieniu po nowelizacji ustawą z dnia 29 lutego 2008 r. o zmianie ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej oraz ustawy o opłacie skarbowej (Dz. U. Nr 44, poz. 262), która weszła w życie z dniem 15 marca 2008 r. oraz we wskazanym przepisie o wcześniejszym brzmieniu. Załączył również dokumenty potwierdzające zakup nasion, nawozów, środków ochrony roślin wraz z kalkulacją kosztów wskazując, iż są to nakłady poniesione przez Spółkę na poczet upraw na gruncie deklarowanym do płatności na rok 2007. Pismo zawierało też żądanie przesłania wskazanych akt sprawy na adres reprezentującego Stronę K. K. uzasadniane ważnym interesem wyrażającym się w "stworzeniu możliwości analizy całego zebranego w sprawie materiału".
2.13. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. postanowieniem z dnia [...] r. odmówił udostępnienia uwierzytelnionych odpisów akt sprawy. Strona złożyła zażalenie na powyższe postanowienie. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR postanowieniem z dnia [...] r. utrzymał w mocy postanowienie Organu pierwszej instancji. Spółka zaskarżyła to postanowienie do tut. Sądu.
3. Decyzją z dnia [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. zakończył powyższe postępowanie i doręczył ją K. K. a nie Pełnomocnikowi Strony. Strona wniosła odwołanie od powyższej decyzji, a Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR postanowieniem z dnia [...] r. stwierdził niedopuszczalność odwołania z powodu uchybienia art. 40 § 2 k.p.a.
4. Następnie dnia [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. wydał decyzję, którą odmówił Spółce przyznania płatności do gruntów rolnych na rok 2007 i nałożył stosowne sankcje. Decyzja została doręczona Pełnomocnikowi Strony w dniu [...] r.
5. W odwołaniu [...] 11 r. Pełnomocnik Strony podniósł szereg zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania w szczególności naruszenie art. 7 – art. 9, art. 12, art. 40, art. 77, art. 107 k.p.a. oraz art. 3 ust. 1, art. 7 ust. 1 i 2, art. 21 ust. 1 i 2 u.p.s.w.b., art. 2 i art. 143b rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (EWG) Nr 2019/93, (WE) Nr 1452/2001, (WE) Nr 1453/2001, (WE) Nr 1454/2001, (WE) Nr 1868/94, (WE) Nr 1251/1999, (WE) Nr 1254/1999, (WE) Nr 1673/2000, (EWG) N 2358/71 i (WE) Nr 2529/2001 (Dz.Urz.UE.L 270 z 21 października 2003, str. 1, z późn. zm.; Dz.Urz.UE polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 40, str. 269, z późn. zm., zwanego dalej rozporządzeniem Rady (WE) Nr 1782/2003), art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającym szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców (Dz.Urz.WE Nr L 345 z 20 listopada 2004 r., str. 1 ze zm., zwane dalej rozporządzeniem Komisji (WE) Nr 1973/2004) oraz art. 51 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz.Urz.WE Nr L 141 z 30 kwietnia 2004 r., str. 18 ze zm., zwane dalej rozporządzeniem Komisji (WE) Nr 796/2004) w związku z § 8 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2007 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania tej płatności (Dz. U. Nr 46, poz. 309 ze zm., zwanego dalej rozporządzeniem z 2007 r.). W piśmie z dnia 29 września 2011 r. Strona podtrzymała też żądanie przesłania kopii akt oraz przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego.
6. Decyzją z dnia [...] r. Organ odwoławczy uchylił powyższą decyzję uznając, że należy przeprowadzić ponownie postępowanie ze względu na ogólny charakter wniosków dowodowych oraz rozległość ewentualnych dowodów.
7. W następstwie powyższego Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P., na podstawie art. 50 § 1 k.p.a., zobowiązał K. K. w charakterze świadka do złożenia wyjaśnień w zakresie dowodów i materiałów w przedmiocie spełnienia przez Spółkę kryteriów uzyskania płatności do gruntów rolnych na rok 2007.
7.1. Pismem z dnia [...] r. Pełnomocnik Spółki podtrzymał stanowisko, że nie można interpretować przepisów tak, aby mimo właściwego użytkowania przez Spółkę w 2007 r. gruntów rolnych objętych wnioskowaną pomocą, nie przyznać pomocy finansowej tylko dlatego, że w pewnym momencie grunty te w drodze egzekucji komorniczej zostały przejęte przez inny podmiot, któremu również odmówiono płatności. Wskazał, że również po dacie wydania gruntów ANR nie można przyjmować, że Spółka nie miała żadnego związku z prowadzoną na nich produkcja rolną, które to okoliczności nie były przedmiotem ustaleń organu administracji. W dacie wydania gospodarstwa rolnego ANR znajdujące się na polach zasiewy zostały zajęte w toku egzekucji prowadzonej przez komornika i jako takie pozostawały w dalszym ciągu własnością Spółki. Dotyczyło to zbiorów, które nie zostały zebrane przez Spółkę. Zauważył, że Agencja stała jednoznacznie na stanowisku, że nie są to jej zasiewy, ale należą do Spółki i pozostają jedynie pod zajęciem komorniczym i w ten sposób są chronione przed osobami trzecimi pozostając w dozorze Agencji. Do pisma dołączony został protokół zajęcia ruchomości z [...] r. oraz pismo Komornika sądowego z [...] r. Dołączone zostało również wezwanie do zapłaty z dnia [...] r. z rozliczeniem umowy, rozliczeniem wydatków i przychodów [...]. Pełnomocnik dodatkowo wskazał, że ANR zbiorów dokonała na rzecz Spółki, sam fakt zbiorów, ich rozliczenie zostało przesłane Spółce, gdzie uzyskana nadwyżka została odliczona od zadłużenia Spółki. Tym samym efekt, którym ostatecznie było dokonanie zbiorów, czyli przeprowadzenia pełnego cyklu produkcyjnego, uzasadniające przyznanie dopłat został dochowany przez Spółkę.
7.2. W dniu [...] r. w Biurze Powiatowym w P. spisano protokół na okoliczność złożenia wyjaśnień i zapoznania się z aktami sprawy przez K. K. i Pełnomocnika
G. S. W treści uwagi i wyjaśnienia w protokole wskazano, iż po odebraniu gruntów objętych wnioskiem w toku egzekucji komorniczej, zasiewy objęte dopłatą pozostały w zajęciu komorniczym, zbiory w części zostały dokonane przez ANR i zgodnie z załączonym zestawieniem zostały rozliczone ze Spółką. Została ona również obciążona kosztami zbiorów. Ponadto podtrzymano wniosek o przesłuchanie przedstawicieli na tę okoliczność, tj. A. P., który był obecny przy zajęciu upraw.
7.3. Pismem z dnia [...] r. ANR poinformowała, że grunty przejęte od Spółki na podstawie zajęcia komorniczego z dnia [...] r. w drugiej połowie 2007 r. zostały wydzierżawione sześciu podmiotom. Do pisma dołączyła kserokopie umów dzierżaw zawartych z tymi podmiotami. Dnia [...] r. przesłała uzupełnienie do powyższego pisma, w którym poinformowała, że grunty przejęte przez ANR od Spółki do czasu ich ponownego wydzierżawienia nie były użytkowane i pozostawały w zasobie WRSP. Następnie dnia [...] r. ANR przesłała kolejne uzupełnienie, gdzie wskazała, że w okresie żniw 2007 r. Agencja dokonywała zbioru plonów z zajętych przez komornika pól.
7.4. W dniu [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. zawiadomił Pełnomocnika Strony o terminie załatwienia sprawy oraz o przysługującym, na podstawie art. 10 k.p.a., prawie czynnego udziału w postępowaniu, wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszenia żądań.
7.5. Pełnomocnik w dniu [...] r. zapoznał się z aktami sprawy przed wydaniem decyzji. Tego dnia skierował pismo, w którym podał, że ANR w pismach z [...] r. oraz [...] i [...] r. potwierdziła prezentowane przez Spółkę stanowisko, iż dokonała zbioru zajętych przez komornika upraw, a więc stanowiących własność Spółki. Zdaniem Pełnomocnika również przedstawione umowy dzierżawy wskazują, że zostały zawarte po zakończeniu cyklu produkcyjnego na uprawach, co do których Spółka oczekuje wypłaty dofinansowania.
8. Decyzją z dnia [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. odmówił Spółce:
1/ przyznania jednolitej płatności obszarowej (JPO) i nałożył sankcję w wysokości [...] zł, która będzie potrącana z płatności, do której rolnik jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu 3 lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności,
2/ przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (UPO) i nałożył sankcję w wysokości [...] zł, która będzie potrącana z płatności, do której rolnik jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu 3 lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności,
3/ przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych (PZ) i nałożył sankcję w wysokości [...] zł, która będzie potrącana z płatności, do której rolnik jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu 3 lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności.
8.1. W uzasadnieniu decyzji Organ stwierdził, że z dokumentów zgromadzonych w sprawie wynika, że Spółka w dacie złożenia wniosku była w posiadaniu zadeklarowanych gruntów, jednakże w lipcu 2007 r. utraciła posiadanie tych gruntów, a więc w okresie wegetacji roślin, przed zbiorami, przygotowaniem gruntu na kolejny okres wegetacji roślin, a przede wszystkim w okresie kiedy pozostawała zobowiązana do utrzymania gruntów zgodnie z normami. W związku z tym uznał, że w sprawie z wniosku Spółki o przyznanie płatności na rok 2007 wykluczeniu podlegała cała powierzchnia zadeklarowana dla JPO ([...] ha), UPO ([...] ha) i PZ ([...] ha). Różnica w powierzchni deklarowanej dla JPO, UPO i PZ stanowiła więcej niż 50 % powierzchni stwierdzonej (0,00 ha). Dlatego odmówiono przyznania tych płatności i nałożono właściwe sankcje.
8.2. Jako podstawę prawną Organ powołał między innymi:
- art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004, który stanowi, że jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną do jednolitej płatności obszarowej a powierzchnią stwierdzoną przekracza 50 % płatność zostaje odmówiona, a na rolnika nakłada się sankcje w wysokości przypadającej na różnicę między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną, która będzie potrącana w kolejnych trzech latach kalendarzowych, następujących po roku wykrycia nieprawidłowości,
- § 8 rozporządzenia z 2007 r. i art. 51 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004, z którego wynika, że jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną przekracza 50 % rolnikowi odmawia się przyznania płatności i nakłada się sankcje wieloletnie w wysokości przypadającej na różnicę między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną.
9. W odwołaniu z dnia [...] r. Pełnomocnik Strony podniósł zarzuty naruszenia:
1/ art. 3 ust. 1, art. 7 ust. 1 i 2, art. 21 ust. 1 i 2 u.p.s.w.b., poprzez niewłaściwe zastosowanie, a odnośnie art. 21 ust. 1 i 2 ich niezastosowanie,
2/ art. 51 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 w zw. z § 8 rozporządzenia z 2007 r., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie,
3/ art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie,
4/ art. 2, art. 44 ust. 3 i 143b rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003, poprzez ich niezastosowanie,
5/ art. 107 k.p.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i brak uzasadnienia, które wskazywałoby na złożoność sprawy będącej powodem odroczenia wydania decyzji,
6/ art. 7, art. 8, art. 9, art. 12, art. 77, art. 78 i art. 83 k.p.a., poprzez ich niezastosowanie,
7/ art. 40 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie.
10. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w C. decyzją z dnia [...] r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję Organu pierwszej instancji.
11. W skardze z dnia 12 czerwca 2012 r. Pełnomocnik Spółki ponownie wskazał na naruszenie: art. 3 ust. 1, art. 7 ust. 1 i 2, art. 21 ust. 1 i 2 u.p.s.w.b.; art. 71a, art. 74 oraz art. 51 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 w zw. z § 8 rozporządzenia z 2007 r.; art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004; art. 2, art. 28 ust. 2, art. 44 ust. 3, art. 100 i art. 143b rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003; art. 107, art. 7, art. 8, art. 9, art. 12, art. 75 § 1, art. 77, art. 78 i art. 83 k.p.a. oraz art. 136 k.p.a., a także art. 288 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej.
12. Wyrokiem z dnia 7 listopada 2012 r., III SA/Gl 1267/12, tut. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję uznając, że Organy prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie naruszyły istotne przepisy postępowania, a w szczególności art. 7, art. 8, art. 77 § 1 oraz 107 k.p.a. oraz prawa materialnego, tj. art. 68 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, ponieważ nie wyjaśniły wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności nie dokonały ustaleń czy wobec zaistnienia przesłanek do odmowy płatności, zasadnym było w okolicznościach sprawy nałożenie na Skarżącą sankcji. Jak również mimo obszernego uzasadnienia nie przedstawiły argumentacji przekonującej do wydanego rozstrzygnięcia. W szczególności Sąd wskazał, że:
1/ Organy obu instancji zaznaczyły, że podmiot ubiegający się o przyznanie płatności obszarowych powinien być w posiadaniu zgłoszonych działek przez cały rok kalendarzowy, jednak nie wyjaśniły w kontekście zarzutów Skarżącej z czego takie twierdzenie wywodzą,
2/ Organ nie ustosunkował się do zarzutu i twierdzenia Spółki, że jeśli producent rolny władał działką rolną w 2007 r. w okresie właściwym dla charakteru produkcji, prowadząc na niej produkcję z zachowaniem minimalnych wymogów co do dobrej kultury rolnej i innych stosownych wymagań, to płatność za ten rok mu przysługuje bez względu nawet na utratę jej posiadania po zakończeniu roku produkcyjnego,
3/ Organy nie wyjaśniły kiedy zaczyna się i kończy rok produkcyjny dla danej grupy upraw, a jedynie skoncentrowały się na samym fakcie przejęcia w trybie egzekucji komorniczej gruntów przez ANR,
4/ przedwcześnie nałożyły na Skarżącą sankcje wynikające z nieprawidłowości pomiędzy stanem zadeklarowanym, a stwierdzonym w wyniku kontroli, w sytuacji gdy poza sporem był fakt posiadania w dacie wniosku zadeklarowanych działek, a co więcej Organy miały wiedzę co do ich rolniczego wykorzystania przez Skarżącą,
5/ Organy nie wyjaśniły czy w sprawie mają miejsce przesłanki uwalniające Wnioskodawcę od ciężaru sankcji; w szczególności nie ustaliły czy nałożenie sankcji pozostaje w zgodzie z obowiązującymi Organ regulacjami unijnymi, a to z art. 68 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 przewidującym wyjątki od stosowania obniżek i wyłączeń.
13. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Organ odwoławczy decyzją z dnia [...] r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję Organu pierwszej instancji z dnia [...] r.
13.1. Na wstępie swoich rozważań, odnośnie podstaw prawnych mających zastosowanie w niniejszej sprawie, Organ odwoławczy stwierdził, że mimo zmian prawnych do wniosków złożonych przez rolników w kampanii przyznawania płatności na rok 2007 mają zastosowanie nadal przepisy rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003, rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 oraz rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004. Przy tym wskazał, że:
- rozporządzenie Rady (WE) Nr 1782/2003 zostało uchylone rozporządzeniem Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) Nr 1290/2005, (WE) Nr 247/2006, (WE) Nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) Nr 1782/2003 (Dz.Urz.UE.L 30 z 31 stycznia 2009 r., str. 16, z późn. zm., zwane dalej rozporządzeniem Rady (WE) Nr 73/2009); zgodnie z art. 146 ust. 1 zd. 1 "niniejszym uchyla się Rozporządzenie Rady (WE) Nr 1782/2003"; ponadto stosownie do ust. 2 cytowanego artykułu "odniesienia do Rozporządzenia (WE) Nr 1782/2003 dokonywane w niniejszym rozporządzeniu traktowane są jako odniesienia do tego rozporządzenia obowiązującego przed uchyleniem, natomiast odniesienia do rozporządzenia (WE) Nr 1782/2003 dokonane w innych aktach traktowane są jako odniesienia do niniejszego rozporządzenia i odczytuje się je zgodnie z tabelą korelacji zawartą w załączniku XVIII"; natomiast zgodnie z art. 149 tego rozporządzenia jego przepisy "wchodzą w życie w dniu następnym po jego opublikowaniu w Dzienniku Unii Europejskiej. Niniejsze rozporządzenie (Nr 73/2009) stosuje się od dnia 1 stycznia 2009r. (..)",
- rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1973/2004 uchylone zostało częściowo rozporządzeniem Komisji (WE) Nr 316/2009 z dnia 17 kwietnia 2009 r. zmieniającym Rozporządzenie (WE) Nr 1973/2004 ustanawiające szczegółowe zasady stosowania Rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystywania odłogowanych gruntów do produkcji surowców (Dz.Urz.L 2009.100.3, zwane dalej rozporządzeniem Komisji (WE) Nr 316/2009); na podstawie art. 2 tego rozporządzenia ma on zastosowanie do wniosków złożonych przed 1 stycznia 2009 r.; a następnie uchylone rozporządzeniem Komisji (WE) Nr 1121/2009 z dnia 29 października 2009 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania Rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 w odniesieniu do systemów wsparcia dla rolników, ustanowionych w jego tytułach IV i V (Dz.Urz.UE. L 2009.316.27, z późn. zm., zwane dalej rozporządzeniem Komisji (WE) Nr 1121/2009),
- rozporządzenie Komisji (WE) Nr 796/2004 uchylone zostało rozporządzeniem Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającym szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz.Urz.UE L 2009.316.65, z późn. zm., zwane dalej rozporządzeniem Komisji (WE) Nr 1122/2009); zgodnie z art. 86 tego rozporządzenia "1.Rozporządzenie (WE) nr 796/2004 traci moc z dniem 1 stycznia 2010r. Jednakże rozporządzenie to stosuje się nadal w odniesieniu do wniosków o przyznanie pomocy dotyczących lat gospodarczych lub okresów premiowych rozpoczynających się przed dniem 1 stycznia 2010 r. 2. Odesłania do rozporządzenia (WE) nr 796/2004 traktuje się jako odesłania do niniejszego rozporządzenia".
13.2. Powołując się na stosowne przepisy procesowe Organ stwierdził, że Strona nie składała wniosków pozwalających podważyć dowód w postaci protokołu zajęcia deklarowanych gruntów w drodze egzekucji komorniczej, zaś swoje zarzuty sformułowała na etapie odwołania.
13.2.1. Odnosząc się do twierdzenia Spółki o posiadaniu gruntu i utrzymaniu go w dobrej kulturze rolnej stwierdził, że skoro Skarżącemu już w lipcu 2007 r. odebrano wszystkie grunty zadeklarowane we wniosku, to powinien on o tym fakcie powiadomić Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, zgodnie z treścią art. 68 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004, gdyż niewątpliwie w takim przypadku nastąpiła zmiana w zakresie wielkości powierzchni na jakiej Skarżący prowadził działalność rolniczą. Uznał, że w tej sytuacji był on świadomy, że pozbawiony został wszystkich gruntów, w związku z tym nie będzie miał możliwości utrzymania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej przez cały rok kalendarzowy. Dalej wskazał, że zgodnie z art. 22 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) 796/2004, każdy wniosek o przyznanie pomocy może być w każdej chwili wycofany w całości lub w części po pisemnym zawiadomieniu, a w myśl zaś art. 22 ust. 2 powołanego rozporządzenia, wycofanie zgodnie z ust. 1 sprawi, że ubiegający się znajdzie się w sytuacji sprzed złożenia wniosku pomocowego lub w części rozpatrywanego wniosku. Podkreślił też przy tym, że podpisując wniosek o przyznanie płatności na rok 2007, w części VIII wniosku "Oświadczenia i Zobowiązania" Strona oświadczyła, iż znane jej są zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności. Producent zobowiązał się jednocześnie do niezwłocznego informowania na piśmie ARiMR o każdej zmianie, która nastąpi od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności, w szczególności gdy zmiana dotyczy przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego. W efekcie tego Organ uznał, że Producent nie dopełnił powyższego obowiązku, nie wycofał również przedmiotowych działek z płatności.
13.2.2. Organ odwoławczy podkreślił, że podstawowym warunkiem uzyskania płatności - stosownie do art. 2 ust. 1 i 2 u.p.s.w.b. - jest posiadanie gruntów rolnych. Zdaniem Organu nie było - wbrew twierdzeniom Skarżącego- potrzeby wyjaśniania przez Organy okoliczności dotyczących między innymi dokonanych przez Skarżącego prac związanych z uprawami, podczas gdy nie był spełniony decydujący warunek, mianowicie fakt posiadania przez Skarżącego przedmiotowych działek gruntu. Powołał się przy tym na wyrok NSA z dnia 18 października 2011 r., II GSK 1034/10.
13.2.3. Dalej wywodził w zakresie posiadania i utrzymania w dobrej kulturze rolnej, że jeśli dopłata przysługuje "za dany rok kalendarzowy", to jej przyznanie jest uzależnione od spełnienia obu warunków "w danym roku kalendarzowym". Zdaniem Organu brzmienie art. 2 ust. 1 i 2 u.p.s.w.b. nie upoważnia do sformułowania tezy, że dla oceny spełnienia obu przesłanek miarodajna przy rozstrzyganiu jest wyłącznie data złożenia wniosku (stan posiadania przez wnioskodawcę z tego okresu czasu). Ponieważ uzyskanie płatności następuje poprzez wydanie decyzji w stosunku do określonej osoby nie sposób przyjąć, że spełnienie warunku w postaci istnienia stanu posiadania z czasu rozstrzygania nie powinno być brane pod uwagę (wyrok NSA z dnia z dnia 23 kwietnia 2009 r., II GSK 882/08, LEX nr 570311). W związku z tym uznał, że rozpatrując wniosek pomocowy organ administracji jest zobowiązany do ustalenia, czy wnioskodawca faktycznie posiada grunty rolne, których ma dotyczyć płatność i czy są one utrzymywane w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Stanowi to konsekwencję tego, że jak wynika z regulacji unijnych i krajowych istota płatności obszarowych wyraża się w udzielaniu pomocy tylko tym podmiotom, które są faktycznymi użytkownikami gruntów rolnych. W związku z tym zaś, że w ustawie o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych nie został określony czas posiadania i użytkowania gruntów rolnych niezbędny dla uzyskania płatności, a płatności są przyznawane w relacji do danego roku kalendarzowego i wypłacane w terminie od dnia 1 grudnia roku, w którym złożono wniosek, do dnia 30 czerwca następnego roku (art. 28 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003), a więc "z dołu", przyjął, że stan posiadania połączonego z utrzymywaniem gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej powinien trwać przez cały rok objęty wnioskiem o przyznanie płatności (wyrok NSA z dnia 10 lutego 2011 r., II GSK 210/10). Poza tym wskazał, że wynika to wprost z treści samego wniosku o "przyznanie płatności na rok 2007", co zdaniem Organu oznacza, że posiadać grunty należy do końca roku 2007, bo płatność za ten rok występuje i jest ona ustalona na podstawie składanego corocznie wniosku, w relacji do danego roku kalendarzowego. Wskazał też na takie stanowisko wyrażone przez NSA w wyroku z dnia 18 grudnia 2008 r., II GSK 559/08.
13.2.4. W ramach tego przypomniał, że w toku postępowania Wnioskodawca jednoznacznie i w sposób nie budzący wątpliwości oświadczył, iż został pozbawiony posiadania wszystkich działek ewidencyjnych zadeklarowanych we wniosku na 2007 r. na skutek czynności komorniczych w miesiącu lipcu 2007 r., co ma potwierdzenie w piśmie złożonym przez Stronę z dnia [...] r. jak również w przedłożonym protokole zajęcia komorniczego nieruchomości datowanym na dzień [...] r. oraz w piśmie ANR, które wpłynęło do Biura Powiatowego ARiMR w P. [...] r. Wskazał również, że w postępowaniu Strona nie podniosła twierdzenia i nie przedłożyła żadnych dowodów wskazujących na to, że pozostawała w posiadaniu tych gruntów po dacie określonej w protokole zajęcia nieruchomości. Na koniec tych wywodów Organ jeszcze raz wskazał, że warunkiem uzyskania płatności bezpośrednich jest posiadanie gruntów w znaczeniu ich rolniczego użytkowania, obejmującego nie tylko dokonanie zasiewów, ale także - między innymi - wykonywanie zabiegów pielęgnacyjnych, utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej, w tym także nawożenia, zbierania plonów, czy decydowanie o innym przeznaczeniu. Istotny jest zatem nie tylko stan istniejący na dzień składania wniosku o dopłatę bezpośrednią ale także stan późniejszy w zakresie rolniczego użytkowania gruntów. Tym samym za całkowicie chybione uznał zarzuty naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego zmierzające do wykazania, że dla oceny czy danemu posiadaczowi przysługiwała płatność istotne jest dokonanie zasiewów i poniesienie kosztów z tym związanych.
13.3. Mając to na uwadze stwierdził, że w dacie wydawania decyzji wystąpiły przesłanki do zastosowania art. 51 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004. Wbrew twierdzeniom Pełnomocnika Strony uznał, że bez znaczenia dla zastosowania tego przepisu pozostaje okoliczność, czy przeniesienie posiadania obejmowało całe gospodarstwo rolne oraz jaka była forma prawna przeniesienia posiadania, gdyż wskazana norma odnosi się do różnicy obszaru zadeklarowanego w stosunku do ustalonego a nie do tych okoliczności. Dalej zauważył, że podobną zasadę potwierdza art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004. Powołane przepisy stanowią jednocześnie podstawę do wymierzenia sankcji w sytuacji, kiedy różnica przekracza 50 %.
13.4. Odnośnie zarzutu, że w sprawie winien mieć zastosowanie art. 44 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 poinformował, że przepis ten w brzmieniu obowiązującym w 2007 r., czyli na dzień złożenia wniosku, zawarty był w Tytule III "System płatności jednolitych" tego rozporządzenia. Rozporządzenie to regulowało różne systemy wsparcia, co znajdowało wyraz także w treści załącznika I "Wykaz systemów wsparcia, spełniających kryteria określone w art. 1", gdzie w szczególności wyjaśniono, iż płatność jednolita obszarowa, opisana w Tytule IVa art. 143b rozporządzenia, jest płatnością rozdzieloną zastępującą wszystkie płatności bezpośrednie wymienione w tym załączniku (poz. 2 załącznika I), oraz w systematyce tego aktu prawnego. W 2007 r. obowiązywał w Rzeczpospolitej Polskiej system jednolitej płatności obszarowej - art. 143b rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 i uzupełniających płatności obszarowych - art. 143c tego rozporządzenia. System jednolitej płatności obszarowej był systemem odrębnym od systemu płatności jednolitych. Art. 44 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 umiejscowiony był w Tytule III tego rozporządzenia "System płatności jednolitych", a ponadto w swej treści jednoznacznie odwoływał się do tego systemu płatności ("działki takie powinny pozostawać w dyspozycji rolnika przez okres co najmniej 10 miesięcy, począwszy od daty, która zostanie określona przez dane Państwo Członkowskie, przy czym data ta nie może być wcześniejsza niż dzień 1 września roku kalendarzowego poprzedzającego rok złożenia wniosku dotyczącego uczestnictwa w systemie płatności jednolitych"). Jednocześnie z przepisów tego rozporządzenia regulujących system jednolitej płatności obszarowej (art. 143b), ani też z przepisów rozporządzeń Komisji (WE) Nr 1973/2004 i Nr 796/2004, ani wreszcie z przepisów ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego nie wynika, aby przepis, o którym mowa, miał zastosowanie w ramach regulacji systemu jednolitej płatności obszarowej.
13.5. W odniesieniu do zarzutu podniesionego w odwołaniu dotyczącego braku pisma ANR z dnia [...] r. Organ zauważył, że znajdowało się ono w aktach sprawy przekazanych przez Organ pierwszej instancji i zostało przez ten Organ włączone na podstawie art. 75 i at. 77 k.p.a. w dacie jego wpływu do Biura Powiatowego ARiMR
w P.
13.6. Jeśli chodzi o zarzutu przewlekłości postępowania to wskazał, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych przewlekłość postępowania administracyjnego nie stanowi uchybienia, które ma istotny wpływ na wynik sprawy. Stronie przysługuje bowiem w toku postępowania administracyjnego zażalenie jak i skarga na bezczynność organu w przypadku, gdy ten dopuszcza się zwłoki. Nawet gdyby dojść do przekonania, że naruszenie art. 35 k.p.a. stanowić mogło podstawę uchylenia decyzji to i tak rozpoznanie sprawy siłą rzeczy miałoby miejsce po terminie.
13.7. W zakresie zarzutu łącznego rozpoznania sprawy o przyznanie płatności na rok 2007 zauważył, że wnioski Spółki i ANR oparte są na różnych podstawach prawnych; dla Spółki jest to art. 7 u.p.s.w.b., natomiast dla ANR art. 21 tej ustawy. Stąd wynikają różne kryteria przyznania płatności, terminy składania wniosków. Uznał, że wbrew twierdzeniom Pełnomocnika Strony z obowiązujących przepisów prawa nie wynika między Stronami konflikt interesów, który rodziłby po stronie organów administracji obowiązek przyznania płatności tylko jednemu z nich. Również stan faktyczny w sprawach z wniosków złożonych przez strony obu postępowań jakkolwiek posiada pewne punkty wspólne nie jest jednak tożsamy. Taki sposób postępowania nie został zakwestionowany w orzecznictwie sądów administracyjnych (wyrok z dnia 22 lutego 2008 r., II SA/Gl 828/07).
13.8. Jeśli chodzi o wartość nakładów dokonanych przez Spółkę na poczet przyszłych zbiorów, to Organ uznał, że nie stanowi to przedmiotu postępowania przed Organami. Producent decyduje, jaki będzie charakter upraw w danym roku i jakie nakłady w związku z tym poniesie, a Organy nie są właściwe dla rozstrzygania sporów w zakresie ewentualnego rozliczania czy gratyfikowania tych nakładów w sytuacji zmiany posiadacza gruntów. W świetle powyższych wywodów kwestia wzajemnych stosunków i relacji prawnych pomiędzy Spółką a ANR pozostaje bez wpływu na legalność zaskarżonej decyzji. Pomiędzy Stronami umowy dzierżawy istnieje spór o charakterze cywilnoprawnym, pozostającym poza kompetencjami Organów.
13.9. W odniesieniu do pozostałych zarzutów zawartych w treści pisma odwoławczego, Organ odwoławczy uznał je za bezzasadne i nie wnoszące nowych dowodów ani okoliczności, które miałyby wpływ na podjętą decyzję Organu pierwszej instancji.
13.10. Wykonując zalecenie Sądu Organ odwoławczy zbadał, czy Strona nie spełniła wymogu określonego w art. 68 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004.
13.10.1. Najpierw zacytował treść tego przepisu, a mianowicie w ramach ust. 1, że obniżki i wyłączenia, przewidziane w rozdziale 1, nie mają zastosowania w przypadku gdy rolnik złożył wniosek poprawny pod względem faktycznym lub gdy może wykazać, że nie jest winny nieprawidłowości; obniżki i wyłączenia przewidziane w rozdziale 1 nie mają zastosowania w odniesieniu do tych części wniosku pomocowego, odnośnie których rolnik informował właściwy organ na piśmie, że wniosek pomocowy jest nieprawidłowy lub zdezaktualizował się od czasu złożenia, pod warunkiem że rolnik nie został powiadomiony o zamiarze właściwego organu co do przeprowadzenia kontroli na miejscu oraz że ten organ nie poinformował rolnika o jakichkolwiek nieprawidłowościach we wniosku. Natomiast przy ust. 2, że wynika z niego niedopuszczalność stosowania obniżek i wyłączeń z płatności w sytuacji, gdy rolnik poinformował właściwy organ na piśmie o dezaktualizacji wniosku pomocowego, jeśli uczynił to zanim został zawiadomiony o przeprowadzeniu kontroli na miejscu i zanim zakomunikowano mu istnienie jakichkolwiek nieprawidłowości we wniosku.
13.10.2. W ramach tego zauważył, że w niniejszej sprawie "właściwym organem", był Kierownik Biura Powiatowego ARiMR, którego Wnioskodawca nie poinformował o zmianach w stosunku do wniosku, mimo że posiadał pełną wiedzę w zakresie zajęcia przez komornika (w lipcu 2007 r.) gruntów na rzecz ANR. Obowiązek złożenia takiej informacji wynikał także z pouczenia zawartego w formularzu wniosku i odnosił się również do zmiany zadeklarowanego obszaru. Przy czym dokonanie takiego zawiadomienia doprowadzić mogło do złożenia odpowiedniej korekty wniosku, a tym samym do uniknięcia sankcji przewidzianych przepisami unijnymi. W ocenie Organu odwoławczego w świetle zaniechania Wnioskodawcy, a więc niepowiadomienia Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o fakcie utraty posiadania w dniu [...] r. działek ewidencyjnych zadeklarowanych we wniosku, nie można mówić o braku jego winy. Przepis art. 68 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 wymaga od Strony przedstawienia okoliczności wyłączających jej winę, dlatego nie mógł mieć zastosowania w niniejszej sprawie. Złożony przez Skarżącego wniosek o przyznanie dopłaty na 2007 r. zdezaktualizował się od lipca 2007 r., co do wszystkich działek zadeklarowanych do wniosku i Skarżący powinien o tym poinformować Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, do którego złożył wniosek. Przy tym Organ odwoławczy zauważył, że Skarżący nie wykazał, aby nie ponosił winy w braku dokonania zawiadomienia o zmniejszeniu powierzchni posiadanych gruntów, przy czym przez pojęcie winy należy rozumieć nie tylko winę umyślną, ale także winę nieumyślną w postaci niedbalstwa.
13.11. Odnośnie zarzutu wskazanego w wyroku Sądu, że akta administracyjne są niekompletne stwierdził, że przekazał wszystkie akta jakie zebrane zostały w toku postępowania administracyjnego.
14. W skardze z dnia [...] r. Spółka, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji jako rażąco naruszającej prawo oraz poprzedzającej decyzji Organu pierwszej instancji, ponownie zarzuciła naruszenie:
1/ art. 3 ust. 1, art. 7 ust. 1 i 2, art. 21 ust. 1 i 2 u.p.s.w.b., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, a w przypadku art. 21 ust. 1 i 2 ich niezastosowanie;
2/ art. 51 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 w zw. z § 8 rozporządzenia z 2007 r., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie;
3/ art. 74 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie,
4/ art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie,
5/ art. 2, art. 28 ust. 2, art. 44 ust. 3, art. 100 i art. 143b rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003, poprzez ich niezastosowanie;
6/ art. 28 ust. 2 rozporządzenia Rady(WE) Nr 1782/2003, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie,
7/ art. 143b rozporządzenia Rady(WE) Nr 1782/2003 w zw. z art. 1 ust. 16 i art. 3 rozporządzenia Rozporządzeniem Rady (WE) Nr 2012/2006 z dnia 19 grudnia 2006 r. zmieniające i poprawiające rozporządzenie (WE) Nr 1782/2003 ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenie (WE) Nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz.U.UE.L.2006.384.8, zwane dalej rozporządzeniem Rady (WE) Nr 2012), poprzez ich niezastosowanie,
8/ art. 107 k.p.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i brak uzasadnienia które wskazywałoby na merytoryczne uzasadnienie wydania decyzji i zastosowanych przepisów oraz wskazania jakie przepisy były podstawą rozstrzygnięcia;
9/ art. 136 k.p.a., poprzez nie uzupełnienie postępowania i nie przeprowadzenie dowodów przed Organem drugiej instancji;
10/ art. 7, art. 8, art. 9, art. 12, art. 75 § 1, art. 77, art. 78, art. 83 k.p.a., poprzez ich niezastosowanie;
11/ art. 288 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.U.2004.90.864/2)
15. W odpowiedzi na skargę Organ odwoławczy wnosił o jej oddalenie.
16. Na rozprawie dnia 27 listopada 2013 r. Pełnomocnik Spółki argumentował jak w skardze. Dodatkowo oświadczył, że w 2007 r. Spółka korzystała z nieruchomości bezumownie i że wyrok Sądu, na podstawie którego wystawiono tytuły wykonawcze, zapadł na skutek pozwu o wydanie nieruchomości i zapłatę czynszu. Pełnomocnik wskazał, że nie było innych protokołów wydania nieruchomości, niż te z dnia 18 i [...] r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
17. Skarga nie jest zasadna.
18. Stan prawny sprawy.
18.1. W sprawach płatności w ramach wsparcia bezpośredniego ustalając stan prawny danej sprawy należy brać pod uwagę treść stosownych przepisów obowiązujących w okresie, za który składany jest wniosek. Wynika to z charakteru tych świadczeń jako świadczeń rocznych oraz analizy właściwych intertemporalnych przepisów unijnych i krajowych obowiązujących w tym zakresie, które określają kiedy wchodzą w życie albo wprost lub pośrednio wskazują na konieczność stosowania regulacji obowiązujących w danym okresie.
18.1.1. Z dniem 15 marca 2008 r. weszła w życie ustawa z dnia 29 lutego 2008 r. o zmianie ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej oraz ustawy o opłacie skarbowej (Dz. U. Nr 44, poz. 262), która dokonała zmian między innymi w tytule ustawy o płatnościach bezpośrednich i przepisach art. 1, art. 3 ust. 2, art. 7, art. 21 ust. 1 tej ustawy. Zgodnie z przepisem przejściowym art. 4 ustawy nowelizującej "Do postępowań w sprawach przyznania płatności lub płatności cukrowej, o których mowa w ustawie wymienionej w art. 1, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe". W związku z tym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że w sprawach świadczeń przed 15 marca 2008 r. mają zastosowanie przepisy ustawy o płatnościach w kształcie obowiązującym przed tym dniem (zob. wyrok NSA z dnia 28 maja 2013 r., II GSK 382/12, dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
18.1.2. Następna nowelizacja obowiązująca od dnia 15 marca 2010 r. została wprowadzona ustawą z dnia 17 lutego 2010 r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 36, poz. 197 z późn. zm.). Kolejny raz zmieniła ona treść wyżej wymienionych przepisów. Zawierała też podobny jak wcześniej przepis przejściowy w art. 4 ust. 1, zgodnie z którym: "Do postępowań w sprawach dotyczących płatności bezpośrednich, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów, pomocy do plantacji trwałych oraz pomocy do rzepaku, o których mowa w ustawie wymienionej w art. 1, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe". Przepis art. 1 u.p.s.w.b. w nowym brzmieniu wskazywał na nowe przepisy unijne obowiązujące w tym zakresie. Zamiast dotychczasowych aktów prawnych wymieniono nowe regulacje w postaci rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009, rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1120/2009, rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1121/2009 i rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009. Natomiast w przypadku wcześniejszych aktów prawnych, to stwierdzono, że rozporządzenie Rady (WE) Nr 1782/2003 obowiązuje w zakresie określonym w art. 146 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009, a jeśli chodzi o rozporządzenie Komisji (WE) nr 1973/2004, to w zakresie określonym w art. 96 ust. 1 i art. 97 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1121/2009 (art. 1 pkt 1 lit. e i f u.p.s.w.b.).
18.1.3. Przepisy przejściowe i końcowe art. 146 i art. 149 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 stanowią, że (podkreślenia i pogrubienia Sądu):
Art. 146
1. Niniejszym uchyla się rozporządzenie (WE) nr 1782/2003. Artykuł 20 ust. 2, art. 64 ust. 2, art. 66, 67, 68, 68a, 68b, 69, art. 70 ust. 1 lit b) i art. 70 ust. 2 oraz rozdziały 1 (pszenica durum), 5 (rośliny energetyczne), 7 (premia mleczna), 10 (płatność obszarowa z tytułu roślin uprawnych), 10b (pomoc w odniesieniu do gajów oliwnych), 10c (pomoc w odniesieniu do produkcji tytoniu) oraz 10d (płatność obszarowa z tytułu chmielu) w tytule IV tego rozporządzenia stosują się jednak nadal w odniesieniu do roku 2009.
2. Odniesienia do rozporządzenia (WE) nr 1782/2003 dokonywane w niniejszym rozporządzeniu traktowane są jako odniesienia do tego rozporządzenia obowiązującego przed uchyleniem.
Art. 149
Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie w dniu następującym po jego opublikowania w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Niniejsze rozporządzenie stosuje się od dnia 1 stycznia 2009 r.
Jednakże:
a) artykuł 138 stosuje się od dnia 1 stycznia 2010 r.;
b) normy dotyczące tworzenia lub utrzymania siedlisk, przestrzegania procedur wydawania zezwoleń w przypadku wykorzystania wody w celu nawadniania i określenia cech krajobrazu, o których mowa w załączniku III, stosują się od dnia 1 stycznia 2010 r.;
c) norma dotycząca ustalenia stref buforowych wzdłuż cieków wodnych przewidziana w załączniku III stosuje się najwcześniej od dnia 1 stycznia 2010 r. a najpóźniej od dnia 1 stycznia 2012 r.
Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich.
18.1.4. Stosownie do art. 96 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1121/2009:
1. Rozporządzenie (WE) nr 1973/2004 traci moc z dniem 1 stycznia 2010 r.
Jednak rozporządzenie to stosuje się nadal do wniosków o pomoc dotyczących 2009 r. i poprzedzających okresów premiowych.
2. Odniesienia do rozporządzenia (WE) nr 1973/2004 są rozumiane jako odniesienia do niniejszego rozporządzenia i należy je interpretować zgodnie z tabelą korelacji zawartą w załączniku IX.
18.1.5. Natomiast jeśli chodzi o rozporządzenie Komisji (WE) Nr 796/2004, to zostało ono uchylone na podstawie art. 86 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009, zgodnie z którym:
1. Rozporządzenie (WE) nr 796/2004 traci moc z dniem 1 stycznia 2010 r.
Jednakże rozporządzenie to stosuje się nadal w odniesieniu do wniosków o przyznanie pomocy dotyczących lat gospodarczych lub okresów premiowych rozpoczynających się przed dniem 1 stycznia 2010 r.
2. Odesłania do rozporządzenia (WE) nr 796/2004 traktuje się jako odesłania do niniejszego rozporządzenia i odczytuje zgodnie z tabelą korelacji zawartą w załączniku II.
18.1.6. Z powyższych przepisów wynika, że nowe lub wcześniejsze regulacje materialne dotyczą wniosków składanych za określone lata. Tak więc:
1/ jeżeli rozporządzenie Rady (WE) Nr 1782/2003 zostało uchylone z dniem 1 stycznia 2009 r., to znaczy, że obowiązywało do dnia 31 grudnia 2008 r. i dotyczyło wniosków składanych do 2008 r. włącznie; tylko niektóre przepisy tego rozporządzenia miały zastosowanie w stosunku do wniosków jeszcze za 2009 r., za następne lata już nie,
2/ podobnie, jeśli rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dniem 1 stycznia 2010 r. straciło swoją moc, to oznacza, że obowiązywało do dnia 31 grudnia 2009 r., czyli obejmowało swoim zakresem wnioski składane do 2009 r. włącznie; w tym przypadku z przepisu przejściowego już wyraźnie wynika, że wcześniejsze przepisy stosuje się do wniosków z poprzednich lat,
3/ tak też odnośnie rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004, które obowiązywało do dnia 31 grudnia 2009 r. i którego przepisy należy stosować do wcześniejszych lat.
18.2. Mając to na uwadze oraz fakt, że wniosek w niniejszej sprawie obejmował płatności z tytułu JPO, UPO i PZ za 2007 r. należy wskazać na następujące przepisy materialne obowiązujące w tym okresie określające warunki przyznania pomocy i orzekania w zakresie sankcji.
18.2.1. W zakresie prawa krajowego art. 7 ust. 1 - 5 i art. 21 ust. 1 i 2 u.p.s.w.b oraz § 8 rozporządzenia z 2007 r.
Art.7.
1. Rolnikowi przysługuje płatność bezpośrednia na będące w jego posiadaniu grunty rolne, wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia płatnościami bezpośrednimi zgodnie z art. 143b ust. 4 zdanie drugie rozporządzenia nr 1782/2003, jeżeli:
1) posiada działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku XX do rozporządzenia nr 1973/2004;
2) utrzymuje wszystkie grunty rolne zgodnie z normami;
3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.
2. Rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, o której mowa w art. 143b ust. 1 rozporządzenia nr 1782/2003, zwanej dalej "jednolitą płatnością obszarową", przysługują płatności uzupełniające do powierzchni upraw:
1) chmielu;
2) roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych;
3) innych roślin.
4. Wysokość płatności w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn deklarowanej przez rolnika powierzchni kwalifikującej się do objęcia płatnościami, po uwzględnieniu zmniejszeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości, i stawek płatności na 1 ha tej powierzchni.
5. Każda z płatności za dany rok kalendarzowy może być przyznana tylko raz.
Art. 21
1. W przypadku przekazania gospodarstwa rolnego, w rozumieniu art. 74 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 796/2004, jednolita płatność obszarowa lub płatność uzupełniająca, o które ubiega się przekazujący, są przyznawane przejmującemu:
1) jeżeli przekazanie zostało dokonane nie później niż do dnia wydania decyzji w sprawie przyznania płatności;
2) na wniosek przejmującego złożony do dnia wydania decyzji w sprawie przyznania płatności.
2. Przejmujący we wniosku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2:
1) podaje numer identyfikacyjny, nadany w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, albo dołącza do tego wniosku kopię wniosku o przyznanie takiego numeru;
2) składa oświadczenie o objęciu w posiadanie gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego.
§ 8
Do przyznawania płatności uzupełniającej przepisy art. 10, 15, 19, 21, 22, 50, 51, 53, 65-68 i 71a-73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004, str. 18, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 44, str. 243, z późn. zm.) stosuje się odpowiednio.
18.2.2. W zakresie prawa unijnego przepisy art. 2 lit. d i e, art. 6 ust. 1, art. 7 ust. 4, art. 28 ust. 2 oraz art. 143b ust. 1 i 4 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 miał brzmienie:
Art. 2
Do celów niniejszego rozporządzenia mają zastosowanie następujące definicje:
(...)
d) "płatność bezpośrednia" oznacza płatność przyznawaną bezpośrednio rolnikom w ramach systemu wsparcia dochodowego wyszczególnionego w załączniku I,
e) "płatności w danym roku kalendarzowym" lub "płatności w okresie referencyjnym" oznaczają płatności przyznane lub które zostaną przyznane w odniesieniu do danego roku/lat, włączając w to wszystkie płatności w odniesieniu do innych okresów rozpoczynających się w takim roku/latach kalendarzowych, (...).
Art. 6
1.W przypadku niestosowania się do wymogów podstawowych w zakresie zarządzania lub zasad dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska, w wyniku działania lub jego zaniechania, które można bezpośrednio przypisać indywidualnemu rolnikowi, zmniejsza się lub anuluje, zgodnie z przepisami szczegółowymi ustanowionymi na mocy art. 7, całkowitą kwotę płatności bezpośrednich, które mają zostać przyznane w danym roku kalendarzowym, w którym doszło do wystąpienia niezgodności, po zastosowaniu art. 10 i 11.
Art. 7
(...)
4. W każdym przypadku całkowita kwota zmniejszeń i wykluczeń dla jednego roku kalendarzowego nie jest wyższa niż całkowita kwota określona w art. 6 ust. 1.
Art. 28
(...)
2. Płatności są przekazywane raz w roku w okresie od dnia 1 grudnia do dnia 30 czerwca kolejnego roku kalendarzowego.
Jednakże dodatkowa kwota pomocy przewidziana w art. 12 jest wypłacana najpóźniej do dnia 30 września roku kalendarzowego następującego po odnośnym roku kalendarzowym.
Art. 143b ust. 1 i 4
1. Nowe państwa członkowskie mogą najpóźniej w dniu przystąpienia zadecydować o zastąpieniu płatności bezpośrednich w okresie stosowania, o którym mowa w ust. 9, jednolitą płatnością obszarową obliczaną zgodnie z przepisami ust. 2, z wyjątkiem pomocy z tytułu uprawy roślin energetycznych określonej w tytule IV rozdział 5.
(...)
4. Obszar użytków rolnych nowego Państwa Członkowskiego objęty systemem jednolitej płatności obszarowej stanowi część wykorzystywanych użytków rolnych utrzymywanych w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r., niezależnie od tego czy w tym dniu była na nich prowadzona produkcja czy też nie, oraz, jeśli jest to właściwe, jest dostosowany zgodnie z obiektywnymi kryteriami określonymi przez to nowe Państwo Członkowskie po zatwierdzeniu przez Komisję.
Wykorzystywane użytki rolne oznaczają całkowity obszar obejmujący grunty orne, trwałe użytki zielone, trwałe plantacje, ogródki przydomowe tak jak zostały ustalone przez Komisję (EUROSTAT) dla jej celów statystycznych.
Jednakże dla Bułgarii i Rumunii grunty rolne znajdujące się w systemie jednolitej płatności obszarowej stanowią część użytkowanych gruntów rolnych utrzymywanych w dobrym stanie rolniczym, produkujących bądź nie, w stosownych przypadkach dostosowanych według obiektywnych kryteriów, przedstawionych przez Bułgarię i Rumunię po zatwierdzeniu przez Komisję.
Odniesienia do rozporządzenia (WE) nr 1782/2003 dokonane w innych aktach traktowane są jako odniesienia do niniejszego rozporządzenia i odczytuje się je zgodnie z tabelą korelacji zawartą w załączniku XVIII.
18.2.3. Według art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004:
1. Z wyjątkiem przypadków siły wyższej bądź okoliczności nadzwyczajnych zgodnie z definicją zawartą w art. 72 rozporządzenia (WE) nr 796/2004, jeżeli w wyniku kontroli administracyjnej bądź kontroli na miejscu wykryte zostanie, iż ustalona różnica między zadeklarowanym a stwierdzonym obszarem w rozumieniu art. 2 punkt 22 rozporządzenia (WE) nr 796/2004 przekracza 3 %, lecz nie więcej niż 30 % stwierdzonego obszaru, to kwota, jaka ma być przyznana w ramach programu płatności za jeden obszar, jest pomniejszana w przedmiotowym roku o dwukrotną wykrytą różnicę.
Jeżeli ta różnica przekracza 30 % stwierdzonego obszaru, za przedmiotowy rok nie przyznaje się żadnej pomocy.
Jeżeli ta różnica przekracza 50 %, rolnik jest wykluczany ponownie z przywileju uzyskania premii do kwoty, która odpowiada różnicy między obszarem zadeklarowanym a stwierdzonym. Taka kwota jest odejmowana z wypłat pomocy, do której rolnik jest uprawniony na podstawie wniosków składanych przez niego w ciągu trzech lat kalendarzowych po upływie roku kalendarzowego, w którym wykryto tę różnicę.
18.2.4. Stosownie do art. 51 ust. 2 i art. 68 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004:
Art. 51
2. Jeśli dla całkowitego ustalonego obszaru objętego pojedynczym wnioskiem, z wyjątkiem skrobiowych odmian ziemniaka, nasion i tytoniu, zgodnie z tytułem IV rozdziały 6, 9 i 10c rozporządzenia (WE) nr 1782/2003, obszar zadeklarowany przekracza obszar ustalony zgodnie z art. 50 ust. 3-5 tego rozporządzenia o więcej niż 30 %, pomoc, do której rolnik byłby uprawniony zgodnie z art. 50 ust. 3-5 tego rozporządzenia zostanie cofnięta na dany rok kalendarzowy w ramach tych programów pomocowych.
Jeśli różnica ta przekracza 50 %, rolnik będzie również wyłączony z otrzymywania pomocy do wysokości równej kwocie odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym a zatwierdzonym zgodnie z art. 50 ust. 3 do 5. Kwota ta podlega odliczeniu od płatności pomocowych w ramach jakiegokolwiek systemu wsparcia, o którym mowa w tytułach III, IV i IVa rozporządzenia (WE) nr 1782/2003, lub w ramach dodatkowej kwoty pomocy ustanowionej w art. 12 tego rozporządzenia, do których dany rolnik jest uprawniony w kontekście wniosków, jakie złożył w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym wykrycia różnicy.
Art. 68
1. Obniżki i wyłączenia, przewidziane w rozdziale 1, nie mają zastosowania w przypadku gdy rolnik złożył wniosek poprawny pod względem faktycznym lub gdy może wykazać, że nie jest winny nieprawidłości.
2. Obniżki i wyłączenia przewidziane w rozdziale 1 nie mają zastosowania w odniesieniu do tych części wniosku pomocowego, odnośnie do co do których rolnik informował właściwy organ na piśmie, że wniosek pomocowy jest nieprawidłowy lub zdezaktualizował się od czasu złożenia, pod warunkiem że rolnik nie został powiadomiony o zamiarze właściwego organu co do przeprowadzenia kontroli na miejscu, oraz że ten organ nie poinformował rolnika o jakichkolwiek nieprawidłowościach we wniosku.
Informacje podane przez rolnika określone w akapicie pierwszym powodują, że wniosek pomocowy jest dostosowywany do rzeczywistej sytuacji.
18.2.5. Jeśli chodzi o wykładnię obowiązujących przed dniem 15 marca 2008 r. stosownych przepisów, tj. art. 7 ust. 1 i 2 w zw. z art. 7 ust. 4 i 5 u.p.s.w.b, a także podobnych regulacji wynikających z art. 2 ust. 1 i 2 w zw. z art. 2 ust. 4 wcześniejszej ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40 z późn. zm.) z uwzględnieniem obowiązujących wówczas przepisów art. 2 lit. e, art. 6 ust. 1, art. 7 ust. 4 i art. 28 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1783/2003, to od strony elementu posiadania w orzecznictwie wskazuje się, że:
1/ pojęcie posiadania gruntów rolnych, w rozumieniu ustawy o płatnościach, należy rozumieć jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych; za takim rozumieniem pojęcia posiadania gruntów rolnych przemawia to, że celem płatności (dopłat) jest dofinansowanie do produkcji rolnej, pomoc rolnikom, którzy faktycznie użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne, a nie tylko są formalnymi posiadaczami gruntów, co do których wnioskują o dopłaty, czyli aby zostać beneficjantem pomocy w ramach mechanizmu bezpośredniego wsparcia nie wystarczy być posiadaczem działek rolnych w rozumieniu Kodeksu cywilnego, ale należy je również rolniczo użytkować (zob. wyroki NSA z dnia 15 listopada 2012 r., II GSK 1586/11; 13 czerwca 2012 r., II GSK 734/11 i 16 maja 2012 r., II GSK 537/11, dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl),
2/ jeśli prawodawca unijny na gruncie przywołanego rozporządzenia operuje pojęciem "kolejnego roku kalendarzowego", to prowadzi to do wniosku, że w odniesieniu do tak określonej przestrzeni (jednostki) czasu funkcjonuje (musi funkcjonować) przestrzeń (jednostka) czasu stanowiąca "poprzedzający rok kalendarzowy"; przyjęta na gruncie przywołanej regulacji metoda wypłaty płatności oznacza więc, że płatności są przyznawane i wypłacane "z dołu", a więc w relacji do okresu, w którym złożony został wniosek o ich przyznanie; stan posiadania połączonego z utrzymywaniem gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska, powinien więc trwać przez okres objęty wnioskiem o przyznanie płatności (zob. wyrok NSA z dnia 15 listopada 2012 r., II GSK 1586/11),
3/ w sytuacji, gdy w przepisach tych nie został określony wprost czas posiadania i użytkowania gruntów rolnych, niezbędny dla uzyskania płatności, to w świetle przywołanych regulacji unijnych oraz krajowych przyjąć należy, że powinno się go łączyć z terminem, od którego organ administracji wydaje decyzje o przyznaniu płatności za dany rok kalendarzowy, tj. z dniem 1 grudnia; uzasadnia to twierdzenie, że dokonane po tej dacie zmiany stanu posiadania gruntów rolnych kwalifikujących się do przyznania płatności, nie mają żadnego znaczenia z punktu widzenia realizacji przez producenta rolnego uprawnienia do przyznania mu płatności za dany rok referencyjny, tj. za rok, w którym wystąpił o przyznanie płatności (zob. wyroki NSA z dnia 15 listopada 2012 r., II GSK 1586/11; 19 kwietnia 2012 r., 227/11; 18 stycznia 2012 r., II GSK 1431/10; 21 grudnia 2010 r., II GSK 1086/09; wyrok WSA w Kielcach z dnia 25 listopada 2010 r., II SA/Ke 592/10; wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 sierpnia 2010 r., V SA/Wa 889/10; wyrok WSA w Warszawie z dnia 3 grudnia 2009 r., VIII SA/Wa 417/09, dostępne jak wyżej).
18.2.6. Również w ramach stanu prawnego obowiązującego po dniu 15 marca 2008 r. wskazuje się w orzecznictwie, że z brzmienia art. 7 ust. 1 i 2 u.p.s.w.b. nie wynika, że dla przyznania płatności istotne jest wyłącznie posiadanie gruntów w dniu 31 maja danego roku kalendarzowego. Przepis art. 7 ust. 1 u.p.s.w.b. stanowi, że oprócz innych warunków konieczne jest, aby grunty rolne były utrzymywane zgodnie z normami, tj. w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska oraz aby przestrzegano wymogów wzajemnej zgodności. Warunki te winny być zachowywane przez cały rok kalendarzowy. W związku z tym zauważa się, że zobowiązać się do przestrzegania tych wymogów może jedynie osoba, która faktycznie włada gruntem rolnym. Podkreśla się także, że płatności obszarowe przyznaje się w systemie rocznym, w relacji do danego roku kalendarzowego i są one wypłacane w terminie od 1 grudnia roku, w którym złożono wniosek, do dnia 30 czerwca następnego roku (art. 28 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003), a więc "z dołu". W związku z tym uznano, że stan posiadania połączony z utrzymywaniem gospodarstwa zgodnie z normami powinien trwać przez cały rok objęty wnioskiem o płatność. Z kolei stan posiadania na dzień 31 maja decyduje o wysokości płatności, nie zaś o samym prawie do płatności (zob. wyrok NSA z dnia 31 lipca 2013 r., II GSK 2186/11, dostępny jak wyżej).
19. Badając zgodność z prawem wydanych w sprawie decyzji Sąd stwierdził, że nie wystąpiły podstawy do stwierdzenia nieważności lub ich uchylenia.
19.1. Mając na uwadze powyższe wywody prawne Sąd uznał, że Organy odmawiając wnioskowanych płatności w okolicznościach faktycznych sprawy dokonały prawidłowej wykładni i zastosowania przepisów art. 7 ust. 1 i 2 u.p.s.w.b. i art. 143b ust. 1 i 4 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 (w brzmieniu obowiązującym w 2007 r.). Słusznie stwierdziły, że Strona skarżąca nie spełniła przesłanek do ich przyznania z tego względu, że nie była posiadaczem i nie użytkowała danych działek rolnych przez cały rok kalendarzowy za jaki złożono wniosek, czyli za 2007 r. Jak wynika z zebranych dowodów Strona utraciła posiadanie i nie użytkowała działek rolnych objętych wnioskiem od lipca 2007 r., tzn. od momentu dokonania przez komornika zajęcia ruchomości w postaci zasianego zboża na podstawie prawomocnego wyroku. Zajęcie to oznaczało, że Spółka nie tylko nie mogła kontynuować produkcji rolnej, ale też że z tym momentem przestała faktycznie władać tym gruntem, czyli utraciła jego posiadanie. Zbioru plonów dokonał już inny podmiot. Poza tym Spółka sama stwierdziła w piśmie z dnia [...] r., że utraciła w dniu [...] r. posiadanie gruntów deklarowanych do płatności. Znalazło to też potwierdzenie w oświadczeniach właściciela gruntów, tj. ANR, składanych w sprawie, np. zawartego w pierwszym piśmie z dnia [...] r. Jak wynika z informacji przekazanych przez ANR grunty te po przejęciu przez ANR zostały wydzierżawione w drugiej połowie 2007 r. innym podmiotom, a do tego momentu nie były użytkowane i pozostawały w zasobach WRSP. Poczynienie nakładów przez Spółkę na poczet upraw przed złożeniem wniosku w postaci zakupu nasion, nawozów, środków ochrony roślin oraz poniesienie kosztów związanych ze zbiorem plonów po złożeniu wniosku nie oznacza, że został spełniony warunek posiadania działek rolnych i utrzymywania ich w dobrej kulturze rolnej przez cały rok kalendarzowy. Należy zgodzić się ze stanowiskiem Organów, że treść powyższych przepisów nie upoważnia Strony do przyjęcia, że spełnione zostały obie przesłanki, gdyż była w posiadaniu i użytkowała działki w dacie złożenia wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich. Nie można też zaakceptować poglądu Strony, że w tej sytuacji bez znaczenia jest kontynuowanie tego posiadania po dacie złożenia wniosku do końca roku kalendarzowego. Oceniając stan faktyczny sprawy nie można zgodzić się z twierdzeniem Spółki, że pomimo wydania gruntów w drodze zajęcia komorniczego nie doszło do przymusowego wydania gospodarstwa właścicielowi, czyli ANR. Inną kwestią jest natomiast to, czy w takiej sytuacji nastąpiło przekazanie gospodarstwa w trybie art. 21 ust. 1 i 2 u.p.s.w.b. Zagadnienie to nie było przedmiotem oceny Organów w tym postępowaniu, więc nie może podlegać ocenie Sądu w niniejszej sprawie. Przy tym słusznie podkreślił Organ odwoławczy, że istniejący spór między Spółką a ANR nie rodzi po stronie Organów obowiązku przyznania płatności jednemu z tych podmiotów, gdyż wnioski złożone w tych sprawach opierają się na innych podstawach prawnych i przesłankach z nich wynikających. Odmowa przyznania płatności ANR nie oznacza automatycznie, że taka płatność musi przysługiwać Stronie. W tym zakresie nie można zaakceptować argumentu Strony użytego w odwołaniu i skardze, że odmowa przyznania płatności obu podmiotom prowadziłaby do zmniejszenia poziomu wykorzystania funduszy. W sytuacji gdy różnica procentowa pomiędzy obszarem zadeklarowanym, a stwierdzonym wynosiła więcej niż 30 %, Organy - działając na podstawie art. 138 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 i art. 51 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 - prawidłowo odmówiły przyznania wnioskowanych płatności.
19.2. Poza tym różnica ta wynosiła więcej niż 50 %, dlatego wystąpiły też podstawy do zastosowania sankcji wynikających z obowiązujących w 2007 r. przepisów, tzn. art. 138 ust. 1 akapit trzeci rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 oraz z art. 51 ust. 2 akapit drugi rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2003 w zw. z § 8 rozporządzenia z 2007 r. Zasadnie Organy stwierdziły, że nie można było odstąpić do wymierzenia tych sankcji, ponieważ w sprawie nie zaistniały warunki określone w art. 86 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2003. Brak jest dowodów świadczących o tym, że Strona nie jest winna powstałych nieprawidłowości (ust. 1) albo że poinformowała Organ na piśmie, że wniosek zdezaktualizował się od czasu jego złożenia do dnia odebrania wezwania wystosowanego przez Organ (ust. 2). Strona korzystała bezumownie z przedmiotowego gruntu i nie wydała go właścicielowi w wyniku dobrowolnego wezwania, tylko poprzez przymusowe wykonanie właściwego wyroku sądowego. Tym samym powinna się liczyć z tym, że w wykonaniu wyroku może utracić posiadanie w trakcie roku kalendarzowego, za który złożyła wniosek. Poza tym poinformowała Organ o utracie posiadania wnioskowanych działek pismem z dnia [...] r., czyli dopiero po stosownym wezwaniu Organu z dnia [...] r., w którym wskazano na nieprawidłowości polegające na utracie posiadania wnioskowanych gruntów i zobowiązano Stronę do złożenia wyjaśnień i dokumentów w tym zakresie, chociaż zobowiązała się do informowania Organu o "każdym fakcie, który może mieć wpływ na nienależne lub nadmierne przyznanie płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności" i "każdej zmianie, która nastąpi w okresie od dnia złożenia niniejszego wniosku do dnia przyznania płatności oraz pomocy finansowej (...)" (część VIII wniosku "Oświadczenia i zobowiązania"). Za przepis, z którego wynikałby obowiązek przekazywania stosownych informacji przez rolnika, mógłby być uznany chociażby art. 86 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2003 odczytany "a contrario", na podstawie którego mogłyby zaistnieć chociażby przesłanki do odstąpienia od obowiązku nałożenia sankcji. Dodatkowo z momentem wszczęcia postępowania, tzn. złożenia wniosku o przyznanie płatności, ma zastosowanie art. 3 ust. 3 u.p.s.w.b., z którego wynika, że strony są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek i że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
19.3. Organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję wykonał też zalecenia Sądu zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 7 listopada 2012 r., III SA/Gl 1267/12:
- rozpatrując ponownie sprawę, a nie kontrolując prawidłowość decyzji wydanej w pierwszej instancji, ustosunkował się do tych istotnych zarzutów zawartych w odwołaniu, a także wynikających ze złożonej skargi, które miały znaczenie w sprawie (str. 10 – 16);
- wskazał Stronie przepisy obowiązujące w 2007 r. i przesłanki, którymi kierował się przy ponownym rozpatrzeniu sprawy i wydaniu decyzji utrzymującej w mocy decyzję Organu pierwszej instancji (str. 9, 12, 13 i 15); w szczególności wyjaśnił z jakich przepisów i orzeczeń sądów administracyjnych wynika, że podmiot ubiegający się o przyznanie płatności powinien być w posiadaniu zgłoszonych działek przez cały rok kalendarzowy oraz dlaczego element "roku produkcyjnego" nie ma znaczenia w sprawie (str. 12, 13 i 15),
- uwzględnił bezsporny w sprawie fakt, że Spółka posiadała działki rolne w dniu składania wniosku (str. 13 in fine),
- dokładnie wyjaśnił stan faktyczny sprawy i go opisał w części wstępnej uzasadnienia, a następnie wskazał jakie okoliczności są istotne w sprawie (str. 1 – 8 i 13),
- wyjaśnił, czy w sprawie mają miejsce przesłanki uwalniające Spółkę od ciężaru sankcji zgodnie z art. 68 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 (str. 15 i 16),
- zebrał w aktach sprawy wszystkie dokumenty, na które powoływał się w zaskarżonej decyzji w szczególności pismo ANR z dnia [...] r. informujące Organ pierwszej instancji o tym, że przedmiotowe grunty zostały odebrane Spółce w dniu [...] r. przez komornika i przekazane do Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa.
20. Zarzuty skargi nie mogły zostać uwzględnione.
20.1. Odnośnie naruszenia art. 3 ust. 1, art. 7 ust. 1 i 2, art. 21 ust. 1 i 2 u.p.s.w.b., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, a w przypadku art. 21 ust. 1 i 2 ich niezastosowanie, biorąc pod uwagę wykładnię przepisów dokonaną przez Sąd należy jeszcze raz wskazać, że Organy orzekające w niniejszej sprawie prawidłowo uznały, że posiadanie gruntu i jego użytkowanie powinno utrzymywać się przez cały rok kalendarzowy, czyli w niniejszej sprawie do grudnia 2007 r. Nie naruszyły przy tym przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wydane rozstrzygnięcie i prawidłowo ustaliły, że Strona skarżąca nie była posiadaczem i użytkownikiem wnioskowanych działek rolnych do tego momentu. Sam fakt dokonania zasiewów i pobrania plonów na koszt Spółki przez inny podmiot po zajęciu zbiorów przez komornika nie oznacza, że dany grunt był posiadany i utrzymywany w dobrej kulturze przez cały 2007 r. Zmiana stanu faktycznego po dokonaniu zajęcia w lipcu 2007 r., gdy Spółka utraciła posiadanie gruntu, a w następstwie tego nie mogła utrzymywać go w dobrej kulturze rolnej przez pozostały okres, miała wpływ na spełnienie warunków wynikających z art. 7 ust. 1 i 2 u.p.s.w.b., ponieważ Spółka nie gospodarowała gruntem do końca roku kalendarzowego.
20.1.1. Organy nie były zobowiązane do stosowania przepisu art. 21 ust. 1 i 2, gdyż w niniejszej sprawie przedmiotem oceny nie było przekazanie gospodarstwa i nabycie uprawnień przez podmiot przejmujący tylko rozstrzygnięcie wniosku Strony o przyznanie określonych płatności za 2007 r.
20.1.2. Słusznie Pełnomocnik Strony skarżącej podkreśla, że przedmiotem sporu nie jest ustalenie, czy Spółka w dniu złożenia wniosku o przyznanie płatności była posiadaczem gruntów rolnych, ale nie była posiadaczem w dniu wydania decyzji, tylko określenie w jakim okresie czasu powinna być posiadaczem gruntu i je użytkować, aby mieć prawo do otrzymania płatności. Rzeczywiście z żadnych przepisów nie wynika, aby posiadanie to trwało do dnia wydania decyzji. Natomiast, jak wynika z powyższych wywodów, należy przyjąć, że winno trwać do końca danego roku kalendarzowego. Ponoszenie kosztów upraw i zbioru plonów nie ma takiego znaczenia, jeśli rolnik utraci w trakcie roku posiadanie i możliwość użytkowania gruntu od danego momentu.
20.2. Nie został naruszony art. 51 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 w zw. z § 8 rozporządzenia z 2007 r., ponieważ w sprawie rzeczywista różnica między zadeklarowaną powierzchnią działek rolnych a stwierdzoną wynosiła 100 %. Tym samym Strona została prawidłowo wyłączona z otrzymania pomocy i zastosowano właściwe sankcje. Organ odwoławczy dokonał prawidłowej wykładni przepisów art. 68 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 i oceny ich zastosowania w niniejszej sprawie przyjmując, że nie zachodziły warunki do odstąpienia od nałożenia sankcji. Organ nie był zobowiązany wskazywać podstawy prawnej zobowiązania wynikającego z części VIII wniosku. W okolicznościach danej sprawy niewypełnienie tego zobowiązania powoduje między innymi brak możliwości odstąpienia od zastosowania sankcji. Nie można zgodzić się ze Stroną skarżącą, że przepisy te nie mogły być stosowane w stanie faktycznym sprawy. Organ działając na podstawie prawa był obowiązany zastosować się do dyspozycji wynikającej z normy prawnej zawartej w art. 51 ust. 2, jeśli jej hipoteza została wypełniona, tzn. nałożyć stosowną sankcję. W przypadku art. 68 hipoteza tego przepisu nie zaistniała, dlatego nie można było zastosować dyspozycji, czyli odstąpić od określonej sankcji. Dodatkowo Organ odwoławczy wywiązał się obowiązku analizy, czy zaistniały warunki określone w art. 68, nałożonego przez Sąd w uzasadnieniu wyroku z dnia 7 listopada 2012 r.
20.3. Przepis art. 74 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 zawiera definicje i warunki istotne przy przyjęciu, że następuje przekazanie gospodarstwa, dlatego z tych samych względów, co przy art. 21 ust. 1 i 2 u.p.s.w.b., przepis ten nie ma zastosowania w sprawie. Organy go nie stosowały z tego względu nie można twierdzić, że został niewłaściwie zastosowany.
20.4. W sprawie zaistniały też podstawy do odmowy przyznania płatności i zastosowania sankcji w ramach warunków kwalifikacji określonych przepisem art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004, z powodu przekroczenia 30 % i 50 % różnicy między zadeklarowanym a stwierdzonym obszarem.
20.5. Nie zostały naruszone przepisy art. 2, art. 28 ust. 2, art. 44 ust. 3, art. 100 i art. 143b rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003.
20.5.1. Organ odwoławczy mógł się powołać na przepis art. 2 lit. d i e rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003, który definiował pojęcie "płatności bezpośredniej", "płatności w danym roku" oraz "płatności w okresie referencyjnym" przy ustalaniu przesłanki przez jaki okres Spółka miała posiadać grunt i go użytkować, aby uzyskać wnioskowane płatności. Przepisy te obowiązywały również po dniu 15 marca 2008 r., jak wywodził prawidłowo Organ odwoławczy. Data graniczna posiadania, tj. 31 maja roku, w którym został złożony wniosek, na jaką wskazywała Spółka w skardze, nie wynikała z treści mających zastosowanie w sprawie przepisów unijnych i krajowych obowiązujących w 2007 r. Data ta została wymieniona w przepisie art. 7 ust. 1 u.p.s.w.b., ale dopiero od dnia 15 marca 2008 r. Podobnie w przypadku art. 21 ust. 1 pkt 1 u.p.s.w.b., który dotyczy też nieistotnej dla sprawy kwestii, a mianowicie następstwa prawnego powstałego w wyniku przekazania gospodarstwa.
20.5.2. Zdaniem Sądu, to, że na podstawie art. 28 ust. 2 tego rozporządzenia (znajdującego się w Rozdziale 5 Inne przepisy ogólne) płatności są przekazywane raz w roku w okresie od dnia 1 grudnia do dnia 30 czerwca kolejnego roku kalendarzowego, stanowi argument prawny potwierdzający stanowisko prezentowane przez Organ odwoławczy, że warunki przyznania płatności muszą trwać do końca danego roku kalendarzowego, tj. do grudnia.
20.5.3. Przepis art. 44 ust. 3 powyższego rozporządzenie daje jedynie Państwu Członkowskiemu uprawnienie do określenia przez jaki okres działki rolne powinny pozostawać w dyspozycji rolnika i określa granice tego prawa, a mianowicie nie mniej niż 10 miesięcy i licząc nie wcześniej niż od 1 września roku kalendarzowego poprzedzającego rok złożenia wniosku. Analizując ten przepis Organ odwoławczy prawidłowo zauważył (str. 14), że nie ma on zastosowania w sprawie wnioskowanych płatności. Zgodnie z tabelą korelacji stanowiącą załącznik XVIII do rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 został on zastąpiony przez art. 35 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009, a oba te przepisy zostały zamieszczone odpowiednio w Tytule III System płatności jednolitych (SPS) rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 oraz Tytule III System płatności jednolitej (SPS) rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009. Przy czym właśnie ten system, tj. system płatności jednolitej (SPS) nie został w Polsce wdrożony, gdyż został zastąpiony systemem jednolitej płatności obszarowej (SAPS) uregulowanym w Tytule IVA rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 i Tytule V Wdrażanie płatności bezpośrednich w nowych państwach członkowskich rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009. Stosownie do art. 143b (zatytułowanym właśnie System Jednolitej Płatności Obszarowej) rozporządzenia Rady (WE) 1782/2003 (tak jak w art. 122 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009): Nowe państwa członkowskie mogą najpóźniej w dniu przystąpienia zadecydować o zastąpieniu płatności bezpośrednich w okresie stosowania, o którym mowa w ust. 9, jednolitą płatnością obszarową obliczaną zgodnie z przepisami ust. 2, (...). Właśnie ten przepis był podstawą prawną wydanych w sprawie decyzji, a nie przepisy art. 33 i następne z Tytułu III.
20.6. Jak Sąd wskazał w pkt 20.5.2. niniejszego uzasadnienia przepis art. 28 ust. 2 rozporządzenia Rady(WE) Nr 1782/2003 został prawidłowo zastosowany w sprawie.
20.7. Zarzucając naruszenie art. 143b rozporządzenia Rady(WE) Nr 1782/2003 w zw. z art. 1 pkt 16 i art. 3 rozporządzenia Rady (WE) Nr 2012/2006 z dnia 19 grudnia 2006 r. zmieniające i poprawiające rozporządzenie (WE) Nr 1782/2003 ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenie (WE) Nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz.U.UE.L.2006.384.8, zwane dalej rozporządzeniem Rady (WE) Nr 2012), poprzez ich niezastosowanie, Pełnomocnik nie wykazał na czym miałoby ono polegać. Sąd nie dopatrzył się podstaw do przyjęcia poglądu, że Organy orzekając w sprawie nie brały pod uwagę nowelizacji wprowadzonych tymi przepisami obowiązujących od dnia 1 stycznia 2007 r.
20.8. Odnośnie zarzutu naruszenia art. 107 k.p.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i brak uzasadnienia, które wskazywałoby na merytoryczne uzasadnienie wydania decyzji i zastosowanych przepisów oraz wskazania jakie przepisy były podstawą rozstrzygnięcia należy stwierdzić, że Organy pierwszej i drugiej instancji właściwie powołały określone przepisy, które zastosowały w sprawie.
20.8.1. W części wstępnej decyzji Organu pierwszej instancji wskazano na przepisy materialne stanowiące podstawę odmowy przyznania płatności, tj. art. 7 ust. 1 i 2 oraz art. 19 ust. 1 u.p.s.w.b., a także przepis przejściowy art. 4 ustawy nowelizującej z dnia 29 lutego 2008 r. oraz przepisy stanowiące podstawę prawną nałożonych sankcji, tzn. art. 51 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 odnośnie UPO i PZ i art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 w stosunku do JPO, a także przepis procesowy jakim jest art. 104 k.p.a. W uzasadnieniu Organ zacytował treść tych przepisów i dodatkowo wskazał na § 8 rozporządzenia z 2007 r. W ramach uzasadnienia faktycznego wymienił dowody świadczące o utracie posiadania działek rolnych z dniem zajęcia dnia [...] r., czyli o braku posiadania przez Stronę gruntów do końca roku kalendarzowego, tj. pismo ANR z dnia [...] r., oświadczenie Strony złożone dnia [...] r. oraz protokół zajęcia z dnia [...] r. (str. 3).
20.8.2. Również Organ odwoławczy ponownie rozpatrując sprawę i wydając zaskarżoną decyzję powołał się na te przepisy. Wprawdzie nie wymienił ich w części wstępnej decyzji, tylko w jej uzasadnieniu: art. 7 ust. 1 (str. 2 i 9), art. 51 (str. 13), art. 138 (str. 14), ale nie stanowi to naruszenia prawa pozwalające uchylć z tego powodu zaskarżoną decyzję. Analizując przepisy przejściowe określonych regulacji właściwie też przyjął, że do wniosków złożonych przez rolników w kampanii przyznania płatności na 2007 r. mają zastosowanie akty prawne obowiązujące w tym okresie (str. 9-10). Dokonał też szczegółowej wykładni pojęcia posiadania, jako jednego z warunków przyznania płatności stwierdzając, że do uzyskania płatności bezpośrednich nie wystarczy być posiadaczem działek rolnych w dacie złożenia wniosku i że niezbędne jest faktyczne użytkowanie rolnicze gospodarstwa rolnego, przejawiające się w wykonywaniu zabiegów agrotechnicznych (uprawie ziemi) przez cały rok (str. 12-13). Oceny zebranego materiału dokonał między innymi na str. 13. Rozważył też, czy w sprawie wystąpiły warunki do odstąpienia zastosowania sankcji z art. 68 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 wykonując zalecenia tut. Sądu zawarte w wydanym wcześniej wyroku z dnia 7 listopada 2012 r. (str. 15 i 16). Odniósł się również do zarzutów mających istotne znaczenie dla sprawy zgłoszonych w odwołaniu i w skardze wniesionej na wcześniej wydaną decyzję (str. 10 i nast.). Tym samym wykonał zalecenia procesowe Sądu.
20.9. Zdaniem Sądu w ustalonym stanie faktycznym sprawy, a wynikającym z już zebranego materiału dowodowego, nie było konieczności uzupełnienie postępowania i przeprowadzenia dowodów przed Organem drugiej instancji poprzez przesłuchanie A. P. pracownika ANR i przeprowadzenie rozprawy na okoliczność uprawiania w 2007 r. działek zgłoszonych do płatności i utrzymania ich w dobrej kulturze przez Spółkę, a później przez ANR. Wynika to z faktu, że na wezwanie z dnia [...] r. kierowane do tej osoby na adres ANR OT w O. o wskazanie osób, które w drugiej połowie 2007 r. użytkowały grunty przejęte przez ANR od Spółki oraz o podanie dat i okresów obowiązywania danych umów, ANR udzieliła stosownej odpowiedzi w piśmie z dnia [...] r. dodatkowo przesyłając odpowiednie umowy. W tej sytuacji nieprzeprowadzenie tego uzupełniającego dowodu i niewyjaśnienie przez Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, dlaczego wniosek ten nie został uwzględniony, Sąd uznał za naruszenie prawa procesowego, ale jednocześnie ocenił, że naruszenie to nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy. Przy tym podkreślić należy, że sama Strona oświadczyła, że utraciła posiadanie gruntu z momentem dokonania zajęcia komorniczego w lipcu 2007 r. Tym samym Organy nie naruszyły art. 136 k.p.a. w sposób uzasadniający uchylenie wydanych w sprawie decyzji.
20.10. Sąd nie doszukał się naruszenia innych przepisów procesowych w szczególności tych wymienionych w skardze, tj. art. 7, art. 8, art. 9, art. 12, art. 75 § 1, art. 77, art. 78 i art. 83 k.p.a. w zw. z art. 3 ust. 1 i 2 u.p.s.w.b.
20.10.1. Jeśli chodzi o przepis art. 8 k.p.a. i wskazanie na długi okres przez jaki było prowadzone postępowanie, to zasadnie wyjaśnił Organ odwoławczy, że w tym zakresie Strona mogła skorzystać z instytucji przewlekłości postępowania. Na początkowym etapie postępowania Strona skorzystała z tego prawa. Złożyła zażalenie z dnia [...] r. na niezałatwienie sprawy w terminie i uzyskała dnia [...] r. od Organu odwoławczego postanowienie w sprawie wyznaczenia nowego terminu załatwienia sprawy. Poza tym Strona nie wykazała, jak ewentualne naruszenie tego przepisu procesowego mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tego względu długi czas trwania postępowania nie mógł stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji.
20.10.2. Odnośnie zarzutu naruszenia prawa poprzez nieprzesłuchanie A. P. z ANR, to Sąd ustosunkował się do niego w pkt 20.9. niniejszego uzasadnienia.
20.10.3. Sąd zgodził się z Organem odwoławczym, że dokonanie zbioru plonów na koszt i ryzyko Strony nie oznacza, że była Ona w posiadaniu i użytkowaniu danych działek rolnych przez wymagany okres, czyli do końca 2007 r. Odmowa przyznania płatności na rzecz ANR nie może prowadzić do wniosku, że w ten sposób należy uznać Stronę za posiadacza gruntu i użytkownika nie tylko do lipca 2007 r., ale też przez pozostały okres do końca tego roku kalendarzowego.
20.10.4. Sąd uznał, że Spółka nie została pozbawiona określonych praw procesowych w tym postępowaniu poprzez nie przyznanie jej statusu strony w postępowaniu prowadzonym z wniosku ANR.
20.10.5. Sąd stwierdził również, że w aktach postępowania administracyjnego znajduje się pismo ANR z dnia [...] r. Na pismo to powołał się Organ odwoławczy już w decyzji kasacyjnej z dnia [...] r. Strona zaznajamiała się z aktami sprawy dnia [...] r. i [...] r., ale nie podnosiła zarzutu, że w aktach brak jest tego pisma.
20.10.6. Organ wyjaśnił wszystkie istotne okoliczności faktyczne sprawy mające znaczenie dla jej zakończenia, przeanalizował wszystkie dowody znajdujące się w aktach sprawy w tym dokumenty złożone przez Stronę i dokonał ich oceny nie naruszając granic swobodnej oceny dowodów. Między innymi prawidłowo uznał, że dokonanie zasiewów i nadzorowanie ich prawidłowego rozwoju tylko do momentu zajęcia komorniczego nie oznacza utrzymania gruntu w dobrej kulturze rolnej przez cały przedmiotowy okres. Powołał się przy tym na stosowne orzecznictwo sądów administracyjnych. Należy przy tym zaznaczyć, że Sąd w składzie obecnym nie podziela poglądów prezentowanych przez Stronę skarżącą, a wyrażonych wyrokach sądów administracyjnych, np. z 18 grudnia 2008 r., II GSK 559/08 i z dnia 16 lutego 2011 r., II GSK 207/10. Chociaż w pierwszym wyroku, na który też powołano się w drugim wyroku, NSA stwierdził między innymi, że z faktu, że płatność wypłacana jest już od dnia 1 grudnia roku, w którym złożono wniosek wynika potrzeba dokonania pewnego uściślenia − a mianowicie poprzez wskazanie, że w danym roku kalendarzowym znaczenie ma tylko ta jego część (tj. do dnia 1 grudnia), z upływem której kończy się w istocie wykonywanie na gruntach rolnych czynności przez producenta rolnego,
20.10.7. Spółka została pozbawiona posiadania gruntów na skutek zastosowania przymusu ze względu na okoliczności od niej zależne, a mianowicie korzystania bezumownie z gruntu i nie wydania go dobrowolnie ANR.
20.11. Organy zastosowały właściwe przepisy prawa unijnego, tj. właściwe rozporządzenia, które obowiązywały bezpośrednio na podstawie art. 288 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Tym samym nie został naruszony ten przepis.
21. Mając to wszystko na uwadze Sąd oddalił skargę działając stosownie do art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.).Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI